Lajmet

Si ndikojnë ngjyrat në mënyrën se si mendoni?

Shumica e hulumtimeve se si ngjyra mund të ndikojë në sjelljen njerëzore janë kontradiktore.

Published

on

Bota jonë është e mbushur me një ylber ngjyrash, por disa nuanca mund të kenë një ndikim befasues në aftësinë tonë për t’u përqëndruar, disponimin tonë dhe madje edhe shijet që përjetojmë.

Disa vite më parë, një prirje e çuditshme filloi të përfshijë burgjet në Evropë dhe Amerikën e Veriut. Ata filluan t’i lyenin disa prej qelizave të tyre rozë. U bë aq e zakonshme sa në vitin 2014, një në çdo pesë burgje dhe stacione policore në Zvicër kishte të paktën një qeli paraburgimi që ishte lyer me ngjyrë rozë flamingo.

Dekori nuk ishte menduar si një zgjedhje estetike ose për t’i bërë shkelësit të ndiheshin më rehat, por për të shfrytëzuar një studim të mirënjohur shkencor nga vitet 1970.

Pikërisht atëherë studiuesi Alexander Schauss bindi një institucion korrektues detar të lyente disa nga qelitë e tij të paraburgimit me ngjyrë rozë, duke teorizuar nga eksperimentet e tij se ngjyra mund të ndikojë pozitivisht në sjelljen e të burgosurve. Rezultatet që ai arriti sugjeruan se, ai kishte të drejtë!

Një memorandum i shkruar nga Byroja e Personelit Detar thoshte se atyre iu nevojiteshin vetëm 15 minuta ekspozim ndaj qelisë rozë që sjellja e tyre agresive apo e dhunshme të largohej. Testet në qendrat e tjera të paraburgimit u duk se mbështetën gjetjet e tij, dhe pasi ato u publikuan në 1979 dhe 1981, nuanca që ai përdori filloi të njihej për vetitë e saj të ndryshimit të humorit në burgjet anembanë botës.

Ka vetëm një problem: rezultatet e Schauss nuk janë përsëritur kurrë me sukses. “Kishte një studim në vitin 2015, i kryer në mënyrën e duhur në kushte të kontrolluara, që nuk gjeti asnjë provë që trëndafili redukton agresivitetin”, thotë Domicele Jonauskaite, një studiuese ngjyrash në Universitetin e Vjenës.

Një studim në Justizvollzugsanstalt Poschwies në Zvicër, ku përfshiheshin 59 të burgosur meshkuj, zbuloi se nuk kishte asnjë ndryshim midis qelizave të bardha dhe rozë të burgut në nivelet e agresionit të të burgosurve.

Edhe nëse efekti i dukshëm qetësues i ngjyrës rozë është në dyshim, gatishmëria me të cilën u adoptua flet për diçka të thellë në psikikën njerëzore në lidhje me fuqinë e ngjyrës. Dhe ndoshta nuk është gjithashtu e gabuar – ka prova që ngjyra mund të ndikojë në sjelljen tonë në disa mënyra befasuese pa e kuptuar ne.

Për shembull, disa ngjyra mund të përdoren për të na detyruar të ndërmarrim veprime: ka një hulumtim që krahason numrin e rasteve kur një person, automjeti i të cilit ishte prishur, kërkon ndihmë nga personat tjerë në rrugë. Kur personi në fjalë – i luajtur në të vërtetë nga një prej ekipit hulumtues – veshi një këmishë të kuqe, më shumë makina ndaluan sesa kur ishte i veshur me ngjyra të tjera.

E kuqja është treguar se gjeneron përgjigje emocionale më të menjëhershme, megjithëse ndoshta kjo është për shkak të asaj që njihet si Teoria Berlin-Kay.

Megjithatë, shumica e hulumtimeve se si ngjyra mund të ndikojë në sjelljen njerëzore janë kontradiktore.

Disa studime sugjerojnë se mund të ndikojë në gjithçka, nga disponimi dhe emocionet tona deri tek sa shpejt rrahin zemrat tona, madje edhe në forcën fizike. Nuancat e ndezura të së kuqes, për shembull, janë zbuluar se çojnë në gjendje më të larta zgjimi dhe madje mund të shmangin përgjumjen.

Një studim tjetër ka treguar se e kuqja dhe bluja gjithashtu mund të shpërqendrojnë kur njerëzit përpiqen të kryejnë detyra. Të tjerë sugjerojnë se disa lloje personaliteti, psh. introvertët, mund të jenë më të ndjeshëm ndaj ndikimeve të jashtme si ngjyra e mjedisit të tyre.

Ngjyra mund të prishë mënyrën se si i përjetojmë shqisat si shija, apo edhe preferencat tona për muzikën.

Këto kontradikta kanë bërë që disa studiues të paralajmërojnë kundër vendosjes së tepërt të theksit në pretendimet për përfitimet terapeutike dhe psikologjike të ngjyrave të ndryshme, duke thënë se ka ende prova të pamjaftueshme për të mbështetur ndonjë prej tyre.

Por ka disa zona ku ngjyra është gjetur të ketë një ndikim të qartë në trurin tonë. Një gjë që e kuqja duket se përcjell, është ëmbëlsia. Një studim i më shumë se 5,300 njerëzve nga e gjithë bota zbuloi se pijet me ngjyrë të kuqe kishin më shumë gjasa të konsideroheshin si më të ëmblat, pavarësisht se nga vinin pjesëmarrësit.

Marie Wright, shefe aromatizuese globale në ADM Nutrition, kujton një test të veçantë produkti për aromën e luleshtrydhes që kompania kishte krijuar. Vullnetarët u përpoqën të zbulonin ndryshimet në ëmbëlsi ndërsa testonin aromën. Por kur Wright dhe kolegët e saj e shtuan ngjyrën e kuqe në lëng në vend që të rrisnin përmbajtjen e tij të sheqerit, pjesëmarrësit filluan të raportonin se kishte shije më të ëmbël.

Studime të tjera kanë treguar se ngjyrat mund të ndikojnë drejtpërdrejt në performancë, veçanërisht tek fëmijët. Kur tetë dhe nëntë vjeçarët kryen një sërë detyrash në prani të nuancave të ndryshme, akademikët zbuluan se performanca e tyre e përgjithshme ishte dukshëm më e keqe rreth të kuqes kundrejt grisë, e cila përdorej si bazë.

“E gjithë kjo, sugjeron se ngjyra është shumë më e fuqishme se sa mendonim”, thotë Schloss./UBTNews/

Vendi

UBT nënshkruan marrëveshje bashkëpunimi me Universidad Nacional de Colombia, duke zgjeruar rrjetin global të partneriteteve akademike në Amerikën Latine

Published

on

By

Një tjetër universitet prestigjioz ndërkombëtar i është bashkuar rrjetit global të partnerëve të UBT-së. Përmes marrëveshjes së bashkëpunimit me Universidad Nacional de Colombia, një institucion me traditë të gjatë në arsim, kërkim shkencor dhe inovacion në Amerikën Latine, UBT po zgjeron mundësitë për shkëmbim të njohurive, përvoja ndërkombëtare dhe zhvillim të projekteve të përbashkëta akademike.

Ky bashkëpunim përfaqëson një hap të rëndësishëm në procesin e ndërkombëtarizimit të UBT-së, duke krijuar mundësi të reja për studentët, profesorët dhe hulumtuesit e të dy institucioneve.

Marrëveshja synon të avancojë bashkëpunimin në disa fusha kyçe, duke përfshirë: Shkëmbimin e studentëve në nivelin bachelor, master dhe doktoratë; Shkëmbimin e stafit akademik dhe hulumtuesve; Zhvillimin e projekteve të përbashkëta kërkimore dhe shkencore; Hartimin e publikimeve të përbashkëta akademike dhe shkencore; Organizimin e konferencave, seminareve, punëtorive dhe aktiviteteve të tjera akademike; Shkëmbimin e përvojave dhe metodologjive të mësimdhënies; Krijimin e programeve të përbashkëta studimore dhe mundësive për diploma të dyfishta.

Një nga elementet më të rëndësishme të kësaj marrëveshjeje është programi i mobilitetit akademik, i cili do t’u mundësojë studentëve të të dy institucioneve të zhvillojnë një pjesë të studimeve në universitetin partner, duke përfituar nga përvoja ndërkombëtare, shkëmbimi kulturor dhe qasja në kapacitete të avancuara akademike dhe kërkimore.

Universidad Nacional de Colombia është një nga universitetet më të njohura dhe me ndikim në Amerikën Latine, me një traditë të gjatë në arsimin e lartë, kërkimin shkencor dhe zhvillimin e inovacionit. Partneriteti me këtë institucion krijon mundësi të reja për bashkëpunim ndërkontinental dhe përfshirje më të gjerë të komunitetit akademik të UBT-së në rrjete globale të dijes, kërkimit dhe inovacionit.

Përmes zgjerimit të vazhdueshëm të partneriteteve ndërkombëtare, UBT mbetet e përkushtuar në krijimin e mundësive të reja akademike dhe profesionale për studentët dhe stafin e saj, duke forcuar pozicionin si një institucion lider në arsimin e lartë dhe bashkëpunimin global.

 

Continue Reading

Rajoni

Aksident i rëndë me tramvaj në Berlin, të paktën 20 persona të lënduar

Published

on

By

Të paktën 20 persona janë lënduar, tre prej tyre rëndë, pas një aksidenti të rëndë me tramvaj në kryeqytetin gjerman, Berlin. Ngjarja ndodhi në lagjen Lichtenberg, kur një pjesë e tramvajit doli nga shinat dhe u përplas me një shtyllë të linjës elektrike, duke shkaktuar dëmtime të mëdha në mjet, raporton e përditshmja gjermna Bild.

Sipas shërbimeve të emergjencës, përplasja ka bërë që ana e djathtë e tramvajit të çahet, ndërsa vagoni i fundit të dalë nga shinat. Në vendin e ngjarjes kanë intervenuar rreth 60 pjesëtarë të zjarrfikësve dhe ekipeve të shpëtimit.

Autoritetet gjermane bëjnë të ditur se 12 nga të lënduarit janë dërguar në spital për trajtim mjekësor, ndërsa pjesa tjetër kanë marrë ndihmë në vendin e ngjarjes. Shkaqet e aksidentit janë ende nën hetim.

Pas aksidentit, trafiku në linjat e tramvajit M5 dhe M17 është ndërprerë përkohësisht, ndërsa autoritetet e transportit publik kanë paralajmëruar organizimin e transportit alternativ për udhëtarët.

Pamjet nga vendi i ngjarjes tregojnë dëme të konsiderueshme në tramvaj, i cili është çarë në pjesën anësore pas përplasjes, duke shkaktuar panik te pasagjerët dhe një operacion të gjerë shpëtimi nga ekipet emergjente./BILD/

Continue Reading

Vendi

Aktakuzë ndaj dy personave në Prizren për kultivim të kanabisit dhe armëmbajtje pa leje

Published

on

By

Prokuroria Themelore në Prizren ka ngritur aktakuzë ndaj dy personave me inicialet F.G. dhe N.G., nën dyshimin se kanë kultivuar bimë kanabisi, ndërsa njëri prej tyre akuzohet edhe për posedim të paautorizuar të municionit.

Sipas njoftimit të Prokurorisë, Departamenti i Krimeve të Rënda ka ngritur aktakuzë ndaj të dyshuarve për veprën penale “Kultivimi i bimës së hashashit, shkurres së kokainës ose bimëve të kanabisit”, ndërsa ndaj N.G. është ngritur aktakuzë shtesë edhe për veprën penale “Mbajtja në pronësi, kontroll ose posedim të paautorizuar të armëve”.

Sipas aktakuzës, më 9 tetor 2025, gjatë një kontrolli të realizuar nga organet e rendit në një pronë në Prizren, janë gjetur dhe sekuestruar bimë kanabisi të kultivuara nga të pandehurit. Ekspertiza forenzike ka konfirmuar se bimët e sekuestruara përmbanin substancën narkotike kanabis-marihuanë.

Gjatë operacionit policor janë sekuestruar edhe 19 mijë e 900 euro, për të cilat dyshohet se janë përfituar nga aktiviteti i kundërligjshëm i kultivimit të narkotikëve.

Po ashtu, gjatë kontrollit të veturës së të pandehurit N.G., policia ka gjetur dhe sekuestruar 65 fishekë, të cilët dyshohet se mbaheshin në kundërshtim me legjislacionin në fuqi për armët.

Prokurori i rastit i ka propozuar gjykatës që, pas shqyrtimit gjyqësor dhe administrimit të provave, të pandehurit të shpallen fajtorë dhe të dënohen në përputhje me ligjin.

Continue Reading

Lajmet

Oligarkët e Orbánit në ankth, Hungaria drejt vendosjes së taksës mbi pasurinë

Published

on

By

Qeveria e re hungareze, e udhëhequr nga kryeministri Péter Magyar, po përgatit një reformë të thellë fiskale që mund ta bëjë Hungarinë vendin e parë aktual anëtar të Bashkimit Evropian që vendos një taksë të re mbi pasurinë që nga vitet 1980.

Nisma vjen pas zgjedhjeve të fundit parlamentare, të cilat i dhanë fund sundimit 16-vjeçar të Viktor Orbán. Qeveria e re synon të rishikojë sistemin tatimor dhe të kufizojë privilegjet ekonomike që, sipas kritikëve, u krijuan gjatë viteve të administratës së mëparshme.

Një nga figurat më të njohura të biznesit të lidhura me periudhën e Orbánit, Balásy Gyula, ka njoftuar se ka transferuar bizneset e tij te shteti dhe ka hequr dorë nga një pjesë e pasurisë personale. Në një intervistë televizive, ai deklaroi se nuk sheh më perspektivë për kompanitë e tij në kushtet e reja politike.

Balásy Gyula ishte ndër përfituesit më të mëdhenj të kontratave publike gjatë qeverisjes së Orbánit. Kompanitë e tij menaxhonin rrjete të mëdha reklamimi që u përdorën për fushata shtetërore kundër figurave si George Soros dhe presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.

Sipas qeverisë, reforma e re fiskale synon të rrisë drejtësinë sociale dhe solidaritetin ekonomik. Ministri i Financave, András Kármán, ka bërë të ditur se detajet e plota të projektit do të publikohen deri më 5 qershor.

Duke komentuar politikën e re, kryeministri Magyar ka deklaruar se taksa mbi pasurinë “nuk është një formë ndëshkimi, por një shenjë e drejtësisë sociale dhe solidaritetit në një shtet funksional dhe human”.

Analistët vlerësojnë se masa mund të ketë ndikim të drejtpërdrejtë te biznesmenët e pasur që kanë përfituar nga lidhjet politike në periudhën e mëparshme, ndërsa qeveria argumenton se të ardhurat shtesë do të përdoren për forcimin e shërbimeve publike dhe uljen e pabarazive ekonomike në vend./The Guardian/

 

Continue Reading

Të kërkuara