Aktualitet

Si mund të fitojë Perëndimi kundër Rusisë

Rusia është në shumë aspekte një shtet fashist funksional.

Published

on

Nga Eliot A. Cohen

“The Atlantic”

Në fillim u shfaq tronditja:imazhet e raketave dhe predhave të artilerisë që përplaseshin mbi godinat e banimit, helikopterë në flakë, mijëra refugjatëve që kalonin përtej kufirit, një president i sfilitur dhe i parruar që i lutej për ndihmë udhëheqësve politikë në Perëndim, burra me uniformë që pozonin para tankeve dhe autoblindave të djegur, policia ruse që kontrollon celularët e qytetarëve në rrugët e Moskës për biseda disidente.

Shqetësimi dhe zemërimi ishin reagime të natyrshme. Por ka ardhur koha të mendohet në mënyrë strategjike, duke pyetur se çfarë duhet të bëjë Perëndimi – dhe veçanërisht SHBA – në këtë krizë por dhe më gjerë. Marshalli francez Ferdinand Foch, thoshte dikur se detyra e parë është t’i përgjigjemi pyetjes ‘De quoi s’agit-il?” (Për çfarë bëhet fjalë?).

Edhe përgjigja në lidhje me luftën në Ukrainë, ashtu si me shumicën e problemeve të tjera strategjike, është më pak e drejtpërdrejtë sesa mund të mendohet. Në nivelin më bazik, një autokrat rus po punon të nënshtrojë me mjetet më brutale të mundshme një vend të lirë dhe të pavarur, pavarësinë e të cilit ai nuk e ka pranuar asnjëherë.

Por këtu ka çështje edhe më të gjera. Luftërat e tjera të epokës së pas-Luftës së Ftohtë mund të kuptohen ose interpretohen si pasojë e luftës civile dhe e lëvizjeve separatiste, apo e kundërpërgjigjeve të vogla ndaj agresionit. Por jo sulmi rus në Ukrainë. Ky sulm ishte i paprovokuar, i pakufizuar në objektivat e tij, dhe i pakufizuar në mjetet që po përdor. Prandaj, është një sulm jo vetëm ndaj atij vendi, por ndaj të gjitha normave ndërkombëtare.Në rrezik është i gjithë rendi botëror. Putin nuk e ka fshehur kundërshtimin e tij të fortë ndaj NATO-s dhe pavarësisë së ish-republikave sovjetike. Dhe duhet pritur që pas Ukrainës, ai do të tentojë diçka të ngjashme (edhe pse me më pak intensitet) në shtetet baltike.

Ai e ka rikthyer luftën në formën e saj më të ashpër në një kontinent, që ka lulëzuar kryesisht në mungesë të tij për gati 3 breza. Dhe lufta e tij përbën një kërcënim edhe për integritetin dhe vetëbesimin e demokracive liberale të botës. Pra ajo çka po luhet është shumë e madhe, dhe bashkë me të edhe rreziqet.

E megjithatë ka një lajm të mirë në solidaritetin dhe vendosmërinë e jashtëzakonshme të demokracive liberale, në Evropë dhe jashtë saj. Roli që po luan Australia dhe Japonia në përgjigjen ndaj pushtimit rus, nuk është më pak i rëndësishëm se ai Britanisë apo Francës. Në këtë aspekt, Ukraina e vitit 2022, nuk është Çekosllovakia e vitit 1938. Jo vetëm sepse po lufton fort kundër pushtuesit, por sepse demokracitë janë me të, materialisht dhe moralisht. Po ashtu dallimi këtë herë është se agresori nuk është ekonomia më e përparuar e Evropës, por një nga më të dobëtat.

Ushtria e saj nuk është si Wehrmacht-i tejet efektiv, por një turmë burrash të keq-udhëhequr, gjysmë kompetentë, edhe pse të mirë-armatosur, më të përshtatshme dhe të prirur për të masakruar civilët, sesa për një luftë kundër një ushtrie profesioniste të një vendi perëndimor.

Dështimi i Rusisë për të dominuar hapësirën ajrore ukrainase, kolonat e saj të blinduara të bllokuara, tanket e saj nën flakë, janë dëshmi e dobësisë së ushtrisë ruse. Në këto kushte, koalicioni i shteteve liberal-demokratike, kryesisht evropiane, i udhëhequr nga SHBA-jaduhet të ketë tre objektiva.

Synimi më i dukshëm i strategjisë perëndimore është çlirimi i Ukrainës, rivendosja e qeverisë dhe institucioneve të saj të lira, rindërtimi i ekonomisë, dhe garantimi i pavarësisë së saj,duke e vendosur atë në një pozicion sigurt, dhe duke qenë e mirë-armatosur kundër një sulmi të ngjashëm në të ardhmen.

Kjo do të përfshijë një ankorim të këtij vendi në Bashkimin Evropian. Tek e fundit, kjo mund të përfshijë edhe hyrjen e saj në NATO, aleancë që ka shpëtuar shumë nga fqinjët e saj nga një fat i ngjashëm. Por që të ndodhë kjo, duhet të ndodhë më parë mposhtja në terren e trupave ruse.

Por objektivat përballë Rusisë, duhet të shkojnë përtej kësaj. Në mënyrë ideale, ky konflikt do të përfundojë me rrëzimin nga pushteti të Vladimir Putin, njeriun që mban përgjegjësi të veçantë për këtë luftë, jo vetëm moralisht, por edhe politikisht. Rënia e tij mund të ndodhë si rezultat i pakënaqësisë së elitës, e cila çon në një grusht shteti, apo nga trazirat popullore masive.

Megjithatë, asnjë rezultat nuk mund të parashikohet, dhe për momentin, asnjë nga këta skenarë nuk duket i afërt. Për më tepër, ndonëse disidentët rusë kanë treguar një guxim tëjashtëzakonshëm, regjimi po shfrytëzon me mjeshtëri ksenofobinë dhe shovinizmin përmes kontrollit të plotë të mediave ruse.

Në këtë aspekt, Rusia është në shumë aspekte një shtet fashist funksional, duke kontrolluar një ideologji nacionaliste, në shërbim të një lideri të plotfuqishëm. Për këtë arsye, dhe duke përjashtuar një revolucion të ri rus, objektivi i Perëndimit duhet të jetë dobësimi i madh i Rusisë nga kjo luftë, që ajo të jetë e paaftë në të ardhmen për të përsëritur një sulm të ngjashëm, e izoluar dhe e përçarë brenda vendit, deri në pikën që një autokrat i plakur të bjerë nga pushteti.

Por nuk mjafton vetëm vënia në shënjestër e Putinit. Kina po e vëzhgon me vëmendje pushtimin e Ukrainës. Po ashtu edhe Irani dhe regjimet më pak autoritare, po vlerësojnë nëse mundësi të tilla janë të disponueshme për ta, apo janë tepër të rrezikshme për t’u ndërmarrë.

Me sukseset që do të arrijnë fuqitë perëndimore, duhet t’i detyrojnë ato të arrijnë në përfundimin, se diçka e tillë bart shumë rreziqe. Në këtë aspekt strategjia perëndimore duhet të mbështetet në 3 shtylla kryesore:mbështetje e fuqishme ushtarake për forcat e rregullta dhe të parregullta ukrainase; për sanksionet që do të dëmtojnë ekonominë ruse; dhe së treti për ndërtimin e një aleance evropiane të fuqishme ushtarakisht, që mund të sigurojë kufirin me Rusinë për sa kohë që ky vend do të vazhdojë të mbetet një kërcënim.

Armatimi i Ukrainës, që tashmë ka filluar, është një detyrim moral. Kur njerëzit janë të gatshëm të luftojnë për lirinë e tyre kundër një armiku, metodat dhe synimet e të cilit janë qartësisht kaq shumë të liga, Perëndimi e ka për detyrë t’i mbështetë. Një imperativ strategjik, që synon të pengojë ushtrinë ruse dhe të dobësojë pozicionin e Putinit.

Mbështetja për ushtrinë ukrainase, edhe nëse bien qytetet ukrainase, për kryengritjen e vazhdueshme, ka perspektivën të garantojë në fund një sukses të jashtëzakonshëm. Një vend më i madh në madhësi se sa Franca, me shumë zona urbane, me pyje, dhe në perëndim memale, me qindra mijëra burra dhe gra të armatosura, dhe me ndihmën e mijëra luftëtarëve të huaj, është praktikisht i pamposhtur nëse armatoset si duhet.

Këtë e tregon edhe historia e pushtimit sovjetik të Afganistanit në vitet 1980, ku ndihma nga CIA amerikane, bëri që muxhahedinët të mposhtnin një superfuqi globale. Carl von Clausewitz thoshte dikur se përdorimi maksimal i forcës, nuk është aspak i papajtueshëm me përdorimin e njëkohshëm të intelektit. Kjo vlen për Ukrainën.

Vladimir Putin ka vetëm një avantazh. Si oficer i KGB-së ai ka mësuar të luajë blofin me armiqtë e tij, qofshin këta disidentë apo fuqi të huaja. Frika është arma kryesore e Moskës,dhe udhëheqësit rusë janë të aftë në përdorimin e saj.

Por frika është gjithashtu e ndjeshme ndaj “ilaçit”, që po përdoret sot nga ukrainasit dhe nga shumë të tjerë në të kaluarën. Siç tha dikur Churchill, guximi është virtyti që bën të mundur të gjitha virtytet e tjera. Pa guxim, Perëndimi nuk mund të ketë sukses, por me të nuk mund të dështojë.

Marrë me shkurtime/Bota.al

Shënim: Eliot A.Cohen, është profesor në Shkollën e Studimeve të Avancuara Ndërkombëtare të Universitetit Johns Hopkins, SHBA. Në vitet 2007–2009, ka qenë Këshilltar i Departamentit të Shtetit.

Continue Reading

lajme

Rektori Hajrizi zhvillon takime strategjike në Global UBT London dhe nënshkruan marrëveshje me partnerë nga India

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, në kuadër të vizitës së tij në Mbretërinë e Bashkuar, zhvilloi një vizitë pune edhe në Londër, në ambientet e Global UBT London, një qendër e rëndësishme e ekosistemit ndërkombëtar të UBT-së, e krijuar për të fuqizuar bashkëpunimin global në arsim, teknologji dhe inovacion.

Gjatë qëndrimit në Londër, Prof. Dr. Edmond Hajrizi zhvilloi takime me përfaqësues të kompanive dhe institucioneve nga vende të ndryshme të botës, me fokus zgjerimin e bashkëpunimit në fushën e arsimit ndërkombëtar, krijimin e partneriteteve të reja strategjike, si dhe promovimin dhe shtrirjen globale të shërbimeve dhe produkteve inovative të Global UBT.

Në kuadër të këtyre takimeve, u nënshkrua edhe një marrëveshje e rëndësishme bashkëpunimi me partnerë nga India, e cila synon zhvillimin e projekteve të përbashkëta në fushën e digjitalizimit dhe aplikimit të inteligjencës artificiale për rritjen e produktivitetit shkencor, akademik dhe inovativ.

Marrëveshja parasheh gjithashtu bashkëpunim për promovimin dhe shpërndarjen e platformave digjitale të UBT-së në vendet e Azisë, duke krijuar mundësi të reja për shkëmbimin e njohurive, zhvillimin teknologjik dhe forcimin e bashkëpunimit ndërkombëtar në sektorin e arsimit dhe kërkimit shkencor.

Sipas Prof. Dr. Edmond Hajrizit, zgjerimi i pranisë së UBT-së në qendrat kryesore ndërkombëtare dhe krijimi i partneriteteve me institucione dhe kompani lidere globale përbëjnë elemente kyçe të strategjisë së internacionalizimit të UBT-së dhe të zhvillimit të ekosistemit të saj inovativ.

Kjo vizitë në Global UBT London përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt forcimit të rolit të UBT-së në skenën globale të arsimit, teknologjisë, inovacionit dhe transformimit digjital.

Continue Reading

Lajmet nga UBT

UBT zgjeron bashkëpunimin ndërkombëtar përmes programit Erasmus+ me Universitetin e Zarës në Kroaci

Published

on

By

Në kuadër të programit Erasmus+ dhe angazhimit të vazhdueshëm për ndërkombëtarizimin e arsimit të lartë, përfaqësuese të UBT-së, Prof. Assoc. Dr. Alma Lama, dekane e Fakultetit të Gjuhës Angleze, Prof. Ass. Dr. Denis Celcima, dekane e Fakultetit të Psikologjisë, si dhe udhëheqësja e departamenteve të Dizajnit dhe Modës, Prof. Afërdita Statovci, realizuan një vizitë zyrtare në Universitetin e Zarës në Kroaci, një nga institucionet akademike më të vjetra në Evropë, i cili këtë vit shënon 600-vjetorin e themelimit.

Gjatë takimeve të zhvilluara me përfaqësuesit e universitetit, u prezantuan historiku, zhvillimi dhe arritjet e të dy institucioneve.

Delegacioni i UBT-së prezantoi rrugëtimin e institucionit që nga themelimi, programet akademike, fakultetet, procesin e ndërkombëtarizimit, partneritetet strategjike, si dhe pozicionimin e UBT-së në rangimet ndërkombëtare.

Nga ana tjetër, Universiteti i Zarës prezantoi traditën e tij të pasur akademike, programet studimore dhe prioritetet strategjike për zhvillimin e bashkëpunimit ndërkombëtar.

Diskutimet u fokusuan në mundësitë konkrete të bashkëpunimit ndërmjet fakulteteve, shkëmbimin e studentëve dhe stafit akademik, zhvillimin e projekteve të përbashkëta kërkimore, si dhe organizimin e aktiviteteve të përbashkëta akademike.

Takimi u zhvillua në një atmosferë shumë pozitive dhe konstruktive. Përfaqësuesit e Universitetit të Zarës shprehën gatishmërinë për thellimin e bashkëpunimit me UBT-në, duke rekomanduar identifikimin e iniciativave konkrete, projekteve të përbashkëta dhe programeve të shkëmbimit që do t’i japin përmbajtje dhe qëndrueshmëri partneritetit të ardhshëm institucional.

Ky bashkëpunim paraqet një hap të rëndësishëm drejt forcimit të lidhjeve akademike ndërkombëtare dhe krijimit të mundësive të reja për studentët dhe stafin e UBT-së në hapësirën evropiane të arsimit të lartë, duke kontribuar në shkëmbimin e njohurive, përvojave dhe praktikave më të mira akademike.

Continue Reading

lajme

Rektori Hajrizi në Universitetin e Oksfordit: Prezanton modelin e UBT-së për të ardhmen e arsimit të mbështetur nga Inteligjenca Artificiale, UBT Smart City dhe Aleancën Globale me Coursera

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, ishte i ftuar të marrë pjesë në Samitin Ndërkombëtar për të Ardhmen e Arsimit, të organizuar nga Coursera në ambientet e Saïd Business School, University of Oxford, ku u mblodhën liderë të arsimit, ekspertë të teknologjisë, drejtues universitetesh dhe partnerë globalë për të diskutuar transformimin e arsimit në epokën e Inteligjencës Artificiale (Coursera Summit 2026: The Future of Higher Education).

Pjesëmarrja e UBT-së në këtë forum prestigjioz përfaqëson një tjetër vlerësim të rëndësishëm ndërkombëtar për institucionin, i cili gjatë viteve të fundit është shndërruar në një nga modelet më inovative të arsimit të lartë në botë.

UBT ishte ndër institucionet e ftuara për të ndarë përvojat dhe praktikat e saj si një shembull konkret i integrimit të teknologjisë, inovacionit dhe Inteligjencës Artificiale në proceset akademike dhe në përgatitjen e studentëve për tregun global të punës.

Tema qendrore e forumit ishte roli i Inteligjencës Artificiale në të ardhmen e arsimit dhe mënyra se si universitetet duhet të përshtaten me transformimet e shpejta teknologjike. Në këtë kontekst, UBT u prezantua si një nga partnerët strategjikë të Coursera-s dhe si një model i suksesshëm i bashkëpunimit ndërmjet arsimit, industrisë dhe teknologjisë.

Gjatë punëtorive të organizuara në kuadër të forumit, rektori Hajrizi prezantoi ekosistemin inovativ të UBT-së, duke shpalosur mënyrën se si Inteligjenca Artificiale është integruar në mësimdhënie, kërkim shkencor, inovacion, zhvillim profesional dhe ndërveprim me industrinë.

Pjesëmarrësit patën mundësinë të njihen nga afër me qasjen unike të UBT-së, e cila kombinon arsimin akademik me teknologjitë më të avancuara dhe me nevojat reale të tregut të punës.

Një nga temat që tërhoqi interes të veçantë ishte partneriteti strategjik ndërmjet UBT-së dhe Coursera-s, përmes të cilit studentëve të UBT-së u ofrohet qasje në mbi 14,000 kurse, programe trajnimi, certifikime profesionale dhe micro-credentials nga universitetet dhe kompanitë më prestigjioze në botë.

Ky bashkëpunim u mundëson studentëve që, përveç diplomës universitare, të fitojnë edhe certifikime të njohura ndërkombëtarisht, duke zhvilluar kompetenca të reja profesionale dhe duke rritur mundësitë e tyre për punësim në tregun lokal dhe global.

Në prezantimin e tij, rektori Hajrizi theksoi se universitetet e së ardhmes duhet të shkojnë përtej modelit tradicional të edukimit dhe të krijojnë mundësi të vazhdueshme për zhvillimin e aftësive, rikualifikimin dhe certifikimin profesional të studentëve.

Ai nënvizoi se UBT tashmë ka ndërtuar një model që lidh arsimin, teknologjinë, inovacionin dhe industrinë në një ekosistem të vetëm UBT Smart City, të mbështetur fuqishëm edhe nga Inteligjenca Artificiale.

Përveç prezantimeve dhe diskutimeve tematike, forumi shërbeu edhe si një platformë e rëndësishme për zgjerimin e bashkëpunimit ndërkombëtar të UBT-së.

Gjatë takimeve të zhvilluara me drejtues universitetesh dhe institucione akademike nga vende të ndryshme të botës, rektori Hajrizi krijoi ura të reja bashkëpunimi, të cilat pritet të konkretizohen në projekte të përbashkëta kërkimore, programe akademike, shkëmbime studentore dhe iniciativa inovative në fushën e arsimit dhe teknologjisë.

Ftesa e UBT-së në një forum të këtij niveli nuk është e rastësishme. Ajo vjen si rezultat i angazhimit të vazhdueshëm të institucionit në transformimin digjital të arsimit, investimeve në teknologji, zhvillimit të modeleve inovative të mësimdhënies dhe krijimit të partneriteteve strategjike me organizata dhe institucione lidere në botë.

Këto arritje kanë bërë që UBT të konsiderohet një nga institucionet më dinamike dhe më të orientuara drejt së ardhmes në Evropën Juglindore, duke u renditur ndër universitetet më inovative në botë.

Kompetencat, shkalla e lartë e punësimit dhe karriera e suksesshme e studentëve dhe alumnëve të UBT-së tashmë njihen në mbarë botën. Për këtë arsye, UBT është vlerësuar dhe renditur lart për reputacionin e saj akademik dhe profesional.

Për Kosovën, prezantimi i UBT-së në Universitetin e Oksfordit përfaqëson një dëshmi të qartë se një institucion nga Kosova tashmë është pjesë aktive e diskutimeve dhe zhvillimeve globale për të ardhmen e arsimit dhe teknologjisë.

Ai konfirmon se modelet inovative të zhvilluara në UBT, në Kosovë, po tërheqin vëmendjen e universiteteve, organizatave dhe platformave më prestigjioze ndërkombëtare.

Pjesëmarrja në këtë forum riafirmon pozicionin e UBT-së si lider në transformimin e arsimit përmes teknologjisë dhe Inteligjencës Artificiale, duke vazhduar të krijojë mundësi të reja për studentët, akademikët dhe shoqërinë në një botë që po ndryshon me ritme të shpejta.

Continue Reading

Lajmet

Haxhiu takohet me kryeministrin çek, i kërkon mbështetje tutje për Kosovën

Published

on

Ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, në margjinat e Samitit BE-Ballkani Perëndimor në Tivat, u takua me kryeministrin e Çekisë, Andrej Babish, të cilin e falënderoi për mbështetjen e vazhdueshme që Çekia i ka dhënë Kosovës në shtetndërtim, në proceset euroatlantike dhe në forcimin e subjektivitetit ndërkombëtar të Kosovës.

Ajo vlerësoi marrëdhëniet e mira ndërmjet Kosovës dhe Çekisë, duke theksuar se avancimi i përfaqësimit diplomatik me ambasadorë të plotë pasqyron nivelin e bashkëpunimit dhe besimin e ndërsjellë ndërmjet dy vendeve.

Presidenca njoftoi se në takim u diskutua për rrugën evropiane të Kosovës dhe për rëndësinë e një procesi të besueshëm të zgjerimit.

Haxhiu kërkoi mbështetjen e Çekisë edhe për hapat e ardhshëm të Kosovës, përfshirë dërgimin e Pyetësorit të Komisionit Evropian dhe ecjen drejt statusit të vendit kandidat.

“U.d. Presidentja Haxhiu theksoi se Kosova e sheh Çekinë si partnere të rëndësishme edhe në fushën ekonomike, me mundësi të reja bashkëpunimi në energji, teknologji të gjelbra, inovacion, digjitalizim, shëndetësi, infrastrukturë dhe industri të avancuar”, u njoftua nga zyra.

Continue Reading

Të kërkuara