Opinion -Al Jazeer

Përmbajtja e Damaskut mund të nxisë më tej cenimin izraelit dhe të humbasë besimin e publikut sirian.

Javën e kaluar, Izraeli sulmoi sërish territorin sirian. Forcat izraelite bombarduan një kodër afër Beit Jinn-it në zonën rurale perëndimore të Damaskut, ndërsa ushtarët bastisën një fshat në provincën e Quneitras.

Sulmet erdhën vetëm pak ditë pasi aeroplanët luftarakë izraelitë goditën bazën ushtarake Abu al-Duhur në veri të Sirisë, duke shkaktuar dëme të mëdha. Izraeli tha se goditja kishte për qëllim parandalimin e një dislokimi të mundshëm ushtarak turk atje, edhe pse si Damasku ashtu edhe Ankara i hodhën poshtë këto pretendime. Sulmet izraelite kanë vazhduar përkundër përpjekjeve të Sirisë për ç’tensionim përmes diplomacisë dhe kritikave nga Uashingtoni për sulmin në Abu al-Duhur.

Duke iu shmangur përplasjes, qeveria e Ahmed al-Sharaa vazhdon të insistojë që Izraeli të tërhiqet nga territori sirian që ka pushtuar dhe që Damasku duhet të mbetet i lirë të rindërtojë forcat e tij të armatosura e të bashkëpunojë me partnerët që zgjedh vetë.

E gjithë kjo shpërfaq më shumë sesa thjesht dobësinë ushtarake të Sirisë. Kjo sugjeron se udhëheqja e re siriane beson se sovraniteti mund të rikthehet duke rindërtuar fillimisht kapacitetet e shtetit. Kjo strategji, megjithatë, bart rreziqe potenciale: Izraeli mund të vazhdojë të cenojë sovranitetin sirian duke shfrytëzuar përmbajtjen e Sirisë; si dhe qeveria siriane mund të fillojë përfundimisht të humbasë besimin e sirianëve dhe të publikut më të gjerë arab, mes të cilëve Izraeli shihet në mënyrë dërrmuese si kërcënim.

Dobësia e Sirisë është reale. Në fund të vitit 2024, pas rënies së ushtrisë së ish-presidentit Bashar al-Assad, Izraeli goditi asete strategjike ushtarake në të gjithë vendin. Qeverisë së re iu desh më pas të fillonte ngritjen e një arkitekture të sigurisë kombëtare nga institucionet jofunksionale dhe një mozaik grupesh të armatosura.

Për momentin, një përgjigje ushtarake siriane e aftë për të ndryshuar sjelljen e Izraelit është e vështirë të imagjinohet.

Në vend të kësaj, al-Sharaa ka vendosur rimëkëmbjen ekonomike dhe legjitimitetin ndërkombëtar në krye të prioriteteve të tij. Qeveria e tij është përqendruar në rindërtimin e institucioneve shtetërore, ristrukturimin e sektorit të sigurisë, rikthimin e furnizimit me energji, përmirësimin e marrëdhënieve me jashtë dhe rilidhjen e Sirisë me ekonominë ndërkombëtare. Por rindërtimi i Sirisë është një sfidë e jashtëzakonshme.

Banka Botërore vlerëson se rindërtimi i aseteve fizike të dëmtuara të Sirisë do të kushtojë rreth 216 miliardë dollarë. Një shtet që përballet me nevojë të tillë nuk mund ta rikthejë autoritetin e tij vetëm përmes institucioneve ushtarake. Ai ka nevojë për të ardhura, energji elektrike, administratë funksionale, qasje bankare, investime dhe marrëdhënie të jashtme.

Al-Sharaa ka arritur progres të ndjeshëm në frontin ndërkombëtar. Uashingtoni shpërbëu programin e gjerë të sanksioneve ndaj Sirisë në vitin 2025, ndërsa Bashkimi Evropian hoqi sanksionet e tij ekonomike, edhe pse masat e targetuara dhe ato që lidhen me sigurinë mbeten në fuqi. Më 24 gusht, Uashingtoni gjithashtu hoqi Sirinë nga lista e Shteteve Sponsore të Terrorizmit, duke eliminuar një tjetër pengesë kryesore për normalizimin financiar dhe investimet.

Për Damaskun, këto hapa zgjerojnë burimet me të cilat shteti mund të qeverisë; ato nuk janë thjesht një përfitim ekonomik nga shmangia e luftës.

Kjo e bën gjithashtu kontestin me Izraelin më me peshë. Strategjia e rindërtimit të Sirisë tashmë varet shumë pikërisht nga qasja ndërkombëtare që viteve të izolimit uua kishte mohuar. Një përshkallëzim i madh ushtarak me Izraelin mund të dëmtonte besimin e investitorëve, të komplikonte riintegruarjen e Sirisë në sistemin bankar ndërkombëtar dhe të dobësonte mbështetjen diplomatike nga e cila varet rimëkëmbja e saj.

Kjo gjithashtu mund ta ekspozonte Damaskun ndaj një presioni të ri politik nga Uashingtoni dhe BE-ja, edhe nëse kjo nuk do të përkthehej automatikisht në rivendosjen e sanksioneve të gjera.

Dilema prandaj po bëhet më e mprehtë: Përmbajtja e ndihmon Damaskun të ruajë mjedisin ndërkombëtar që i nevojitet për të rindërtuar shtetin, por gjithashtu i jep hapësirë Izraelit të kufizojë pikërisht ato kapacitete ushtarake dhe strategjike që Siria po përpiqet të rindërtojë.

Izraeli ka shqetësime sigurie rreth qeverisë së re siriane, udhëheqja e së cilës doli nga një lëvizje e armatosur islamike, dhe është gjithnjë e më i alarmuar nga marrëdhënia ushtarake e Turqisë me Damaskun. Por kërkesat izraelite janë shtrirë përtej parandalimit të forcave armiqësore që t’i afrohen kufirit të saj.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka kërkuar çmilitarizimin e provincave Quneitra, Deraa dhe Suwayda të Sirisë. Qeveria e tij po ashtu kundërshtoi dislokimin e forcave që i përkasin ushtrisë së re të Sirisë në jug të Damaskut dhe ka kërkuar të kufizojë fushëveprimin e bashkëpunimit ushtarak të Damaskut me Turqinë.

Izraeli qartazi dëshiron të kufizojë rindërtimin e kapaciteteve ushtarake të Sirisë. Ai e sheh këtë ndërhyrje përmes prizmit të sigurisë parandaluese. Damasku e sheh të njëjtën çështje përmes prizmit të sovranitetit: Një shtet që nuk mund të vendosë se ku do të dislocohet ushtria e tij apo me kë stërvitet, nuk e ka rikthyer plotësisht autonominë strategjike.

Ky është një nga rreziqet qendrore të strategjisë së al-Sharaa-s. Siria po i shmanget një përplasjeje të pafitueshme pjesërisht për të rindërtuar kapacitetet e pushtetit shtetëror, ndërkohë që po këto kapacitete po bëhen gjithnjë e më shumë objekt i presionit izraelit.

Përmbajtja ka kufijtë e vet. Siria ka mbështetjen e shteteve të tjera arabe, ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe BE-ja kanë mbështetur rindërtimin e një shteti funksional sirian si pjesë e qasjes së tyre ndaj stabilitetit rajonal. Damasku ka shprehur gjithashtu në mënyrë të përsëritur interesin për arritjen e një marrëveshjeje sigurie me Izraelin.

E megjithatë, asnjë nga këto nuk e ka ndalur aksionin ushtarak izraelit.

Rreziku tjetër ka të bëjë me opinionin publik sirian. Të dukurit pafundësisht i paaftë për t’iu përgjigjur sulmeve izraelite mund të dëmtojë përfundimisht pozitën publike të al-Sharaa-s dhe legjitimitetin e qeverisë së tij.

Një sondazh i madh nga Arab Center Washington DC i realizuar në vitin 2025 zbuloi se 74 për qind e sirianëve kundërshtonin njohjen e Izraelit, 70 për qind refuzonin një marrëveshje që nuk përfshinte kthimin e Lartësive Golan, dhe 88 për qind besonin se Izraeli kërcënonte sigurinë dhe stabilitetin e Sirisë. Në të njëjtën kohë, 61 për qind thanë se politika e jashtme e qeverisë aktuale pasqyronte pikëpamjet e popullit sirian.

Gjetjet janë të rëndësishme pikërisht sepse e ndërlikojnë tablonë. Sondazhi i paraprin përplasjeve të fundit dhe nuk na tregon nëse sirianët favorizojnë hakmarrjen ushtarake. Ai vendos linja të kuqe politike, jo një kërkesë publike për luftë.

Sondazhet e tjera më të gjera arabe tregojnë në të njëjtin drejtim. Në të gjitha vendet e anketuara në Indeksin e Opinionit Arab të vitit 2025, kundërshtimi ndaj njohjes së Izraelit mbeti dërrmues.

Thënë kjo, Siria nën sundimin e Assad-ëve përgjithësisht i shmangej gjithashtu përplasjes me Izraelin, ndërsa ruante një reputacion për përkatësinë në kampin rajonal të “rezistencës”. Modeli i vjetër kombinonte shmangien e luftës direkte me aleancat dhe rrjetet e armatosura që i jepnin Damaskut ndikim rajonal.

Qeveria e al-Sharaa-s duket se po bën një bast tjetër, duke u përqendruar në konsolidimin e institucioneve, rimëkëmbjen ekonomike, qasjen ndërkombëtare dhe ushtrinë kombëtare të rindërtuar.

Kjo nuk zëvendëson sovranitetin territorial. Është një përpjekje për të rindërtuar mjetet për ushtrimin e tij.

Basti do të bëhet më i vështirë për t’u mbrojtur, si brenda ashtu edhe jashtë vendit, nëse kapaciteti i rikthyer shtetëror nuk i jep përfundimisht Sirisë kontroll më të madh mbi territorin e saj, zgjedhjet e saj të sigurisë dhe marrëdhëniet e saj të jashtme.

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të autorit dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin redaktues të Al Jazeera-s.

Ehab Badwi

Ehab Badwi është politolog dhe hulumtues në Qeverisje dhe Politika në Gjermani, me përvojë të gjerë profesionale në politikat publike ndërkombëtare dhe menaxhimin strategjik.

Nga Musa Sabedini – Është e vështirë, për të mos thënë e pamundur, që në rrethana kaq të ngarkuara politike, sociale e identitare të heshtësh përballë një gjendjeje që, për shumë qytetarë, po bëhet gjithnjë e më e rëndë, frustruese dhe shqetësuese. Kosova po përjeton një klimë publike në të cilën debati politik shpesh nuk zhvillohet mbi ide, programe dhe alternativa, por rrëshqet drejt etiketimit, denigrimit, përjashtimit dhe sulmit personal. Në një shoqëri të brishtë demokratike, kjo nuk është thjesht një çështje e komunikimit politik; është problem që prek drejtpërdrejt kohezionin shoqëror dhe besimin e qytetarëve në institucionet e shtetit.

Sot, duket sikur pothuajse askush nuk është i imunizuar ndaj gjykimit negativ. Edhe njerëzit me kontribut të dëshmuar publik, pavarësisht bindjeve të tyre, mund të shndërrohen brenda pak orësh në objekt sulmesh, talljesh e linçimesh virtuale. Kjo kulturë e polarizimit e zvogëlon hapësirën për mendim ndryshe dhe krijon një realitet ku kundërshtari politik nuk shihet më si bashkëqytetar me të drejtë të ndryshme mendimi, por si armik që duhet eliminuar nga debati.

Shqetësimi bëhet edhe më i madh kur në këtë klimë përfshihen figurat dhe periudhat më të ndjeshme të historisë sonë të afërt. Është e papranueshme që kontributi, sakrifica apo roli i njerëzve të luftës të trajtohet përmes fyerjes, poshtërimit dhe gjuhës së urrejtjes. Mund të ketë debate të forta politike, juridike e historike për çdo individ dhe për çdo periudhë, por një shoqëri demokratike duhet të dijë ta bëjë dallimin ndërmjet kritikës dhe denigrimit, ndërmjet debatit dhe linçimit, ndërmjet llogaridhënies dhe hakmarrjes politike.

Në këtë kontekst, edhe rasti i Hashim Thaçit, i cili ndodhet në paraburgim në Hagë dhe përballet me një proces gjyqësor, nuk duhet të shërbejë si justifikim për çnjerëzimin e debatit publik. Drejtësia duhet të flasë përmes institucioneve dhe gjykatave, ndërsa qytetarët kanë të drejtë të kenë qëndrime të ndryshme. Por askush nuk fiton asgjë kur një proces gjyqësor shndërrohet në pretekst për fyerje, urrejtje apo glorifikim të figurave dhe ideologjive që kanë prodhuar tragjedi në historinë e Kosovës.

Po aq shqetësuese është edhe mënyra se si po zhvillohet debati mbi fenë dhe identitetin. Besimi fetar është e drejtë personale dhe kushtetuese, ndërsa diskutimi për të është pjesë e një shoqërie pluraliste; por liria e shprehjes nuk duhet të shndërrohet në licencë për poshtërimin e tjetrit. Një intelektual, një figurë publike apo cilido qytetar mund të kritikojë ide, praktika dhe interpretime fetare, por fyerja sistematike e një komuniteti të tërë nuk është debat intelektual. Ajo është përçarje.

Në një vend me histori të dhimbshme dhe me plagë ende të pambyllura, pyetja që duhet ta shtrojmë është e thjeshtë: ku po na çon kjo gjuhë? Kujt i shërben një shoqëri ku shqiptarët përplasen me shqiptarët mbi baza politike, fetare, krahinore apo ideologjike? Kujt i konvenon një Kosovë ku çdo debat përfundon në armiqësi dhe ku dallimi i mendimit interpretohet si tradhti?

Ne mund të kemi bindje të ndryshme politike, mund të votojmë parti të ndryshme dhe të kemi interpretime të ndryshme për historinë, fenë apo të ardhmen e vendit. Por mbi të gjitha këto duhet të ekzistojë një minimum i përbashkët qytetar: respekti për njeriun, për shtetin, për ligjin dhe për dinjitetin e tjetrit.

Klasa politike e Kosovës, pozitë dhe opozitë, ka një përgjegjësi që shkon përtej mandatit elektoral. Ajo duhet të krijojë standarde të reja të komunikimit publik, të rikthejë kulturën e llogaridhënies dhe t’u japë qytetarëve siguri se institucionet ekzistojnë për ta dhe jo për betejat e përditshme partiake. Kriza politike nuk është vetëm statistikë parlamentare; ajo prodhon stres, pasiguri dhe lodhje sociale.

Qytetarët duan të dinë se çfarë po ndodh me vendin e tyre. Duan zhvillim ekonomik, institucione funksionale, transparencë, komunikim të sinqertë dhe llogaridhënie. Duan të shohin se politika merret me punësimin, arsimin, shëndetësinë, sigurinë dhe mirëqenien e familjeve, e jo vetëm me përplasjen e pafundme në rrjete sociale.

Kosova nuk ka nevojë për më shumë urrejtje. Ka nevojë për më shumë shtet, më shumë drejtësi, më shumë përgjegjësi dhe më shumë maturi publike.

Dhe nëse diçka duhet të mbetet e panegociueshme në këtë kohë të përçarjes, ajo është se dallimet tona nuk duhet të jenë më të forta se e ardhmja që duam t’ua lëmë fëmijëve tanë.

Autori është ligjërues në degën e Media dhe Komunikimit në UBT

Opinion: Hadeel Awad – Shkrimtare dhe infermiere në Gazë

Al Jazeera

Sistemi shëndetësor i shkatërruar nuk mund të arrijë tek më të cenuarit e Gazës – ata që jetojnë në kampet e të zhvendosurve

Këto ditë, sistemi shëndetësor i Gazës nuk është më në lajme. Nuk ka më bastisje të dhunshme në spitale, siç ndodhi në spitalin Al Shifa ndërsa unë po mjekoja atje në nëntor 2023; nuk ka më bombardime të repartave spitalore apo vrasje nga snajperët në oborret e tyre; nuk ka pretendime të reja për tunelë sekretë nën objektet mjekësore.

E megjithatë, sistemi mjekësor i Gazës vazhdon të vuajë nga një kolaps gjithnjë e më i rëndë. Ndoshta, kjo është më e dukshme në kampet e të zhvendosurve, ku njerëzit më të varfër dhe më të cenuar janë të detyruar të jetojnë. Atje, sistemi i shkatërruar i kujdesit shëndetësor nuk mund të arrijë tek ata që kanë më shumë nevojë, e as të sëmurët dhe të plagosurit nuk janë në gjendje të shkojnë në pikat e pakta që ende funksionojnë. Mungesa e higjienës, ujit të pijshëm të sigurt dhe ekspozimi i vazhdueshëm ndaj të ftohtit apo nxehtësisë së padurueshme e bëjnë krizën shëndetësore edhe më të rëndë.

Muajin e kaluar, pata mundësinë të vizitoja një kamp improvizues që është ngritur në hapësirën e asaj që ka mbetur nga shkolla Hassan Salama në lagjen Nasr të qytetit të Gazës. Shkolla u shkatërrua pasi u bombardua së bashku me shkollën fqinje Nasr në gusht 2024, gjë që rezultoi në vdekjen e të paktën 30 personave.

Sot, qindra njerëz që janë mbetur pa strehë dhe pa asnjë pasuri nga lufta jetojnë në çadra në oborrin e shkollës dhe në atë që ka mbetur nga ndërtesa e saj. Asnjë organizatë nuk e menaxhon kampin, ndaj nuk ka asnjë ofrim shërbimesh, përfshirë ato mjekësore.

Iu bashkova një ekipi me disa punonjës mjekësorë nga një klinikë private lokale, të cilët ofruan vizita falas në kamp për një ditë. Ardhja jonë u mirëprit ngrohtësisht. Vizituam të paktën 150 pacientë.

Ankesat varionin nga tensioni i lartë i gjakut te sëmundjet kronike, si diabeti dhe problemet me veshkat, e deri te infeksionet si hepatiti dhe zgjebja. Pamë gjithashtu shumë fëmijë me linë e ujit, gastroenterit, diarre dhe infeksione respiratorë.

Megjithëse ofruam vetëm shërbime bazë, mirënjohja që morëm ishte e jashtëzakonshme.

Për shumë pacientë në kampet e të zhvendosurve, vajtja te mjeku është kthyer në një udhëtim thuajse të pamundur që kërkon mund, energji dhe burime që nuk i ka çdokush. Kostot e transportit, distancat e larga dhe lodhja e shkaktuar nga zhvendosja dhe nxehtësia ekstreme ndikojnë të gjitha që disa pacientë ta shtyjnë kujdesin mjekësor, përrah nevojave të tyre urgjente.

Një nga pacientët tanë, 46 vjeç, kishte një dëmtim të rëndë në këmbë nga një mbetje predhe dhe i nevojiteshin paterica për t’u lëvizur. Ai kishte probleme me hipertensionin, por nuk mund të shkonte në spitalin fqinj Al Rantisi, pasi ai objekt funksionon vetëm pjesërisht dhe ofron shërbime kryesisht për fëmijët dhe pacientët onkologjikë.

Ecja në këmbë për një distancë të gjatë deri në një spital tjetër nuk ishte aspak një opsion për të. Për të arritur te një mjek për të vlerësuar gjendjen e tij të hipertensionit falas dhe për të marrë një recetë për barna, atij do t’i duhej të paguante të paktën 8 dollarë për transportin deri në lehtësinë më të afërt shëndetësore.

Kjo është një shumë e madhe parash për shumicën e njerëzve në kampet e të zhvendosurve, të cilët e kanë të vështirë të sigurojnë qoftë edhe ushqimin e tyre të përditshëm.

Vonesa e kujdesit mjekësor, e kombinuar me mungesën e barnave dhe kushtet e vështira të jetesës, mund t’i përkeqësojë sëmundjet dhe madje mund të jetë fatale.

E gjithë kjo do të mund të parandalohej nëse kujdesi bazë shëndetësor kthehet në Gazë, veçanërisht nën ombrellën e një organizate të madhe si UNRWA.

Pas Nakbës, UNRWA luajti një rol vendimtar në ngritjen e ofrimit të kujdesit bazë shëndetësor për refugjatët palestinezë që erdhën në Gazë. Ajo ngriti klinika në çdo kamp refugjatësh, gjë që ndihmoi në sigurimin e një niveli bazë të kujdesit shëndetësor falas.

Përpara luftës, UNRWA drejtonte 22 klinika në të gjithë Rripin e Gazës. Sipas një raporti të fundit, vetëm gjashtë prej tyre janë funksionale sot. Vetëm 19 nga 34 spitalet e Gazës janë pjesërisht funksionale – dhe “pjesërisht funksionale” është fjala kyçe këtu. Shumica e repartave në këto spitale nuk punojnë për shkak të shkatërrimit që kanë pësuar.

Sot, në të gjithë Rripin e Gazës, ka vetëm 2,200 shtretër spitalorë të disponueshëm për t’i shërbyer 2 milionë njerëzve. Përpara luftës, vetëm spitali Al Shifa kishte 700 shtretër.

Shërbime të ndryshme mjekësore, përfshirë analizat e laboratorit, ndërhyrjet kirurgjikale dhe trajtimet, nuk janë më të disponueshme sepse nuk ka furnizime për to apo personel mjekësor të gjallë për t’i kryer ato.

Shkatërrimi i objekteve mjekësore dhe zhveshja e banorëve të Gazës nga pronat e tyre e kanë shndërruar të drejtën për kujdes shëndetësor në një privilegj.

Ne kemi nevojë urgjente për një ndërhyrje shëndetësore që të fokusohet jo vetëm në rindërtimin e spitaleve, por edhe në rivendosjen e klinikave të kujdesit bazë dhe arritjen te më të cenuarit në kampet e të zhvendosurve.

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të autores dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin redaktues të Al Jazeera-s.

Hadeel Awad është një shkrimtare dhe infermiere me banim në Gazë. Ajo ka punuar në spitalin Al Shifa derisa ai u bastis nga ushtria izraelite në nëntor 2023.

Prof. Dr. Alban Kuriqi, profesor i Hidraulikës dhe Burimeve Ujore në UBT, ka dhënë një vlerësim profesional për Radio Evropa e Lirë lidhur me diskutimet e fundit mbi mundësinë e devijimit ose zvogëlimit të ndjeshëm të rrjedhës së lumit Ibër përpara se ai të arrijë në liqenin e Ujmanit.

Intervista u publikua nga Radio Evropa e Lirë në artikullin “Ideja e Vuçiqit për Ibrin: Kërcënim politik apo skenar real me pasoja për Kosovën?”, i cili ekzaminoi implikimet teknike, politike dhe të sigurisë ujore të një ndryshimi të mundshëm të rrjedhës së lumit Ibër.

Sipas Prof. Kuriqit, një devijim i pjesshëm në rrjedhën e sipërme është teknikisht i mundur nga perspektiva inxhinierike. Megjithatë, zvogëlimi i ndjeshëm i prurjeve në Ujman do të kërkonte një projekt të madh hidraulik që përfshin infrastrukturë substanciale, investime dhe kohë ndërtimi.

Liqeni i Ujmanit është një komponent strategjik i sistemit të ujit dhe energjisë në Kosovë, duke mbështetur sistemin e Ibër-Lepencit, furnizimin me ujë të pijshëm për komunat, ujitjen, me energji ushqen industrinë dhe prodhimin e hidroenergjisë.

Prof. Kuriqi theksoi se një rënie e prurjeve nuk do të çonte në një ndërprerje të menjëhershme të furnizimit me ujë në Kosovë, pasi liqeni ofron kapacitet të madh akumulues. Megjithatë, një rënie e vazhdueshme dhe e ndjeshme e prurjeve mund të ulë gradualisht nivelin e liqenit, të zvogëlojë prodhimin e hidroenergjisë dhe të rrisë presionin në shpërndarjen e ujit mes ujit të pijshëm, prodhimit të energjisë, industrisë, bujqësisë dhe nevojave mjedisore.

Më tej, ai shpjegoi se çdo devijim i shkallës së madhe do të kërkonte infrastrukturë të rëndësishme hidraulike, duke përfshirë mundësisht diga devijuese ose pranga, struktura marrëse, kanale, tubacione ose tunele. Mvarësisht nga kushtet topografike, mund të jenë të nevojshme edhe infrastrukturë e madhe pompimi dhe kërkesa shtesë për energji.

Një ndërhyrje e tillë do të kërkonte studime të gjithanshme hidrologjike, gjeologjike, topografike dhe mjedisore, së bashku me resurse të konsiderueshme financiare, projektim të detajuar inxhinierik dhe kohë të mjaftueshme ndërtimi.

Në një perspektivë afatshkurtër, Prof. Kuriqi vuri në dukje se pretendimet për privimin e shpejtë të Ujmanit nga prurjet duhet të vlerësohen me kujdes, përveç nëse mbështeten nga plane konkrete inxhinierike, lokacione të identifikuara për devijim, financim të siguruar dhe aktivitete të dukshme ndërtimi.

Nga një perspektivë më afatgjatë, megjithatë, marrja e ujit në rrjedhën e sipërme ose devijimi i pjesshëm mbetet teknikisht i mundur dhe prandaj duhet të merret parasysh brenda planifikimit strategjik të Kosovës për sigurinë ujore.

“Është teknikisht e mundur të ndikohet në sasinë e ujit që arrin në Ujman përmes ndërhyrjeve hidraulike në rrjedhën e sipërme. Megjithatë, ky nuk është një skenar i thjeshtë i ‘mbylljes së rubinetit’. Një zvogëlim substancial i prurjeve do të kërkonte infrastrukturë të madhe, investime të konsiderueshme dhe kohë, ndërsa ngre gjithashtu çështje të rëndësishme të menaxhimit të ujërave ndërkufitare dhe mjedisit,” deklaroi Prof. Kuriqi.

Vlerësimi i dhënë për Radio Evropa e Lirë nëvizimoi rëndësinë e bashkëpunimit ndërkufitar për ujërat, menaxhimin strategjik të liqeneve dhe forcimin e sigurisë afatgjatë ujore të Kosovës, veçanërisht në kontekstin e ndryshueshmërisë klimatike, kërkesës në rritje dhe me presionet e mundshme në rrjedhën e sipërme.  /REL/