Lajmet

Si duhet të përgatitet bota për pandeminë e ardhshme

Bota tashmë mund të ishte kthyer në normalitet. Ky duhet të jetë synimi ynë për të ardhmen.

Published

on

Nga Patrick Vallance

Shpikja e një vaksine të sigurt dhe efektive nuk është një punë e lehtë dhe asnjëherë e garantuar. Zhvillimi i një vaksine kundër sëmundjes së malaries zgjati për dekada, dhe pavarësisht përpjekjeve të mëdha, nuk ka ende një vaksinë kundër HIV.

Por përkundër të gjitha parashikimeve dhe në një kohë rekord, ne kemi tashmë në dispozicion një sërë vaksinash për t’u mbrojtur kundër Covid-19.Kjo ka qenë një nga arritjet më të mëdha shkencore në historinë e kohëve të fundit.

Si rezultat i kësaj arritjeje, Britania e Madhe dhe vendet e tjera kanë ecur goxha mirë me programet e tyre të vaksinimit dhe gradualisht po zbehet kontrolli që ka pasur prej muajsh Covid-19 mbi jetët tona. Po si qe e mundur që përparuam kaq shpejt?

Një përgjigje është se terreni ishte tashmë gati. Dekada hulumtimesh mbi teknologjitë e vaksinave, përvoja e testeve klinike, dhe përpjekjet për të prodhuar vaksina ndaj infeksioneve nga koronaviruset e tjera,na dha jo pak avantazh. Në të kundërt, ndërsa testet e shpejta u shfaqën që gjatë muajve të parë, është dashur shumë kohë për të zbuluar se cilat funksiononin më mirë dhe kur t’i përdornim ato.

Por përkundër këtyre përparimeve, shumë vende nuk kanë ende qasje tek vaksinat, dhe shumë prej tyre vazhdojnë të përballen me nivele shumë të larta të infeksioneve. Tani ata nuk janë të sigurt, dhe derisa të jemi të sigurt që të gjithë, asnjë nga ne nuk mund ta konsiderojë veten të sigurt.

Është kjo arsyeja se përse bashkësia ndërkombëtare duhet të veprojë pikërisht tani për të trajtuar Covid-19 në të gjithë botën,duke i shpërndarë vaksinat kudo që ka nevojë. Gjithashtu ne duhet të jemi të përgatitur për pandemitë e ardhshme. Ne duhet të zvogëlojmë mundësinë e kërcënimeve infektive emergjente, duke i zbuluar ato më shpejt, dhe duke ndërmarrë veprime vendimtare për t’i frenuar ato.

Këto janë parakushtet më themelore. Por ndërkohë ne duhet të kemi gati arsenalin tonë, dhe të jemi të gatshëm të reagojmë. Imagjinojeni pak sikur të kishim në dispozicion vaksinat, terapitë dhe diagnostikimet e sigurta efektive dhe me cilësi të lartë brenda 100 ditëve nga shpallja e kësaj pandemie.

Bota tashmë mund të ishte kthyer në normalitet. Ky duhet të jetë synimi ynë për të ardhmen.

Në përgatitje të samitit të ardhshëm të G7, kryeministri Boris Xhonson më kërkoi të mbledh ekspertë nga industria, bota akademike, qeveritë dhe organizatat si OBSH dhe “Wellcome Trust”, për të diskutuar se si mund të përshpejtojmë zbulimin, zhvillimin dhe shpërndarjen e vaksinave, trajtimet terapeutike dhe diagnostike.

Ky partneritet do të rekomandojë hapa praktikë që mund të ndërmarrë bashkësia ndërkombëtare, për të bërë të mundur përmbushjen e ambicies 100-ditore. Në secilën fushë ka nevoja specifike. Rregullorja për testet e shpejta diagnostike, kërkon një rregullim të fokusuar tek cilësia dhe përdorimi.

Duhet të ndërtohet në të gjithë globin infrastruktura e testeve klinike. Gjithashtu,kërkohet një rrjet prodhimi i shpërndarë që të ketë një transferim më të lehtë të teknologjisë. Po ashtu kemi nevojë të prodhojmë vaksina dhe ilaçe prototip për patogjenët kryesorë që renditen në listën e OBSH-së, për të pasur sërish një avantazh në rastin e një reagimi.

Investimet në teknologji të ndryshme,dhanë frytet e tyre me zhvillimin e vaksinave të mARN. Teknologjitë dhe mënyrat e reja të punës, do të duhet të përfshijnë aktivitetet e përditshme, në mënyrë që kur të kërkojmë një reagim të shpejtë gjatë emergjencave, e veçanta të jetë tashmë pjesë e rutinës.

Ne do të duhet të përcaktojmë që tani mënyrën e veprimit, në mënyrë që të mos humbasim kohë gjatë epidemive ose pandemive mbi gjetjen e dakordësisë për protokollet e ndarjes së të dhënave, lëvizjet e zinxhirëve të furnizimit, proceset e financimit për zhvillimin e vaksinave apo rregullimet ligjore për transferimin e teknologjisë.

Ne nuk mund ta parandalojmë plotësisht kërcënimin nga pandemitë. Por ne mund të punojmë bashkë, për të siguruar që ato të mos shkaktojnë kurrë më dëme të tilla. Ne duhet të tregojmë përulësi dhe të përgatitemi. Forcimi i kujdesit shëndetësor dhe i sistemeve të shëndetit publik, dhe pasja e një sistemi të mbikëqyrjes së klasit botëror janë thelbësore në këtë aspekt.

Një objektiv 100-ditor për diagnostikimin, trajtimet terapeutike dhe vaksinat efektive, të sigurta dhe me cilësi të lartë të prodhuara në shkallë dhe shpërndarje globale, është shumë ambicioz. Por ky është një qëllim të cilin bota mundet dhe duhet ta tentojë ta arrijë.

Shënim: Patrick Vallance, është këshilltari kryesor shkencor i qeverisë britanike. / “Financial Times” – Bota.al

Continue Reading

Lajmet

Në përmbyllje të Javës së Gruas, bëhet thirrje për më shumë gra në pozita udhëheqëse

Published

on

By

Kryetarja e Kuvendit dhe ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, mori pjesë sot në përmbylljen e “Javës së Gruas”, një program që përgjatë muajve të fundit bëri bashkë përfaqësues nga institucionet, komunat, partitë politike, shoqëria civile dhe mediat.

Gjatë fjalës së saj Haxhiu,  vlerësoi lart kontributin e grave në të gjitha sferat e jetës, nga biznesi, kultura e sporti, e deri te shkenca dhe politika duke theksuar se puna dhe rezultatet e tyre tashmë flasin vetë.

Megjithatë, ajo ngriti shqetësimin për pabarazinë që ende ekziston në shoqëri, ku shumë grave u duhet të punojnë dyfish për të marrë të njëjtin vlerësim si burrat.

“Këtë pabarazi nuk duhet ta pranojmë si normale. Gratë duhet të vlerësohen për punën dhe aftësinë e tyre dhe të kenë të njëjtat mundësi për të marrë përgjegjësi e për të udhëhequr. Dua të shoh më shumë gra në krye të listave, në udhëheqjen e komunave, institucioneve e kompanive dhe kudo ku merren vendime”, u shpreh ajo.

Në përmbyllje, u përmend se përparimi i grave është drejtpërdrejt i lidhur me përparimin e të gjithë shoqërisë, pasi suksesi i një gruaje hap rrugën për ecjen përpara të të tjerave. /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 14 shtator 1993-1998

Published

on

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

14 shtator 1993

Në tregun e Skenderajt policia serbe plaçkiti mall e deviza

Dje, në Skënderaj, policia serbe ndërmori një aksion me ç’rast bllokoi të gjitha hyrje-daljet e qytetit dhe plaçkiti një sasi të konsiderueshme malli dhe devizash nga tregtarët dhe qytetarët në tregun e këtij qyteti.

Gjatë këtij aksioni policor u arrestuan rreth 50 veta, të cilët u dërguan në stacionin e policisë së këtij qyteti dhe aty u mbajtën rreth katër orë.

 

14 shtator 1994

Ndërhyrje e forcave serbe kundër një manifestimi kulturor në Isniq të Deçanit

Sot në fshatin Isniq të Deçanit në orën 11:30 rreth 30 policë serbë ndërhynë kundër pjesëmarrësve të një manifestimi për katërvjetorin e Kushtetutës së Republikës së Kosovës.

Manifestimi po mbahej në një shtëpi private. Policia i mbajti pjesëmarrësit një kohë të rrethuar. Më vonë u legjitimuan të gjithë pjesëmarrësit, 35 prej të cilëve iu morën dokumentet personale ndërsa 20 të tjerë u arrestuan dhe po mbahen në stacionin e policisë në Deçan.

Në mesin e të arrestuarve, thuhet në njoftimin e Komisionit për Informim të Degës së LDK-së në Deçan janë edhe gjithë mysafirët nga komunat e Kosovës që merrnin pjesë në manifestim.

Gjatë bastisjes së shtëpisë së Isuf. H. Ahmetajt u mor fotografia e kryetarit të Republikës së Kosovës Ibrahim Rugova dhe një emblemë e 7 Shtatorit, ditës kur u aprovua Kushtetuta e Republikës.

Situata në Isniq dhe Deçan është e rëndë.

Në Isniq është e hapur e pamja për Violeta Kastratin – Dervishajn, e cila u vra në shtëpinë e vet nga policia serbe gjatë një ndërhyrjeje në tregun e Deçanit të enjten e kaluar.

Situata në komunën e Deçanit ka qenë kohëve të fundit shumë e tensionuar.

Incidenti tragjik i javës së kaluar ka pasuar disa konflikte të inskenuara me fajin e refugjatëve serbë në Deçan.

 

14 shtator 1995

U identifikuan tri viktima nga Kosova në barkën e përmbytur me shqiptarë në ujërat e Adriatikut

Ministria e Punëve të Jashtme të Shqipërisë duke iu referuar Ambasadës së Shqipërisë në Romë, njofton se midis viktimave të barkës së përmbytur më 10 shtator, me të cilën transportoheshin klandestinë nga Vlora për në Itali, që konsiderohen si të humbur deri me tash janë identifikuar edhe tre qytetarë shqiptarë nga Kosova dhe një person nga Mali i Zi.

Si të humbur konsiderohen, Nanije Bujani (38), Bedrije Bujani (32) dhe Naxhivan Bujani (12), të gjitha nga Gjakova dhe një person i panjohur i moshës rreth 34 vjeçare nga Titogradi.

Po ky burim bën të ditur se forcat ushtarake kanë arritur të shpëtojnë Beqir Mujën (53) nga Gjakova i cili gjendet i shtrirë në spitalin e Brindizit në Itali.

 

15 shtator 1997

Fillon gjyqi kundër ushtarit serb që vrau fëmijën Isa Berisha

Prishtinë, 15 shtator (QIK)

Të martën, më 16. 09. 1997, në gjykatën ushtarake të Nishit fillon gjykimi i ushtarit Ivica Zhivanoviq, i cili e pati vrarë fëmiun 10-vjeçar, Isa Berisha nga Hani i Elezit. Në cilësinë e dëshmitarëve janë ftuar: Hajrije Axhami, Ilimi Axhami, Mynir Luri dhe babai i të ndjerit, Muhamet Berisha.

Familjen e fëmijës së vrarë e përfaqëson avokati nga Prishtina, Bajram Kelmendi. Gjykimi fillon në orën 8:00.

 

14 shtator 1998

Plavë: Refugjatët kosovarë u deportuan në Shqipëri

Prishtinë, 14 shtator (QIK)

Disa mijëra refugjatë nga Kosova, të cilët nuk u lejuan të hyjnë në Plavë, u deportuan dje pasdite për në Shqipëri.

Një drejtues i Këshillit të Emergjencës në Plavë i deklaroi QIK-ut se refugjatët, 3-4 mijë e gjysmë, që u ndaluan nga ushtria disa kilometra pa hyrë në Plavë, u ngarkuan në kamionë dhe në mjekte të tjera transporti dhe u dërguan deri në vendkalimin kufitar me Shqipërinë.

Në një kontakt telefonik me Shkodrën, ky Këshill mori vesh se të deportuarit kanë arritur në Vermosh.

Ndërkohë, të bllokuar vazhdojnë të mbahen rreth 250 të ikur, të cilët janë të vendosuir në tëbana jo larg Plavës dhe të cilët nuk janë lejuar të hyjnë në qytet. Organet malazeze kanë lejuar sot që atyre t’u dërgohet ushqim.

Vetëm në Plavë, deri kah fundi i javës së shkuar, janë regjistruar mbi 8500 të ikur nga Kosova, ndërkohë që në Ulqin dhe në qytete të tjera të Malit të Zi janë vendosur mijëra të ikur të tjerë.

Të shtunën qeveria e Malit të Zi ka miratur një vendim për moslejimin e hyrjes në këtë republikë të të ardhurve të rinj nga Kosova.

 

Gjendje e rëndë në komunën e Malishevës

Ndonëse nuk pati luftime, forcat e armikut të koncentruara me dhjetra tankse, ushtarë e policë, në Astrazub, Dragobil, Malishevë, Carralllukë, Banjë të Malishevës, kanë vazhduar edhe dje pasdite me të shtëna nga armë të ndryshme, njofton KI i Degës së LDK-së në Malishevë.

Barbaria serbe njëkohësisht po plaçkit dhe shkatërron çdo shtëpi të këtyre fshatrave dhe si pasojë po pengon çdo tentim të banorëve për t’u kthyer në shtëpi, përkatësisht në fshatrat e veta.

Tortura të ndryshme po përjetojnë edhe ata që në tentim për të kaluar rrugët e asfaltuara prej Dragobil për Gurbardh etj., siç u ndodhi 13 vetave nga Zatriqi i Rahovecit, gra e fëmijë, pastaj Jetullah Metë Paçarezi (62), Bedri Fazli Paçarezit (20) dhe Agron Paçarezi (18) nga Dragobili. Ndaj këtij të fundit madje u shti edhe me armë zjarri.

Megjithë rrezikun dhe pa kurrfarë garancioni, mijëra banorë të fshatrave Dragobil, Marali, Maxharrë, etj., po kthehen në shtëpi të tyre, ndërkohë që mijëra të tjerë shtëpitë e të cilëve tashmë u janë plaçkitur, djegur a shkatërruar nga hordhitë çetnike, edhe më tej po përballen me kushtet tepër dramatike nën qiellin e hapur me shi, pa ushqime, ilaçe e veshmbathje të mjaftueshme.

Rrezik permanent po u kanoset edhe banorëve të Tërpezës, Senikut, Llandroviqit, Ngucatit etj.

Si pasojë e pamundësisë së ndihmës së mjaftueshme të mjekut dhe pa ushqime adekuate, në Lladroc vdiq një foshnje nga Tërpeza e Ulët, në Pagarushë vdiqën dy binjake nga Opterusha e Rahovecit, ndërsa lehonat janë në gjendje të rëndë shëndetësore. Poashtu ka edhe raste të vdekjes së grave e të personave të moshuar, si në Pagarushë, Guriq etj. Ndërsa, nuk dihet për fatin e Sadik Osman Morinës (60) nga Astrazubi.

Njoftohet se Shyhrete Hulaj – Gashi nga Strellci i Ulët i Deçanit gjendet në fshatin Guriç të Malishevës bashkë me dy fëmijë.

 

 

Continue Reading

Lajmet

Ambasada e SHBA-së paralajmëron për protesta të mëdha më 16 shtator

Published

on

Ambasada amerikane në Prishtinë ka paralajmëruar stafin që të shmangë lëvizjet në afërsi të vendeve, ku siç thuhet, janë paralajmëruar demonstrata për të mërkurën e 16 shtatorit, ditën kur do të merret vendimi për ish-krerët e UÇK-së në Hagë.

Në një njoftim të Ambasadës thuhet se disa organizata po planifikojnë demonstrata të mëdha për të mërkurën në qendër të Prishtinës dhe në qytete të tjera kryesore të Kosovës.

Tutje thuhet se këto demonstrata mund të shkaktojnë grumbullime të mëdha njerëzish, mbyllje rrugësh dhe çrregullime të rënda në trafik.

“Këshillohet që të kufizoni lëvizjet në zonën përreth vendbanimit tuaj dhe të shmangni udhëtimet drejt vendit të punës apo shkollave nëse rruga juaj kalon përmes zonave të prekura, pasi mund të mos arrini ta përfundoni udhëtimin në kohë. Personeli i qeverisë së SHBA-së është këshilluar t’i shmangë të gjitha udhëtimet e panevojshme në afërsi të demonstratave dhe të mos i dërgojë fëmijët në shkollë më 16 shtator, për shkak të mundësisë së çrregullimeve në trafik”, thuhet në njoftim.

Ambasada e SHBA-së thuhet se do të jetë e hapur dhe do të ofrohen shërbime të kufizuara konsullore, sipas nevojës.

Gjykata Speciale të mërkurën më 16 shtator do të marrë vendimin ndaj ish krerëve të UÇK-së Hashim Thaçi, Kadri Vesli, Jakup Krasniqi e Rexhep Selimi. /A.K/

Continue Reading

Lajmet

Kurti bën thirrje për çështjen e presidentit: Të papranueshme zgjedhjet e reja, të gjejmë kompromis

Published

on

By

Kryeministri Albin Kurti, gjatë mbledhjes së parë të Qeverisë së re, u ka bërë thirrje subjekteve politike dhe deputetëve të Kuvendit që të gjejnë një zgjidhje për zgjedhjen e presidentit të ri të vendit. Ai e cilësoi si të pafalshme mundësinë që vendi të shkojë sërish në zgjedhje për këtë çështje.

Sipas Kurtit, një dialog i hapur dhe i sinqertë mes palëve mund të çojë në zgjedhjen e kreut të shtetit. Ai përmendi marrëveshjen politike mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe LDK-së, duke i vënë theksin sfidës me qëndrimet e disa deputetëve të LDK-së që po hezitojnë ta zbatojnë këtë marrëveshje.

“Jemi kaq afër zgjidhjes së presidentit saqë do të ishte e pafalshme të shkojmë në zgjedhje sërish për të ardhur prapë në të njëjtën pikë. Ju bëj thirrje liderëve politikë dhe deputetëve le ta zgjidhin çështjen e presidentit. Le t’i japim vendit tonë institucionet në përputhje me vullnetin qytetar dhe le të ecim përpara”, deklaroi ai.

Kryeministri shtoi se gjetja e një kompromisi politik është plotësisht e mundur dhe sjell rezultate, duke marrë si dëshmi konkrete të këtij bashkëpunimi vetë konstituimin e Kuvendit. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara