Lajmet

Shoqëria civile dhe institucionet shtetërore

Published

on

Shoqëria civile dhe institucionet shtetërore shpeshherë janë cilësuar nga një dinamikë rivaliteti dhe bashkëpunimi, duke reflektuar tensione dhe marrëdhënie komplementare. Historikisht, sidomos nga perspektiva e shtetit, këto shkëmbime nuk kanë qenë gjithmonë harmonike apo paqësore, pasi që shteti shpesh nuk e ka vlerësuar pozitivisht rolin dhe funksionin e shoqërisë civile.

Ky problem është ende aktual në qeverisjen moderne, pasi që institucionet e shtetit vazhdojnë të mbajnë qëndrime tipike të institucioneve kohezive. Edhe pse institucionet e shtetit mbizotërojnë në organizimin politik të shoqërisë, ato nuk janë të vetmet struktura që kontrollojnë ndërveprimet shoqërore. Shoqëria civile ka lindur si një forcë komplementare, duke organizuar njerëzit në grupe e kategori shoqërore të lira dhe të pavarura, jashtë ndikimit të drejtpërdrejtë të shtetit. Andaj, në teorinë dhe praktikën politike, koncepti i shtetit “omnipotent” brenda një shoqërie të dhënë nuk është as realist dhe as i dëshiruar.

Çfarë reflekton shoqëria civile në shoqëritë me kulturë demokratike?

Shoqëria civile përfaqëson një forum për veprim të përbashkët ku qytetarët mund t’i bashkërendojnë veprimet e tyre në mbrojtje të të drejtave të tyre, t’i shprehin shqetësimet dhe të kërkojnë llogaridhënie nga institucionet shtetërore. Shoqëria civile vepron si ndërmjetës mes institucioneve shtetërore dhe qytetarëve, duke i kontribuuar baraspeshës së këtij ndërveprimi reciprok (pushteti kundruall qytetarëve). Megjithatë, shteti mëton ndërveprimin e drejtpërdrejtë me qytetarin, duke dashur të margjinalizoj rolin ndërmjetës të shoqërisë civile? Kjo mendësi pengon zhvillimin e shoqërisë civile brenda një konteksti të dhënë duke e apostrofuar atë si një strukturë paralele dhe rivale të institucioneve shtetërore. Në një shoqëri demokratike, ku institucionet shtetërore janë përgjegjëse ndaj qytetarëve të saj, krijimi dhe zbatimi i politikave publike dhe ofrimi i shërbimeve nuk mund të mbështetet vetëm te përfaqësuesit politikë. Kurdo që trajtohen çështje të ndërlikuara socio-ekonomike që kërkojnë zgjidhje krijuese dhe të qëndrueshme, institucionet shtetërore janë të vetëdijshme për rëndësinë e partnerëve të kualifikuar e që janë përtej kompetencave të tyre mbikëqyrëse. Me njohuritë e saj të thella, lidhjet e ngushta me qytetarët dhe aftësinë për të agreguar burime, shoqëria civile është tejet e përshtatshme për të marrë një rol thelbësor në hartimin dhe zbatimin e politikave publike, si dhe në adresimin e nevojave dhe prioriteteve të qytetarëve.

Në vendet evropiane shoqëria civile dhe shteti janë në partneritet të ngushtë!

Shumë vende evropiane kanë vendosur politika zyrtare për të rregulluar ndërveprimin midis institucioneve dhe shoqërisë civile. Këto politika zakonisht përfshijnë bashkëpunime të organizuara, duke njohur dhe garantuar të drejtën e shoqërisë civile në procesin e vendimmarrjes dhe politikëbërjes. Organizatat e shoqërisë civile mund të marrin pjesë në forume publike, të kenë pozicione këshilldhënëse apo të ngarkohen me monitorimin dhe vlerësimin e projekteve të institucioneve shtetërore. Rrjedhimisht, një qasje e tillë, ka ndikuar ndjeshëm në formësimin e reformave demokratike, promovimin e qeverisjes së mirë, transparencës dhe llogaridhënies. Kjo është karakteristike për vendet e BE-së por edhe vendet tjera që synojnë integrimin në BE, ku shoqëria civile ka udhëhequr nismat për katalizimin e pranimit të standardeve të BE-së të ndërlidhura me demokratizimin, sundimin e ligjit dhe të drejtat e njeriut.

Shoqëria civile dhe institucionet shtetërore në Kosovë drejt rrugës së konvergjencës?

Në Kosovë shoqëria civile ka evoluar duke marrë role gjithnjë e më të rëndësishme. Fillimisht, pas luftës së fundit në Kosovë, shoqëria civile ishte e përqendruar në zbatimin e projekteve të përcaktuara nga donatorët e jashtëm duke krijuar kështu një varësi të drejtpërdrejtë financiare. Me kalimin e kohës, sidomos pas shpalljes së pavarësisë dhe konsolidimit të buxhetit të Kosovës, organizatat e shoqërisë civile filluan një ndërveprim intensiv me institucionet shtetërore në zbatimin e projekteve të shumta për të adresuar nevojat dhe prioritetet e qytetarëve të Republikës së Kosovës. Në këtë fazë të zhvillimit të saj, është vërejtur tendenca e instrumentalizimit të shoqërisë civile nga ana e institucioneve shtetërore. Megjithatë, në përmasa të mjaftueshme, organizatat e shoqërisë civile kanë arritur të ruajnë pavarësinë e tyre duke ndërvepruar me institucionet shtetërore në nivelin e partneritetit. Kështu u krijuan raporte simbiotike, krahasur me ato osmotike e që ishin karakteristikë e fazës së parë dhe të dytë të zhvillimit evolutiv të shoqërisë civile në Kosovë.

Për t’iu përgjigjur sfidave të saj zhvillimore, në Kosovë është hartuar edhe Strategjia Qeveritare për Bashkëpunim me Shoqërinë Civile. Kjo strategji është përpiluar pas një debati të plotë dhe gjithëpërfshirës midis përfaqësuesve të institucioneve shtetërore dhe të shoqërisë civile, duke synuar përmirësimin e ofrimit të shërbimeve publike dhe rritjes së ndikimit të shoqërisë civile në vendimmarrje.

Rrugëtimi i shoqërisë civile kosovare në dekadat e ardhshme

Në rrugën e saj drejt integrimit evropian dhe konsolidimit të mëtejshëm demokratik, partneriteti midis shoqërisë civile dhe institucioneve shtetërore në Kosovë do të jetë thelbësor për adresimin e sfidave të vendit. Përfshirja e shoqërisë civile në hartimin e politikave, ofrimin e shërbimeve publike dhe qeverisje do të sigurojë që zëri i të gjithë qytetarëve të dëgjohet, duke kontribuar kështu në një qeveri më gjithëpërfshirëse, transparente dhe të përgjegjshme. Suksesi i ardhshëm i demokracisë kosovare do të varet, në masë të madhe, nga zotësia e shoqërisë civile për të bashkëpunuar në mënyrë konstruktive me institucionet shtetërore në adresimin e nevojave të qytetarëve, duke mbetur e imunizuar ndaj çfarëdo prirjeje të instrumentalizimit për qëllime politike.

Shkruan: Prof. Dr. Avni H. Alidemaj

(Profesor i shkencave politike dhe juridiko-administrative)

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 27 gusht 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

27 gusht 1993

Skenar i mundshëm i “Indipendentit” për luftën në Kosovë

Gazeta e Londrës “Indipendent”, botoi një vështrim të gjatë rreth pesë luftërave të mundshme në botë, në mesin e të cilave parasheh edhe luftën në Kosovë dhe rreth Kosovës.

Duke përshkruar situatën e tanishme në Shqipëri e në Kosovë dhe në vise të tjera etnike shqiptare, kjo revistë shkruan:

Shqipëria ka 3 milionë banorë, kryesisht të besimit mysliman. Megjithatë, në Shqipëri, në një të tretën e vendit jetojnë edhe 400 mijë pjesëtarë të minoritetit grek. Greqia këtë rajon e quan Epiri Verior dhe për të i bëri kërkesë Konferencës së paqes në Paris më 1946. Partisë politike kryesore të grekëve në Shqipëri “Omonia” iu ndalua pjesëmarrja në zgjedhje. Këshilli i shenjtë i kishave protestoi kundër ndjekjes së Kishës pansllave dhe dëbimit të paradokohshëm të arhimandritit Majdonis.

Vetëm para gjashtë vjetësh u hoq edhe teknikisht gjendja e luftës midis Greqisë dhe Shqipërisë, e cila zgjati që nga viti 1945. Greqia para do kohësh përzuri 26 mijë shqiptarë, të cilët këtu u vendosën ilegalisht dhe për këtë i bëri ultimatum Tiranës. Athina në fakt kërkon shtet grek në kuadër të Shqipërisë.

Në krahinën serbe të Kosovës, e cila në jug kufizohet me Shqipërinë, jetojnë 2 milionë të nacionalitetit shqiptar. Ata përbëjnë 90 për qind të popullsisë së Krahinës dhe kanë formuar Qeverinë etnike të papranuar si përgjigje në represionin e Serbisë, e cila Kosovën e konsideron si pjesë historike dhe të patjetërsueshme, shkruan kjo revistë.

Gazeta “Indipendent” parasheh edhe skenarin e katastrofës: Meqë Serbia mori pjesën e vet të Bosnjës, në pranverën e vitit 1994 kërkon provokime të reja. Kryetari Slobodan Milosheviq, i cili që më 1989 i deklaroi pakicës serbe në Kosovë se “Askush dhe kurrë më nuk guxon t’ju rrahë”, provokon një rund të ri të konflikteve midis dy bashkësive.

Milosheviqi atje dërgon ushtrinë serbe për të rikthyer kontrollin mbi administratën e paligjshme të shqiptarëve. Në fakt qëllimi i tij i fshehtë është spastrimi etnik dhe dëbimi i shqiptarëve kosovarë përtej kufirit në vet Shqipërinë.

Shqipëria do të mobilizohet për t’i mbrojtur bashkatdhetarët e vet – ndoshta përmes kundëraksionit, duke iu përgjigjur kërkesës së shqiptarëve kosovarë, të cilët administrimin e tyre e proklamuan si “Qeveri rajonale”. Milosheviqi shkon në Athinë të bisedojë rreth kësaj krize me premierin grek Konstantin Micotaqis. “Omonia” 24 orë më vonë “spontanisht” i drejtohet Greqisë për ndihmë, me insistim se ithtarët e saj frikësohen për jetën e tyre. Greqia mobilizohet dhe jep afat Tiranës 48 orë që ta pranojë “Republikën greke të Epirit”. Shqipëria përgatitet për luftë në dy fronte kundër ushtrive më të mëdha dhe ushtarakisht më të forta të Ballkanit. Turqia, që konsiderohet si mbrojtëse historike e shqiptarëve myslimanë në Ballkan, fillon fluturimet provokative dhe mbikëqyrëse mbi siujdhesat greke në Dardanele dhe mbi Greqinë veri-lindore në Thrakia, ku jeton pakica e madhe në numër turke.

Po qe se Kombet e Bashkuara nuk intervenojnë urgjentisht ushtarakisht, bota do të ballafaqohet ose me luftën e përgjithshme rajonale, nëse Turqia sulmon Greqinë, ose me ndarjen e paevitueshme të Shqipërisë, nëse Turqia përmbahet. Shqipëria në këtë mënyrë do të bëhej Bosnja e dytë me katër milionë shqiptarë të varfër. Në të do të vendoseshin refugjatët nga viset e spastruara etnikisht të Kosovës dhe të Epirit Verior, përfundon skenarin e vet revista londineze “Indinpendent”, të cilin e boton “Borba” e sotme.

 

 

27 gusht 1994

U burgosën mbi 2 mijë refugjatë shqiptarë në Greqi

Shumica nga agjencitë kryesore të lajmeve dje bënë të ditur se ministri i jashtëm grek, Papulas, hodhi poshtë propozimin e kryetarit shqiptar Sali Berisha për dialog ndërshtetëror, pas ndërmjetësimit të Komisionarit të Lartë të KSBE-së Maks Vander Shtolit, me pretekst se më parë duhet liruar pesë shtetasit shqiptarë me kombësi greke të akuzuar për spiunim.

Dhe derisa diplomacia greke tregohet kaq arrogante ndaj propozimit shqiptar, vetëm për shkak të burgosjes së pesë minoritarëve grekë, agjencia greke MPA njofton se sipas deklaratës së shefit të policisë së Selanikut, Kostin Bres, i cili është edhe shef për çështjen e refugjatëve në Greqinë Veriore, që nga 15 gushti u burgosën 2 mijë refugjatë shqiptarë, bile vetëm në këtë zonë veriore. Po ky shef policie vërtetoi gjithashtu se për çdo ditë burgosen nga 250 qytetarë shqiptarë.

 

27 gusht 1995

Ushtarët serbë vranë Ymer Agushin nga Gërqina e Gjakovës

Mbrëmë në orën 18:45 ushtarët serbë vranë me armë zjarri Ymer Dervish Agushin (1973) nga fshati Gërqinë e Gjakovës, afër kufirit me Shqipërinë.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Gjakovë njoftoi se ky i ri u qëllua me armë derisa po punonte me disa bashkëfshatarë në hapjen e një vije në lagjen Gutaj për të shpëtuar fshatin nga vërshimet e ujit.

Tre ushtarë, në gjendje të dehur, u ndalën afër fshatarëve dhe pasi i ofenduan e filluan t’i rrahin, qëlluan me armë dhe vranë Ymer Agushin.

Pas vrasjes së këtij të riu, baba i një fëmije, fshati u bllokua nga ushtria serbe.

Varrimi i të ndjerit bëhet sot në fshatin Gërqinë në orën 15:00.

Dervish Agushi është viktima e njëmbëdhjetë e terrorit shtetëror serb në Kosovë.

Vitin e kaluar forcat serbe patën vrarë 18 shqiptarë.

 

27 gusht 1997

Gjashtë të vrarë gjatë gushtit në zonën kufitare Kosovë-Shqipëri

Gjashtë shqiptarë të vrarë e shumë të plagosur vetëm gjatë muajit gusht, është bilanci i zi i terrorit në zonën kufitare të Kosovës me Shqipërinë në rrethin e Gjakovës. Tre janë vrarë nga forcat ushtarake e policore serbe të përqëndruara përgjatë kufirit, ndërsa tri vrasje të tjera nuk janë sqaruar. Të vrarët dhe të plagosurit janë nga të dy anët e kufirit, shkruan “Bujku” i sotëm.

Njoftohet se në zonat kufitare të Kosovës me Shqipërinë mbretëron një situatë tejet e rëndë dhe e tensionuar nga terrori sistematik shtetëror serb. Situatën e rëndojnë edhe grupe të armatosura plaçkitëse nga zonat e afërta të Shqipërisë.

 

27 gusht 1998

Shtime: Forcat serbe qëlluan me granatë anëtarët e familjes Asllani

KMDLNJ njofton për 11 të vrarë, në mesin e tyre tetë fëmijë

KMDLNJ njoftoi sot në mëngjes se forcat serbe qëlluan me granatë nga tanku anëtarët e familjes Asllani që po largoheshin nga Grapci i Shtimes, duke vrarë Jalldyze Asllanin (62), Halide Asllanin (37), Ajshe Asllanin (27), Burim Asllanin (13), Lumni Asllanin (11), Ejup Asllanin (9), Luljeta Asllanin (7), Shpend Asllanin (5), Xhafer Asllanin (3), Antigonë Asllanin (1) dhe Albionë Asllanin (6 muajshe).

Janë lënduar rëndë vëllezërit Isak Asllani, Musa Asllani dhe Ekrem Asllani.

Ky akt kriminal ndodhi dje në mes orës 13 e 14.

Deri më tash nuk ka njoftim nga burime të tjera.

 

Në Duhël të Suharekës forcat serbe ekzekutuan 4 dhe plagosën 1 shqiptar

Dje në fshatin Duhël të Suharekës, forcat e ushtrisë dhe të policisë serbe në lagjen e Sopajve vranë vëllezërit Isuf Ahmet Çatani (30) dhe Ridvan Ahmet Çatani (25), njofton KI i Degës së LDK-së në Suharekë.

I njëjti burim bën të ditur se forcat e ushtrisë dhe të policisë serbe kanë marrë rob dhe pastaj e kanë ekzekutuar Ruzhdi Ymer Çatanin (25) nga Duhla. Po ashtu bëhet e ditur se forcat serbe e kanë ekzekutuar edhe një civil tjetër shqiptar, emri i të cilit nuk dihet.

Njoftohet se forcat serbe kanë plagosur edhe Jahir Perteshin po ashtu nga Duhla.

Continue Reading

Lajmet

Fenerbahçe kualifikohet në Ligën e Kampionëve, Vedat Muriqi protagonist absolut ndaj Lyonit

Published

on

By

Fenerbahçe ka siguruar kualifikimin në fazën e ligës të Ligës së Kampionëve pas fitores 2-1 në udhëtim ndaj Lyonit, duke e kaluar tutje përbaljen me rezultat të përgjithshëm 4-3.

Shtatlarti kosovar, Vedat Muriqi, pati meritë të veçantë në këtë sukses duke e zhbllokuar sfidën në minutën e 24-t. Muriqi reagoi shpejt pas një topi të kthyer në zonë dhe me një goditje të saktë e dërgoi topin në rrjetë për 0-1.

Epërsia u dyfishua vetëm katër minuta më vonë, kur Mason Greenwood ekzekutoi një goditje nga këndi, ndërsa Nathan Aké u ngrit më lart se të gjithë për të shënuar me kokë për 0-2.

Në pjesën e dytë, Lyoni u kthye në lojë përmes Malick Fofana në minutën e 61-të. Vendasit shënuan edhe një gol tjetër pak më vonë, por ai u anulua pas ndërhyrjes së VAR-it për pozitë jashtë loje. Muriqi u zëvendësua në minutën e 80-të nga Romelu Lukaku, duke përmbyllur një tjetër paraqitje vendimtare për skuadrën e tij. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Dy gra të vrara brenda një jave në Kosovë, paralajmërohet protestë kundër dhunës ndaj grave

Published

on

Brenda vetëm një jave, Kosova është tronditur nga dy raste të vrasjes së grave, duke rikthyer në vëmendje problemin e dhunës dhe sigurisë së grave.

Pas vrasjes së një gruaje shtatzënë në Malishevë, një tjetër grua, 80-vjeçare, është gjetur e vdekur në orët e para të së mërkurës në Prizren.

Në të dyja rastet, bashkëshortët janë të dyshuar për vrasjet, çka ka nxitur reagime të shumta dhe thirrje që dhuna ndaj grave të trajtohet si një çështje urgjente në nivel shtetëror.

Për të premten, Kolektivi për Mendim dhe Veprim Feminist ka paralajmëruar protestë në sheshin “Zahir Pajaziti” në Prishtinë, nën thirrjen: “Vrasja e grave të trajtohet si urgjencë kombëtare”./A.K/

Continue Reading

Lajmet

PDK-AAK serish para Qeverisë

Published

on

By

Aksionit protestues të deputetëve të Partisë Demokratike të Kosovës (PDK) para ndërtesës së Qeverisë këtë të enjte u janë bashkuar edhe asamblistë e aktivistë të këtij subjekti politik nga komunat e Shtimes dhe Fushë-Kosovës.

Protesta dhe bllokimi i hyrjes së ndërtesës së Qeverisë nga deputetët e PDK-së po vazhdon prej disa ditësh. Përmes këtij aksioni, opozita kërkon zhbllokimin e menjëhershëm të procesit politik, mosvonesën e mëtejshme të seancës konstituive dhe hapjen e rrugës për krijimin e institucioneve të reja të vendit.

Si PDK-ja ashtu edhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) kanë kundërshtuar vazhdimisht pezullimin e seancës konstituive, duke këmbëngulur se Kuvendi duhet të nisë punën pa vonesa për t’i dhënë fund ngërçit institucional. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara