Lajmet

Shkencëtarët zbulojnë se si ta kthejnë trupin e njeriut, në një bateri

Një vegël e vogël e quajtur gjeneratori termoelektrik (TEG), e kthen drejtpërdrejt nxehtësinë e trupit tuaj në energji elektrike.

Published

on

“Popular Mechanics”

Pacemaker, pompat e shpërndarjes së ilaçeve, Fitbits dhe pajisje të tjera mund të funksionojnë me një lloj të ri energjie të rinovueshme, atë që vjen nga vetë trupi i njeriut. Një vegël e vogël e quajtur gjeneratori termoelektrik (TEG), e kthen drejtpërdrejt nxehtësinë e trupit tuaj në energji elektrike.

TEG përdor ndryshimin e temperaturë – si ai midis temperaturës së trupit tuaj kundrejt ajrit përreth – për ta kthyer atë në energji. Për të vendosur ekuilibrin, nxehtësia shpërndahet automatikisht në vende më të freskëta, dhe TEG shfrytëzon rrymën elektrike të prodhuar në moment kur grimcat me energji lëvizin nga vendi më i nxehtë në atë më të ftohtë përgjatë një çipi.

Kjo është një skemë e përshtatshme, pasi nxehtësia e trupit të njeriut është një burim mjaft i qëndrueshëm. Për të mbajtur një temperaturë konstante prej rreth 37 gradësh, trupi jonë duhet të rregullojë një ekuilibër të ngushtë midis fitimit të nxehtësisë dhe humbjes së saj.

Dhe për shkak se trupi nuk është aq efikas, ne humbim afro 75 për qind të energjisë që prodhojmë nga nxehtësia. Ndërsa pjesa e pajisjes që prek lëkurën tuaj e kthen nxehtësinë në energji, mjetet që vendosen po në trup e mbrojnë anën e saj të ftohtë nga rrezet e diellit përmes një filmi selektiv të gjatësisë së valës për të ruajtur diferencën e temperaturës.

Një material i veçantë i vendosur brenda pajisjes e riparon veten nga shkëputjet duke i ri-ngjitur ato në nivelin mikro. Rongui Jang, profesor i inxhinierisë së energjisë në Universitetin Huazhong të Shkencës dhe Teknologjisë, që ishte i përfshirë në studim, thotë se ky dizajn është një përmirësim shumë i madh në krahasim me projektet e mëparshme. Dhe kjo falë disa përmirësimeve të rëndësishme.

Ekipi i Jang kombinoi tre përbërje komerciale të disponueshme, për të krijuar poliminën, një material i përkulshëm. Duke përdorur rrezet lazer mbi poliminë, studiuesit krijuan vrima të vogla për të vendosur çipat termoelektrike që prodhojnë energji.

“Rezultati përfundimtar është një aftësi superiore e shtrirjes, vetë-riparimit, riciklimit dhe ri-konfigurimi. Këto cilësi nënkuptojnë që produkti përfundimtar është i qëndrueshëm si kurrë më parë”- thotë Jang.

Sasia më e madhe e energjisë mund të mblidhet nga një “byzylyk sportiv” i ngjashëm me Fitbit që furnizon me energji një orë. Këto forma të reja të TEG mund të krijojnë edhe më shumë energji, duke ngarkuar pajisje që kanë kërkesa më të larta për energji elektrike. Por duke pasur parasysh që këto pajisje mund të gjenerojnë vetëm rreth 1 volt energji për çdo centimetër katror të lëkurës, pra më pak tension sesa shumica e baterive ekzistuese, ka ende punë për të bërë.

Për shembull, një bateri AA ose AAA që vlerësohet se ka një fuqi prej 1.5 volt, mund të mjaftojë për të drejtuar disa pompa për futjen e insulinës në trupin e një diabetiku. Nga ana tjetër bateritë në përgjithësi kanë një teknologji shumë ndotëse që përdor ndonjëherë metale që gjenden rrallë në tokë apo materiale gërryese.

Kur bateritë nisin të shpërbëhen nëpër landfille, kimikatet brenda – përfshirë acidin klorhidrik, që gjendet në sasi të mëdha edhe në aparatin tuaj tretës – derdhen në tokë, duke ndotur ujin. Bateritë me jonet e litiumit, të cilat janë të zakonshme në oraret e fitnesit, shpërthejnë shpesh dhe marrin flakë në vend-depozitime, duke lëshuar në atmosferë gazra të dëmshme serrë.

Nëse trupi juaj mund të bëjë të njëjtën punë si një bateri ore me teknologji më të pastër, më të riciklueshme, kjo do të jetë një fitore për mjedisin. Bateria e ekipt të Jang përmban një teknologji plotësisht të riciklueshme.

Për njerëzit që mbajnë stimulues kardiak, bateritë e TEG mund të nënkuptojë një të ardhme pa kirurgjinë zëvendësuese të baterive. Sipas Johns Hopkins Medicine, pacientët me stimulues kardiakë duhet t’i nënshtrohen këtij lloj operacioni çdo 5-10 vjet, pasi bateria me jonet e litiumit brenda implantit të tyre fillon që të shterojë.

Dizajni TEG mund të duket shumë kompleks. Por në realitet, ai është thjesht një kombinim i ekuilibruar dhe mjeshtëror i teknologjive ekzistuese. Jang thotë se përdoruesit do të jenë në gjendje të rregullojnë vetë qarqet. Këto lloj pajisjesh mund të dalin në shitje brenda 5-10 viteve të ardhshme. / bota.al

Continue Reading

Bota

Scholz: Nuk mund ta imagjinojë Netanyahun të arrestohet në Gjermani

Published

on

Kancelari gjerman, Olaf Scholz, ka shprehur se nuk mund ta imagjinonte ekzekutimin e një urdhërarresti kundër kryeministrit izraelit, Benjamin Netanyahu, gjatë një vizite të tij në Gjermani. Kjo deklaratë erdhi pas lëshimit të një urdhërarresti nga Gjykata Ndërkombëtare Penale (ICC) në nëntor, lidhur me veprimet e qeverisë izraelite në Gazë, dhe pas mbërritjes së Netanyahut në Budapest, udhëtimi i tij i parë në Evropë që nga lëshimi i këtij urdhri.

Scholz, gjatë një konference për shtyp në Berlin së bashku me mbretin e Jordanisë, Abdullah II, tha se qeveria gjermane kishte bërë të qartë qëndrimin e saj lidhur me arrestimin e Netanyahut, duke deklaruar: “Nuk mund ta imagjinoj se do të ketë një arrestim në Gjermani.”

Në një ditë kur Hungaria njoftoi planet për t’u tërhequr nga vendimi i ICC-së, ministrja e Jashtme gjermane, Annalena Baerbock, e kritikoi ashpër këtë vendim, duke theksuar se ishte një ditë e keqe për të drejtën penale ndërkombëtare dhe duke kujtuar se në Evropë, askush nuk është mbi ligjin.

Traktati i Romës, që është dokumenti themelues i ICC-së, kërkon që shtetet anëtare të zbatojnë urdhrat e gjykatës. Si anëtare të ICC-së, edhe Hungaria dhe Gjermania janë të detyruara ligjërisht të arrestojnë Netanyahu nëse ai hyn në territorin e tyre. Megjithatë, vendimi i Hungarisë ka ngritur shqetësime dhe diskutime për zbatimin e ligjit ndërkombëtar dhe përgjegjësitë e shteteve anëtare të ICC-së.

Continue Reading

Bota

Çmimi i naftës bie pas tarifave të Trump

Published

on

Çmimet e naftës regjistruan një rënie të ndjeshme më 3 prill 2025, pas masave të reja tregtare të presidentit amerikan, Donald Trump. Rënia e çmimeve është lidhur me shqetësimet e tregjeve financiare për ndikimin që mund të ketë këto tarifa mbi rritjen ekonomike globale dhe kërkesën për naftë.

Çmimi i një fuçie nafte “West Texas Intermediate” (WTI), standardi amerikan, për dërgesë në maj, ra me 5,15%, duke arritur në 68,02 dollarë. Ndërkaq, çmimi i një fuçie nafte “Brent” të Detit të Veriut për dorëzimin e qershorit ra me 4,78%, duke u ulur në 71,37 dollarë.

Përveç pasigurisë nga tarifat e reja të Trump, OPEC-u njoftoi një rritje më të mprehtë të prodhimit të naftës se sa ishte pritur, që gjithashtu ka kontribuar në uljen e çmimeve të naftës.

Continue Reading

Lajmet

Policia gjobit shoferin që drejtoi veturën në anën e kundërt në autostradë

Published

on

Policia e Kosovës ka gjobitur një shofer me 500 euro pasi ai drejtoi veturën e tij në anën e kundërt të autostradës. Incidenti ka ndodhur në Autostradën “Dr. Ibrahim Rugova” dhe është bërë publik më 3 prill 2025 përmes një video-incizimi që u shpërnda në rrjetet sociale.

Shoferi ka marrë gjithashtu pesë pikë negative dhe i është ndaluar drejtimi i automjetit për një periudhë prej dymbëdhjetë muajsh. Mjeti është larguar nga trafiku përmes një kompanie të autorizuar për tërheqje. Policia, përmes një njoftimi, ka bërë të ditur se njësia për Kontroll të Autostradave në bashkëpunim me njësinë kufitare ka identifikuar dhe ndaluar shoferin që kryente shkeljen e rrezikshme në autostradë.

Continue Reading

Lajmet

Zëdhënësit e Speciales: Gjykata e Hagës mban përgjegjës individët, jo grupet etnike, organizatat apo komunitetet

Published

on

Zëdhënësit e Gjykatës Speciale, Michael Doyle dhe Angela Griep, kanë zhvilluar një konferencë për media, ku kanë sqaruar disa çështje lidhur me procesin gjyqësor që po zhvillohet në Hagë ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK). Gjatë konferencës, ata theksuan se Gjykata është e themeluar në përputhje me Kushtetutën e Kosovës dhe se përgjigjet për legjitimitetin e saj mund të gjenden aty. Ata nënvizuan se qëllimi i Gjykatës është të sigurojë gjykime të drejta, të pavarura dhe të paanshme për individët që ndiqen penalisht nga Prokuroria Speciale, si dhe për të mbrojtur dëshmitarët dhe për të siguruar dinjitetin e viktimave.

Zëdhënësit theksuan se Gjykata Speciale merret vetëm me përgjegjësi penale individuale dhe mbajnë përgjegjësi vetëm individët për krimet që u janë ngarkuar në aktakuzë. Ata gjithashtu sqaruan se Gjykata nuk merret me grupe etnike, organizata apo komunitete, por fokusohet tek përgjegjësia individuale.

Gjatë konferencës, ata përmendën edhe ankesën e mbrojtjes së Hashim Thaçit për pyetjet e bëra nga gjyqtarët ndaj dëshmitarëve, duke sqaruar se gjyqtarët kanë të drejtën dhe detyrën të bëjnë pyetje për të përcaktuar të vërtetën. Ata theksuan se kufizimi i mundësisë së gjyqtarëve për të bërë pyetje mund të cenonte rolin e tyre si gjetës të fakteve.

Continue Reading

Të kërkuara