Shtëpia e Bardhë ka bërë të ditur përmes një njoftimi se presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka vendosur ta zgjasë emergjencën kombëtare në lidhje me Ballkanin Perëndimor të paktën deri më 26 qershor të vitit 2026.

Kjo emergjencë ishte shpallur për herë të parë me urdhër ekzekutiv më 2001, por sipas një njoftimi të Shtëpisë së Bardhë, të publikuar në Regjistrin Federal më 24 qershor, ajo do të zgjatet edhe përtej 26 qershorit të këtij viti shkaku i gjendjes në Ballkanin Perëndimor.

Në njoftimin thuhet se “veprimet e personave që kërcënojnë paqen dhe përpjekjet ndërkombëtare për stabilizim në Ballkanin Perëndimor” dhe gjendja e tanishme në këtë rajon “paraqesin një kërcënim të pazakontë dhe të jashtëzakonshëm për sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara”.

“Për këtë arsye… emergjenca kombëtare e shpallur me urdhër ekzekutiv lidhur me Ballkanin Perëndimor, duhet të vazhdojë përtej qershorit 2026”, thuhet në njoftim.

Urdhri ekzekutiv për gjendjen në Ballkanin Perëndimor u miratua për herë të parë më 26 qershor 2001, nga ish-presidenti George W. Bush, pas luftërave në këtë rajon.

Më pas, më 2021, SHBA-ja kishte zgjeruar fushëveprimit e kësaj emergjence kombëtare, pasi që u tha se vendet e ish-Jugosllavisë dhe Shqipëria janë përballur, gjatë dy dekadave të fundit, me korrupsion dhe veprime që pengojnë marrëveshjet e arritura pas luftës.

Ky vendim mund të jetë sinjal se Uashingtoni vazhdon ta shohë Ballkanin Perëndimor si shqetësim për sigurinë dhe stabilitetin, posaçërisht në Kosovë dhe Bosnje e Hercegovinë, cilat shihen si vende ende të cenueshme.

Në një raport në maj, Departamenti amerikan i Shtetit (DASH) e paraqiti Ballkanin Perëndimor si rajon me rëndësi të drejtpërdrejtë për sigurinë dhe interesat ekonomike amerikane.

Raporti i DASH-it identifikoi Rusinë dhe Kinën si aktorë keqdashës që synojnë të përfitojnë nga paqëndrueshmëria, korrupsioni dhe dobësitë në qeverisje në rajon, por nënvizon gjithashtu angazhimin e SHBA-së për t’iu kundërvënë ndikimit të tyre.

Gjendja e sigurisë në Kosovë ka qenë e qetë në vitet e fundit, por vendi është përballur me një krizë institucionale duke mbajtur zgjedhjeve të njëpasnjëshme në gati dy vjetët e fundit për shkak të mungesës së konsensuseve politike brenda partive partiake.

Në anën tjetër, NATO-ja njoftoi më 12 qershor se, gjatë vitit të ardhshëm, do ta bëjë një përshtatje graduale të pranisë së saj në Kosovë, duke reflektuar vlerësimin për një situatë të qëndrueshme të sigurisë në vend.

Ndërkohë, Bosnje e Hercegovina është ende në pritje të emërimit të një përfaqësues të ri ndërkombëtar, pasi Christian Schmidt njoftoi dorëheqjen më herët këtë muaj.

Kjo çështja ka shkaktuar përplasje në Bosnje lidhur me zyrën ndërkombëtare që mbikëqyr zbatimin e paqes.

Entiteti i Bosnje e Hercegovinës, Republika Sërpska, miratoi në maj deklaratënpër mbylljen e zyrës së përfaqësuesit të lartë, gjë që u kundërshtua nga partitë politike nga entiteti tjetër, Federata e Bosnje e Hercegovinës, të cilat thanë se ajo duhet të mbetet në Bosnje me kompetenca të plota. /REL//A.K/

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, do të zhvillojë këtë të mërkurë një takim me presidentin amerikan, Donald Trump, në Shtëpinë e Bardhë. Ky takim vjen si një përpjekje për të ulur tensionet mes Uashingtonit dhe aleatëve evropianë, përpara samitit të rëndësishëm të aleancës që do të mbahet në korrik.

Marrëdhëniet mes administratës Trump dhe vendeve evropiane janë përkeqësuar ndjeshëm kohët e fundit, veçanërisht pas mospajtimeve të thella lidhur me luftën në Iran dhe kërkesave të vazhdueshme të SHBA-së që aleatët të rrisin shpenzimet e tyre për mbrojtje.

Sipas burimeve të “Euronews”, Rutte do të paraqesë të dhëna që dëshmojnë një rritje rekord të investimeve ushtarake nga vendet anëtare. Ai pritet të argumentojë se presioni i ushtruar nga vetë Trump ka ndikuar drejtpërdrejt në këtë rritje financiare, duke theksuar se shpenzimet e përgjithshme të aleancës kanë prekur shifrën prej një trilion dollarësh. Po ashtu, Rutte do të vërë në dukje se rritja e prodhimit ushtarak ka hapur vende të reja pune edhe në Shtetet e Bashkuara.

Megjithatë, pakënaqësia e administratës amerikane tashmë është reflektuar në hapa konkretë. Pentagoni ka njoftuar një sërë masash që reduktojnë pjesëmarrjen afatgjatë të SHBA-së në aleancë.

Pas kritikave të hapura të kancelarit gjerman, Friedrich Merz, ndaj strategjisë ushtarake amerikano-izraelite në Iran, Presidenti Trump njoftoi menjëherë tërheqjen e pesë mijë trupave amerikane nga territori gjerman.

Samiti i ardhshëm i NATO-s, i cili është planifikuar të mbahet më 7 dhe 8 korrik në Ankara të Turqisë, pritet të fokusohet kryesisht në sigurinë evropiane dhe atë arktike, si dhe në zgjerimin e kapaciteteve të prodhimit ushtarak. /Euronews/ /E.A/

Organizata Ndërkombëtare Detare e OKB-së (IMO) pritet të evakuojë më shumë s1 11,000 detarë të cilët kanë mbetur të bllokuar në Gjirin Persik si pasojë e luftës së SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit.

Sekretari i Përgjithshëm i IMO-së, Arsenio Dominguez, deklaroi se ky “operacion në shkallë të gjerë” do të realizohet në bashkëpunim me Iranin, Omanin, SHBA-në, shtetet e tjera bregdetare të rajonit dhe industrinë detare.

“Kemi siguruar garancitë e nevojshme të sigurisë dhe kemi verifikuar plotësisht kushtet për lundrim të sigurt për të mbështetur këto operacione,” shtoi Dominguez.

Edhe pse javën e kaluar u nënshkrua një marrëveshje e përkohshme për t’i dhënë fund konfliktit, Uashingtoni dhe Teherani po vazhdojnë të përplasen për detajet e Memorandumit të Mirëkuptimit (MoU).

Përplasjet për inspektimet bërthamore dhe raketat balistike

SHBA-ja ka bërë të ditur se memorandumi përfshin garanci që programi i armëve bërthamore të Iranit do t’i nënshtrohet inspektimeve nga Agjencia Ndërkombëtare për Energji Atomike (AEA).

Përmes një postimi në rrjetet sociale, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, shkroi:

“Irani ka rënë dakord plotësisht dhe tërësisht për inspektimet bërthamore të nivelit më të lartë në një të ardhme të gjatë (Përgjithmonë!!!). Kjo do të sigurojë ‘Sinceritet Bërthamor’.”

Mirëpo, pak para postimit të Trumpit, Irani deklaroi se agjencia e OKB-së nuk do të lejohet të inspektojë zonat bërthamore që u bombarduan nga SHBA-ja dhe Izraeli vitin e kaluar. Ndaj kësaj, një zyrtar amerikan u përgjigj duke thënë se “iranianët kanë pranuar inspektime të rrepta të mbetjeve të programit të tyre… regjimi iranian do të thotë çfarëdo që i duhet për konsum të brendshëm”.

Nga ana tjetër, Presidenti i Iranit, Masoud Pezeshkian, gjatë një vizite në Pakistan, u shpreh prerë se vendi i tij “kurrë dhe në asnjë rrethanë nuk do të negociojë me askënd për kapacitetet e veta mbrojtëse”.

Këtë e konfirmoi edhe Kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, i cili në një konferencë të përbashkët me Pezeshkian sqaroi se çështja e raketave balistike nuk është diskutuar dhe “nuk ka qenë fare në tryezë”.

Rubio në Gjirin Persik: Ngushtica e Hormuzit është ujë ndërkombëtar

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka nisur një turne në Gjirin Persik, duke filluar nga Emiratet e Bashkuara Arabe, për të vijuar në Kuvajt dhe Bahrejn – dy vende këto që strehojnë baza ushtarake amerikane.

Rubio paralajmëroi se asnjë shteti nuk i lejohet të vendosë taksa në Ngushticën e Hormuzit, rrugë kjo ku Irani ka tentuar të tarifojë anijet kaluese.

“Ky është një kanal ujor ndërkombëtar. Asnjë vendi nuk i lejohet të ngarkojë taksa apo tarifa në një kanal ndërkombëtar. Ky është ligji ndërkombëtar ekzistues. Besoj se të gjitha vendet e këtij rajoni pajtohen me ne”, deklaroi Rubio me të mbërritur në Emirate.

Plani i evakuimit dhe pasojat ekonomike

Evakuimi i detarëve varet tërësisht nga mbajtja e hapur e ngushticës. IMO njoftoi se plani parashikon përdorimin e dy rrugëve të përkohshme detare, ndërsa anijet do të kontaktohen individualisht për udhëzime të mëtejshme.

Pas 28 shkurtit, kur nisën sulmet e para ndaj Iranit, Teherani e bllokoi efektivisht ngushticën, gjë që rriti çmimin e naftës bruto “Brent” në mbi 100 dollarë për fuçi, si dhe bllokoi dërgesat e energjisë dhe produkteve esenciale si plehrat artificiale.

Sipas të dhënave të fundit nga kompania e inteligjencës detare “Kpler”, që nga rihapja e Ngushticës së Hormuzit, të paktën 172 anije kanë lundruar përmes saj, ku vetëm gjatë së shtunës kanë kaluar 42 sosh. /BBC/ /E.A/