E reja portugeze ka qenë dikur viktimë, sot ajo lufton kundër ushtrimit të presioneve seksuale në internet. Mbas marrjes së disa iniciativave në nivel kombëtar, tani edhe BE kërkon që të luftojë këtë fenomen masiv.
Inês B. Marinho ishte duke mbaruar turnin e punës në një kafene në Lizbonë, kur telefoni i saj mobil dha sinjalin se kishte marrë një mesazh. Tek ky mesazh asaj i thuhej për një video që përmbante xhirime intime të saj dhe që qarkullonte në internet.
“Unë ngriva dhe u mërzita shumë”, kujton Marinho. “Shkova menjëherë në shtëpi, për të qenë pranë familjes.” Kjo ka ndodhur tre vjet më parë. Në atë kohë portugezja Marinho ishte 21 vjeç.
Pa dashur në një platformë pornografike
“Dikush, tek i cili unë kam pasur besim, pati shpërndarë me emrin tim një video timen intime. Videoja mund të shihej në platforma të ndryshme pornografike dhe përfundoi viral në Twitter dhe Telegram. Ky rast më tronditi shumë,” thotë ajo në bisedë me Deutsche Wellen.
Nocioni “Sextortion” është krijuar nga bashkimi i fjalëve sex dhe “extortion”, që anglisht do të thotë ushtrim presioni. Tek kjo formë ushtrimi presioni, kriminelët kërcënojnë me shpërndarjen e videove ose fotografive të viktimave, që shfaqen në situata kompromentuese.
Sipas policisë, këtu mund të bëjnë pjesë xhirimet fshehurazi në kabinën e zhveshjes ose ushtrimi i presionit me ndihmën e selfive të bëra për të flirtuar: Ky nocion përmban rastet e ngritjes së fundit, “Upskirting””, pra fotografi apo video që bëhen duke e mbajtur kamerën poshtë fundit dhe që lëshohen në internet dhe shpërndahen pa aprovim.
Marinho është një nga shumë viktimat e “Sextortion”
“Pasi pashë videon online unë shkova direkt në polici, për të ngritur padi. Policët donin të ndihmonin, por ishin të pasqaruar. Sot, tre vjet më vonë, rasti është ende i pambyllur”, thotë Inês Marinho.
Sa shpesh ndodh keqtrajtimi seksual me fotografi?
Më shumë se gjysmë milioni rastesh ushtrim presioni digjital ka regjistruar vetëm në muajin janar 2021, Avast, një kompani kryesuese në gjithë botën për zgjidhjen e problemeve të sigurisë digjitale dhe sferës private.
Pjesa më e madhe e këtyre sulmeve kishin si synim konsumatorët anglishtfolës në Britaninë e Madhe dhe Shtetet e Bashkuara. Por edhe në Gjermani u bllokuan 12.400 sulme, në Zvicër 8700 dhe në Austri 2100.
Sipas një studimi të HateAid, qendrës së parë këshillimore gjermane për luftimin e urrejtjes në internet, gratë në BE kanë shumë frikë se mos sulmohen online. 30 përqind e tyre kanë frikë se mos fotografi të tyre nudo ose intime, të vjedhura apo të fallsifikuara shpërndahen në internet pa aprovimin e tyre.
“Shumë gra nuk e dinë që janë kthyer në viktima të shpërdorimit seksual bazuar tek imazhet,” thotë në bisedë me Deutsche Wellen, Clare McGlynn, profesore e të drejtës në Universitetin e Durhamit. “Në disa vende si Korea e Jugut bëhen fotografime të grave në banja ose kabinat e zhveshjes dhe lëshohen në platformat pornografike pa dijeninë e tyre. Ekziston pra edhe një pjesë e fshehtë e keqpërdorimit, gjë që është kthyer në problem serioz”.
Shpërndarje e herëpashershme
Marinho shpjegon, se edhe video e saj është shpërndarë më tej në platforma të tjera të mediave sociale. “Unë i shkrojta twitterit, ata e fshinë videon time. Por Telegram tha, se nuk është përgjegjëse e përmbajtjeve që shpërndajnë grupe të ndryshme. Ajo shpjegon se video e saj është shpërndarë nga shumë grupe, mes të tjerash edhe një grup që e quan veten „porno hakmarrjeje”. Sipas Josephine Ballon, drejtueses së sektorit ligjor të HateAid, është e rëndësishme që të trajtohet problemi i rishfaqjes së imazheve në platformat online, në mënyrë që lufta kundër keqpërdorimit seksual të jetë efektive.
“Problemi është se imazhet kapen nga shumë algoritme, lëshohen në internet dhe shpërndahen herë pas here, nganjëherë edhe një vit rresht,” thotë ajo për DW. “Unë njoh viktima që kërkojnë vetë në google për të parë nëse imazhet janë shfaqur sërish.”
Disa prej tyre marrin e-maila dhe mesazhe nga njerëz që i kanë parë imazhet e tyre dhe bëjnë komplimenta. Pasojat: „Viktimat nuk e harrojnë kurrë këtë keqtrajtim dhe mbeten të traumatizuar,” thotë ajo.
“Unë dua të bëj jetë normale”
Megjithë përvojën negative Inês B. Marinho nuk e ka kufizuar prezencën digjitale. “Unë e kam mbajtur profilin tim në mediat sociale dhe nuk kam shkuar asnjëherë offline, sepse mendoj se jam mjaft e fortë për të trajtuar këtë krim,” shpjegon ajo. “Unë vazhdoj të vishem si dua, dhe postoj imazhe të miat ku kam veshur funde dhe fustane që më pëlqejnë mua. Unë dua të bëj një jetë thjesht normale.”
Ndërkohë Inês B. Marinho është 24 vjeç, dhe është kryetare e shoqatës “Não Partilhes” (Mos shpërnda më tej), të krijuar në maj 2021. Organizata ndihmon në Portugali viktimat e keqpërdorimit të bazuar tek imazhet. Në llogarinë e saj në Instagram ajo jep mes të tjerash këshilla se si mund „të pengohet dhënia e pushtetit mbi imazhin një personi tjetër.”
“Nëpërmjet organizatës sime unë shkoj në shkolla në Portugali dhe flas me fëmijët për përvojat e mia dhe se si çdo njeri mund të luajë rolin e tij në luftimin e këtij keqpërdorimi. E rëndësishme është që të mendohet se kushdo mund të bëhet viktimë e një keqpërdorimi të tillë. Por ne nuk jemi vetëm në luftën tonë për drejtësi dhe siguri”, thotë ajo.
Në Gjermani, organizata Juuuport ndimon viktimat e mobit në internet, cybermobbing, sextortion-it dhe urrejtjes në rrjet. Ekspertët e kësaj organizate thonë: „Ne na duhet më shumë siguri në rrjet. Ofruesit e ofertave online duhet të ushtrojnë kujdes, që fëmijët dhe të rinjtë të mbrohen më mirë.”
Brukseli kërkon të kontrollojë koncernet digjitale
Pikërisht këtë gjë kërkon të arrijë tani BE, do që shtojë detyrimet për platformat që të luftojnë më mirë urrejtjen dhe nxitjen e urrejtjes në rrjet. Më 20 janar Parlamenti Europian ra dakord për të përcaktuar një pozicion të përbashkët për bisedimet që pritet të zhvillohen mbi të ashtuquajturën Digital Services Act (DSA) me vendet e BE-së.
Alexandra Geese, anëtare e Parlamentit Europian dhe një nga kryesueset e bisedimeve të DSA i tha Deutsche Welles: „Me DSA viktimat do ta kenë më të lehtë që të largojnë këto imazhe nga platformat online, sepse ekziston mundësia e një procesi anonim identifikimi. Viktima mund të shkojë online, të tregojë fytyrën dhe t`i kërkojë platformës të shuajë imazhin.”
Por organizata HateAid thotë se kjo iniciativë nuk mjafton: Vërtet që projektligji ofron „një shans historik”, për të luftuar me efektivitet fyerjet dhe urrejtjen si dhe formave të tjera të dhunës digjitale. Megjithatë mungon aksesi tek drejtësia ose një komunikim më i thjeshtë me platformat.DW
Në një intervistë në emisionin “Five” në RTV Dukagjini, Rektori i UBT-së, Edmond Hajrizi, ka thënë se 25-vjetori i këtij institucioni përfaqëson jo vetëm një përvjetor jubilar, por edhe një moment reflektimi për të arriturat dhe synimet e ardhshme në arsim, shkencë, inovacion dhe teknologji.
Hajrizi ka deklaruar se gjatë këtij çerek shekulli, UBT-ja është angazhuar në ndërtimin e një sistemi arsimor me qasje inovative, duke synuar të ndikojë në zhvillimin e vendit në fusha të ndryshme.
“Është një vit që jo vetëm duhet të reflektojmë, por është një angazhim prej çerek shekulli, ku vitet më të mira të jetës kanë qenë angazhim për të ndërtuar një sistem të arsimit dhe një qasje inovative në arsim. Ka qenë një rezultat i mirë, por edhe një moment reflektimi se çfarë kemi arritur dhe çfarë duam të arrijmë”, është shprehur Hajrizi.
Ai ka theksuar se gjatë këtyre 25 vjetëve ka pasur zhvillim në fusha të ndryshme, përfshirë arsimin, shkencën, inovacionin, teknologjinë dhe zhvillimin e biznesit, duke vlerësuar se UBT-ja ka pasur ndikim në këtë proces transformues.
Në kuadër të shënimit të 25-vjetorit, UBT-ja ka planifikuar disa aktivitete që do të zhvillohen gjatë javës së ardhshme, me fokus të veçantë në fushën akademike dhe shkencore.
Sipas Hajrizit, gjatë kësaj jave në Kosovë do të organizohen tri ngjarje ndërkombëtare, njëra pas tjetrës, të cilat synojnë të sjellin në vend komunitetin akademik dhe profesionistë nga fusha të ndryshme.
Ngjarja e parë do të mbahet të mërkurën dhe do t’i kushtohet Konferencës Ndërkombëtare për Mjekësinë Sportive. Hajrizi ka bërë të ditur se kjo konferencë organizohet për herë të dytë dhe do të mbledhë përfaqësues të komunitetit vendor dhe ndërkombëtar në UBT.
“Kemi mbërritur në fund të vitit ku do të shënojmë edhe përmbylljen e 25-vjetori dhe mbi këtë kemi menduar t’i organizojmë disa evente të cilat ndërlidhen edhe në shenjë të 25-vjetorit. Këtë vit i kemi mbledh disa ngjarje, javen e ardhshme kemi disa aktivitete që lidhen me pjesën akademike shkencore dhe i kemi tri ngjarje të nivelit botëror që i organizmojnë në Kosovë në të njëjtën kohë njëra pas tjetrës që e plotësojnë gjithë javën. Konferenca e parë që e organizojmë të mërkurën ka të bëjë me Konferencën Ndërkombëtare Botërore për Mjekësinë Sportive, është hera e dytë që organizohet por është një konferencë që sjell gjithë komunitetin edhe ndërkombëtar edhe vendor në UBT në Kosovë”, u shpreh Hajrizi.
Përmes këtyre aktiviteteve, UBT-ja synon të shënojë përmbylljen e 25-vjetorit, duke vënë në pah të arriturat e deritanishme dhe duke hapur diskutime për zhvillimet e ardhshme në arsim, shkencë dhe inovacion.
UBT ka hapur zyrtarisht AI Business Hub, një hapësirë të re që synon të forcojë kompetencat në fushën e inteligjencës artificiale dhe të ofrojë mbështetje për bizneset në Kosovë dhe më gjerë.
AI Business Hub është rezultat i projektit TBEAI (Transforming Business Education with AI in Western Balkans), një projekt i financuar nga Komisioni Evropian përmes programit Erasmus+, i cili synon transformimin e edukimit të biznesit përmes integrimit të inteligjencës artificiale në Ballkanin Perëndimor.
Me hapjen e këtij Hub-i, UBT plotëson edhe më tej ekosistemin e tij të inovacionit, duke krijuar mundësi konkrete për zhvillimin e kompetencave digjitale, avancimin e njohurive në inteligjencën artificiale dhe mbështetjen e sektorit të biznesit në përballjen me sfidat e transformimit digjital.
AI Business Hub synon të shërbejë si urë lidhëse ndërmjet akademisë, teknologjisë dhe biznesit, duke krijuar hapësirë për bashkëpunim, zhvillim të aftësive profesionale dhe zbatimin e zgjidhjeve të inteligjencës artificiale në praktikat e përditshme të bizneseve. Përmes kësaj nisme, studentët, profesionistët dhe ndërmarrjet do të kenë mundësi të përfitojnë nga një qasje më e orientuar drejt nevojave të tregut, duke nxitur inovacionin, rritjen e produktivitetit dhe përgatitjen për ekonominë digjitale.
Hapja e AI Business Hub dëshmon përkushtimin e UBT-së për të ndërtuar një ekosistem që jo vetëm zhvillon kompetencat e së ardhmes, por edhe përkrah bizneset në Kosovë dhe më gjerë, duke i ndihmuar ato të shfrytëzojnë potencialin e inteligjencës artificiale për zhvillim dhe konkurrueshmëri.
UBT vazhdon të investojë në inovacion, dije dhe teknologji, duke e shndërruar inteligjencën artificiale në një mundësi konkrete për zhvillimin e arsimit, sipërmarrjes dhe ekonomisë.
Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, ishte folës në edicionin e 12-të të Akademisë Diplomatike për Diplomatë të Rinj, ku në fokus ishte potenciali transformues i inteligjencës artificiale në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe praktikën diplomatike.
Gjatë diskutimit, Rektori Hajrizi trajtoi mundësitë dhe sfidat që sjellin teknologjitë e reja për diplomacinë bashkëkohore, duke vënë në pah ndikimin e inteligjencës artificiale në zhvillimin e praktikave diplomatike dhe bashkëpunimin ndërkombëtar.
Diskutimi theksoi rëndësinë e inovacionit, përshtatshmërisë dhe qasjeve të përgjegjshme ndaj teknologjive të reja, në një kohë kur inteligjenca artificiale po krijon perspektiva të reja për të ardhmen e diplomacisë.
Pjesëmarrja në këtë akademi pasqyroi rëndësinë e ndërveprimit ndërmjet akademisë, teknologjisë dhe diplomacisë, si dhe të dialogut mbi mënyrat se si inovacioni mund të kontribuojë në zhvillimin e praktikave diplomatike në të ardhmen.
Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, së bashku me stafin akademik të institucionit, mori pjesë në Simpoziumin Ndërkombëtar “Vizioni Hapësinor i Kosovës 2050”, që po mbahet në Prishtinë, me pjesëmarrjen e arkitektëve, urbanistëve dhe ekspertëve nga Kosova dhe bota.
I organizuar nga Ministria e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, me mbështetjen e GIZ-it, simpoziumi përbën një platformë të rëndësishme për diskutimin e së ardhmes së planifikimit hapësinor në Kosovë, mbrojtjen e mjedisit dhe krijimin e qyteteve e vendbanimeve më funksionale, më të gjelbra dhe më të qëndrueshme.
Me mbi 20 vjet përvojë në arsimin e lartë, kërkimin shkencor dhe inovacionin, UBT ka ndërtuar kapacitete të rëndësishme akademike dhe profesionale në arkitekturë, planifikim urban dhe zhvillim të qëndrueshëm, duke e vënë dijen dhe ekspertizën në shërbim të zhvillimit të Kosovës. Në këtë kuadër, UBT ka themeluar Institutin për Planifikim, pjesë përbërëse të institucionit, i cili angazhohet në hulumtim shkencor, inovacion dhe zhvillim në fushën e planifikimit hapësinor dhe urban, me synimin që njohuritë akademike dhe zgjidhjet inovative të shndërrohen në kontribut konkret për qytetet, komunat dhe institucionet e vendit.
Një rol të veçantë në këtë drejtim e ka Fakulteti i Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor, një nga qendrat kryesore të arsimit dhe ekspertizës profesionale në këtë fushë në Kosovë. Përmes programeve akademike, kërkimit shkencor dhe bashkëpunimit ndërkombëtar, UBT kontribuon në përgatitjen e profesionistëve dhe zhvillimin e praktikave bashkëkohore të planifikimit urban. Programi i tij në planifikim urban dhe zhvillim të qëndrueshëm, i pari i këtij lloji në Kosovë sipas të dhënave institucionale, përfaqëson një nga përpjekjet e rëndësishme për avancimin e kësaj fushe në vend.
Në nivel ndërkombëtar, UBT është anëtare institucionale e Association of European Schools of Planning (AESOP), International Society of City and Regional Planners (ISOCARP) dhe European Association for Architectural Education (EAAE), duke marrë pjesë aktive në rrjetet akademike dhe profesionale të këtyre organizatave. Përmes këtij angazhimi, si dhe prezantimit të modelit dhe përvojave të tij në konferenca, simpoziume dhe forume ndërkombëtare, UBT kontribuon në shkëmbimin e dijes, zhvillimin e ideve inovative dhe ndërlidhjen e ekspertizës vendore me praktikat ndërkombëtare në arkitekturë dhe planifikim urban.
Kjo ekspertizë plotësohet nga fushat e mjedisit dhe infrastrukturës së qëndrueshme, ndërtimit, bujqësisë, energjisë dhe teknologjisë, duke krijuar një bazë të gjerë ndërdisiplinore për përgatitjen e kuadrove të së ardhmes, zhvillimin e hulumtimeve dhe hartimin e zgjidhjeve inovative për banimin, infrastrukturën dhe mjediset urbane. Përmes bashkëpunimit me institucione publike, komuna, universitete dhe partnerë profesionalë në Kosovë dhe në nivel ndërkombëtar, UBT synon të mbështesë një qasje më sistemore, të integruar dhe të bazuar në ekspertizë për planifikimin dhe zhvillimin e qëndrueshëm.
Në këtë kontekst, UBT Smart City dhe modeli i qytetit 10-minutësh përfaqësojnë një qasje që synon t’i afrojë shërbimet kryesore, hapësirat publike, gjelbërimin dhe nevojat e përditshme të qytetarëve, duke krijuar mjedise më të qasshme, më funksionale dhe më miqësore ndaj mjedisit. Përmes ndërthurjes së planifikimit hapësinor, arkitekturës, teknologjisë digjitale, inteligjencës artificiale dhe inovacionit, kjo qasje synon të kontribuojë në qytete që shfrytëzojnë më mirë resurset, nxisin mobilitetin e qëndrueshëm dhe përmirësojnë cilësinë e jetës.
Në përputhje me vizionin strategjik UBT 5S, institucioni vazhdon të promovojë një model zhvillimi ku arsimi, kërkimi shkencor dhe teknologjia lidhen me nevojat reale të shoqërisë.
Pjesëmarrja në Simpoziumin Ndërkombëtar “Vizioni Hapësinor i Kosovës 2050” riafirmon përkushtimin e UBT-së për të qenë partner aktiv i institucioneve të Kosovës, duke kontribuar me ekspertizë profesionale, hulumtime dhe ide inovative në planifikimin e së ardhmes së vendit.
Për UBT-në, qytetet e së ardhmes duhet të ndërtohen mbi parimet e planifikimit të mirëfilltë, qëndrueshmërisë mjedisore, zgjerimit të hapësirave të gjelbra, infrastrukturës cilësore dhe inovacionit, me synimin që Kosova të zhvillojë vendbanime më të mençura, më gjithëpërfshirëse dhe më të mira për të jetuar, sot, dhe për gjeneratat e ardhshme.