Çmimet e naftës bruto pësuan rënie nën 90 dollarë për fuçi pas një rritjeje të mëparshme në pothuajse 120 dollarë, në një luhatje çmimi brenda 24 orëve. Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka thënë se administrata e tij do të heqë disa sanksione mbi vendet prodhuese të naftës për të mbajtur ulur çmimet e energjisë mes luftës së SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit.

Trump i bëri komentet të hënën pas një 24-orëshi si “vuajtje në slitë” që pa çmimet e naftës bruto të rriteshin në afro 120 dollarë për fuçi përpara se të rrezoheshin nën 90 dollarë. “Pra, ne kemi sanksione mbi disa vende. Ne do t’i heqim ato sanksione derisa kjo gjë të rregullohet,” tha Trump në një konferencë shtypi në klubin e tij të golfit në Miami, Florida. “Pastaj, kush e di, mbase nuk do të na duhet t’i rivendosim – do të ketë aq shumë paqe,” tha ai.

Trump nuk specifikoi se cilat vende do të ishin subjekt i lehtësimit të sanksioneve. Washingtoni aktualisht mban sanksione mbi sektorët e naftës të Rusisë, Iranit dhe Venezuelës. Agjencia e lajmeve Reuters, duke cituar burime të shumta anonime, raportoi të hënën se Trump po shqyrtonte lehtësimin e sanksioneve ndaj Rusisë si pjesë e planeve të tij për të mbajtur ulur çmimet e naftës.

Sekretari i Thesarit i SHBA-së, Scott Bessent, njoftoi javën e kaluar një pezullim 30-ditor të sanksioneve mbi shitjet e naftës ruse në Indi mes shqetësimeve për rritjen e presionit mbi furnizimet globale. Çmimet e naftës bruto vazhduan tërheqjen e tyre pas komenteve të Trump, me naftën Brent që luhatet rreth 84 dollarë për fuçi që nga ora 02:00 GMT të martën.

Tregjet globale të energjisë kanë qenë në ankth që kur SHBA dhe Izraeli nisën sulmet e përbashkëta ndaj Iranit më 28 shkurt, me çmimet e naftës që u rritën deri në 50 për qind krahasuar me përpara konfliktit. Kërcënimet iraniane kanë mbyllur efektivisht Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës transitohet rreth një e pesta e furnizimit global të naftës, duke detyruar prodhuesit kryesorë të rajonit të Gjirit të shkurtojnë prodhimin mes një mbetjeje të akumuluar të furnizimit, pasi transporti detar ka ndaluar kryesisht.

Furnizimet globale të energjisë janë kërcënuar gjithashtu nga sulmet izraelite në objektet e naftës iraniane dhe sulmet me dronë, për të cilat fajësohet gjerësisht Irani, mbi infrastrukturën e naftës dhe gazit te aleatët e SHBA-së në rajon, duke përfshirë Katarin, Arabinë Saudite dhe Kuvajtin. Analistët kanë parashikuar se çmimet e naftës mund të rriten në 150 ose madje 200 dollarë për fuçi nëse ngushtica mbetet efektivisht e mbyllur për një periudhë të zgjatur.

“Unë do të thosha se është e mundur që çmimet të arrijnë nivele të reja rekord në javët e ardhshme, por kjo varet nga qëndrimi i mbyllur i Ngushticës së Hormuzit në javët në vijim,” tha për Al Jazeera Homayoun Falakshahi, kreu i analizës së naftës bruto në firmën e inteligjencës tregtare globale Kpler. “Nëse ngushtica qëndron e mbyllur gjatë prillit, atëherë çmimet mund të vazhdojnë të kërcejnë,” tha Falakshahi.

Trump, i cili bëri fushatë për t’i dhënë fund të ashtuquajturave luftëra “të përhershme” të SHBA-së në garën e tij zgjedhore të vitit 2024, të hënën ofroi sinjale kontradiktore se sa mund të zgjasë lufta ndaj Iranit. Gjatë konferencës së tij për shtyp, Trump tha se priste që lufta të përfundonte “shumë shpejt”, por se sulmet ndaj Iranit nuk do të ndalonin “derisa armiku të mposhtet plotësisht dhe në mënyrë vendimtare”.

Trump i bëri këto vërejtje pak kohë pasi u tha ligjvënësve republikanë në një fjalim se SHBA-ja “tashmë ka fituar në shumë mënyra, por nuk kemi fituar mjaftueshëm”. Më herët të hënën, Trump tha në një intervistë për CBS News se lufta ishte “shumë e përfunduar, pothuajse” dhe se fushata e tij ushtarake ishte “shumë përpara afatit”. /AlJazeera/

Turqia deklaroi të hënën se mbrojtja ajrore e NATO-s ka rrëzuar një raketë të dytë balistike iraniane që kishte hyrë në hapësirën e saj ajrore. Ankaraja paralajmëroi se do të veprojë kundër çdo kërcënimi të tillë, të cilët po kthehen në një provë serioze për Turqinë dhe aleancën.

Ky incident në jug të vendit shënon raketën e dytë të interceptuar nga Irani brenda javës së fundit. Turqia, e cila ka ushtrinë e dytë më të madhe në NATO dhe është fqinje me Iranin, e kishte paralajmëruar Teheranin të shtunën që të mos sulmonte përsëri, por deri tani nuk ka sugjeruar se do të kërkojë zyrtarisht mbrojtje shtesë nga anëtarët e bllokut.

Një zëdhënës i NATO-s konfirmoi interceptimin e raketës që po drejtohej drejt Turqisë, duke riafirmuar gatishmërinë e aleancës për të mbrojtur aleatët.

Për dallim nga raketa e javës së kaluar që u rrëzua jashtë kufijve, raketa e fundit hyri në hapësirën ajrore turke dhe mbetjet e saj ranë në një rajon që ndodhet mes një baze ajrore kritike dhe një baze radari, të dyja të përdorura nga Shtetet e Bashkuara dhe NATO.

Ministria Turke e Mbrojtjes theksoi se do të ndërmerren të gjitha masat e nevojshme me vendosmëri dhe pa hezitim kundër çdo kërcënimi ndaj territorit dhe hapësirës ajrore, duke shtuar se nuk ka pasur viktima nga ky incident.

Turqia, megjithëse një lider në rritje në industrinë e mbrojtjes, ende mbështetet në sistemet e NATO-s të stacionuara në Detin Mesdhe për mbrojtjen e saj ajrore. Deri tani, Ankaraja nuk ka treguar synim për të aktivizuar Nenin 4 të NATO-s për konsultime, i cili mund të çonte eventualisht drejt Nenit 5 për mbrojtje kolektive.

Zyra e Presidentit Recep Tayyip Erdogan ripërsëriti paralajmërimin e fortë drejtuar të gjitha palëve, veçanërisht Iranit, për të shmangur rrezikimin e stabilitetit rajonal dhe civilëve. Mbetet e paqartë se cili ishte objektivi i saktë i raketës, por mbetjet ranë në fusha të zbrazëta në Gaziantep, zonë që ndodhet mes bazës së Incirlikut dhe radarit në Malatya.

Si pasojë e situatës, Ambasada e SHBA-së urdhëroi evakuimin e personelit jo-emergjent nga konsullata në Adana dhe u bëri thirrje amerikanëve të largohen nga juglindja e Turqisë.

Ndërkohë, Teherani nuk ka komentuar mbi incidentin, por ka deklaruar vazhdimisht se nuk është në luftë me vendet e rajonit dhe nuk po shënjestron Turqinë. Ky përshkallëzim vjen pas përpjekjeve të dështuara të Turqisë për të ndërmjetësuar bisedimet mes SHBA-së dhe Iranit para fillimit të sulmeve ajrore. /Reuters/

Të paktën 14 persona kanë humbur jetën pasi një gomone që transportonte emigrantë u përplas me një anije të rojës bregdetare turke në provincën e Antalias.

Ngjarja e rëndë ndodhi në orët e para të mëngjesit të së hënës në brigjet e rrethit Finike. Sipas një deklarate zyrtare, anija e shpejtë u diktua nga autoritetet, por tentoi të largohej pavarësisht paralajmërimeve të përsëritura për t’u ndalur.

Gjatë ndjekjes, gomonia u përplas me anijen e rojës bregdetare, duke shkaktuar viktima dhe të lënduar. Autoritetet arritën të shpëtojnë gjashtë emigrantë dhe një shtetas turk që ndodheshin në mjetin lundrues. Ndërkohë, 14 persona tjerë u gjetën pa shenja jete pas përplasjes fatale.

Pjesa tjetër e grupit prej 15 personash arritën të vazhdonin lundrimin derisa prekën tokën, ku edhe u kapën nga forcat e sigurisë. Roja bregdetare turke ka bërë të ditur se po vazhdon hetimet për të zbardhur rrethanat e plota të këtij incidenti tragjik.

Ky rrugëtim cilësohet si një nga tentativat e rrezikshme të emigrantëve për të kaluar përmes ujërave turke drejt Europës. /AlJazeera/

Shumica e tregjeve në Gjirin Persik po e përmbyllin ditën e hënë me rënie, të udhëhequra nga humbjet e thella në Dubai, ndërkohë që lufta amerikano-izraelite kundër Iranit po vazhdon. Çmimet e naftës u rritën me mbi 11% për shkak të ndërprerjeve të furnizimit dhe frikës nga bllokimi i zgjatur i qarkullimit në Ngushticën e Hormuzit.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, deklaroi të shtunën se nuk është i interesuar për negociata me Iranin, duke sugjeruar se lufta do të përfundojë vetë kur Irani të mos ketë më një ushtri funksionale apo udhëheqje në pushtet. Shpresat për paqe u zbehen edhe më shumë të hënën, kur Irani emëroi Mojtaba Khamenein si udhëheqës suprem për të pasuar babanë e tij, Ali Khamenei, duke sinjalizuar se linja e ashpër vazhdon të dominojë pushtetin.

Tregjet e energjisë janë veçanërisht të rrezikuara  sepse kriza po zhvillohet rreth Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalon zakonisht rreth një e pesta e furnizimit botëror me naftë.

Rriten kostot e sigurimit të borxhit (CDS)

Indeksi kryesor i aksioneve në Dubai mbylli ditën me një rënie prej 2.8%. Kompanitë e mëdha si “Emaar Properties” pësuan rënie prej 4.7%, ndërsa operatori i rrugëve me pagesë “Salik” ra me 4.9%. Ky indeks, i cili rinisi tregtimin të mërkurën pas një pezullimi dyditor, ka rënë më shumë se 11% gjatë katër seancave të fundit. Edhe kompania ajrore “Air Arabia” shënoi rënie prej 5%.

Në Abu Dhabi, indeksi ra me 0.4%, duke shënuar seancën e gjashtë radhazi me humbje. Bursat e Dubait dhe Abu Dhabit njoftuan javën e kaluar se do të pezullojnë tregtimin për aksionet që pësojnë rënie prej 5% ose më shumë.

Kostoja e sigurimit kundër dështimit të borxhit sovran (Credit Default Swaps – CDS) për disa vende të rajonit u rrit sërish ndjeshëm të hënën. Bahrejni shënoi rritjen më të lartë në tre vjet, ndërsa rritje u shënuan edhe për Egjiptin, Arabinë Saudite, Katarin dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Indeksi referencë i Arabisë Saudite ra me 1.6%, duke ndërprerë serinë pesëditore të rritjes. Banka “Al Rajhi” humbi 3.9%, ndërsa gjiganti “Saudi Aramco” u rrit me 0.7% në prag të raportit vjetor të fitimeve. Sipas analistëve, investitorët pritet të zhvendosen në sektorë më pak të ekspozuar ndaj tensioneve rajonale. Përpjekjet e Arabisë Saudite për të riorientuar eksportet e naftës përmes portit Yanbu kanë zbutur disi shqetësimet për bllokimin e Hormuzit.

Në Katar, indeksi humbi 2.6%, ku pothuajse të gjitha kompanitë mbyllën me rezultate negative. Edhe bursat e Bahrejnit dhe Kuvajtit shënuan rënie, ndërsa bursa e Omanit arriti të avancojë me 3.1%. Jashtë Gjirit, indeksi kryesor i Egjiptit ra me 0.8%, duke zgjatur humbjet nga seanca e kaluar.