Lajmet

Serbia gjithnjë e më afër energjisë bërthamore

Ekuilibër energjetik mes Lindjes dhe Perëndimit

Published

on

Serbia është duke u orientuar drejt energjisë bërthamore pas disa dekadash të moratoriumit për ndërtimin e centraleve bërthamore.

Drejtoria për Sigurinë Bërthamore dhe Rrezatim e Serbisë ka njoftuar se ka marrë pjesë në një stërvitje ndërkombëtare më 26 dhe 27 tetor në Emiratet e Bashkuara Arabe. Në këtë ushtrim u simulua një aksident në termocentralin bërthamor Baraka.

Stërvitja u organizua nga Agjencia Ndërkombëtare për Energji Bërthamore (IAEA) dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Qëllimi i saj ishte rritja e aftësisë së reagimit ndaj një aksidenti bërthamor ose radiologjik.

Që nga viti 1989 në Serbi është në fuqi një moratorium për ndërtimin e termocentraleve bërthamore.

Vendimi kishte pasuar katastrofën bërthamore në Çernobil të Ukrainës së sotme që atëbotë ishte pjesë e ish-Bashkimin Sovjetik.

Megjithatë, disa në Serbi po e shohin si zgjidhje energjinë bërthamore në kuadër të detyrimeve që ka marrë vendi për integrim evropian. Evropa po bën plane konkrete për kalimin në burime më të pastra të energjisë duke shmangur qymyrin në mënyrë që të kontribuojë në zgjidhjen e problemeve klimatike.

Përmes një deklarate më 23 tetor, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, tha se Serbia është e gatshme të jetë pjesë e ndërtimit të një termocentrali bërthamor në Paksh të Hungarisë dhe se për këtë kishte diskutuar tashmë me kryeministrin hungarez, Viktor Orban.

“Jemi të gatshëm që të kemi një pjesë të vogël të aksioneve, në mënyrë që të garantojmë sigurinë tonë energjetike ”, deklaroi Vuçiq në Beograd pas një takimi me anëtarin serb të Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës, Millorad Dodik.

Çfarë dihet për termocentralin e Hungarisë?

Ndërtimi i termocentralit bërthamor në Paksh të Hungarisë filloi në vitin 1969, pasi tre vjet më parë kishin nënshkruar marrëveshje Hungaria dhe Bashkimi Sovjetik i atëhershëm.

Funksionimi i tij filloi 13 vjet më vonë, përkatësisht në vitin 1982.

Termocentrali bërthamor në Paksh aktualisht operon me katër reaktorë 500 megavat, dhe siguron gjysmën e prodhimit vendas të energjisë elektrike. Një marrëveshje për zgjerimin e termocentralit bërthamor u nënshkrua në janar të vitit 2014 në Novo-Ogarjevo të Rusisë.

Sipas marrëveshjes, Korporata Ruse e Energjisë Atomike (ROSATOM) do të ndërtojë pa tender dy reaktorë 1200 megavat në Paksh, me vlerë rreth 12 miliardë euro. Pjesa më e madhe e projektit është paraparë të financohet përmes një kredie ruse në vlerë 10 miliardë euro me një normë interesi prej katër deri në pesë për qind për 21 vjet.

Pjesa tjetër do të financohet nga Hungaria.

Marrëveshja ka nxitur debate në Hungari, një vend anëtar i Bashkimit Evropian, për disa arsye, përfshirë mungesën e diskutimit publik për projektin dhe koston e dyshimtë. Shqetësime ka pasur gjithashtu për çështjen e mbrojtjes së mjedisit dhe të sigurisë.

Projekti po shkon shumë ngadalë. Dërgesat e para ishin planifikuar për vitin 2023. Ky afat është zhvendosur në vitin 2030. Në tetor të këtij viti, Agjencia Kombëtare e Energjisë Atomike (OAH) refuzoi një kërkesë për licencimin e reaktorëve të rinj për arsye sigurie.

Shumica e punimeve ndërtimore dhe përgatitore u janë dhënë kompanive me lidhje të ngushta me Qeverinë e Hungarisë duke ngritur shqetësime për rreziqet e korrupsionit në nivel të lartë.

Pavarësisht sanksioneve të BE-së kundër Rusisë nga viti 2014 për shkak të aneksimit rus të Krimesë në Ukrainë, presidenti rus, Vladimir Putin, dhe kryeministri hungarez, Viktor Orban, po intensifikojnë bashkëpunimin mes dy vendeve. Ata mbajnë takime të rregullta çdo vit dhe ndikimi rus në Hungari është rritur gradualisht.

Ndër të parët që bëri thirrje për ndërtimin e termocentralit bërthamor ishte drejtori i Ndërmarrjes Publike “Elektranat e Beogradit”, Rade Basta.

Përmes një letre të hapur të datës 13 tetor, ai bëri thirrje për heqjen e moratoriumit për ndërtimin e centraleve bërthamore dhe u bëri thirrje kompanive dhe fondeve amerikane dhe evropiane të energjisë që të investojnë në ndërtimin e një termocentrali bërthamor në Serbi.

“Centralet bërthamore janë një burim i qëndrueshëm dhe i besueshëm i energjisë. Në shtetet anëtare të Bashkimit Evropian (BE), ka 106 reaktorë bërthamorë që ofrojnë 104 gigavat energji elektrike, që është 26 për qind e totalit të energjisë elektrike të prodhuar në BE”, shpjegoi Basta në një përgjigje me shkrim për Radion Evropa e Lirë.

Duke marrë parasysh që kalimi në prodhimin e formave të pastra të energjisë, siç janë ato përmes paneleve diellore dhe erës, merr shumë kohë, mbase me dekada, Basta e sheh ndërtimin e një termocentrali bërthamor në Serbi si një zgjidhje kalimtare.

Ekuilibër energjetik mes Lindjes dhe Perëndimit

Basta thotë se ndërtimi i një termocentrali bërthamor kërkon teknologji shumë komplekse dhe është një projekt i vështirë dhe se vendet e vogla, siç është Serbia, e kanë të vështirë të realizojnë me forca vetanake një projekt të tillë.

“Në Ballkan po merr hov një konkurrencë e re e fuqive të mëdha, kësaj radhe në ndërtimin e termocentraleve bërthamore, gjë që i ndërlikon edhe më shumë problemet, me të cilat përballen tashmë këto vende”, thotë Basta.

I pyetur se pse ftesa e tij iu bë kompanive amerikane dhe evropiane dhe jo atyre nga Kina dhe Rusia, vende këto që kanë rritur ndikimin në Serbi gjatë viteve të fundit, Basta tha se kjo është bërë për të ruajtur ekuilibrin energjetik dhe politik.

“Rusia ka një prani të madhe në sektorin energjetik në Serbi, ndërsa Kina në ndërtimin e infrastrukturës dhe për këtë arsye nevojitet ekulibri i Serbisë në marrëdhëniet ndërkombëtare si një vend neutral dhe i pavarur duke synuar t’u bashkohet kompanive të BE-së për të marrë pjesë në një projekt të tillë“, tha ai.

Serbia është plotësisht e varur nga gazi rus dhe të dhënat nga Komuniteti i Energjisë, organi rregullator i BE-së, tregojnë se me kyçjen e vendit në gazsjellësin e ri Rrjedha Turke, varësia nga Rusia është rritur është më shumë.

Sipas Bastas, shumë vende evropiane varen nga importi i gazit rus dhe në këtë mënyrë, ky vend kontrollon çmimet dhe rrit ndikimin.

Sa i takon Kinës, ai tregon për rreziqet e mundshme të bashkëpunimit eventual ndërmjet Serbisë dhe atij vendi në ndërtimin e një termocentrali bërthamor.

“Ata (kinezët) janë kritikuar për projekte të tilla qoftë përmes kompanive shtetërore, apo përmes subvencionimit të kompanive vendore, borxhe kreditore, sepse në këtë mënyrë e deformojnë konkurrencën e lirë dhe kushtet e tregut për të përmbushur qëllimet e tyre. Qëllimet e tyre janë më shumë të karakterit gjeostrategjik sesa ekonomik”, shpjegon Basta.

Ai thotë se Shtetet e Bashkuara (SHBA) kanë zhvilluar një reaktor që përdor uranium më pak të pasuruar dhe i cili, sipas tij, e ul ndjeshëm rrezikun e përdorimit derisa Kina dhe Rusia përdorin reaktorë të cilët funksionojnë me uranium shumë më të pasuruar.

“Ekspertët thonë se reaktorët kinezë dhe rusë nuk kontribuojnë në mospërhapjen e armëve, dhe rrjedhimisht në paqen botërore”, përfundon Basta.

Lidhur me ftesën për kompanitë amerikane të drejtorit të termocentraleve të Beogradit, Radio Evropa e Lirë e ka pyetur Ambasadën amerikane, zyrtarët e së cilës kanë thënë se deri më tash nuk ka pasur bisedime konkrete për investime të mundshme në termocentrale bërthamore.

Ambasadat e Kinës dhe Rusisë, deri në publikimin e këtij teksti nuk u janë përgjigjur pyetjeve të Radios Evropa e Lirë.

Ministria: Nuk jemi kontaktuar nga asnjë kompani

Autoritetet serbe vlerësojnë se që nga vendosja e moratoriumit 25 vjet më parë dhe deri më tani ka ndryshuar shumëçka.

Kështu thuhet në një përgjigje me shkrim për Radion Evropa e Lirë nga Ministria e Minierave dhe Energjetikës e Serbisë.

Tani për tani, sipas kësaj ministrie, nuk ka interes të shteteve dhe kompanive të huaja për ndërtimin e termocentralit bërthamor në Serbi.

“Ministria nuk ka pranuar asnjë interesim të kompanive për ndërtimin e termocentraleve bërthamore”, thuhet në përgjigje.

Përveç aspekteve ligjore, kjo ministri thotë se duhet plotësuar edhe disa parakushte tjera të rëndësishme, siç janë kuadri profesional dhe të tjera.

“Qëllimi kryesor në ministri është të garantojë sigurinë energjetike dhe një furnizim të qëndrueshëm me energji me çmime të qëndrueshme dhe ndikim të vogël në mjedis”, thuhet në përgjigje.

Termocentralet bërthamore e përdorin një reaksion kimik brenda reaktorit bërthamor si burim të energjisë.

Serbia në masë të madhe është e varur nga qymyri si burim i energjisë, sipas të dhënave të Agjencisë së Energjisë së Serbisë.

Rreth 70 për qind e energjisë elektrike më 2020 është prodhuar përmes termocentraleve me qymyr.

Me nënshkrimin e Deklaratës për Agjendën e Gjelbër për Ballkanin Perëndimor në nëntor të vitit 2020 në Sofje të Bullgarisë, Qeveria e Serbisë mori përsipër që të heqë nga përdorimi plotësisht qymyrin deri në vitin 2050.

Sipas raportit të rrjetit të organizatave joqeveritare me seli në Pragë “Bankwatch” nga viti 2021, emetimet totale të dioksidit të sulfurit nga termocentralet me qymyr në Serbi në vitin 2019 ishin 5,6 herë më të larta se sa lejohej.

Continue Reading

Lajmet

Bekim Sejdiu tërhiqet nga kandidatura për President të Kosovës

Published

on

By

Bekim Sejdiu është tërhequr zyrtarisht nga kandidatura për president të Republikës së Kosovës. Lajmin e ka bërë të ditur vetë ai përmes një postimi në rrjetin social Facebook, ku ka njoftuar se për këtë vendim ka informuar paraprakisht përfaqësuesit e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) dhe Lëvizjes Vetëvendosje (LVV).

Sipas Sejdiut, vendimi për tëheqje ka ardhur si rezultat i mungesës së mbështetjes së nevojshme parlamentare dhe devijimit të procesit për shkak të përplasjeve politike.

Përmes një mesazhi drejtuar qytetarëve, Sejdiu ka sqaruar se propozimi për kandidaturën e tij si emër jopartiak kishte ardhur pas një procesi bisedimesh mes LDK-së dhe LVV-së.

“Para dy javësh u kontaktova nga përfaqësues të Lidhjes Demokratike të Kosovës, nga të cilët u ftova në një takim të përbashkët me delegacionet e kryesuara nga liderët e Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe të Lëvizjes Vetëvendosje. Aty u njoftova se, pas një procesi shterues bisedimesh, këto dy parti kanë arritur pajtueshmëri që emri im të propozohet si kandidat jopartiak për President të Republikës së Kosovës”, shkruan Sejdiu.

Sejdiu ka theksuar se pranimi i kandidaturës nuk buronte nga ambiciet personale, por nga dëshira për të ndihmuar në tejkalimin e krizës institucionale:

“Komoditetin personal dhe indiferencën intelektuale nuk i kam konsideruar asnjëherë opsione kundruall nevojës për t’i shërbyer vendit, sidomos në situata krizash… motivi im i parë dhe i vetëm për ta pranuar propozimin për postin e Presidentit të shtetit ka qenë që të vihem në shërbim të zhbllokimit të ngërçit institucional”, sipas Sejdiut.

Megjithatë, duke parë ecurinë e ngjarjeve politike dhe manovrimet e brendshme partiake, ai njoftoi përfundimisht tërheqjen nga garë.

“Në rrethanat e krijuara, të karakterizuara nga mungesa e mbështetjes së nevojshme parlamentare për zgjedhjen time si Presidentit dhe nga devijimi i tërë procesit në vorbullën e dinamikave dhe përplasjeve të brendshme politike, kam vendosur të tërhiqem nga kandidatura për President të Republikës së Kosovës”.

Në përmbyllje të reagimit të tij, Bekim Sejdiu ka falënderuar qytetarët, shoqërinë civile dhe mërgatën shqiptare në SHBA për mbështetjen e ofruar, ndërsa u ka bërë thirrje subjekteve politike për maturi dhe bashkim:

“Republika e Kosovës dhe qytetarët e saj nuk kanë nevojë për drama politike dhe thellim të polarizimit, por për maturi dhe bashkim në funksion të forcimit të shtetit tonë. Prandaj, me sinqeritetin më të madh shpresoj se partitë politike do të gjejnë rrugëdalje nga ky rreth vicioz… Kosova qëndron mbi çdonjërin prej nesh, ndaj, së bashku, ia kemi borxh t’i shërbejmë me devotshmëri, gjithmonë, kurdo dhe pa asnjë kusht”, përmbyll shkrimin e tij Sejdiu.

 

Continue Reading

Lajmet

United Hospital me Pakon Mikrobiologjike për Fëmijë: Niseni vitin shkollor me më shumë kujdes dhe siguri për shëndetin Avatar photo RajoniPress

Published

on

Prishtinë – Fillimi i vitit të ri shkollor sjell emocione, energji dhe ritëm të ri për fëmijët, por njëkohësisht shton edhe ekspozimin ndaj virozave dhe infeksioneve, për shkak të qëndrimit në ambiente të përbashkëta dhe kontaktit të vazhdueshëm me bashkëmoshatarët.

Për t’u ardhur në ndihmë prindërve dhe për të kontribuar në një fillim sa më të shëndetshëm të vitit shkollor, United Hospital ka prezantuar një ofertë të veçantë: Pakon Mikrobiologjike për Fëmijë, e dedikuar për kontrolle bazë dhe vlerësimin e disa infeksioneve të zakonshme te fëmijët.

Pakoja përfshin tri analiza:

Strisho të fytit
Strisho të hundës
Analizë të fecesit për parazitë – një herë
E gjithë pakoja ofrohet me çmim promocional prej vetëm 11 euro, duke u mundësuar prindërve një mënyrë praktike dhe të përballueshme për t’i kushtuar vëmendje shëndetit të fëmijëve në prag të sezonit shkollor.

Në një periudhë kur virozat dhe infeksionet mund të përhapen më lehtë në mjediset kolektive, kujdesi i hershëm dhe konsultimi me profesionistët shëndetësorë mbeten pjesë e rëndësishme e përgjegjësisë prindërore.

Me këtë ofertë, United Hospital synon të jetë pranë familjeve në një nga periudhat më të rëndësishme të vitit për fëmijët, duke e vendosur shëndetin dhe mirëqenien e tyre në qendër të vëmendjes.

📞 Rezervoni terminin në: 046 60 70 70
📍 United Hospital, M2 Prishtinë–Ferizaj, Km 7, Prishtinë, Kosovë

United Hospital – sepse një vit shkollor i mbarë nis me kujdesin për shëndetin./rajonipress/

Continue Reading

Lajmet

Rutte: KFOR-i është aty, pavarësisht ç’mund të ndodhë këtë javë në Kosovë

Published

on

By

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha se përkushtimi i Aleancës për ruajtjen e paqes dhe sigurisë në Kosovë do të mbetet i pandryshuar, pavarësisht zhvillimeve të mundshme lidhur me aktgjykimin ndaj katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë do të shpallin më 16 shtator aktgjykimin ndaj ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, ish-kryeparlamentarëve Jakup Krasniqi dhe Kadri Veseli dhe ish-deputetit Rexhep Selimi, në rastin për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit. Të katërt janë deklaruar të pafajshëm për dhjetë pikat e aktakuzës.

Sipas Ruttes, KFOR-i është në aty, në Kosovë, për të siguruar që NATO-ja të kontribuojë në stabilitet dhe paqe, ndërsa misioni paqeruajtës i Aleancës, sipas tij, ka kontribuar për më shumë se dy dekada në krijimin e një mjedisi të sigurt dhe të qëndrueshëm në Kosovë.

“Kjo vlen edhe sot, pavarësisht se çfarë lajmesh mund të vijnë këtë javë ose në periudhën e ardhshme, por edhe sa i përket zotimit afatgjatë për paqe dhe siguri në Kosovë”, tha Rutte në një konferencë për media në selinë e NATO-s në Bruksel më 14 shtator, kur u pyet nëse është i shqetësuar për trazira të dhunshme të mundshme në Kosovë dhe rajon si rezultat i vendimit, pavarësisht se si do të jetë ai.

Shefi i NATO-s tha se aleanca ushtarake perëndimore do të vazhdojë të vlerësojë përbërjen dhe vendosjen e trupave të KFOR-it, për të siguruar që misioni të përshtatet në mënyrë adekuate me situatën e sigurisë në Kosovë. Ai theksoi po ashtu se zhvillimet në Kosovë ndikojnë edhe në rajonin më të gjerë.

Deklaratat e shefit të NATO-s vijnë disa orë pasi Ambasada amerikane në Prishtinë u bëri thirrje shtetasve amerikanë që të shmangin lëvizjet në afërsi të vendeve, ku siç tha, janë paralajmëruar protesta më 16 shtator.

Ambasada tha se disa organizata po planifikojnë demonstrata të mëdha më 16 shtator në qendër të Prishtinës dhe qytete të tjera të mëdha të Kosovës.

“Këto demonstrata mund të shkaktojnë grumbullime të mëdha njerëzish, mbyllje të rrugëve dhe ndërprerje në trafik”, tha Ambasada duke udhëzuar shtetasit amerikanë që të kufizojnë lëvizjet në këto zona.

Ndërkaq, Policia e Kosovës, si reaguese e parë e sigurisë, tha se se ka zhvilluar takim edhe me partnerët ndërkombëtarë, si KFOR-in, EULEX-in, Ambasadën amerikane, Zyrën e Bashkimit Evropian dhe OSBE-në, ku është prezantuar një plan dhe angazhimet e Policisë lidhur me zhvillimet që ndërlidhen me 16 shtatorin.

“Policia e Kosovës, sipas detyrës zyrtare dhe legjislacionit në fuqi, do të ofrojë siguri për të gjithë qytetarët pa dallim, si dhe do të angazhohet me njësi policore, në mënyrë që mbarëvajtja e të gjitha aktiviteteve dhe zhvillimeve të mundshme të kalojnë të qeta dhe pa incidente”, tha Policia.

Sipas këtij institucioni, varësisht nga aktivitet dhe zhvillimet e mundshme, mund të ketë kufizime ose ndërprerje të përkohshme të qarkullimit në rrugët e prekura nga aktivitetet, “andaj Policia e Kosovës ka paraparë edhe angazhime të njësive policore patrulluese të trafikut, në rast të nevojës për riorientim të trafikut në rrugët alternative”, duke u bërë thirrje qytetarëve që të kontribuojnë që gjithçka të zhvillohet në mënyrë të qetë.

Shpallja e aktgjykimit në Hagë do të bëhet vetëm katër ditë pasi në Prishtinë mijëra persona morën pjesë në “Marshin për Liri”, ku pjesëmarrësit kërkuan që vendimi të jetë i drejtë dhe paanshëm.

Zyra e Prokurorit të Specializuar në Hagë pretendon se katër ish-eprorët e UÇK-së mbajnë përgjegjësi penale për krime të kryera në Kosovë dhe në veri të Shqipërisë gjatë periudhës së luftës.

Aktakuza ndaj tyre përfshin gjashtë pika për krime kundër njerëzimit dhe katër për krime lufte dhe Prokuroria ka kërkuar nga 45 vjet burgim për secilin të akuzuar.

Të katër ish-krerët e UÇK-së u arrestuan në nëntor 2020 dhe u transferuan në qendrën e paraburgimit të Dhomave të Specializuara në Hagë. Gjykimi nisi më 3 prill 2023.

Aktgjykimi i 16 shtatorit pritet të jetë një prej vendimeve më të rëndësishme të Dhomave të Specializuara, të krijuara në vitin 2015 për gjykimin e rasteve që lidhen me pretendime për krime të kryera nga pjesëtarë të UÇK-së gjatë dhe pas luftës së viteve 1998-1999. /REL/

 

Continue Reading

Lajmet

Pezullohet nga detyra zyrtari policor në Aeroportin e Prishtinës: Paratë e gjetura i hodhi në kutinë e bamirësisë

Published

on

By

Më 14 shtator, Inspektorati Policor i Kosovës (IPK) ka pranuar informacionin për një rast të ndodhur në Stacionin Policor Kufitar në Aeroportin Ndërkombëtar të Prishtinës “Adem Jashari”. Rasti lidhet me humbjen e një shume prej 105 eurosh, e raportuar nga një punonjës i aeroportit më 9 shtator.

Gjatë këqyrjes së pamjeve nga kamerat e sigurisë, hetuesit konstatuan se paratë i kishte gjetur një udhëtare (shtetase e Kosovës me banim në Gjermani), e cila ia kishte dorëzuar menjëherë zyrtarit policor në detyrë.

Pas veprimeve hetimore të IPK-së, zyrtari policor pranoi marrjen e parave, por pranoi se nuk i kishte trajtuar ato sipas procedurave ligjore e institucionale. Në vend të dorëzimit zyrtar, paratë ishin vendosur nga zyrtari në kutinë e donacioneve të një organizate bamirëse brenda hapësirave të aeroportit.

Për të garancuar zhvillimin e papenguar të hetimeve, IPK-ja i ka rekomanduar Policisë së Kosovës suspendimin me pagesë të zyrtarit policor. Ndaj tij kanë nisur hetimet nën dyshimin për veprat penale “Përvetësimi në detyrë” dhe “Shpërdorimi i pasurisë së huaj”. /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara