Në një kohë kur teknologjia po ndryshon rrënjësisht mënyrën se si funksionojnë ekonomitë, bizneset dhe institucionet publike, një pyetje bëhet gjithnjë e më e rëndësishme për të rinjtë: cilat profesione do të jenë më të kërkuarat në pesë apo dhjetë vitet e ardhshme?

Përgjigjja vjen nga Future of Jobs Report 2025, raporti i World Economic Forum, i cili analizon transformimin e tregut global të punës përmes të dhënave të mbledhura nga mijëra punëdhënës në mbarë botën. Sipas raportit, deri në vitin 2030 do të krijohen rreth 170 milionë vende të reja pune, ndërsa miliona role tradicionale do të transformohen ose do të zëvendësohen si rezultat i inteligjencës artificiale, automatizimit, tranzicionit të gjelbër dhe transformimit digjital.

Në krye të listës së profesioneve me rritjen më të shpejtë renditen Big Data Specialists, FinTech Engineers, Artificial Intelligence and Machine Learning Specialists, Software and Applications Developers, Security Management Specialists, Information Security Analysts, Data Scientists, UI/UX Designers, Internet of Things Specialists, Environmental Engineers, Renewable Energy Engineers, si dhe specialistët e automjeteve autonome dhe elektrike.

Në këtë kontekst, një analizë e ofertës akademike të UBT-së tregon një përputhje të qartë me prioritetet që identifikon World Economic Forum. Institucioni ka ndërtuar një ekosistem të arsimit të lartë që i përgjigjet transformimit të tregut të punës, duke ofruar programe studimi në fusha që lidhen drejtpërdrejt me profesionet me rritjen më të shpejtë në nivel global.

Në fushën e teknologjisë, UBT ofron programe si Shkenca Kompjuterike dhe Inxhinieri, Sisteme të Informacionit, Inxhinieri e Mekatronikës, si dhe specializime në Inteligjencë Artificiale, Data Science, Cyber Security, Cloud Computing, Machine Learning, Internet of Things (IoT) dhe Robotikë, duke përgatitur profesionistë për rolet që raporti i World Economic Forum i rendit ndër më të kërkuarat në botë.

Një nga profesionet me rritjen më të shpejtë sipas raportit është FinTech Engineer, një profil që po transformon sektorin financiar përmes teknologjisë. Duke e parë këtë zhvillim, UBT ka zhvilluar programin FinTech, i cili kombinon financën, teknologjinë, analizën e të dhënave dhe inovacionin digjital, duke përgatitur specialistë për industrinë financiare të së ardhmes.

Transformimi global nuk kufizohet vetëm në sektorin e teknologjisë. Raporti evidenton se tranzicioni drejt ekonomisë së gjelbër po krijon një kërkesë të jashtëzakonshme për Environmental Engineers, Renewable Energy Engineers dhe specialistë të sistemeve energjetike. Për këtë arsye, programet e Inxhinierisë së Mjedisit, Inxhinierisë së Energjisë dhe Inxhinierisë Mekanike në UBT marrin një rëndësi strategjike, duke përgatitur profesionistë që do të kontribuojnë në zhvillimin e energjisë së pastër, teknologjive të qëndrueshme, efikasitetit energjetik dhe infrastrukturës moderne.

Në të njëjtën kohë, zhvillimi i industrisë automobilistike drejt automjeteve elektrike dhe autonome po krijon mundësi të reja për inxhinierët mekanikë dhe ekspertët e sistemeve inteligjente, fusha në të cilat UBT ka investuar në laboratorë modernë dhe mjedise praktike të të nxënit.

Raporti i World Economic Forum evidenton gjithashtu rritjen e vazhdueshme të kërkesës për profesionet që lidhen me sigurinë. Përveç Information Security Analysts, të cilët mbrojnë infrastrukturat digjitale nga sulmet kibernetike, raporti rendit edhe Security Management Specialists, si rezultat i sfidave të reja gjeopolitike dhe rritjes së nevojës për menaxhimin e rreziqeve. Në këtë drejtim, UBT ofron programe në Studime të Sigurisë, krahas programeve në Cyber Security, duke kombinuar sigurinë fizike, sigurinë kombëtare dhe atë digjitale në një qasje multidisiplinare.

Ndërkohë, transformimi i industrisë ushqimore dhe rritja e fokusit global në sigurinë ushqimore, teknologjitë e prodhimit dhe zhvillimin e qëndrueshëm kanë rritur rëndësinë e profesionistëve të Shkencave të Ushqimit. Përmes këtij programi, UBT përgatit ekspertë që kontribuojnë në kontrollin e cilësisë, nutricionin, inovacionin ushqimor, teknologjinë e përpunimit dhe standardet ndërkombëtare të sigurisë ushqimore.

Përtej programeve akademike, UBT ka ndërtuar zhvillimin mbi një ekosistem të plotë inovacioni. Institucioni ofron mbi 50 programe studimi, mbi 150 fusha specializimi, më shumë se 200 laboratorë modernë, bibliotekën më të madhe akademike në Kosovë. UBT Smart City, është kthyer në rol model dhe ka tërhequr interesin e institucioneve dhe studiuesve ndërkombëtarë për t’u analizuar si praktikë e zhvillimit universitar, ndërsa së fundmi USA Today e ka përshkruar UBT-në si “Silicon Valley of the Balkans”, duke theksuar rolin në ndërtimin e një ekosistemi të avancuar të teknologjisë, laboratorëve, parqeve teknologjike dhe inovacionit që përgatit profesionistë për tregun global.

Përmes laboratorëve të specializuar dhe qendrave kërkimore, studentët angazhohen në projekte që lidhen me Artificial Intelligence, Big Data, Cyber Security, Internet of Things, Cloud Computing, Virtual Reality, Extended Reality, Smart Cities, 5G, automatizimin industrial dhe transformimin digjital. Kjo qasje i afron ata me teknologjitë që sot po udhëheqin ekonominë globale dhe që sipas World Economic Forum do të përcaktojnë profesionet e dekadës së ardhshme.

Raporti vlerëson se deri në vitin 2030, rreth 39% e aftësive aktuale të fuqisë punëtore do të transformohen, ndërsa punëdhënësit do të kërkojnë gjithnjë e më shumë profesionistë me kompetenca në analizën e të dhënave, inteligjencën artificiale, zhvillimin e softuerit, sigurinë, inxhinierinë, energjinë, qëndrueshmërinë, kreativitetin dhe komunikimin.

Nëse dekada e kaluar u karakterizua nga revolucioni i internetit, dekada që po jetojmë po karakterizohet nga inteligjenca artificiale, ekonomia e të dhënave, tranzicioni i gjelbër dhe transformimi digjital. Treguesit globalë dëshmojnë se profesionet me rritjen më të shpejtë janë pikërisht ato që ndërthurin teknologjinë, inovacionin dhe qëndrueshmërinë. Përmes programeve në Shkenca Kompjuterike dhe Inxhinieri, Sisteme të Informacionit, FinTech, Studime të Sigurisë, Inxhinieri të Mjedisit, Inxhinieri të Energjisë, Inxhinieri Mekanike, Shkenca të Ushqimit, Media dhe Komunikim, si dhe dhjetëra programeve të tjera të orientuara drejt inovacionit, UBT po kontribuon në përgatitjen e profesionistëve që do të jenë pjesë e transformimit të ekonomisë globale dhe e tregut të punës të së ardhmes.

Në fshatin Kalludër e Vogël në komunën e Zubin Potokut kanë nisur gërmimet në një lokacion që dyshohet se mund të jetë varrezë masive e personave të zhdukur gjatë luftës në Kosovë.

Sipas një raportimi të RTV Dukagjinit, ekipi i këtij televizioni ka siguruar pamje nga vendi i ngjarjes, ku po zhvillohen punimet.

Sipas raportimit, zona është vënë nën masa të rrepta sigurie dhe po ruhet nga njësitet elitare të Policisë së Kosovës, ndërsa në terren janë të pranishme edhe gjashtë patrulla të EULEX-it, të cilat po monitorojnë zhvillimin e operacionit.

Ky zhvillim vjen pasi Policia e Kosovës dhe Prokuroria Speciale kanë njoftuar për arrestimin e dy personave të dyshuar për krime lufte. Sipas autoriteteve, hetimet lidhen me ngjarje të periudhës së luftës, ndërsa dyshohet se arrestimet kanë të bëjnë me lokacionin ku po zhvillohen gërmimet.

Kalludra e Vogël lidhet me një nga rastet më të rënda të zhdukjeve me forcë gjatë luftës në Kosovë. Më 19 prill 1999, në zonën e Drethit dhe Kalludrës në Zubin Potok u rrëmbyen 23 shqiptarë, të njohur si “Grupi i Intelektualëve”, shumica prej tyre nga rajoni i Mitrovicës.

Edhe pas më shumë se 27 vitesh, fati i tyre mbetet i pazbardhur. Institucionet e Kosovës kanë theksuar vazhdimisht se dokumente zyrtare tregojnë për përfshirjen e Ushtrisë Jugosllave në këtë krim, ndërsa kanë kërkuar bashkëpunim dhe hapjen e arkivave për zbardhjen e plotë të rastit.

Gërmimet në këtë lokacion pritet të hedhin dritë mbi një nga rastet më të ndjeshme të personave të zhdukur gjatë luftës, ndërsa familjet e viktimave vazhdojnë të kërkojnë zbardhjen e fatit të të afërmve të tyre dhe vënien e përgjegjësve para drejtësisë./A.K/

Dëshmitari Fatmir Ademi, drejtor i Departamentit për Kimi dhe Biologji në Agjencinë e Kosovës për Forenzikë, ka deklaruar se ekspertiza e ADN-së në rastin e sulmit në kanalin “Ibër-Lepenc” është kryer në laboratorin e Prishtinës, ndërsa rezultatet janë dërguar në Itali për interpretim, raporton Ekonomia Online.

Këtë deklaratë Ademi e ka dhënë gjatë dëshmisë së tij, në përgjigje të pyetjeve të avokatit të të pandehurve, Nebojsha Vllajiq.

“Kjo ekspertizë e ADN-së është kryer në Itali, këtu thuhet se në deklaratën tuaj ka pasur mungesë të metodave për ekzaminimin e përzierjeve dhe thuhet që nuk keni qenë në gjendje që t’i ekzaminoni. Prokurori e thotë të njëjtën, pasi nuk keni pasur mundësi me verifikuar e keni dërguar në Itali, pse nuk keni qenë në gjendje të bëni?”, pyeti ai.

Ademi u përgjigj se ekspertiza është kryer në Prishtinë dhe se në Itali janë dërguar rezultatet për interpretim.

“Ekspertiza është kryer në laboratorin e Prishtinës, nuk është bërë në Itali ekspertiza. Sa i përket nevojës së interpretimit, kjo ka të bëjë me mungesë të softuerit në laboratorin tonë. Ne e kemi bërë analizimin edhe në mungesë të softuerit, këto profilet e ADN-së të mikstuar nga dëshmia nr. 4 dhe profilin për personin S1, i kemi krahasuar dhe kemi bërë një vlerësim tonin edhe para interpretimit nga italianët”, tha ai.

Avokati e ka pyetur se çfarë është dërguar në Itali, rezultatet apo mostrat.

“Ne kemi dërguar rezultatet për të bërë një interpretim për shkak të mungesës së softuerit”, u përgjigj ai.

I pyetur se si kanë ardhur deri te ADN-ja e personave të dyshuar, Ademi tha se dëshmitë janë pranuar përmes vijës zyrtare, sipas procedurave për rastet kriminale.

“Dëshmitë i kemi pranuar në vijë zyrtare sipas procedurave për rastet kriminale. Hetuesia i ka sjellë bashkë me urdhëresën e prokurorisë dhe ato nuk kanë ardhur direkt në laboratorin e ADN-së, por në sektorin që është i veçantë për çështje të pranim-dorëzimit. Rasti ka kaluar në laboratorin e ADN-së, ku ne i kemi trajtuar të gjitha provat sipas urdhëresës së prokurorisë. Procedurat janë të qarta për të gjitha çështjet që i kemi në laborator edhe divizioni për pranim-dorëzim i ka procedurat e veta ku, ndër të tjera, i verifikon dëshmitë, se a janë të përshkruara si duhet, të mbyllura si duhet… Kjo procedurë, pasi kalon dëshmia në laboratorin e ADN-së, prapë verifikohet para se të fillojmë punën dhe pastaj gjithçka që verifikohet bëhet sipas procedurave strikte”.

“Sipas rregullave që i kemi, ne prokurorit ia dorëzojmë raportin e ekspertizës, ndërsa dosja e punës komplet dorëzohet në divizionin e pranim-dorëzimit”, tha ai.

Ndërkaq, avokati i të pandehurit Millosh Deloviq e ka pyetur Ademin nëse është e vërtetë se ka punuar në 50 prova të analizës së ADN-së.

“Po”, u përgjigj Ademi.

I pyetur se sa prej këtyre provave janë gjetur në vendin e ngjarjes, Ademi tha se, sa ka mundur të mbajë mend, kanë qenë shtatë dëshmi nga vendi i shpërthimit.

“Sa kam mundur me mbajt mend, kanë qenë 7 dëshmi nga vendi i shpërthimit”, tha ai.

Avokati e ka pyetur nëse në mesin e këtyre shtatë provave të vendit të ngjarjes është vërtetuar ndonjë përputhshmëri e ADN-së me të pandehurin Dragisha Viqentijeviq.

“Jo, nuk kemi gjetur”, tha ai.

Sipas aktakuzës së Prokurorisë, vëllezërit Dragisha dhe Jovan Viqentijeviq, më 29 nëntor 2024, rreth orës 18:50, në fshatin Varagë, Komuna e Zubin Potokut, kanë vendosur eksploziv në pjesën e kanalit të “Ibër-Lepencit”, infrastrukturë publike e cila shërben për furnizimin me ujë të pijshëm dhe nevoja të Korporatës Energjetike të Kosovës (KEK) për prodhim të energjisë elektrike.

Në aktakuzën të cilën e ka ngritur prokurori special Bekim Kodraliu, thuhet se të akuzuarit, së bashku me disa persona të tjerë ende të panjohur, pas një marrëveshjeje paraprake, me qëllim të frikësimit serioz të popullsisë së vendit dhe rrezikimit të rendit kushtetues dhe sigurisë së Republikës së Kosovës, e kanë vendosur një sasi të konsiderueshme të eksplozivit që shërben për përdorim ushtarak, rreth 20 kilogramë të llojit Trinitrotoluen “TNT”, në brendësi të kanalit.

Këtë, sipas PSRK-së, e kanë bërë përmes një çante të cilën e kishin lidhur me litar në një shtyllë betoni, duke e pozicionuar në atë mënyrë që të shkaktojë dëmtim serioz të infrastrukturës kritike të furnizimit me ujë dhe me energji elektrike. Sipas aktakuzës, të pandehurit, përmes ndezjes së një fitili zjarrpërcjellës me ndezje të ngadalshme, e kanë aktivizuar lëndën shpërthyese, duke shkaktuar një shpërthim të fuqishëm, si pasojë e të cilit është dëmtuar rëndë struktura e betonit e kanalit të “Ibër-Lepencit”.

Në aktakuzë thuhet se kjo kishte shkaktuar ndërprerje të furnizimit me ujë të pijshëm për qytetarët e disa komunave veriore dhe qendrore të Kosovës, kishte penguar furnizimin me ujë për KEK-un, si dhe kishte rrezikuar prodhimin e energjisë elektrike në nivel vendi.

Me këto veprime, sipas Prokurorisë, të akuzuarit kanë shkaktuar një rrezik serioz për jetën dhe sigurinë e popullsisë dhe dëmtimin e infrastrukturës kritike të shtetit, ku në këtë rast të dëmtuarës, “Ibër-Lepencit”, i janë shkaktuar dëme materiale në vlerë prej 376 mijë e 774 euro e 70 centë.

Kështu, ata akuzohen se në bashkëkryerje e kanë kryer veprën penale “Rrezikimi i rendit kushtetues me shkatërrimin apo dëmtimin e instalimeve dhe pajisjeve publike”, nga neni 122, lidhur me veprën penale “Kryerja e veprës terroriste”, nga neni 129, paragrafi 1, dhe neni 128, paragrafi 1, nënparagrafi 1.8, lidhur me nenin 31 të Kodit Penal.

Kurse, në pikën 2 të aktakuzës, vëllezërit Viqentijeviq akuzohen edhe për armëmbajtje pa leje. Sipas aktakuzës, nga data e pacaktuar e deri me arrestimin e tyre, në shtëpitë e tyre, njërën në Zubin Potok dhe tjetrën në fshatin Prevllak të po kësaj komune, gjatë kontrolleve të bëra nga ana e Policisë së Kosovës, u është gjetur në posedim një sasi e konsiderueshme e armatimit luftarak. /EO//A.K/