Lajmet

Rreziku bërthamor: Pse krahasohet Zaporizhzhia me Çernobilin?

Çfarë do të ndodhte nëse një incident do të ndodhte në një central bërthamor të Ukrainës?

Published

on

Kur njerëzit mendojnë për kërcënimet bërthamore dhe luftën në Ukrainë, shumica marrin parasysh dy mundësi: Çfarë nëse një incident do të ndodhte në një central bërthamor të Ukrainës? Dhe çfarë do të ndodhte nëse do të vendosej një armë bërthamore?

Për këtë artikull, DW ka folur me ekspertë për ndikimin shëndetësor që patën fatkeqësitë e Fukushimës dhe Çernobilit te popullata përreth.

Zaporizhzhia nën okupim

Termocentrali Zaporizhzhia i Ukrainës ndodhet jo shumë larg kufirit jugor të vendit. Këtë vit ai u bë centrali i parë bërthamor aktiv në histori që vazhdoi funksionimin pavarësisht luftës.

Qëkur forcat ruse pushtuan centralin në muajin mars, shumë njerëz anembanë Evropës e kanë pyetur veten se si do të mund të krahasohej një incident i mundshëm atje me katastrofën e Çernobilit të vitit 1986, një ngjarje që për dekada njihej si incidenti më i keq i energjisë bërthamore në histori. Shkrirja e Çernobilit lëshoi rrezatim në të gjithë Evropën dhe ndoti njerëzit, bimët dhe kafshët në të gjithë rajonin.

Mbi 30 punëtorë të uzinës vdiqën në tre muajt pas katastrofës në termocentralin sovjetik si rezultat i drejtpërdrejtë i shkrirjes. Një raport i publikuar nga Forumi i Çernobilit, një grup agjencish të OKB-së i formuar në vitin 2003 për të vlerësuar pasojat shëndetësore dhe mjedisore të incidentit, vlerësoi në vitin 2006 se ai do të shkaktojë të paktën 4 mijë vdekje nga kanceri në periudhë afatgjatë, megjithëse ky vlerësim u përshkua me reagime.

Efektet shëndetësore që solli incidenti i Çernobilit janë kontestuar

Disa ekspertë thonë se ndikimi aktual i katastrofës u fsheh nga zyrtarët sovjetikë në përpjekje për të minimizuar ashpërsinë e saj. Njëra prej tyre është profesoresha e Institutit të Teknologjisë në Masaçusets (MIT), Kate Brown. Ajo ka kryer kërkime të gjera mbi ndikimin që ka pasur rrezatimi në shëndetin e njerëzve në Ukrainë dhe vendet përreth që nga aksidenti i vitit 1986.

Në një raport të Greenpeace që u publikua në vitin 2006, studiuesit vlerësuan numrin e parashikuar të vdekjeve në rreth 90 mijë – gati 23 herë më shumë se numri i sugjeruar nga raporti i Forumit të Çernobilit.

Edwin Lyman, një fizikan dhe drejtor i Sigurisë së Energjisë Bërthamore me Unionin e Shkencëtarëve të Shqetësuar me bazë në ShBA, tha se ai “nuk e konsideron raportin e Forumit të Çernobilit si autoritar”. Lyman tha se raporti i Forumit bazoi parashikimet e tij të vdekjes nga kanceri vetëm në rastet brenda ish-Bashkimit Sovjetik, duke injoruar ekspozimin ndaj popullsive në pjesë të tjera të Evropës dhe Hemisferës Veriore. Raporti origjinal i ndikimit në shëndetin e Çernobilit i kryer nga agjencitë e OKB-së dhe i publikuar në vitin 1988, trajtoi ekspozimin global ndaj rrezatimit në përgjigje të aksidentit dhe vlerësoi se përfundimisht do të korrespondonte me 30 mijë ose më shumë vdekje nga kanceri, tha Lyman.

Fukushima – një krahasim më i mirë

Sipas Lyman, çdo pasojë nga një incident i mundshëm në termocentralin Zaporizhzhia mund të ketë më shumë të përbashkëta me pasojat e katastrofës bërthamore të Fukushimës në Japoni në vitin 2011.

“Pasojat që çuan në një shpërndarje kaq të madhe dhe të gjerë të aktivitetit radioaktiv [në Çernobil] ka më pak gjasa të ndodhin në reaktorët në Zaporizhzhia, të cilët janë reaktorë të ujit të lehtë e që janë shumë të ngjashëm me reaktorët në Gjermani ose gjetkë në Perëndim”, tha ai.

Incidenti bërthamor në Fukushima shënon të vetmen fatkeqësi tjetër në një termocentral që është vlerësuar me ‘shtatën’ në shkallën e ngjarjeve bërthamore ndërkombëtare të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA). Ai u krijua nga një cunami dhe tërmet i fuqishëm që shkaktoi humbjen e energjisë së centralit, duke shkaktuar tri shkrirje bërthamore, shpërthime hidrogjeni dhe lëshime të gjera të rrezatimit nga objekti.

Reaktorët e tjerë të Ukrainës gjithashtu paraqesin një rrezik

Zaporizhzhia ka tërhequr shumë vëmendje sepse aktualisht është i vetmi central bërthamor ukrainas nën kontrollin e drejtpërdrejtë të Rusisë. Por Lyman tha se ai është i shqetësuar edhe për bimët e tjera në Ukrainë, të cilat janë më të vjetra. Kjo i bën ato edhe më të ndjeshme ndaj dështimit katastrofik në rast të incidentit.

“Janë edhe tri centrale të tjera bërthamore në Ukrainë që janë në fakt më afër kufirit perëndimor. Pra, ato janë larg nga pjesa e përparme, por janë ende brenda rrezes së zjarrit të raketave ruse ose dronëve”, tha ai.

Ai tha se megjithëse asnjë prej këtyre reaktorëve nuk është i njëjti model si ata në Çernobil, disa janë reaktorë më të vjetër sovjetikë me ujë të lehtë që nuk do të ishin aq rezistent ndaj një sulmi sa centrali në Zaporizhzhia./UBTNews/

Lajmet

Rrënohet shtëpia në rrugën “A” në Prishtinë, banorët kundërshtojnë aksionin e Komunës

Published

on

By

Rrënimi i një shtëpie në rrugën “A” në Prishtinë ka nxitur pakënaqësi dhe reagime të ashpra nga banorët e lagjes, të cilët akuzojnë Komunën e Prishtinës për mungesë konsultimi dhe komunikimi para se të ndërmerrte këtë veprim. Banorët e zonës i kundërshtojnë vendosmërisht pretendimet e autoriteteve komunale se toka ku ishte ndërtuar objekti është pronë publiko-komunale.

Fadil Krasniqi, banor i lagjes, ka deklaruar se familjet janë vendosur në këtë zonë që nga viti 2000 dhe se toka është blerë me rrugë të rregullta nga pronarët e mëparshëm, ndonëse dokumentacioni nuk ishte përkthyer zyrtarisht në emër të tyre. Ai akuzoi drejtuesit e komunës se nuk u kanë dalë në takime dhe se me këtë ndërhyrje po dëmtojnë qytetarët që kanë investuar prej dekadash në ato shtëpi. Sipas tij, vendimi për rrënim nuk ka të bëjë me mbrojtjen e banorëve, por me presione nga interesa të caktuara, raporton Ekonomia Online.

Aksioni për rrënimin e objektit ishte paraparë të kryhej më herët gjatë javës, por fillimisht u bllokua nga vetë pronari i shtëpisë, Faruk Maxhuni, i cili refuzoi të largohej. Maxhuni dhe bashkëshortja e tij kishin ngritur shqetësimin se punimet e reja infrastrukturore po e dëmtonin dhe po e rrezikonin drejtpërdrejt stabilitetin e shtëpisë së tyre, duke kërkuar ndërhyrjen e Policisë dhe Inspektoratit komunal.

Në përgjigje të këtyre pakënaqësive, kryetari i Komunës së Prishtinës, Përparim Rama, ka sqaruar se shtëpia në fjalë është ndërtuar pa leje përkatëse dhe ndodhet tërësisht në pronë komunale. Rama theksoi se vendimi për evakuimin e banorëve është marrë më shumë se dy vite më parë për shkak të rrezikut të lartë nga rrëshqitja e dheut si pasojë e punimeve në rrugën “A”.

Ai shtoi se kryeqyteti po vazhdon të mbulojë shpenzimet e qirasë për familjet e evakuuara dhe u bëri thirrje qytetarëve të mos rrezikojnë jetën e tyre duke hyrë në zona të rrezikshme ndërtimi, duke nëvizuar se prona publike është po aq e shenjtë sa ajo private dhe meriton mbrojtje ligjore. /Ekonomia online/

Continue Reading

Lajmet

Javë me bilanc tragjik në rrugë: 9 të vdekur nga aksidentet

Published

on

By

Një seri aksidentesh të rënda trafiku kanë tronditur me pamjet dhe pasojat e tyre opinionin publik përgjatë kësaj jave, duke lënë të vdekur gjithsej 9 persona në rrugët e Kosovës dhe në rajon.

Bilanci më i rëndë i kësaj jave të zezë u shënua në Maqedoninë e Veriut, ku tre qytetarë nga Kosova humbën jetën tragjikisht në një aksident komunikacioni. Ndërkohë, vala e aksidenteve fatale vazhdoi edhe brenda territorit të Kosovës. Në Istog u shënua një tjetër ngjarje e rëndë ku vdiqën dy persona, ndërsa vetaksidente me pasoja fatale për jetën u raportuan gjithashtu në afërsi të Komoranit dhe në Shirokë të Suharekës.

Listës së viktimave iu shtuan edhe dy gra: njëra prej të cilave ndërroi jetë disa ditë pas një aksidenti të rëndë në Mitrovicë, ndërsa tjetra humbi jetën mëngjesin e sotëm në fshatin Studime të Vushtrrisë.

Duke marrë parasysh këtë bilanc të dhimbshëm që ka ngritur alarmat mbi sigurinë rrugore, autoritetet kanë nisur hetimet për secilin rast për të sqaruar rrethanat e sakta. Njëkohësisht, policia u ka bërë sërish thirrje urgjente të gjithë drejtuesve të automjeteve që të tregojnë kujdes maksimal, t’i përshtaten kushteve të rrugës dhe të shmangin shpejtësinë e pakujdesinë që po e kthen komunikacionin në një rrezik konstant për jetën. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

REL: BE-ja arrin pajtueshmëri për paketën e 21-të të sanksioneve kundër Rusisë

Published

on

By

Vendet e Bashkimit Evropian janë pajtuar për paketën e 21-të të sanksioneve ndaj Rusisë për shkak të luftës së saj në Ukrainë, duke vendosur kufizime ndaj sektorit bankar rus, por njëkohësisht duke arritur një kompromis me Greqinë për t’i zbutur kufizimet ndaj gazit të lëngshëm natyror (LNG) rus, thanë të enjten katër diplomatë të BE-së.

Paketa ofron një përjashtim njëvjeçar që u lejon kompanive të BE-së të transferojnë gaz të lëngshëm natyror nga Rusia drejt vendeve të treta, me mundësi rinovimi automatik, pas kërkesave të Greqisë.

Për miratimin e sanksioneve kërkohet njëzëshmëria e shteteve anëtare.

“Shtetet anëtare treguan solidaritet me Greqinë dhe pritet që Greqia ta bëjë të njëjtën gjë me të tjerët në të ardhmen”, tha një diplomat i BE-së.

Athina tha se ndalimi i ardhshëm i shërbimeve të transferimit të LNG-së ruse drejt vendeve të treta thjesht do ta zhvendoste pjesën e tregut jashtë Evropës dhe nuk do të ndikonte në të ardhurat e Rusisë.

Masa pritej të hynte në fuqi më 1 janar. Importet e LNG-së ruse nga BE-ja do të mbeten të ndaluara nga kjo datë. Greqia mbizotëron tregun evropian të transportit detar të LNG-së dhe është ndër aktorët më të mëdhenj globalë në këtë fushë, duke konkurruar me Japoninë, Kinën dhe Shtetet e Bashkuara.

Paketa përfshin ngrirjen për 12 muaj të kufirit të çmimit të naftës ruse në 44.10 dollarë për fuçi. Një rishikim i planifikuar do të kishte rritur kufirin e çmimit pas luftës në Iran, duke i siguruar Moskës të ardhura dukshëm më të larta.

“Ne po… ngrijmë për një vit rregullimin e kufirit të çmimit të naftës, në mënyrë që makineria ruse e luftës të mos përfitojë nga goditjet në treg”, shkroi në platformën X presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.

Paketa vendos në listën e sanksioneve 94 institucione financiare ruse – kryesisht banka – si dhe bursën e Moskës.

Pas miratimit përfundimtar, këto subjekte do t’i nënshtrohen plotësisht masave ndëshkuese, që përfshijnë ngrirjen e aseteve, ndalimin e udhëtimeve dhe kufizime për transaksionet financiare.

Kufizimet synojnë sektorin bankar, me qëllim që të ushtrohet presion mbi sistemin financiar rus, në një periudhë që BE-ja e konsideron të cenueshme për ekonominë e Rusisë.

Përveç kësaj, paketa për herë të parë synon anijet që ndihmojnë flotën e fshehtë të Rusisë dhe ndalon transaksionet me më shumë platforma të kriptomonedhave dhe kompani të tregtimit të naftës. /REL/

Continue Reading

Lajmet

Dështon seanca ndaj Gjestit në Prishtinë, mungesa e këngëtarit shtyn procesin gjyqësor

Published

on

Në Gjykatën Themelore në Prishtinë ka dështuar të mbahet seanca dëgjimore në rastin ku këngëtari Besart Kelmendi i njohur si Gjesti, akuzohet për tri vepra penale “Armëmbajtje pa leje”, “Kanosje” dhe “Asgjësim apo dëmtim i pasurisë”. Shkak u bë mungesa e të akuzuarit.

Mbrojtësi i Kelmendit, avokati Burim Azemi tha se përmes mesazhit, këngëtari e ka njoftuar se nuk mund të jetë i pranishëm në seancë, raporton “Betimi për Drejtësi“.

“Rrethanat a janë objektive apo subjektive nuk i di për momentin, mirëpo më ka tregu që e ka të pamundur me prezantu sot”, tha Azemi.

Ai shtoi se nuk ka pasur komunikim tjetër me të akuzuarin, duke theksuar se Gjesti ka qenë në Shqipëri për një koncert.

Prezent në seancë ishte edhe prokurori Malart Kuçi. Ndërkaq, përveç Kelmendit mungoi edhe përfaqësuesi i palës së dëmtuar- Erkand Shabani, avokati Besnik Berisha.

Gjykata konstatoi se nuk ka kushte ligjore për mbajtjen e seancës dëgjimore.

Gjykatësja Edita Canta bëri të ditur se në rast se i akuzuari nuk paraqitet në seancën e radhës, Gjykata do të lëshojë urdhëresë për sjellje me detyrim.

Ndryshe, Prokuroria Themelore në Prishtinë më 19 mars 2026 njoftoi se këngëtari Besart Kelmendi i njohur si Gjesti, ka arritur marrëveshje për pranim fajësie me Prokurorinë, andaj me kërkesë të prokurorit, atij iu ndërpe masa e paraburgimit.

“Ju njoftojmë se i pandehuri pasi që ka arritur marrëveshje për pranimin e fajësisë me Prokurorin e Shtetit lidhur me veprat penale “Mbajtja në pronësi, kontroll ose posedim të paautorizuar të armëve”, “Kanosja” dhe “Asgjësim apo dëmtim i pasurisë”, ndaj të njëjtit kanë pushuar arsyet ligjore për të cilën ka qenë nën masën e paraburgimit. Andaj, prokurori i shtetit pranë gjykates kompetente ka bërë kërkesë për ndërprerjen e masës së paraburgimit ndaj tij”, kishte konfirmuar zëdhënësja e Prokurorisë Themelore në Prishtinë, Kaltrina Shala.

Gjykata Themelore në Prishtinë më 13 mars 2026 kishte caktuar masën e paraburgimit ndaj të pandehurit nën dyshimin për tri vepra penale.

“Betimi për Drejtësi” kishte raportuar më 13 mars 2026, se e gjithë ngjarja ka ndodhur pranë zyrave të studios “Onima”, e që shkak dyshohej të jetë mosmarrëveshja rreth një borxhi paraprak, ku këngëtari me armë në dorë ka shkuar në zyrat e studios dhe kërkoi të dëmtuarin E.Sh., duke iu drejtuar stafit me fjalët “ku o se kam me vra”./BetimipërDrejtësi//A.K/

Continue Reading

Të kërkuara