Lajmet

Raporti i Freedom House: Kosova me përmirësim të lehtë, por problemet thelbësore vazhdojnë

Kosova shënoi një përmirësim të lehtë nga 3.25 vitin e kaluar në 3.29 këtë vit.

Published

on

Organizata Freedom House bën të ditur se ndikimi i luftës në Ukrainë, si pasojë e agresionit rus, u ndje gjatë vitit të kaluar në 29 vendet nga Evropa Qendrore në Azinë Qendrore që analizohen në raportin e saj “Vendet në Tranzicion”.

Në raportin e këtij viti titulluar “Lufta thellon ndasitë rajonale” që analizon zhvillimet e vitit 2022 dhe që u bë publik të mërkurën, thuhet se në vend që t’i forconin lidhjet në rajon, “kërcënimet e sigurisë, kriza historike e refugjatëve dhe problemet ekonomike të lidhura me konfliktin, kanë thelluar hendekun mes autokracive dhe demokracive dhe kanë shkaktuar ndryshime përçarëse në politikat e jashtme të qeverive të veçanta”.

“Megjithëse disa vende bënë zgjedhje të qarta në favor të një të ardhmeje më demokratike gjatë vitit 2022, rezultati i përgjithshëm ishte një vit i 19-të me radhë të rënies së demokracisë në rajon”, thuhet në raport.

Kosova dhe Procesi i Negociatave

Kosova shënoi një përmirësim të lehtë nga 3.25 vitin e kaluar në 3.29 këtë vit, sipas raportit të publikuar sot nga Organizata Freedom House.

“Marrëdhëniet e tensionuara prej kohësh mes Serbisë dhe Kosovës vazhduan të minojë përparimin demokratik në të dyja vendet, edhe pse në aspekte të ndryshme. Përpjekje të jashtëzakonshme nga shoqëria civile e Kosovës për të realizuar ndryshime pozitive të politikave mbi dhunën me bazë gjinore dhe ndarjet etnike u lanë nën hije gjatë vitit nga një rritje e dhunës në Veriun me shumicë serbe, ku ndikimi dhe veprimet e qeverisë serbe, vazhdojnë të cenojnë autoritetin e Kosovës mbi territorin e saj”, thuhet në raport.

“Na ka bërë përshtypje të madhe roli që ka luajtur shoqëria civile në Kosovë gjatë vitit të fundit”, thotë Alexandra Karppi, një nga autoret e raportit, duke shtuar se ajo mund të luajë një rol aktiv edhe në zgjidhjen e situatës me Serbinë.

“Shohim se janë dy persona që e drejtojnë këtë proces: Kryeministri Albin Kurti dhe presidenti serb Aleksandër. Mendoj se BE-ja mund të bëjë shumë më tepër që në drejtimin e këtyre negociatave të sjellë në procesin e negociatave të sjellë zërat e shoqërisë civile dhe perspektivën e qytetarëve të zakonshëm, veçanërisht atyre në Veri”, thotë Karppi.

Raporti përmend edhe mungesën e suksesit në negociatat mes kryeministrit të Kosovës Albin Kurti dhe Presidentit serb, Aleksandar Vuçiç, megjithë përpjekjet e Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara.

Gjendja e demokracisë në Shqipëri

Edhe në vitin 2022, Shqipëria ishte në kategorinë e regjimeve hibride/demokraci në tranzicion. Vlerësimi i përgjithshëm për Shqipërinë shënoi një përparim të lehtë në vitin 2022 në krahasim me vitin 2021, falë një rritjeje të vlerësimit në luftën kundër korrupsionit.

“Vlerësimi për luftën kundër korrupsionit u rrit nga 2.75 në 3.00 pikë, falë një sërë aktakuzash dhe dënimesh të profilit të lartë të ish-zyrtarëve nga Struktura e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), si dhe rolit të saj proaktiv në nxitje e luftës kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar”, thuhet në raport.

Kjo bëri që vlerësimi i përgjithshëm të rritet nga 3.75 në 3.79, në një shkallë vlerësimi nga 1 deri në 7 pikë, ku 1 është niveli më i ulët i demokracisë është 7 më i larti.

Megjithatë, treguesit e tjerë të demokracisë mbetën të pandryshuar dhe raporti thotë se institucionet demokratike të Shqipërisë sfidohen nga politika partiake klienteliste, zvarritja e procesit të vetingut në drejtësi dhe korrupsioni i shfrenuar.

“Korrupsioni mbetet i përhapur, duke kontribuar në mosfunksionimin e institucionit publik dhe duke kufizuar aftësinë e tij për të ofruar shërbime efektive. Megjithëse agjencitë e reja ligjzbatuese si SPAK, krijuar në vitin 2019, tregojnë shenja premtuese në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar në nivelet më të larta, ndikimi politik mbi gjyqësorin në rastet e korrupsionit vazhdojnë ende të jenë shqetësim”, thuhet në kapitullin për Shqipërisë të raportit “Vendet në Tranzicion 2023”, që e ka siguruar Zëri i Amerikës.

“Drejtësia bazë për shumë qytetarë shqiptarë vërtet mungon. Dhe është gjithashtu një mjedis, ashtu si pjesa më e madhe e rajonit, ku mediat e pavarura po tkurren, aktorët e shoqërisë civile janë në pozitë të vështirë, duke shtuar gjithnjë e më shumë pengesat dhe kërcënimet”, i thotë Zërit të Amerikës, Alexandra Karppi, një nga autoret e raportit.

Megjithë, përmirësimin modest në treguesin e korrupsionit, raporti thotë se pati pak mundësi për reforma të mëtejshme para zgjedhjeve lokale të 14 majit këtë vit.

Karppi thotë për Zërin e Amerikës, se edhe zgjedhjet lokale të 14 majit përforcuan këtë prirje.

“Mendoj se zgjedhjet lokale që sapo u mbajtën në maj ishin një shembull tjetër që fatkeqësisht, për shkak të rrjeteve të kapjes së shtetit nga parti të caktuara, të bëjnë mendosh se do të shohim të njëjtën gjë. Mendoj se status quo-ja politike ka të ngjarë të vazhdojë”, thotë ajo.

Në kapitullin për Shqipërinë, thuhet se në vitin 2022, demokracia e Shqipërisë u rezistoi sfidave të shumta, veçanërisht gjatë zgjedhjeve të posaçme vendore të marsit, si dhe riorganizimeve të brendshme të partive politike dhe bashkëpunimit ndërpartiak për zgjedhjen e Presidentit Bajram Begaj.

“Megjithatë, vendi bëri pak përparim të qëndrueshëm drejt shndërrimit në një demokraci liberale të vërtetë dhe ende klasifikohet si një demokraci hibride. Shumica e udhëheqësve politikë shqiptarë mbetën armiqësorë ndaj vlerave liberale demokratike dhe kanë treguar pak vlerësim për faktin se barazia nën ligj dhe respektimi i shtetit të së drejtës, janë vlera të rëndësishme demokratike”, thuhet në raport.

Sipas vlerësimit të Freedom House, “shumica e partive politike mbizotërohen nga udhëheqës me grusht të hekurt dhe kjo mungesë e demokracisë së brendshme partiake u demonstrua në mënyrën se si u përzgjodhën kandidatët për zgjedhjet e posaçme lokale, drejtuesit e degëve të partive lokale dhe kandidatët për zgjedhjet lokale të majit 2023 (raporti përfshin vetëm zhvillimet e vitit 2022).

Sipas raportit, përplasjet politike në Partinë Demokratike (PD) që panë një rikthim të ish-kryeministrit Sali Berisha në skenën politike dhe largimin nga drejtimi i PD-së të Lulzim Bashës pas zgjedhjeve të pjesshme lokale të 6 marsit ku në pesë nga gjashtë garat fitoi Partia Socialiste (PS) në pushtet e kryeministrit Edi Rama, mbizotëruan skenën politike të Shqipërisë në vitin 2022 dhe çarjet e mëdha mes fraksioneve partiake përkatëse vazhdojnë.

“Debati publik dhe media u përqendruan më shumë në dinamikën e brendshme të PD-së sesa në problemet sociale dhe ekonomike me të cilat përballet vendi dhe nevojën për të kërkuar llogari nga qeveria e kryeministrit Rama”, thuhet në kapitullin për Shqipërinë.

Gjatë vitit 2022, një numër gazetarësh të politikës u ndeshën me abuzime verbale, ndalim pjesëmarrjeje në konferencat për shtyp, frikësime, gjoba të mëdha dhe madje edhe padi, thotë raporti.

Në raport vlerësohet fakti që Bashkimi Evropian hapi bisedimet e pranimit me Shqipërinë në korrik 2022, të cilësuara nga Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen si një “moment historik” dhe Shqipëria organizoi në dhjetor për herë të parë jashtë BE-së, takimin e nivelit të lartë BE-Ballkani Perëndimor.

“Të dyja rastet përfaqësojnë suksese të rëndësishme të politikës së jashtme për Shqipërinë. Megjithatë, pavarësisht përparimit të bërë që nga rënia e komunizmit – përfshirë dënimet e zyrtarëve të nivelit të lartë për abuzim me pushtetin dhe korrupsion në vitin 2022, falë angazhimit të SPAK-ut, shumë institucione publike mbeten jofunksionale për shkak të korrupsionit të përhapur dhe kulturës së mosndëshkimit, duke minuar demokracinë dhe shtetin e së drejtës”, thuhet në kapitullin për Shqipërinë të siguruar nga Zëri i Amerikës.

Sipas raportit, megjithëse Shqipëria në përgjithësi respekton instrumentet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, vendi ende nuk arrin të mbrojë të drejtat themelore si vlera thelbësore që mbështesin një shoqëri liberale demokratike, duke përmendur studimin e BIRN-it, sipas së cilit “rreth 320 raste të abuzimit seksual ndodhën në periudhën 2020-2022 dhe identitetet, familjet, informacionet personale dhe adresat e shtëpive të viktimave u publikuan gjerësisht në media” duke çuar në disa vetëvrasje dhe vënie në shënjestër nga trafikantët e qenieve njerëzore.

Raporti përmend gjithashtu vrasjen e 10 grave nga partnerët e tyre dhe diskriminimin e individëve të komunitetit LGBT+, pakicave rome dhe egjiptiane.

“Në vend që të mbajnë përgjegjës abuzuesit, autoritetet publike dhe politikanët lokalë shpesh fajësojnë viktimat dhe madje zbulojnë emrat dhe identitetin e tyre në media, duke çuar në viktimizimin e tyre të dyfishtë. Si e tillë, Shqipëria deri më tani ka neglizhuar përgjegjësitë e saj institucionale për të mbrojtur të drejtat themelore të njeriut dhe liritë civile, vlera që janë themelore për një demokraci liberale të vërtetë”, thuhet në raport.

Qeverisja Kombëtare Demokratike dhe Procesi Zgjedhor

Duke pasur parasysh zgjedhjet dhe dinamikën brenda partive kryesore politike, përfshirë kthimin e zotit Berisha, mbarimin e mandatit të ish-presidentit Ilir Meta dhe kthimin e tij në politikë aktive, si edhe zgjedhjet në Partinë Socialiste, raporti vë në dukje rolin e udhëheqësve.

“Vëzhguesit pohojnë se këto zgjedhje të brendshme në tre partitë kryesore politike të Shqipërisë (PD, PL dhe PS) ishin të paracaktuara dhe të ndikuara shumë nga udhëheqësit e partive, në vend që të ishin rezultat i një konkurrence të vërtetë të brendshme partiake. Kjo nxjerr në pah demokracinë e kufizuar të brendshme partiake të Shqipërisë, ku udhëheqësit e partive ruajnë me grusht të hekurt kontrollin, me sundim autokratik”, thuhet në raport.

Përsa i takon zgjedhjes së Presidentit Bajram Begaj, raporti vë në dukje se megjithëse fillimisht u duk se pati përpjekje për një president konsensual, përfundisht “pavarësisht se (ai) u konsiderua si një kandidat apolitik, PS në pushtet e zgjodhi Begajn”, me votat e saj.

“Duke qenë se BE-ja i ka kërkuar Shqipërisë të tregojë më shumë përkushtim ndaj bashkëpunimit ndërpartiak, ekspertët argumentuan se të dyja palët humbën një mundësi për të demonstruar bashkëpunim në zgjedhjen e një kandidati të përbashkët për president”, thuhet në raport.

Kryeministri Rama bëri riorganizimin e kabinetit në korrik, duke zëvendësuar Arben Ahmetajn me Belinda Ballukun si zv.kryeministre. Shkarkimi i Ahmetajt ngjalli shqetësime në lidhje me procesin e qeverisë për dhënien e kontratave të prokurimit publik.

Duke folur për çështjen inceneratorëve, në raport thuhet se sipas vëzhguesve, nëse SPAK do të mund të provonte akuzat, ka të ngjarë të ekspozonte aktivitete korruptive të politikanëve të ndryshëm të lartë, përfshirë lidhjet me interesa të dyshimta dhe rrjete të krimit të organizuar.

Në raport thuhet se gara para që i parapriu zgjedhjes së Altin Dumanit si kryetar i ri i SPAK-ut, u karakterizua nga shqetësime për ndërhyrje të mundshme politike.

“Në prag të votimit, ambasadorja e Shqipërisë në Shtetet e Bashkuara, Yuri Kim shprehu shqetësimin për presionin politik në zgjedhjen e kreut të SPAK, të cilin qeveria shqiptare e hodhi poshtë”, thuhet në raport.

Korrupsioni dhe Pavarësia e Gjyqësorit

Falë aktivitetit të SPAK-ut, lufta kundër korrupsionit ishte i vetmi drejtim ku Shqipëria shënoi përmirësim të lehtë.

Në raport përmendet dënimi i ish-ministrit të brendshëm Saimir Tahiri me tre vjet e gjysmë burg për shpërdorim detyre—çështja e profilit më të lartë që SPAK ka ndjekur me sukses që nga themelimi i tij në 2019.

Po ashtu, përmendet arrestimi i deputetit të PS-së, Alqi Bllako, nën akuzën për marrjen e ryshfetit prej 120,000 € gjatë kohës që ishte sekretar i përgjithshëm i Ministrisë së Mjedisit.

Ai akuzohet nga SPAK se ka ndihmuar një kompani për të fituar një kontratë publike për inceneratorët. Bllako u lirua nga burgu në tetor dhe ndodhet në arrest shtëpie, ndërsa SPAK heton tre kontrata për inceneratorët.

Raporti përmed edhe arrestimin e disa zyrtarë publikë me lidhje me këto çështje në vazhdim, të cilët tashmë janë objekt i hetimeve të SPAK për korrupsion dhe shpërdorim detyre.

Mes të arrestuarve është edhe ish-ministri i Mjedisit Lefter Koka.

“Inceneratorët e mbetjeve ishin tema kryesore e akuzave për korrupsion në Shqipëri gjatë vitit”, thuhet në raport ku përmendet se akuzat u ngritën fillimisht nga Endri Shabani, i Nismës #Thurje, dhe më pas nga deputetja Monika Kryemadhi, ish-kryetare e LSI-së, tani Partia e Lirisë, si edhe Partia Demokratike e cila hapi edhe hetimin parlamentar në mars të kryesuar nga anëtarja e Kuvendit Jorida Tabaku.

Hetimi shqyrtoi procesin ligjor me të cilin qeveria kishte dhënë kontrata për ndërtimin e tre inceneratorëve të mbetjeve në bashkitë Elbasan (2014), Fier (2016) dhe Tiranë (2017) – me një vlerë totale prej 178 milionë euro.

“Gjatë seancës dëgjimore, një zëdhënës i qeverisë pranoi në mënyrë indirekte disa parregullsi në kriteret e dhënies së kontratave, ku kompanitë që morën kontratat ishin të vetmet që bënë oferta”, thuhet në raport.

“Duke qenë se kontratat e prokurimit publik shtrihen deri në 30 vjet, llogaritet se këto parregullsi u kanë kushtuar taksapaguesve shqiptarë rreth 50 milionë euro. Shuma e saktë e parave të keqpërdorura të taksapaguesve mund të mos dihet kurrë, duke e bërë këtë skandal prokurimi një nga çështjet më të diskutueshme politike në vend”, thuhet në raportin e Freedom House.

Përsa i takon drejtësisë dhe gjyqësorit raporti përmend shqetësimet për zvarritjen e procesit të vetingut, duke shtuar se nën presionin e BE-së dhe SHBA-së, Kuvendi ra dakord për të zgjatur procesin e verifikimit deri më 31 dhjetor 2024.

“Presioni nga shoqëria civile dhe ai politik mbi procesin e vetingut gjyqësor është rritur pasi vonesat në sistemin e drejtësisë kanë shkaktuar sfida ligjore, sociale, ekonomike dhe politike në Shqipëri. Qasja në drejtësi është përkeqësuar dhe sipas ekspertëve tani duhen më shumë se tre vjet e gjysmë për të filluar ose përfunduar procedurat për shkak të mungesës së gjyqtarëve”, thuhet në raport, i cili vazhdon se “që nga reforma e vitit 2017, sistemi gjyqësor nuk ka arritur të tërheqë rekrutë të rinj dhe është në prag të kolapsit”.

Lidhur me hartën e re gjysqësore, Freedom House thotë se ndërsa aktorët ndërkombëtarë që mbrojtën reformën gjyqësore në Shqipëri e vlerësuan hartën, ajo është kritikuar ashpër nga shoqata të shumta avokatësh dhe shoqëria civile, të cilat thonë se “ulja e numrit të gjykatave do të dëmtojë qasjen e qytetarëve në drejtësi dhe do të rrisë koston e procesit gjyqësor pasi disa qytetarëve do të duhet të udhëtojnë mbi 200 kilometra për të arritur në gjykatë”.

Në shenjë proteste ndaj hartës së re gjyqësore, Dhoma e Avokatisë Shqiptare udhëzoi anëtarët e saj të bojkotojnë të gjitha proceset gjyqësore në korrik 2022 dhe avokatët në të gjithë vendin kanë refuzuar të ofrojnë shërbime ligjore.

“Përkundër pretendimeve të qeverisë për rritjen e efektivitetit gjyqësor, vëzhguesit e shtetit ligjor argumentojnë se reformat i japin përparësi prakticiteti ndaj efektivitetit gjyqësor”, thuhet në raport.

Sipas Freedom House, të gjitha këto probleme “kanë krijuar mosbesim te drejtësia”.

Gjendja e Medias dhe Shoqërisë Civile

Raporti shpreh shqetësimin për gjendjen e medias, duke përmendur presionin nga interesat politike për të frenuar mbikqyrjen nga media dhe manipuluar narrativën mediatike për t’u shërbyer agjendave partiake. Freedom House përmend rënien me disa pozicione të Shqipërisë në Indeksin e Gazetarëve pa Kufij.

“Shumica e mediave në Shqipëri zotërohen nga persona biznesi me lidhje të ngushta me politikanë dhe/ose rrjete të krimit të organizuar dhe shërbejnë si zëdhënëse për këto interesa”, thotë raporti.

Disa gazetarë u sulmuan verbalisht dhe/ose fizikisht për mbulimin e tyre. Sipas raportit, Drejtoria e Përgjithshme Shqiptare e Tatimeve vendosi gjoba të larta për rrjete dhe media të ndryshme televizive, si dhe kompanitë që i kanë ato në pronëseim për mbulim kritik ndaj qeverisë.

“Duke pasur parasysh natyrën e paqartë të pronësisë dhe financimit të medias në Shqipëri, është e vështirë të analizohen motivet e sakta prapa gjobave kaq të mëdha apo ndonjë lidhje të mundshme midis politikës dhe pronësisë së medias”, thuhet në raport.

Në raport përmendet padia për shpifje kundër gazetarit Isa Myzyraj, pasi ai raportoi për pasuri të pashpjegueshme të ish-prokurores Elizabeta Imeraj, dështimin e saj për të kaluar procesin e vetingut gjyqësor dhe shkarkimin e saj.

Elvis Hila u kërcënua për publikimin e lajmeve për dokumente të falsifikuara gjyqësore në Lezhë dhe ai dhe bashkëshortja e tij u sulmuan fizikisht një ditë pasi ai dha lajmin.

Unioni i Gazetarëve Shqiptar dhe Gazetarët pa Kufij konfirmuan se Myzyraj, Hila dhe gazetarë të tjerë kanë qenë në shënjestër të grupeve të krimit të organizuar, individëve të lidhur politikisht dhe oficerëve të korruptuar brenda sistemit të policisë dhe drejtësisë.

Organizata e Reagimit të Shpejtë për Lirinë e Medias (MFRR) vë në dukje se Shqipëria po dështon të mbrojë gazetarët dhe shtypin e lirë.

Sipas raportit në vitin 2022, emisionet televizive të formatit të opinionit u bënë mjet kryesor për dezinformimin e nxitur nga interesat politike dhe lidhjet e pronarëve dhe jo nga faktet — “siç shihet në pasqyrimin e luftës për pushtet Basha-Berisha, akuzat për korrupsion kundër zyrtarëve qeveritarë për shpërdorim në menaxhimin e kontratave publike, dhe rolin e krimit të organizuar në trafikimin e qenieve njerëzore dhe migrimin e shqiptarëve në Britani.

Një shembull që përmend raporti është ai pas raportit të zbulimit amerikan për paratë ruse, ku përfshihej edhe rasti i 500 mijë dollarëve të PD-së të lidhur me Rusinë në prag të zgjedhjeve të përgjithshme 2017.

“Gazetarët pyetën ish-kreun e PD-së Lulzim Basha nëse ai do të jepte dorëheqjen dhe do të merrte përgjegjësin për akuzat për paratë ruse. Basha u përgjigj me komente përçmuese dhe më pas disa gazetarë u ndaluan nga konferencat e ardhshme për shtyp”, thuhet në raport.

Gjithashtu, disa gazetarë janë sulmuar verbalisht gjatë pasqyrimit të protestave dhe përplasjeve të dhunshme jashtë selisë së PD-së dhe përçarjeve mes Bashës dhe Berishës për kryesinë e partisë.

“Anëtarët e lartë të qeverisë ndaluan gjithashtu disa gazetarë nga konferencat e tyre për shtyp kur pyetjet e tyre u konsideruan tepër të forta, siç ndodhi në një rast me pyetjet për ministren e Jashtme Olta Xhaçka”, thuhet në raport.

Në përgjigje të kësaj shtypjeje të lirisë së shtypit, gazetarët protestuan jashtë zyrës së kryeministrit në korrik duke kërkuar trajtim më të mirë të gazetarëve nga politikanët në të gjithë spektrin politik.

Përsa i takon shoqërisë civile, në vitin 2022, lëvizjet qytetare në Shqipëri u bënë më të organizuara në mbështetje të çështjeve që organizatat tradicionale joqeveritare dhe të shoqërisë civile, zakonisht i kanë injoruar.

Këtu përmendet rasti i “Diasporës për një Shqipëri të Lirë” e cila ngriti një çështje kundër Kuvendit në Gjykatën Kushtetuese duke kërkuar njohjen e së drejtës së shqiptarëve që banojnë jashtë vendit për të votuar në zgjedhjet parlamentare.

“Në dhjetor, gjykata vendosi se parlamenti kishte shkelur kushtetutën duke mos lejuar shqiptarët që jetojnë jashtë të votojnë në zgjedhjet parlamentare të vitit 2021 dhe urdhëroi që diaspora të lejohet të votojë nga jashtë në zgjedhjet e ardhshme parlamentare”, thuhet në kapitullin e Shqipërisë që e ka lexuar shërbimi shqip i Zërit të Amerikës.

Po ashtu, thuhet në raport, studiuesi Fabian Zhilla organizoi një peticion me mbi 10,000 nënshkrime duke i kërkuar Kuvendit të rregullojë programet “reality show” dhe të urdhërojë Autoritetin e Mediave Audiovizive të përforcojë dhe zbatojë legjislacionin aktual për programet televizive që përhapin gjuhën e urrejtjes.

“Këto lëvizje tregojnë se anëtarët e shoqërisë civile po bëhen më të organizuar pasi publiku shqiptar bëhet më i vetëdijshëm se si të përdorë mjetet demokratike, pjesërisht për shkak të platformave të mediave sociale dhe përparimeve teknologjike”, thotë raporti.

Sipas raportit, një nga parakushtet kyçe të anëtarësimit në BE për Shqipërinë është që Organizatat Joqeveritare dhe ato të Shoqërisë Civile të përfshihen në konsultime kur të hartohen ligjet.

Megjithatë, sipas raportit, shqetësimet e tyre për hartën e re gjyqësore edhe kur Ministria e Drejtësisë dhe Këshilli i Lartë Gjyqësor më në fund i përfshiu pas neglizhimit fillestar, u hodhën poshtë.

Komiteti Shqiptar i Helsinkit ka ekspozuar vazhdimisht se si Kuvendi dhe Këshilli i Lartë Gjyqësor i sapo reformuar nuk kanë marrë parasysh propozimet e OJQ-ve dhe shoqërisë civile, apo shqetësimet e qytetarëve për qasje në drejtësi, përfshirë kostot e larta dhe sfidat logjistike që rezultojnë nga riorganizimet e gjykatave.

Sipas vëzhguesve, këto dështime janë një temë e përsëritur në Shqipëri.

Ballkani Perëndimor mes Shpresës dhe Zhgënjimit

Të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor, joanëtare të BE-së ishin regjime hibride/demokraci në tranzicion dhe institucionet demokrative vazhduan të ishin të brishta në vitin 2022. Sipas raportit, në vendet e Ballkanit Perëndimor, zërat e shoqërisë civile dhe qytetarëve janë përjashtuar.“Në gjithë Ballkanin Perëndimor, politika e përqendruar tek elitat dhe diplomacia, kanë përjashtuar zërat e shoqërisë civile dhe qytetarëve të thjeshtë, duke lejuar që udhëheqës anti-demokratikë dhe autoritarë kontrollojnë të ardhmen e vendit”, thuhet në raport.

Përmirësimet modeste në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut ishin në barazpeshë me rëniet në Mal të Zi dhe Bosnje dhe Hercegovinë, ndërsa rezultati i Serbisë mbeti i pandryshuar.

Megjithëse rezultatet në raport e vendosin Shqipërinë pranë Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi në aspektin e zhvillimit demokratik, sondazhet sugjerojnë se shqiptarët janë më shumë optimistë se anëtarësimi në BE, do të ofrojë jo vetëm mirëqenie ekonomike, por edhe përmirësim të standardeve demokratike.

Alexandra Karppi e organizatës Freedom House thotë se angazhimi i shtuar i BE-së dhe SHBA-së si në bisedimet Kosovë-Serbi, edhe më gjerë në rajon është është diçka pozitive.

“Megjithatë këto janë procese të drejtuara nga elita që mund të bëjnë më shumë për të pasqyruar perspektivën e qytetarëve dhe aktorëve joqeveritarë”, thotë ajo.

Qytetarët e vendeve kandidate të BE-së vazhduan të mbështesin në masën më të madhe anëtarësimin në bllok. Megjithatë ata dyshojnë se anëtarësimi do të vijë së shpejti.

Serbët janë një përjashtim i qartë, me skepticizmin më të lartë për të përfitimet nga anëtarësimi.

Sipas raportit, mungesa e shpresës ka kontribuuar në eksodin nga rajoni. Një e pesta e të lindurve në Ballkanin Perëndimor, janë larguar nga vendet e tyre.

Raporti sugjeron nevojën e një riangazhimi energjik nga BE-ja për integrimin dhe paralajmëron se braktisja nga Perëndimi hap rrugën për ndërhyrje dhe ndikim nga fuqitë autoritare, shkruan VOA. “Kjo shihet nga përpjekjet e vazhdueshme të Moskës për të përhapur dezinformim dhe krijuar lidhje politike në rajon”, thuhet në raport. Por, Freedom House thekson se janë udhëheqësit e vendeve që duhet të sjellin përparimin demokratik për qytetarët e tyre.

Rajoni

Diplomojnë maturantët e UBT International Smart Schools

Published

on

By

Në ambientet e Parkut Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së, u mbajt ceremonia e diplomimit të maturantëve të UBT International Smart Schools, gjenerata 2026, duke shënuar përmbylljen e një etape të rëndësishme akademike për nxënësit dhe kurorëzimin e viteve të angazhimit, përkushtimit dhe sukseseve të tyre në arsim.

Ceremonia bëri bashkë nxënës, prindër, mësimdhënës, përfaqësues institucionalë dhe mysafirë të shumtë, të cilët festuan së bashku arritjet e gjeneratës së tretë të UBT International Smart Schools.

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, i përgëzoi maturantët për suksesin e arritur dhe i inkurajoi që këtë moment ta shohin si fillimin e një rrugëtimi të ri drejt sukseseve të ardhshme.

“Sot nuk po merrni vetëm një diplomë në dorë, por po kurorëzoni një rrugëtim që ju ka ndihmuar të zbuloni potencialin tuaj dhe të ndërtoni themelet e së ardhmes suaj të ndritur”, tha Hajrizi.

Ai theksoi se UBT International Smart Schools janë ndërtuar mbi vizionin e një arsimi modern që i përgjigjet kërkesave të shekullit XXI, duke kombinuar shkencën, teknologjinë, inovacionin, kreativitetin dhe përvojën praktike. Duke folur për arritjet e institucionit, Hajrizi vlerësoi si një sukses të veçantë akreditimin nga Cambridge International Education, i cili sipas tij konfirmon cilësinë e arsimit sipas standardeve më të larta ndërkombëtare.

“Ky akreditim konfirmon të gjitha nivelet e edukimit sipas standardeve më të mira botërore dhe e vendos UBT-në ndër institucionet arsimore më të avancuara, duke u mundësuar nxënësve tanë që, krahas maturës shtetërore të Kosovës, të kenë mundësi të përfitojnë edhe maturën britanike”, u shpreh ai.

Rektori nënvizoi gjithashtu se koncepti i Smart City dhe Smart School ka krijuar një ekosistem modern të dijes, i njohur tashmë në nivel ndërkombëtar si model i së ardhmes në arsim. “Shkolla Smart për Smart Generation ka krijuar një ekosistem modern të dijes, i cili sot njihet si një prej modeleve më të mira në botë, duke ndërthurur teknologjinë, inteligjencën artificiale, kërkimin shkencor dhe përgatitjen praktike të të rinjve”, deklaroi Hajrizi.

Ai shtoi se, pavarësisht se bëhet fjalë për një institucion relativisht të ri, rezultatet e arritura janë të dukshme. Sipas tij, UBT International Smart Schools ka shënuar suksese të rëndësishme edhe në projekte evropiane dhe ndërkombëtare, duke u vlerësuar në kuadër të Regional Challenge Fund si shkolla më e mirë në rajonin e Ballkanit Perëndimor sipas kritereve evropiane.

“Njëri prej projekteve tona më të suksesshme është Regional Challenge Fund, ku gjimnazi ynë është zgjedhur si më i miri në të gjithë rajonin e Ballkanit Perëndimor. Ky vlerësim dëshmon se po ndërtojmë një model arsimor që jo vetëm i përgjigjet standardeve evropiane, por edhe i tejkalon ato në shumë aspekte”, tha Hajrizi.

Zëvendës drejtoresha e UBT International Smart Schools, Shqipë Agushi, përgëzoi maturantët për përkushtimin dhe sukseset e tyre, duke vlerësuar punën e vazhdueshme të nxënësve, mësimdhënësve dhe prindërve përgjatë gjithë procesit arsimor.

“Shkolla nuk ju ka dhënë vetëm dije. Këtu keni krijuar miqësi, keni mësuar të besoni në veten tuaj, të ngriheni pas vështirësive dhe të ecni përpara me guxim”, tha Agushi.

Ajo theksoi se çdo sukses i maturantëve është rezultat i punës së tyre të palodhshme, por edhe i mbështetjes së familjeve, profesorëve dhe të gjithë atyre që kanë besuar në potencialin e tyre.

“Mos harroni kurrë se e ardhmja ndërtohet me ëndrra, por realizohet me punë, përkushtim dhe integritet. Ecni përpara me besim, ruani vlerat njerëzore dhe mos kini frikë të synoni lart”, u shpreh Agushi.

Në kuadër të ceremonisë, maturantëve iu ndanë diplomat, certifikatat dhe mirënjohjet për suksesin dhe përkushtimin e treguar gjatë viteve të shkollimit në UBT International Smart Schools.

Ngjarja u përmbyll me hedhjen e kapelave në një atmosferë festive, mes emocioneve, urimeve dhe krenarisë për arritjet e gjeneratës 2026, e cila tashmë nis një kapitull të ri në rrugëtimin e saj akademik dhe profesional.

Continue Reading

Vendi

UBT International Smart Schools organizon ceremoninë e diplomimit të gjeneratës 2026

Published

on

By

Në ambientet e Parku Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik i UBT-së, sot duke filluar nga ora 17:00 do të mbahet ceremonia solemne e diplomimit të maturantëve të UBT International Smart Schools, gjenerata 2026.

Kjo ngjarje do të shënojë përmbylljen e një etape të rëndësishme akademike për maturantët, duke kurorëzuar vitet e angazhimit, përkushtimit dhe sukseseve të tyre në arsim.

Ceremonia do të bëjë bashkë nxënës, prindër, mësimdhënës, përfaqësues institucionalë dhe mysafirë të shumtë, të cilët do të festojnë së bashku arritjet e gjeneratës së re. Gjatë mbrëmjes do të ketë momente simbolike të ndarjes së diplomave, mesazhe frymëzuese dhe aktivitete që pasqyrojnë rrugëtimin e maturantëve drejt suksesit.

Ceremonia e diplomimit do të mbahet sot, më 30 maj 2026, në ora 17:00, në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së në Lipjan.

Continue Reading

Kujtesë

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 30 maj – 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

(“Bujku” e zwvendwsoi gazetwn e ndaluar “Rilindja”

30 maj 1993

Adem Demaçi në ditën e shtatë të grevës së urisë

Adem Demaçi, sot hyri në ditën e shtatë të grevës së urisë, të cilën e filloi në shenjë kundërshtimi të shkatërrimit të “Rilindjes” dhe në mbrojtje të mendimit dhe të fjalës së lirë shqipe.

Sipas raportit të sotëm të konziliumit të mjekëve, gjendja shëndetësore e Adem Demaçit nuk ka ndryshuar ka dita e djeshme. Adem Demaçi është nën përkujdesjen e përhershme mjekësore dhe konziliumi i mjekëve të Fakultetit të Mjekësisë të Prishtinës,varësisht nga gjendja e tij shëndetësore, do të lëshojë kumtesa të veçanta.

 

Konferencë për gazetarë e Këshillit Grevist të “Rilindjes”

Në konferencën e sotme për gazetarë që mbajti Këshilli Grevist i “Rilindjes”, dr.Ali Jakupi njoftoi për gjendjen e grevës së urisë dhe asaj të përgjithshme në ndërmarrjen “Rilindja”.

Me këtë rast u paraqit komunikata e Këshilli Grevist rreth takimit të fundit me përfaqësuesin e Misionit të KSBE-së. Më 29 maj, thuhet në kumtesë, rreth orës 22.00 në lokalet e Pallatit të Shtypit u mbajt takim i ri i Këshillit Grevist me përfaqësuesit e KSBE-së për Kosovën, i cili prej 28 majit është duke ndërmjetësuar në procesin e negociatave me palën serbe.

Mediatori i KSBE-së informoi Këshillin Grevist për bisedat me palën serbe rreth propozimeve dhe marrëveshjeve të inicuara nga Këshilli Grevist më 28 maj, pas takimeve të para me përfaqësuesin e KSBE-së.

Bazuar në informacionin e ofruar nga përfaqësuesi i Misionit të KSBE-së pritet që më 31 maj të arrihet marrëveshje konkrete. Kontaktet me mediatorin e KSBE-së po vazhdojnë.

Greva e urisë dhe greva e përgjithshme e punonjësve të “Rilindjes” nuk do të ndërpritet pa u arritë marrëveshja me shkrim, thuhet në fund të kësaj kumtese.

Në këtë konferencë për gazetarë, ekipi kujdestar i mjeteve paraqiti raportin për gjendjen shëndetësore të grevistëve, në të cilin thuhet se gjendja shëndetësore e grevistëve përcillet në vazhdimësi. Disa grevistëve të urisë u është preferuar të ndërprejnë grevën e urisë për shkak të simptoneve të keqësimit të gjendjes së tyre shëndetësore, kurse gjendja shëndetësore e përgjithshme e 22 grevistëve është relativisht e mirë, thuhet në raportin e mjekëve.

Këshilli Grevist i “Rilindjes” bëri të ditur se greva e urisë dhe greva e përgjithshme po vazhdon dhe ka rrjedhë normale, njerëzit janë të mobilizuar dhe në këto rrethana po kryejnë çdo detyrë që parashtrohet nga Këshilli Grevist.

 

Lista e grevistëve të urisë

Në grevën e urisë, përpos Adem Demaçit, po marrin pjesë edhe: Shaip Beqiri, Bardh Hamzaj, Blerim Shala, Halil Matoshi, Shpend Vinca, Agim Zogaj, Idriz Ulaj, Ali Hajdini, Muhamet Ahmeti, Bejtush Halimi, Aqif Mulliqi, Safet Zejnullahu, Shkëlzen Stublla, Milaim Breznica, Bajram Kosumi, Milazim Krasniqi, Besim Rexhaj, Ali Podrimja, Ali Jakupi, Zenun Çelaj, Abdullah Konushevci dhe Baton Haxhiu.

 

30 maj 1994

Represioni në Kosovë

Podujevë: – Më 25 maj, policia serbe, nën pretekst të kërkimit të armëve për herë të tretë bastisi shtëpinë e Halim Bajgorës në Dobratin të Podujevës. Pas bastisjes, policia mori me vete Halim Bajgorën në stacionin e policisë dhe bëhet me dije se është rrahur brutalisht.

Po këtë ditë, policia nën pretekst të kërkimit të armëve, mori vëllezërit Fehmi dhe Nijazi Xheladinin nga Podujeva dhe i dërgoi në stacionin e policisë në Podujevë. Vëllezërit Xheladini në polici u mbajtën rreth dy orë, të cilët u keqtrajtuan rëndë.

Të njëjtën ditë, policia për herë të dytë kërkoi në shtëpinë e tij, Muhamet Latifin, kryetar i Nëndegës së LDK-së në fshatin Pollatë. Po këtë ditë e njëjta ekspeditë e policisë, nën pretekst të kërkimit të armëve ishte në shtëpitë e Hamdi Latifit, Enver Monollit dhe të Muharrem Demës në Pollatë të Podujevës. Policia ishte edhe në shtëpinë e Sahit Demës për të kërkuar djalin e tij Nallber Demën, i cili nuk gjendej në shtëpi. Të lartëpërmendurve policia ua la thirrjet që të paraqiten në stacionin e policisë në Podujevë.

Më 27 maj, Rrahim Ademi nga Metohia e Podujevës iu përgjegj thirrjes së policisë që e kishte marrë ditë më parë. Bëhet me dije se Rrahim Ademi nën pretekst të dorëzimit të armëve u rrah rëndë në stacionin e policisë në Podujevë.

Po këtë ditë, policia armë kërkoi edhe nga Hajdar e Rifat Hajdari nga Podujeva. Policia ia la thirrjen bijëve të Rifat Hajdarit që të paraqitet në polici, kurse Rifatin e urdhëruan që në afat prej tre ditësh të dorëzojë një pushkë.

Prishtinë: – Më 26 maj, rreth orës 21, katër policë serbë hynë dhe bastisën shtëpinë e Maliq Demirit (55), pensionist në lagjen 1″Ulpiana” C -1, kati II, nr. 6. Bastisja u bë nën pretekst të kërkimit të armëve. E shoqja e Maliqit, Remzia u tha policëve se familja e saj nuk ka kurrëfarë arme. Pas bastisjes, policët morën pasaportat e dy djemëve të Maliqit, Fehmiut (22) dhe të Xhavitit (20). Policët iu kërcënuan kësaj familjeje se do ta bastisin sërish.

Policia la një vërtetim për bastisje dhe një tjetër për marrjen e dy pasaportave.

Novobërdë: – Më 26 maj, policia e Novo Bërdës, nën pretekst të kërkimit të armëve rrahu rëndë, Gani Abdylin nga Kosnica.

Po këtë ditë, policia, nën pretekst të kërkimit të armëve, bastisi disa herë shtëpinë e Sadik Hasimit nga Llabjani i Prishtinës, i cili punon përkohësisht në botën e jashtme. Bëhet me dije se bashkëshortja e Sadik Hasimit së bashku me pesë fëmijët është larguar nga shtëpia për t’i ikur keqtrajtimeve të njëpasnjëshme të policisë serbe.

Njoftohet se në pyetje u morën Salih e Nazmi Zeqiri nga Llabjani, të cilët u urdhëruan që të paraqiten sërish në polici nën pretekst të dorëzimit të armëve.

Malishevë: – Javën e fundit dhuna dhe represioni i policisë serbe kundër banorëve të fshatrave Bubavec, Shkarashnik, Lubizhdë, Mirushë, Malishevë, Kijevë e tj., po shkallëzohet nga dita në ditë. Kështu vetëm në fshatin Lubizhdë, policia plaçkiti rreth 4.000 marka gjermane.

Më 25 maj, rreth orës 4 të mëngjesit, rreth 30 policë serbë të postkomandës së Kijevës, nën pretekst të kërkimit të armëve bastisën shtëpitë e Halit dhe Kadri Krasniqit në Drenoc të Malishevës. Ndonëse në këto dy familje nuk u gjet kurrfarë arme, policët në prani të anëtarëve të familjes keqtrajtuan fizikisht vëllezërit Shani dhe Ismail Krasniqin, si dhe anëtarët e tjerë të familjes. Bëhet me dije se policia rrahu edhe plakun 60-të vjeçar, Kadri Krasniqin.

Më 26 maj rreth orës 15, policia e postkomandës së Kijevës, nën pretekst të kërkimit të armëve bastisi shtëpinë e Milaim M.Kryeziut. Ndonës e nuk u gjet kurrfarë arme, policia

në prani të anëtarëve të familjes rrahu rëndë Milaim M.Kryeziun, ndërsa më pas edhe në postkomandën e Kijevës u rrah rreth një orë. Bëhet me dije se Milaim M.Kryeziu pësoi lëndime të rënda trupore.

Të njëjtën ditë në të njëjtin fshat, policia bastisi edhe shtëpinë e Ramadan Kryeziut.

Ndërsa në fshatin Shkarashnik, policia rrahu rëndë edhe invalidin ushtarak, Veli D.Thaçin në prani të anëtarëve të familjes. Në shtëpinë e Veli D.Thaçit u rrah edhe Ejup Bujupi nga Arrlati, i cili ndihmonte Veli D.Thaçin në punë ndërtimi. Bëhet me dije se policia e mori me vete Veli D.Thaçin, të cilin e dërguan në afërsi të varrezave të lagjes Zymraj të Carrallukës, ku sërish vazhduan me tortura kundër tij. Veli D.Thaçi mbeti i alivanosur një kohë të gjatë derisa u gjet nga një kalimtar rasti. Bëhet me dije se gjendja shëndetësore e Veli D.Thaçit është e rëndë.

Vushtrri: – Më 27 maj rreth orës 14, policia nën pretekst të kërkimit të armëve, bastisi shtëpinë e Sheremet Saraçit në fshatin Gllavatin të Vushtrrisë. Meqë Sheremeti nuk gjendej në shtëpi, policia atë e gjeti në shkollë dhe bëhet me dije se nën pretekst të kërkimit të armëve Sheremet Saraçi është rrahur rëndë në poskomandën e Prilluzhës dhe ashtu të alivanosur e kanë hedhur në rrugë.

Viti: – Mbrëmë rreth orës 23.00, polici serb Mija Krstiç, hyri në shtëpinë e Kamber A.Krasniqit në Reshtan të Suharekës, shtëpia e të cilit edhe më parë është bastisur nga policia serbe. Polici, Mija Krstiç e dërgoi Kamberin në stacionin e policisë në Viti, ndërsa më vonë nën ndikim të alkoolit u kthye sërish në shtëpinë e Kamber A.Krasniqit, i cili provoi që të marrë në pyetje bashkëshorten e Kamberit, e cila nuk pranoi. Polici Krstiç me t’u kthyer në stacionin e policisë e liroi Kamber A.Krasniqin rreth orës 1, pas mesnate me kusht që patjetër të dorëzojë një revole.

Më 26 maj, rreth orës 11, dy policë hynë në lokalet e Këshillit Komunal për Financim në Viti dhe konfiskuan dokumente e materiale të ndryshme që gjendeshin në zyre. Bëhet me dije se policia nga arkatari përveç dokumenteve dhe materialeve të tjera, plaçkiti edhe 100 CFR, 65 DM, 70 dinarë, si dhe librin e protokolit.

Pas plaçkitjes, policia mori me vete arkatarin e Këshillit për Financim, Emrush Azizin, i cili në lokalet e policisë u mbajt deri rreth orës 16 dhe u lirua me kusht që të paraqitet sërish të nesërmen në orën 8 në stacionin e policisë në Viti.

Më 27 maj, inspektorët e sigurimit serb morën në pyetje edhe sekretarin e Këshillit Komunal për Financim, Nijazi Miftarin, i cili u mbajt rreth 4 orë në polici.

Po këtë ditë në polici ishte edhe kryetari i këshillit Komunal për Financim, Zaim Zejnullahu. Zaim Zejnullahu u mor në pyetje edhe një ditë më vonë.

 

 

30 maj 1995

 “Bujku” komenton grackat e disa ankandeve për shitjen e pasurisë së Kosovës

Gazeta “Bujku” komenton në numrin e saj të sotëm ofertën e publikar dy herë brenda pesë ditëve të “3 T” në gati një të pestën e faqes së fundit të gazetës “Bujku” për shitjen e lokaleve afariste në qendrën tregtare në Podujevë.

Po në ditën e parë kur u botua kjo ofertë-reklamë në gazetën tonë, më 20 maj (që për fat të keq u përsërit edhe më 25 maj), në gazetën “Politika” të Beogradit, u botua shpallja e ankandit për shitjen e lokaleve afariste të “Jugoautos” në Prishtinë, që gjenden përballë Radio Prishtinës.

Herë pas herë ankande të tilla janë shpallur edhe për lokale të tilla e të ngjashme në qytete të ndryshme të Kosovës.

Shpallja e ankandeve të tilla në kushte e rrethana normale, nuk do të bënte ndonjë përshtypje të posaçme, së paku jo në opinionin e gjerë dhe tek ata që s’do të kishin kapital për të blerë lokalet e ankandit. Megjithatë, në rrethanat tona aktuale, kur pushteti i instaluar okupues serb në Kosovë shqiptarët i ka shpronësuar nga çdo e drejtë elementare nacionale, ankandet e tilla të ngjashme, për arsye të shumta, nuk mbesin pa jehonë, as pa komentime të ndyshme, shkruan autori Xhemajl Rexhepi.

Autori vlerëson se posaçërisht jehonë negative bëri riaktualizimi i projektit të ndërtimit të lokaleve afariste në Podujevë. Organet e instaluara serbe, e patën inauguruar këtë projekt para më se tre vjetësh dhe përkundër vërejtjeve e kundërshtimeve të banorëve e arkitektëve shqiptarë se duhet të ruhet parku i qytetit, ata i bënë “kryq e tërthor” themelet e betonit, duke sakatosur kështu parkun e vogël dhe të vetëm të qendrës së Llapit. Por, ashtu si i vendosën, ashtu u mbetën, për të dalë tani në skenë “3 T” i cili me pompë kërkon blerës për këto lokale që duan t’i ndërtojnë në parkun e qytetit.

Edhe pse ky projekt po reklamohet me të madhe, gjasat për inkuadrimin e shqiptarëve si blerës (eventualë) janë minimale. Në radhë të parë për shkak se projekti në fjalë është planifikuar të ndërtohet aty ku me kurrfarë logjike e as plani urbanisitik nuk do të duhej të ndërtohej. Sepse, ta shkatërrosh parkun në zemër të qytetit për të bërë kasolla tregtarësh, këtë s’do ta bënte askush që ia do të mirën këtij qyteti dhe banorëve të tij. Pse e bënë këtë organet e instaluara serbe, llapjanët këtë e dinë fare mirë, prandaj edhe mosinteresimi i tyre për lokale të tilla afariste me “bisht” është i natyrshëm. Ata mendjelehtë që mashtrohen duke besuar se me këtë gjoja po mundësohet që të hapin vende të reja pune e të fitojnë, le të rikujtojnë se po ky pushtet mbi 120 mijë shqiptarë i përzuri nga puna, në 400 ndërmarrje kosovare i futi masat e dhunshme, e mbi 100 mijë nxënës e studentë të shkollave të mesme e të shkollave të larta e të fakulteteve i përzuri jashtë lokaleve mësimore, e të mos flasim për dhunën e represionin e institucionalizuar mbi tërë popullatën shqiptare, shkruan autori.

Ndërsa duke komentuar ankandin për lokalet afariste të “Jugoautos” në Prishtinë, autori pasi përkujton se për një metër katror çmimi fillestar do të jetë 4.500 dinarë, shkruan se çmimi kaq i lartë do të ishte befasi edhe për qendrën e Beogradit, e lëre më për Prishtinë. Por, miti i hedhur nga guvernatori i bankës jugosllave se “Kosova dhe shqiptarët bëjnë oazën më të pasur në botë me kapital financiar”, sikur i katandisi politbiznismenët e Beogradit që nga shqiptarët të nxjerrin ekstraprofite. Përshpëritjet e këtoditshme se në këtë ankand do të marrin pjesë edhe blerës të interesuar shiptarë, të cilët në ankandin e 30 majit do të “nxehen” e shtyhen mes veti deri në dyfishimin e çmimit fillestar, besojmë se do të mbesin vetëm fjalë e përshpëritje.

Kjo për arsye se një investim i tillë fantastik prej 500-600 mijë markash gjermane në pronë të patundshme, e për çka ky sistem nuk paraqet kurrfarë garancie juridike, është “hesap pa hanxhiun” si thotë populli.

Le të përkujtojnë famijen prishtinase që para më se një muaji u nxorr nga shtëpia që para më se dhjet vjetësh e kishte blerë nga pronari serb për 400 mijë marka. Por, të përkutjohet edhe fati i mbi 500 familjeve shqiptarë që u nxorrën nga banesat e tyre, edhe pse kishin të drejtën e banesës. Në anën tjetër nuk duhet harruar edhe faktin se me pazare të tilla në mënyrë të drejtëpërdrejtë ndihmohet materialisht ky pushtet që s’po lë të keqe pa bërë mbi shqiparët, shkruan në koment Xhemajl Rexhepi, në gazetën a sotme “Bujku”.

 

 30 maj 1998

Në fshatrat e Gjakovës u vranë dje të paktën dy shqiptarë e dy policë serbë

Sipas njoftimeve nga terreni, gjatë sulmeve të djeshme serbe janë vrarë Rexhep Sadiku nga Nivokazi dhe Halit Asllani nga Brovina. Në rrethana të panjohura ka vdekur edhe Xhafer Krasniqi, por supozohet se ka edhe të vrarë e të plagosur të tjerë.

Njoftohet se ka të vrarë edhe në anën e okupatorit serb. Në morgun e spitalit të Gjakovës thuhet të jenë mbajtur për një kohë të shkurtër dy policë të vrarë.

Edhe mbrëmë në drejtim të fshatrave të Rekës së Keqe kanë vazhduar të shtënat dhe granatimet, bën të ditur KI i Degës së LDK-së në Gjakovë.

Forcat ushtarake serbe kanë granatuar edhe fshatrat Palabardh e Bitash si edhe fshatrat përreth.

Në Bitash forcat serbe kanë shkatërruar shtëpitë e Xhafer Imerajt, Gjon Jakajt, Rasim Pukës dhe Hilë Vilajt.

Në Palabardh është shkatërruar shtëpia e Lan Delisë.

Gjendje shumë e tensionuar mbretëron edhe sot në komunën e Gjakovës. Një helikopter i policisë serbe ka bartur policë të plagosur nga ndërtesa e policisë serbe në Gjakovë.

Edhe sot po vazhdojnë granatimet e fshatrave të Rekës së Keqe që nga Juniku deri te Batusha. Armiku ka pasur edhe dëme materiale, si kamionë, transporterë dhe automjete të blinduara.

Qyteti i Gjakovës ende mbahet në bllokadë të hekurt dhe është e pamundshme të arrihet në frontet e luftimeve. Vazhdon lëvizja e shtuar e forcave të armatosura ushtarake dhe policore serbe. Janë shkyçur lidhjet telefonike. Furnizimi i popullatës me artikuj ushqimorë dhe medikamente ende është në bllokadë totale.

Ende mbahet në arrest dr. Fehmi Vula, ndërsa sot u mor përsëri Besa Arllati, që të dy anëtarë të Kryesisë së Degës së LDK-së në Gjakovë.

Në Gjakovë sot forcat serbe kanë urdhëruar mbylljen e të gjitha dyçaneve të shqiptarëve që gjenden afër stacionit të policisë. Burimet e LDK-së në Gjakovë njoftuan përmes Prizrenit, pasi lidhjet telefonike janë ndërprerë qysh prej ditës së djeshme, se janë mbyllur rreth 35 dyçane të shqiptarëve.

 

Kryetari Rugova bisedoi me sekretaren e shtetit Ollbrajt

Kryetari i Republikës së Kosovës, dr. Ibrahim Rugova u takua sot në Stejt Departament me sekretaren amerikane të Shtetit, Medlin Ollbrajt.

Në takimin e përzemërt, që filloi në orën dhjetë dhe që zgjati një orë, u bisedua për situatën në Kosovë dhe për nevojën e për mundësitë e angazhimit të SHBA-ve dhe të faktorëve ndërkombëtarë për zgjidhjen politike të çështjes së Kosovës.

Kryetari Rugova e përshkruajti gjendjen në Kosovë shumë të rëndë e të rrezikshme për shkak të aksioneve të forcave policore e ushtarake serbe. Duke pasur parasysh gjendjen e ashpërsuar në dy ditët e fundit, dr. Rugova bëri thirrje për veprime urgjente të SHBA-ve e të aleatëve të saj për të ndërprerë këto aksione dhe me qëllim të tërheqjes së forcave policore e ushtarake serbe nga Kosova.

Kryetari i Republikës së Kosovës theksoi përcaktimin e udhëheqjes së Kosovës për zgjidhjen e çështjes së Kosovës me dialog mes Prishtinës dhe Beogradit, i cili ka filluar me ndihmën dhe me përkrahjen e SHBA-ve. Ai ritheksoi përcaktimin e popullit të Kosovës për liri dhe pavarësi.

Sekretarja e shtetit Medlin Ollbrajt theksoi përcaktimin e SHBA-ve dhe angazhimin e gjithanshëm të administratës amerikane për të ndihmuar Kosovën. Zonja Ollbrajt kujtoi takimin e fundit të NATO-së në nivel të ministrave, Grupin e Kontaktit dhe institucionet e tjera ndërkombëtare, në kuadrin e të cilave SHBA-të po e ndihmojnë arritjen sa më shpejtë të zgjidhjes së çështjes së Kosovës përmes një statusi shumë të lartë në kuadër të Jugosllavisë.

Sekretarja e shtetit amerikan, duke iu drejtuar kryetarit Rugova dhe delegacionit që e kryeson, tha se SHBA-të do t’u përkrahin fuqishëm në rrugën Tuaj paqësore dhe në procesin e negociatave. Ajo u angazhua për intensikimin e dinamikës së bisedimeve mes Prishtinës dhe Beogradit.

Dr. Rugova në takim shoqërohej nga kryeministri i Republikës së Kosovës, dr. Bujar Bukoshi, koordinatori i Grupit të Këshilldhënësve dr. Fehmi Agani dhe nga Veton Surroi, anëtar i këtij grupi.

Ndërsa, Medlin Ollbrajt shoqërohej nga Robert Gelbard, i dërguar special për Ballkanin i Presidentit Klinton dhe Sekretares së shtetit Ollbrajt, Kristofer Hill – ambasador i SHBA-ve në ish-republikën jugosllave të Maqedonisë dhe nga diplomati Xhim Svajgert.

Kryetari Rugova me këtë takim përfundoi vizitën në Uashington dhe u nis për në Nju-Jork, ku të hënën do takohet me Sekretarin e përgjithshëm të OKB-së, Kofi Anan.

 

Tre të vrarë e tre të plagosur në Vranoc të Pejës

Gjatë sulmit të djeshëm të forcave serbe kundër fshatrave të Lugut të Baranit u vranë tre shqiptarë, së paku tre u plagosën dhe u dëmtuan shumë shtëpi.

Burime nga Peja bëjnë të ditur se sulmi ishte i një intensiteti më të lartë ndaj fshatit Vranoc, i cili u granatua nga ora 5. 30 deri në orën 17. 30 të ditës së djeshme.

Në këtë fshat u vranë Beqir (Rrustem) Krasniqi, hoxhë, Imer (Elez) Ukaj (55) dhe Fazë (Zenun) Krasniqi (35), ndërsa u plagosën Ismet, Metë dhe Cufë Krasniqi.

Po në këtë fshat nga granatimet u dëmtuan shtëpitë e Ramë, Zymer, Naim, Gani, Ali, Emrush, Zenun, Sadik, Isuf, Shkëlzen, Ramush e Rexhë Krasniqit. U dëmtuan gjithashtu edhe shkolla dhe xhamia e fshatit.

Në përpjekje për të mbrojtur shtëpitë dhe fshatin e tyre, sulmit iu kundërvunë banorët vendës, ndërkohë që gratë dhe fëmijët u evakuuan nga fshati.

Po dje u sulmua edhe fshati Kryshec, ku u granatua sidomos lagja e Gërvalljave, në të cilën u dëmtuan disa shtëpi. Edhe banorët e kësaj lagjeje janë larguar nga shtëpitë e tyre.

Gjatë ditës së djeshme policia serbe ka ndërhyrë edhe në fshatin Zllopek. Në këtë fshat forcat serbe kanë tubuar dhe i kanë transportuar me automjete të ndryshme civile e policore disa banorë të fshatit, kryesisht gra dhe fëmijë dhe i kanë dërguar në Pejë. Njoftohet se policia ka arrestuar Vesel I. Dizdarin (40), vëllezërit e tij Istrefin (25) dhe Dautin (22) nga Zllopeku dhe Selman H. e Smajl Elezajn nga Boriq dhe Benjamin Mazrekajn nga Peja, të cilët u dërguan në sigurimin serb në Pejë, ku u keqtrajtuan fizikisht. Nuk ka njoftime nëse janë liruar të gjithë.

Njoftimi nga Peja thekson gjithashtu se gjatë incidentit të djeshëm në lagjen Zatra, kur policia ndërhyri në kërkim të ushtarëve serbë të ikur nga kazerma ushtarake, forcat serbe ndërhynë në disa familja shqiptare, duke thyer dyert dhe dritaret e shtëpive.

Policët hynë në shtëpitë e Genc Beqirit, Isuf e Kurtesh Mushkolajt, Enver Osmanit, Ramë Krasniqit, Rrustem Mamajt e Rasim Gashit, ku dëmtuan e thyen orendi e pajisje teknike. Policët gjithashtu rrahën Fadil Musën i cili së bashku me familjen e tij po largohej nga shtëpia.

Disa qytetarë u keqtrajtuan edhe në qytet, si Ismet Bytyçi e Aziz Syla nga Peja.

Njoftohet gjithashtu se policia shtiu me armë zjarri në objektet e ndërmarrjeve “Banana”, “Albi”, “Viktor B” etj.

Edhe në këtë situatë të rëndë Dega e LDK-së në Pejë dhe subjektet tjera të kësaj komune i bëjnë apel popullatës që të mos bie nën ndikimin e dezinformatave dhe të mos i lëshojnë shtëpitë e tyre pa pasur ndonjë arsye të madhe.

Në vet qytetin e Pejës jeta pothuaj është gati e paralizuar. Sot rreth mesditës u mbyllën dyqanet ndërsa lëvizjet e njerëzve janë reduktuar dukshëm.

Mjaft i reduktuar ishte edhe qarkullimi i automjeteve të udhëtarëve, veçanërisht në drejtim të Deçanit dhe të Prishtinës.

 

Një i vrarë e tre të plagosur në Kopiliç

Edhe gjatë ditës së sotme forcat serbe granatuan fshatrat e Drenicës, Kopiliçin, Açarevën, Burojën, Vojnikun, Turiçecin dhe Llaushën.

Burime të LDK-së bëjnë të ditur se nga granatimet u vra në shtëpinë e tij Fatmir Xhemajli (28) nga Kopiliqi, ndërsa u plagosën Valon Milazimi (28), Mujë J. Mala (60) dhe Xheladin Neziri (60), po ashtu nga Kopiliqi.

Njoftohet se forcat serbe u larguan nga postblloku i vendosur në Turiçec, duke djegur shtëpitë e lagjes së Kastratëve, ku ishte e vendosur policia dhe duke lënë të minuar vendin ku ishte postblloku. Gjithashtu, gjatë largimit policët granatuan në të gjitha anët dhe pastaj shkuan në drejtim të Klinës.

Forcat policore serbe janë tërhequr sot edhe nga postblloku policor në Morinë. Tash për tash këto forca po qëndrojnë në Polac.

Tash për tash nuk ka njoftime për pasojat e sulmit serb në Llaushë, Burojë e Vojnikë.

 

Mediat njoftojnë për tre ushtarë të vrarë dje në Morinë të Gjakovës

Shërbimi informativ i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë jugosllave kumtoi sot se dje në afërsi të karrakollit Morina, në zonën kufitare me Shqipërinë, janë vrarë tre ushtarë dhe janë plagosur dy të tjerë.

Sipas njoftimit që e transmetoi radio “Evropa e lirë”, ushtarët e vrarë janë: Dragan Ignatoviq, Vojkan Matiq dhe Vukan Satiq.

 

Continue Reading

Lajmet

Prof. Blerim Canaj në “Inside Politics with Anisa”: Demokracia në Kosovë mes formalitetit, liderëve të fortë dhe rolit të mediave

Published

on

By

Në podcastin “Inside Politics with Anisa I”, i ftuar ishte profesori i shkencave politike në UBT, Blerim Canaj, i cili foli për gjendjen e demokracisë në Kosovë dhe në rajon, duke ngritur dilema mbi mënyrën se si ajo funksionon në praktikë.

Canaj tha se nëse demokracia shihet nga këndvështrimi historik që nga Greqia antike, atëherë shqetësimet e filozofëve si Platoni dhe Aristoteli mund të jenë ende relevante edhe sot. Sipas tij, shpesh krijohet përshtypja se sot jetojmë në një demokraci formale.

“Kam përshtypjen se ne sot jetojmë në një demokraci formale. Kemi zgjedhje, dhe në Kosovë ato madje janë për t’u lavdëruar krahas rajonit, por demokracia nuk nënkupton vetëm votimin,” u shpreh ai.

Sipas Canajt, demokracia nuk kufizohet vetëm te votimi, por përfshin edhe funksionimin e shoqërisë civile dhe mediave. Ai theksoi se në realitetin ballkanik, rol të madh shpesh luan edhe fuqia financiare dhe mënyra se si ajo ndikon në proceset politike.

Në Ballkan shpesh rol të madh luan kush i ka paratë. Fatkeqësisht, në periudhën e zgjedhjeve shpesh shohim sulme ndaj mediave dhe përdorim të buxhetit të shtetit, gjë që e dëmton zgjedhjen e lirë dhe të barabartë,” tha ai.

Ai shtoi se në shumë raste kjo krijon avantazh për ata që kanë më shumë burime financiare dhe e deformon garën demokratike.

Duke folur për fenomenin e “liderëve të fortë”, profesori Canaj u shpreh se në shoqërinë tonë ende nuk mbizotërojnë partitë programore, por kulti i liderit. Sipas tij, kjo ka ndikuar që vëmendja të largohet nga programet politike dhe të fokusohet te individi.

“Nuk fokusohemi te programet politike, por te kulti i liderit. Dhe nga kjo shpesh prodhohen edhe deputetë që nuk janë të përgatitur sa duhet,” u shpreh ai.

Ai theksoi se kjo qasje ka sjellë edhe largimin e njerëzve profesionalë nga politika, pasi shpesh përballja me kandidatë më pak të përgatitur krijon frustrim. Sipas tij, kjo ka ndikuar në forcimin e kultit të liderit dhe në krijimin e një dinamike ku lideri shihet si figurë qendrore, pothuajse “si baba”, ndërsa mbështetësit ndihen pjesë e një strukture familjare politike.

Në pjesën për mediat, Canaj tha se ato kanë rol thelbësor në funksionimin e demokracisë dhe në informimin e qytetarëve. Ai i konsideroi mediat si një lloj “qeverie në vete”, për shkak të ndikimit që kanë në shoqëri dhe në politikë.

“Po të mos ishin mediat, njerëzit nuk do t’i dinin të mirat dhe të këqijat e një vendi. Unë mediat i shoh si një qeveri në vete,” u shpreh ai.

Sipas tij, një shoqëri që i sulmon mediat rrezikon të rrëshqasë drejt tendencave autokratike, ndërsa theksoi se pa media të lira dhe funksionale nuk mund të flitet për demokraci të mirëfilltë, pavarësisht sfidave dhe problemeve që mund të ekzistojnë brenda vetë mediave.

Continue Reading

Të kërkuara