Lajmet

Pyetja e vërtetë që duhet të bëjmë për rritjen ekonomike

Nga Mariana Mazzucato.

Published

on

Mariana Mazzucato

Nga debatet e politikave të nivelit të lartë dhe manifestet politike deri te lajmet e përditshme, ankthi për rritjen ekonomike është kudo. Në Gjermani, buxheti i fundit i qeverisë identifikon rritjen më të fortë si një prioritet kryesor. Në Indi, udhëheqësit janë të etur për të rimarrë vendin si ekonomia me rritjen më të shpejtë në botë. Në Kinë, ku prespektiva e deflacionit është shfaqur në horizont, qeveria është e shqetësuar për arritjen e objektivit të saj, për një rritje ekonomike prej 5% për këtë vit.

Në Mbretërinë e Bashkuar, Keir Starmer, kreu i Partisë Laburiste në opozitë, është zotuar të sigurojë rritjen më të lartë të qëndrueshme në G7 nëse merr pushtet, dhe konservatorët në pushtet shprehin ambicie të ngjashme (kujtoni mantrën e ish-kryeministres Liz Truss: “rritje, rritje dhe rritje”).

Por vendosja e rritjes ekonomike në qendër të politikëbërjes është gabim. Edhe pse e rëndësishme, rritja në abstrakt nuk është një qëllim apo mision koherent. Përpara se të angazhohen për objektiva të veçantë (qoftë rritja e PBB-së, prodhimi i përgjithshëm e kështu me radhë), qeveritë duhet të fokusohen në drejtimin që duhet të marrë ekonomia. Në fund të fundit, çfarë dobie ka një rritje ekonomike e lartë, nëse arritja e saj kërkon kushte të këqija pune apo një industri në zgjerim të lëndëve djegëse fosile?

Për më tepër, qeveritë kanë qenë më të suksesshme në katalizimin e rritjes ekonomike, kur kanë ndjekur qëllime të tjera – duke mos e trajtuar rritjen si objektiv në vetvete. Misioni i NASA-s për të dërguar një njeri në Hënë (dhe për ta rikthyer shëndoshë e mirë) solli risi në hapësirën ajrore, materiale, në elektronikë, ushqim dhe softuerë, që më vonë do të sillnin vlerë të shtuar të konsiderueshme, ekonomike dhe tregtare. Por NASA nuk u nis për të krijuar këto teknologji, dhe për këtë arsye, ndoshta nuk do t’i kishte zhvilluar kurrë ato nëse misioni i saj do të kishte qenë thjesht për të rritur prodhimin.

Njësoj me këtë, interneti erdhi e u shfaq nga nevoja për të bërë që satelitët të komunikonin me njëri-tjetrin. Për shkak të adoptimit të gjerë të tij, PBB-ja dixhitale është rritur 2.5 herë më shpejt se PBB-ja fizike gjatë dekadës së kaluar dhe tani ekonomia dixhitale është në rrugën e duhur për të arritur vlerën e 20.8 trilion dollarëve, deri në vitin 2025. Sërish, shifra të tilla rritjeje ekonomike janë rezultat i angazhimit me mundësitë që ofron dixhitalizimi; rritja ekonomike në vetvete nuk ishte qëllimi.

Në vend që të fokusohen në përshpejtimin e rritjes së PBB-së dixhitale, qeveritë duhet të synojnë ngushtimin e hendekut dixhital dhe të sigurojnë që rritja aktuale dhe e ardhshme të mos bazohet në abuzimin e kompanive të Big Tech, me fuqinë e tregut. Duke pasur parasysh se sa shpejt po përparon inteligjenca artificiale, kemi nevojë urgjente për qeveri që mund të formësojnë revolucionin e ardhshëm teknologjik, në interes të publikut.

NXitja e rritjes ekonomike në një drejtim më gjithëpërfshirës do të thotë largim nga financimi i veprimtarisë ekonomike dhe riangazhim për investime në ekonominë reale. Siç janë gjërat, shumë kompani jo-financiare (përfshirë prodhuesit) po shpenzojnë më shumë për blerjen e aksioneve dhe pagesat e dividentëve, sesa për kapitalin njerëzor, makineritë dhe kërkimin e zhvillimin. Ndërsa aktivitete të tilla mund të rrisin çmimin e aksioneve të kompanive në afat të shkurtër, ato reduktojnë burimet e disponueshme për riinvestim te punëtorët, duke zgjeruar ndarjen midis atyre që kontrollojnë kapitalin dhe atyre që nuk e kontrollojnë.

Financializimi ka të bëjë më shpesh me nxjerrjen e vlerës dhe maksimizimin afatshkurtër të fitimit, sesa me krijimin e vlerës për hir të shoqërisë në tërësi. Për të arritur një rritje gjithëpërfshirëse, ne duhet të pranojmë se punëtorët janë krijuesit e vërtetë të vlerës dhe interesat e tyre duhet të jenë të zënë një vend parësor, në diskutimet rreth të ardhurave dhe shpërndarjes së pasurisë.

Në këtë kuptim, qëndrimi i ri i Partisë Laburiste të Mbretërisë së Bashkuar për të drejtat e punëtorëve është shqetësues. Në një përpjekje për të joshur drejtuesit e korporatave dhe për t’u dalë kundër pretendimeve se janë “anti-biznes”, Laburistët e kanë zbutur angazhimin e tyre të shpallur më parë, për mbrojtje më të forta për punëtorët. Megjithatë, rritja ekonomike e udhëhequr nga investimet, dhe të drejtat e punëtorëve nuk duhet të konsiderohen si prioritete konkurruese. Ekuilibrimi i angazhimit të korporatës me një përkushtim ndaj punëtorëve nuk është vetëm thelbësor për arritjen e rritjes ekonomike gjithëpërfshirëse; tashmë është vërtetuar se nxit produktivitetin dhe rritjen në terma afatgjatë.

Ekonomia nuk do të rritet vetë, në një drejtim të dëshirueshëm shoqëror. Siç e theksova 10 vjet më parë, shteti ka një rol të rëndësishëm sipërmarrës për të luajtur. Pas përpjekjeve të fundit të qeverive për të ristartuar ekonomitë e tyre pas pandemisë, është e qartë se kemi ende nevojë për një mendim të ri se si të arrijmë një rritje ekonomike që nuk është vetëm “e zgjuar”, por edhe e gjelbër dhe gjithëpërfshirëse.

Qeveritë kanë nevojë për udhërrëfyes të politikave ekonomike me qëllime të qarta, bazuar në atë që ka më shumë rëndësi për njerëzit dhe planetin. Mbështetja publike për bizneset duhet të kushtëzohet me investime të reja që do të “ndërtojnë më mirë të ardhmen” drejt një ekonomie reale më të gjelbër dhe më gjithëpërfshirëse. Kini parasysh Aktin e CHIPS dhe Shkencës të Shteteve të Bashkuara, i cili synon të stimulojë industrinë vendase të gjysmëpërçuesve. Ligji ndalon përdorimin e fondeve për kthimin e aksioneve dhe mund të imagjinohen kollaj dispozita shtesë, të cilat kërkojnë që fitimet e ardhshme të riinvestohen në trajnimin e fuqisë punëtore.

Por për ta çuar rritjen ekonomike në drejtimin e duhur, qeveritë duhet të bëjnë gjithashtu investime të orientuara drejt aftësive, mjeteve dhe institucioneve të tyre. Kontraktimi i jashtëm i kapaciteteve bazë ka dëmtuar aftësinë e tyre për t’iu përgjigjur nevojave dhe kërkesave në ndryshim, duke reduktuar përfundimisht potencialin e tyre për të krijuar rritje të qëllimshme dhe vlerë publike. Edhe më keq, ndërsa aftësitë dhe ekspertiza e sektorit publik janë zbrazur, ai është bërë më i ndjeshëm për t’u kapur nga interesa të fshehta.

Vetëm me kapacitetet dhe kompetencat e duhura qeveritë mund të mobilizojnë me sukses burimet dhe të koordinojnë përpjekjet me bizneset që janë të gatshme të punojnë drejt qëllimeve të përbashkëta. Një strategji industriale e orientuar nga misioni kërkon që sektori publik dhe privat të punojnë së bashku në mënyrë simbiotike. E bërë siç duhet, një qasje e tillë mund të maksimizojë përfitimet publike afatgjata dhe vlerën e palëve të interesuara: rritja e udhëhequr nga inovacioni bëhet sinonim i rritjes gjithëpërfshirëse.

Pyetja që duhet të bëjmë nuk është se sa rritje mund të arrijmë, por të çfarë lloji. Për të arritur një prodhim më të madh ekonomik që është gjithashtu gjithëpërfshirës dhe i qëndrueshëm, qeveritë do të duhet të përqafojnë potencialin e tyre për të qenë krijues të vlerave dhe forca të fuqishme që formësojnë ekonominë. Riorientimi i institucioneve  publike rreth misioneve ambicioze – në vend të obsesionit pas objektivave të ngushta të rritjes ekonomike – do të na lejojë të përballemi me sfidat e mëdha të shekullit të 21-të dhe të sigurojmë që ekonomia të rritet në drejtimin e duhur.

Mariana Mazzucato, Drejtoreshë Themeluese e Institutit UCL për Inovacionin dhe Qëllimet Publike, është Kryetare e Këshillit të Organizatës Botërore të Shëndetësisë për Ekonominë e Shëndetit për të Gjithë. / El Pais – Bota.al

Vendi

Studentët dhe stafi i Fakultetit të Shkencave të Sportit të UBT-së zhvillojnë internship në Vjenë në kuadër të projektit ndërkombëtar SHAPE

Published

on

By

Fakulteti i Shkencave të Sportit në UBT, nën udhëheqjen e Dekanit Agron Thaqi, po realizon aktivitetet e internshipit në Vjenë të Austrisë, në kuadër të projektit ndërkombëtar SHAPE.

Ky program po zhvillohet në bashkëpunim me partnerët ndërkombëtarë të projektit, duke bashkuar studentë dhe staf akademik nga universitete të ndryshme evropiane për të shkëmbyer njohuri, përvoja dhe praktika bashkëkohore në fushën e sportit, shëndetit dhe aktivitetit fizik.

Përgjatë javës, pjesëmarrësit janë të angazhuar në një sërë aktivitetesh profesionale, përfshirë punëtori praktike, vizita studimore, sesione trajnimi dhe ligjërata të udhëhequra nga ekspertë të Universitetit të Vjenës. Këto aktivitete synojnë avancimin e kompetencave profesionale të studentëve, zgjerimin e njohurive të tyre akademike dhe përgatitjen për sfidat e tregut ndërkombëtar të punës.

Internshipi në Vjenë paraqet një mundësi të jashtëzakonshme për studentët e UBT-së që të aplikojnë në praktikë njohuritë e fituara gjatë studimeve, të krijojnë rrjete të reja bashkëpunimi me kolegë nga vende të ndryshme të Evropës dhe të njihen nga afër me modelet më të avancuara të edukimit dhe praktikës profesionale në fushën e shkencave të sportit.

UBT shpreh mirënjohjen e saj për partnerët e projektit SHAPE dhe në veçanti për ekipin e Universitetit të Vjenës për mikpritjen, profesionalizmin dhe mbështetjen e vazhdueshme në organizimin e këtij aktiviteti me rëndësi të veçantë për zhvillimin akademik dhe profesional të studentëve dhe stafit të Fakultetit të Shkencave të Sportit.

Përmes pjesëmarrjes në projekte të tilla ndërkombëtare, UBT vazhdon të forcojë dimensionin ndërkombëtar të arsimit, duke krijuar mundësi të reja mobiliteti, bashkëpunimi dhe zhvillimi profesional për studentët dhe stafin e saj.

Continue Reading

lajme

UBT nënshkruan marrëveshje bashkëpunimi me Indian Economic Trade Organisation (IETO) nga India

Published

on

By

UBT pati kënaqësinë të mirëpresë një delegacion të nivelit të lartë nga India, të udhëhequr nga Dr. Asif Iqbal, President i Indian Economic Trade Organisation (IETO), i shoqëruar nga përfaqësues të disa prej kompanive dhe organizatave më të rëndësishme të sektorit privat indian.

Gjatë vizitës, UBT dhe IETO nënshkruan një Marrëveshje Bashkëpunimi, e cila synon forcimin e lidhjeve ndërmjet komunitetit akademik dhe atij të biznesit në Kosovë dhe Indi. Marrëveshja parashikon zhvillimin e iniciativave të përbashkëta në fushat e arsimit, kërkimit shkencor, inovacionit, sipërmarrjes, tregtisë dhe investimeve, duke krijuar mundësi të reja bashkëpunimi për studentët, akademikët dhe komunitetin e biznesit të të dy vendeve.

Në kuadër të takimeve, Presidenti i IETO-së i adresoi një ftesë zyrtare Rektorit të UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, për të realizuar një vizitë në New Delhi, me qëllim thellimin e partneritetit institucional dhe zgjerimin e rrjetit të bashkëpunimit ndërmjet Kosovës dhe Indisë.

Vizita u vlerësua si një hap i rëndësishëm në avancimin e diplomacisë ekonomike dhe publike të Kosovës, duke kontribuar në krijimin e urave të reja të bashkëpunimit me një nga ekonomitë më të mëdha dhe më dinamike në botë. Ky angazhim merr rëndësi të veçantë duke pasur parasysh potencialin e madh për zgjerimin e kontakteve ndërmjet institucioneve, bizneseve dhe shoqërisë civile të dy vendeve.

Një fokus i veçantë i diskutimeve ishte edhe industria kreative dhe kinematografike, duke pasur parasysh pozicionin global të Indisë si një nga qendrat më të mëdha të prodhimit filmik në botë. Pjesë e delegacionit ishte edhe një nga producentët e njohur të industrisë Bollywood, me të cilin u diskutuan mundësitë e bashkëpunimit në fushën e filmit, mediave kreative, shkëmbimit kulturor dhe promovimit ndërkombëtar të talenteve të reja.

UBT mbetet i përkushtuar në ndërtimin e partneriteteve strategjike ndërkombëtare që kontribuojnë në zhvillimin e arsimit, inovacionit, ekonomisë dhe dialogut ndërkulturor, duke e pozicionuar Kosovën si një partner të besueshëm në arenën globale.

Continue Reading

Lajmet

Nga Kosova në Itali: UBT përfaqësohet me gjeneratën e re të dizajnerëve në “Rome – Sotto il Cielo di Genzano”

Published

on

By

Në kuadër të aktiviteteve për shënimin e 25-vjetorit të UBT-së dhe Ditëve të Artit dhe Dizajnit, studentët e Departamentit të Dizajnit të Modës po marrin pjesë në ngjarjen ndërkombëtare “Rome – Sotto il Cielo di Genzano”, e cila po mbahet në Itali.

Studentët Zoja Shabani, Levika Syla, Fiona Rushiti, Elsa Gashi dhe Adile Jashari do të prezantojnë krijimet e tyre në këtë defile mode, të realizuara në kuadër të lëndës Dizajn Studio V, nën mentorimin e profesoreshave Aferdita Statovci dhe Cennet Lika.

Për të mbështetur studentët në këtë përvojë të rëndësishme ndërkombëtare, në Itali po qëndrojnë edhe Fisnete Hajrizi, Ariana Gjoni, Laura Ymeri, Aferdita Statovci dhe Cennet Lika, të cilët po i shoqërojnë gjatë prezantimit të punimeve dhe po kontribuojnë në përfaqësimin dinjitoz të UBT-së në këtë ngjarje artistike dhe kulturore.

Pjesëmarrja në “Rome – Sotto il Cielo di Genzano” u ofron studentëve mundësinë të prezantojnë talentin, aftësitë profesionale dhe vizionin e tyre kreativ para një audience ndërkombëtare, duke krijuar njëkohësisht hapësira për bashkëpunim dhe shkëmbim përvojash me artistë e dizajnerë nga vende të ndryshme.

Kjo paraqitje ndërkombëtare është dëshmi e përkushtimit të UBT-së për promovimin e kreativitetit, inovacionit dhe ndërkombëtarizimit të arsimit. Në vitin jubilar të 25-vjetorit, UBT vazhdon të krijojë mundësi për studentët që të zhvillojnë potencialin e tyre dhe të prezantojnë vlerat e artit dhe dizajnit kosovar në skenën ndërkombëtare.

Continue Reading

Lajmet

Programi Juridik në UBT: Edukim i avancuar ligjor me standarde ndërkombëtare dhe fokus praktik

Published

on

Programi i Studimeve JuridikeUBT është i ndërtuar për të ofruar një edukim të avancuar dhe cilësor në fushën e së drejtës, me qëllim formimin e profesionistëve të aftë për të vepruar në mjedise juridike kombëtare dhe ndërkombëtare. Misioni i këtij programi është të kontribuojë në forcimin e sundimit të ligjit, zhvillimin ekonomik dhe ndërtimin e një shoqërie të qëndrueshme përmes mësimdhënies inovative, kërkimit shkencor dhe përgatitjes profesionale të studentëve.

Gjatë studimeve, studentët pajisen me njohuri të thelluara në fushat kryesore të së drejtës, duke përfshirë të drejtën civile, penale, administrative, tregtare dhe kushtetuese, si dhe të drejtën ndërkombëtare. Ata mësojnë të kuptojnë dhe analizojnë legjislacionin vendor dhe ndërkombëtar sipas hierarkisë së normave juridike, të interpretojnë kornizën ligjore të Kosovës dhe doktrinën juridike, si dhe të zbatojnë normat juridike në fusha të ndryshme të së drejtës. Gjithashtu, zhvillojnë aftësi për hartimin e dokumenteve ligjore dhe argumenteve profesionale sipas metodës IRAC, përmbledhjen dhe analizimin e vendimeve gjyqësore, si dhe aftësi të avancuara kërkimore dhe analitike për trajtimin e çështjeve komplekse juridike.

Programi i kushton rëndësi të veçantë praktikës profesionale, duke i mundësuar studentëve angazhim në klinika juridike, simulime gjyqësore dhe vizita studimore në institucione të drejtësisë si gjykata dhe prokurori, ku ata fitojnë përvojë direkte në praktikën reale juridike. Po ashtu, studentët zhvillojnë aftësi komunikimi profesional me shkrim dhe me gojë dhe aftësi pune në ekipe multidisiplinare me institucione të zbatimit të ligjit, OJQ dhe sektorin privat.

Një komponent i rëndësishëm i programit është edhe bashkëpunimi me institucione vendore dhe ndërkombëtare, i cili përfshin institucione si Gjykata Themelore e Prishtinës, Prokuroria e Shtetit, Agjencia e Kosovës për Forenzikë, Agjencia Kosovare e Konkurrencës dhe Agjencia e Regjistrimit të Bizneseve të Kosovës. Këto bashkëpunime u mundësojnë studentëve zhvillim të praktikave profesionale dhe qasje në përvojë reale institucionale, duke rritur ndjeshëm gatishmërinë e tyre për tregun e punës.

UBT gjithashtu ka ndërtuar një rrjet të gjerë bashkëpunimi me rreth 280 universitete në mbarë botën, duke mundësuar shkëmbime akademike, mobilitet studentor dhe të stafit, si dhe pjesëmarrje në projekte dhe aktivitete ndërkombëtare kërkimore e shkencore. Këto bashkëpunime kontribuojnë në rritjen e cilësisë së arsimit të lartë dhe në zgjerimin e përvojës akademike dhe kulturore të studentëve.

Në vitin 2026, UBT është vlerësuar si i pari në botë në kategorinë “University Brand and Reputation” në rangimin global WURI, gjë që vërteton reputacionin dhe ndikimin e tij të jashtëzakonshëm në arsimin e lartë. Ndër sukseset më madhore, UBT ka fituar titullin “Engaged University of the Year”, duke u pozicionuar si universiteti më i mirë në botë në këtë kategori dhe duke lënë pas institucione prestigjioze nga Suedia, Kanadaja, Australia dhe Arabia Saudite.

Me mbi 25 vite traditë, inovacion të vazhdueshëm dhe ekselencë akademike, UBT mbetet një nga alternativat më të fuqishme dhe më të sigurta për të gjithë ata që synojnë një karrierë të suksesshme dhe me ndikim në fushën e drejtësisë dhe shkencave sociale.

/A.K/

Continue Reading

Të kërkuara