Lajmet

Pyetja e vërtetë që duhet të bëjmë për rritjen ekonomike

Nga Mariana Mazzucato.

Published

3 years ago

on

Mariana Mazzucato

Nga debatet e politikave të nivelit të lartë dhe manifestet politike deri te lajmet e përditshme, ankthi për rritjen ekonomike është kudo. Në Gjermani, buxheti i fundit i qeverisë identifikon rritjen më të fortë si një prioritet kryesor. Në Indi, udhëheqësit janë të etur për të rimarrë vendin si ekonomia me rritjen më të shpejtë në botë. Në Kinë, ku prespektiva e deflacionit është shfaqur në horizont, qeveria është e shqetësuar për arritjen e objektivit të saj, për një rritje ekonomike prej 5% për këtë vit.

Në Mbretërinë e Bashkuar, Keir Starmer, kreu i Partisë Laburiste në opozitë, është zotuar të sigurojë rritjen më të lartë të qëndrueshme në G7 nëse merr pushtet, dhe konservatorët në pushtet shprehin ambicie të ngjashme (kujtoni mantrën e ish-kryeministres Liz Truss: “rritje, rritje dhe rritje”).

Por vendosja e rritjes ekonomike në qendër të politikëbërjes është gabim. Edhe pse e rëndësishme, rritja në abstrakt nuk është një qëllim apo mision koherent. Përpara se të angazhohen për objektiva të veçantë (qoftë rritja e PBB-së, prodhimi i përgjithshëm e kështu me radhë), qeveritë duhet të fokusohen në drejtimin që duhet të marrë ekonomia. Në fund të fundit, çfarë dobie ka një rritje ekonomike e lartë, nëse arritja e saj kërkon kushte të këqija pune apo një industri në zgjerim të lëndëve djegëse fosile?

Për më tepër, qeveritë kanë qenë më të suksesshme në katalizimin e rritjes ekonomike, kur kanë ndjekur qëllime të tjera – duke mos e trajtuar rritjen si objektiv në vetvete. Misioni i NASA-s për të dërguar një njeri në Hënë (dhe për ta rikthyer shëndoshë e mirë) solli risi në hapësirën ajrore, materiale, në elektronikë, ushqim dhe softuerë, që më vonë do të sillnin vlerë të shtuar të konsiderueshme, ekonomike dhe tregtare. Por NASA nuk u nis për të krijuar këto teknologji, dhe për këtë arsye, ndoshta nuk do t’i kishte zhvilluar kurrë ato nëse misioni i saj do të kishte qenë thjesht për të rritur prodhimin.

Njësoj me këtë, interneti erdhi e u shfaq nga nevoja për të bërë që satelitët të komunikonin me njëri-tjetrin. Për shkak të adoptimit të gjerë të tij, PBB-ja dixhitale është rritur 2.5 herë më shpejt se PBB-ja fizike gjatë dekadës së kaluar dhe tani ekonomia dixhitale është në rrugën e duhur për të arritur vlerën e 20.8 trilion dollarëve, deri në vitin 2025. Sërish, shifra të tilla rritjeje ekonomike janë rezultat i angazhimit me mundësitë që ofron dixhitalizimi; rritja ekonomike në vetvete nuk ishte qëllimi.

Në vend që të fokusohen në përshpejtimin e rritjes së PBB-së dixhitale, qeveritë duhet të synojnë ngushtimin e hendekut dixhital dhe të sigurojnë që rritja aktuale dhe e ardhshme të mos bazohet në abuzimin e kompanive të Big Tech, me fuqinë e tregut. Duke pasur parasysh se sa shpejt po përparon inteligjenca artificiale, kemi nevojë urgjente për qeveri që mund të formësojnë revolucionin e ardhshëm teknologjik, në interes të publikut.

NXitja e rritjes ekonomike në një drejtim më gjithëpërfshirës do të thotë largim nga financimi i veprimtarisë ekonomike dhe riangazhim për investime në ekonominë reale. Siç janë gjërat, shumë kompani jo-financiare (përfshirë prodhuesit) po shpenzojnë më shumë për blerjen e aksioneve dhe pagesat e dividentëve, sesa për kapitalin njerëzor, makineritë dhe kërkimin e zhvillimin. Ndërsa aktivitete të tilla mund të rrisin çmimin e aksioneve të kompanive në afat të shkurtër, ato reduktojnë burimet e disponueshme për riinvestim te punëtorët, duke zgjeruar ndarjen midis atyre që kontrollojnë kapitalin dhe atyre që nuk e kontrollojnë.

Financializimi ka të bëjë më shpesh me nxjerrjen e vlerës dhe maksimizimin afatshkurtër të fitimit, sesa me krijimin e vlerës për hir të shoqërisë në tërësi. Për të arritur një rritje gjithëpërfshirëse, ne duhet të pranojmë se punëtorët janë krijuesit e vërtetë të vlerës dhe interesat e tyre duhet të jenë të zënë një vend parësor, në diskutimet rreth të ardhurave dhe shpërndarjes së pasurisë.

Në këtë kuptim, qëndrimi i ri i Partisë Laburiste të Mbretërisë së Bashkuar për të drejtat e punëtorëve është shqetësues. Në një përpjekje për të joshur drejtuesit e korporatave dhe për t’u dalë kundër pretendimeve se janë “anti-biznes”, Laburistët e kanë zbutur angazhimin e tyre të shpallur më parë, për mbrojtje më të forta për punëtorët. Megjithatë, rritja ekonomike e udhëhequr nga investimet, dhe të drejtat e punëtorëve nuk duhet të konsiderohen si prioritete konkurruese. Ekuilibrimi i angazhimit të korporatës me një përkushtim ndaj punëtorëve nuk është vetëm thelbësor për arritjen e rritjes ekonomike gjithëpërfshirëse; tashmë është vërtetuar se nxit produktivitetin dhe rritjen në terma afatgjatë.

Ekonomia nuk do të rritet vetë, në një drejtim të dëshirueshëm shoqëror. Siç e theksova 10 vjet më parë, shteti ka një rol të rëndësishëm sipërmarrës për të luajtur. Pas përpjekjeve të fundit të qeverive për të ristartuar ekonomitë e tyre pas pandemisë, është e qartë se kemi ende nevojë për një mendim të ri se si të arrijmë një rritje ekonomike që nuk është vetëm “e zgjuar”, por edhe e gjelbër dhe gjithëpërfshirëse.

Qeveritë kanë nevojë për udhërrëfyes të politikave ekonomike me qëllime të qarta, bazuar në atë që ka më shumë rëndësi për njerëzit dhe planetin. Mbështetja publike për bizneset duhet të kushtëzohet me investime të reja që do të “ndërtojnë më mirë të ardhmen” drejt një ekonomie reale më të gjelbër dhe më gjithëpërfshirëse. Kini parasysh Aktin e CHIPS dhe Shkencës të Shteteve të Bashkuara, i cili synon të stimulojë industrinë vendase të gjysmëpërçuesve. Ligji ndalon përdorimin e fondeve për kthimin e aksioneve dhe mund të imagjinohen kollaj dispozita shtesë, të cilat kërkojnë që fitimet e ardhshme të riinvestohen në trajnimin e fuqisë punëtore.

Por për ta çuar rritjen ekonomike në drejtimin e duhur, qeveritë duhet të bëjnë gjithashtu investime të orientuara drejt aftësive, mjeteve dhe institucioneve të tyre. Kontraktimi i jashtëm i kapaciteteve bazë ka dëmtuar aftësinë e tyre për t’iu përgjigjur nevojave dhe kërkesave në ndryshim, duke reduktuar përfundimisht potencialin e tyre për të krijuar rritje të qëllimshme dhe vlerë publike. Edhe më keq, ndërsa aftësitë dhe ekspertiza e sektorit publik janë zbrazur, ai është bërë më i ndjeshëm për t’u kapur nga interesa të fshehta.

Vetëm me kapacitetet dhe kompetencat e duhura qeveritë mund të mobilizojnë me sukses burimet dhe të koordinojnë përpjekjet me bizneset që janë të gatshme të punojnë drejt qëllimeve të përbashkëta. Një strategji industriale e orientuar nga misioni kërkon që sektori publik dhe privat të punojnë së bashku në mënyrë simbiotike. E bërë siç duhet, një qasje e tillë mund të maksimizojë përfitimet publike afatgjata dhe vlerën e palëve të interesuara: rritja e udhëhequr nga inovacioni bëhet sinonim i rritjes gjithëpërfshirëse.

Pyetja që duhet të bëjmë nuk është se sa rritje mund të arrijmë, por të çfarë lloji. Për të arritur një prodhim më të madh ekonomik që është gjithashtu gjithëpërfshirës dhe i qëndrueshëm, qeveritë do të duhet të përqafojnë potencialin e tyre për të qenë krijues të vlerave dhe forca të fuqishme që formësojnë ekonominë. Riorientimi i institucioneve  publike rreth misioneve ambicioze – në vend të obsesionit pas objektivave të ngushta të rritjes ekonomike – do të na lejojë të përballemi me sfidat e mëdha të shekullit të 21-të dhe të sigurojmë që ekonomia të rritet në drejtimin e duhur.

Mariana Mazzucato, Drejtoreshë Themeluese e Institutit UCL për Inovacionin dhe Qëllimet Publike, është Kryetare e Këshillit të Organizatës Botërore të Shëndetësisë për Ekonominë e Shëndetit për të Gjithë. / El Pais – Bota.al

Related Topics:
Continue Reading

Lajmet

Takohen sërish Abdixhiku me Kurtin

Published

3 hours ago

on

August 5, 2026

By

Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, dhe lideri i LDK-së, Lumir Abdixhiku, aktualisht janë duke zhvilluar një takim.

Kështu ka mësuar Ekonomia Online nga burimet e saj.

Kurti e Abdixhiku ishin takuar mbrëmë, në një takim që zgjati rreth tri orë, e që nuk solli asgjë të re.

Vetëm pak minuta më parë, Abdixhiku përfundoi mbledhjen me Grupin Parlamentar të LDK-së, teksa pas mbledhjes deklaroi se nuk ka asgjë të re./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Hykmete Bajrami: LDK do ta shqyrtonte seriozisht ofertën nëse merr postin e presidentit

Published

4 hours ago

on

August 5, 2026

By

Deputetja e zgjedhur e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), Hykmete Bajrami, ka deklaruar se partia e saj do ta shqyrtonte me seriozitet një marrëveshje me Lëvizjen Vetëvendosje, nëse në kuadër të saj LDK-së do t’i takonte posti i presidentit të vendit.

Sipas Bajramit, një zgjidhje e tillë do të krijonte balancë ndërmjet pushteteve dhe do të ishte bazë për diskutime serioze.

“Kur kemi marrëveshje ku LDK-ja potencialisht mund ta marrë pozitën e presidentit dhe kjo konsideroj që është një balancë e pushteteve për Kosovën, atëherë natyrisht që do ta konsideronim me shumë seriozitet një ofertë të tillë”, deklaroi ajo para gazetarëve.

Bajrami u shpreh kundër mbajtjes së zgjedhjeve të reja, duke theksuar se Kosova ka nevojë për një marrëveshje politike që i shërben interesit të vendit.

Ajo theksoi se LDK-ja nuk do ta pranonte postin e kryeministrit nëse do t’i ofrohej nga Albin Kurti dhe shtoi se nuk ka informacione nëse gjatë ditës do të zhvillohet një takim i ri mes palëve.

Sa i përket kandidatit të mundshëm për president nga LDK-ja, Bajrami tha se kjo çështje do të shqyrtohet brenda partisë, me synimin për të propozuar një emër që mund të sigurojë mbështetjen e nevojshme në Kuvend./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Ish-ministri Liburn Aliu intervistohet në Prokurorinë Speciale

Published

5 hours ago

on

August 5, 2026

By

Ish-ministri i Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës, Liburn Aliu, është duke u intervistuar në Prokurorinë Speciale të Kosovës.

Aliu po intervistohet në lidhje me një rast të dyshuar për keqpërdorim të detyrës zyrtare gjatë kohës sa ishte ministër në Qeverinë Kurti, pozitë të cilën e mbajti deri në gusht të vitit 2025, kur dha dorëheqje.

Procesi i intervistimit po vazhdon prej më shumë se tri orësh. Aktualisht, Aliu ushtron pozitën e drejtorit të Portit të Durrësit në Shqipëri. /Kosova Press/

Continue Reading

Lajmet

“United Hospital”, investon në shëndetin tuaj: Pakot parandaluese që vendosin mirëqenien në plan të parë

Published

6 hours ago

on

August 5, 2026

By

Në një kohë kur parandalimi konsiderohet arma më e fuqishme për ruajtjen e shëndetit, United Hospital vazhdon të dëshmojë përkushtimin e tij ndaj pacientëve përmes pakove të avancuara shëndetësore, të dizajnuara për të ofruar kontroll të plotë, diagnostikim të hershëm dhe kujdes profesional në çdo etapë të jetës.

I pajisur me teknologji moderne diagnostikuese dhe një staf të dëshmuar specialistësh nga fusha të ndryshme të mjekësisë, United Hospital u mundëson qytetarëve të kryejnë kontrolle parandaluese në mënyrë të organizuar, efikase dhe me kosto të përballueshme. Këto pako janë konceptuar për t’iu përgjigjur nevojave të grupmoshave dhe profileve të ndryshme shëndetësore, duke ndihmuar në identifikimin e hershëm të faktorëve të rrezikut dhe në parandalimin e shumë sëmundjeve kronike.

Drejtori dhe menaxheri ekzekutiv i United Hospital, Edmond Hajrizi, i njohur për kompetencën e tij në menaxhimin strategjik dhe për kontributin e spikatur në fushën akademike, si dhe për ekspertizën e vlerësuar në nivel ndërkombëtar, theksoi se vizioni i institucionit është ta shndërrojë United Hospital në një model të spitalit modern, ku standardet më të larta të dijes, profesionalizmit, etikës dhe përgjegjësisë klinike përbëjnë themelin e çdo shërbimi shëndetësor.

“Ne do të punojmë me përkushtim të pandërprerë për ta forcuar besimin e pacientëve kosovarë se edhe vendi ynë disponon profesionistë me kompetenca të larta, të aftë për të menaxhuar dhe realizuar me sukses ndërhyrje kirurgjikale komplekse, sipas standardeve më bashkëkohore të mjekësisë. Më gëzon fakti që ekipit tonë multidisiplinar po i bashkohen vazhdimisht mjekë me kualifikime superiore, të arsimuar në institucione prestigjioze, me përvojë të dëshmuar profesionale dhe me licenca e certifikime të njohura ndërkombëtarisht, duke e fuqizuar më tej kapacitetin profesional të United Hospital”, deklaroi Hajrizi.

Ekspertët shëndetësorë theksojnë se kontrollet e rregullta mjekësore janë investimi më i vlefshëm për cilësinë e jetës, pasi shumë sëmundje zhvillohen në heshtje dhe mund të trajtohen me sukses vetëm kur diagnostikohen në fazat e hershme. Pikërisht mbi këtë filozofi ndërtohet edhe qasja profesionale e United Hospital, ku pacienti trajtohet me kujdes të individualizuar, siguri dhe standarde të larta mjekësore.

Me një infrastrukturë moderne, laborator bashkëkohor, diagnostikë të avancuar dhe ekip multidisiplinar, United Hospital synon të krijojë një kulturë të re të kujdesit shëndetësor, ku parandalimi është po aq i rëndësishëm sa edhe trajtimi.

Qytetarët ftohen të zgjedhin pakon që i përshtatet më së miri nevojave të tyre dhe të ndërmarrin hapin e parë drejt një jete më të shëndetshme, duke mos e lënë kujdesin për shëndetin për momentin kur shfaqen simptomat.

Për informata dhe rezervimin e terminit, qytetarët mund të kontaktojnë në numrat 038 60 70 70 dhe 046 60 70 70, ose të vizitojnë United Hospital, në M2 Prishtinë–Ferizaj, Km 7, Prishtinë, ku kujdesi profesional dhe mirëqenia e pacientit mbeten prioriteti kryesor.

United Hospital sjell pakot gjinekologjike parandaluese: Kujdes profesional për shëndetin e çdo gruaje

Shëndeti i gruas kërkon vëmendje të vazhdueshme dhe kontrolle të rregullta, pasi diagnostikimi i hershëm mbetet çelësi për parandalimin dhe trajtimin me sukses të shumë sëmundjeve gjinekologjike. Duke u bazuar në këtë filozofi të mjekësisë moderne, United Hospital ka prezantuar pako të veçanta gjinekologjike, të cilat kombinojnë shërbimet më të rëndësishme diagnostikuese me çmime të përballueshme, duke e bërë kujdesin shëndetësor më të qasshëm për çdo grua.

Të realizuara nga specialistë me përvojë dhe me mbështetjen e teknologjisë bashkëkohore diagnostikuese, këto pako synojnë zbulimin në kohë të ndryshimeve patologjike, monitorimin e shëndetit riprodhues dhe ofrimin e një trajtimi profesional sipas standardeve më të larta mjekësore.

United Hospital ofron tri pako të dizajnuara sipas nevojave të pacienteve:

Pako 1 – 35 euro: Vizitë gjinekologjike, eko gjinekologjike dhe PAP Test, ekzaminim kyç për zbulimin e hershëm të ndryshimeve në qafën e mitrës.
Pako 2 – 25 euro: Vizitë gjinekologjike, eko gjinekologjike dhe strisho vaginale, e rëndësishme për diagnostikimin e infeksioneve dhe vlerësimin e shëndetit vaginal.
Pako 3 – 30 euro: Vizitë gjinekologjike, eko gjinekologjike dhe eko e gjirit, një kombinim i rëndësishëm për kontrollin gjithëpërfshirës të shëndetit të gruas.

Specialistët theksojnë se kontrollet parandaluese nuk duhet të bëhen vetëm kur shfaqen shqetësime, por duhet të jenë pjesë e kulturës së kujdesit për shëndetin. Vizitat periodike mundësojnë identifikimin e hershëm të problemeve, rrisin mundësinë e trajtimit të suksesshëm dhe kontribuojnë në ruajtjen e cilësisë së jetës.

Me një ekip të përkushtuar gjinekologësh, pajisje diagnostikuese të gjeneratës së fundit dhe shërbim profesional të orientuar drejt pacientes, United Hospital vazhdon të jetë një adresë e besueshme për kujdesin shëndetësor të gruas në Kosovë.

Për rezervimin e terminit dhe informata shtesë, pacientet mund të kontaktojnë në 038 60 70 70 ose 046 60 70 70, ndërsa spitali ndodhet në M2 Prishtinë–Ferizaj, Km 7, Prishtinë, aty ku profesionalizmi, siguria dhe kujdesi njerëzor ecin së bashku në shërbim të shëndetit.

United Hospital prezanton Pakon e Menopauzës: Kujdes i avancuar për shëndetin e gruas në një etapë të rëndësishme të jetës

Menopauza është një proces natyror në jetën e çdo gruaje, por ndryshimet hormonale që e shoqërojnë kërkojnë kujdes të vazhdueshëm dhe monitorim profesional për të ruajtur cilësinë e jetës dhe për të parandaluar komplikimet shëndetësore. Duke u bazuar në standardet bashkëkohore të mjekësisë parandaluese, United Hospital ka prezantuar Pakon e Menopauzës, një program të kompletuar kontrollesh dhe analizash që synon diagnostikimin e hershëm dhe mbështetjen e shëndetit të grave gjatë kësaj periudhe të rëndësishme.

Paketa është ndërtuar nga një ekip specialistësh për të ofruar një vlerësim të plotë gjinekologjik dhe metabolik, duke mundësuar identifikimin në kohë të ndryshimeve që mund të ndikojnë në shëndetin e kockave, sistemin hormonal dhe mirëqenien e përgjithshme.

Pakoja e Menopauzës, me çmim 60 euro, përfshin:

Vizitë specialistike gjinekologjike;
Ekografi gjinekologjike;
Ekografi të gjirit;
PAP Test;
Analizën e kalciumit në gjak;
Matjen e nivelit të vitaminës D;
Analizën e fosforit në gjak.

Specialistët e United Hospital theksojnë se menopauza nuk duhet parë si fundi i një etape, por si fillimi i një faze të re të jetës që kërkon më shumë kujdes për organizmin. Kontrollet e rregullta ndihmojnë në zbulimin e hershëm të osteoporozës, çrregullimeve hormonale, sëmundjeve të gjirit dhe patologjive të tjera që mund të shfaqen gjatë kësaj periudhe.

Falë teknologjisë moderne diagnostikuese, laboratorit të avancuar dhe përvojës së stafit profesional, United Hospital ofron një qasje gjithëpërfshirëse, ku çdo paciente trajtohet me profesionalizëm, përkushtim dhe kujdes të individualizuar.

Mesazhi i specialistëve është i qartë: mos prisni që simptomat të rëndohen për t’u kontrolluar. Kujdesi parandalues mbetet mënyra më e mirë për të ruajtur shëndetin, vitalitetin dhe cilësinë e jetës në çdo moshë.

Për informata shtesë dhe rezervimin e terminit, qytetarët mund të kontaktojnë në 038 60 70 70 dhe 046 60 70 70, ose të vizitojnë United Hospital, në M2 Prishtinë–Ferizaj, Km 7, ku profesionalizmi dhe kujdesi shëndetësor bashkëkohor janë në shërbim të çdo pacienteje.

United Hospital prezanton Pakon e Perimenopauzës: Diagnostikim i hershëm për një tranzicion më të sigurt dhe më të shëndetshëm

Perimenopauza është periudha që i paraprin menopauzës dhe karakterizohet nga ndryshime të rëndësishme hormonale, të cilat mund të ndikojnë në shëndetin fizik dhe emocional të gruas. Pikërisht në këtë fazë, diagnostikimi i hershëm dhe monitorimi profesional janë thelbësorë për të parandaluar komplikimet dhe për të ruajtur cilësinë e jetës.

Duke ndjekur standardet më të avancuara të mjekësisë parandaluese, United Hospital ka prezantuar Pakon e Perimenopauzës, një program gjithëpërfshirës kontrollesh dhe analizash laboratorike që mundëson vlerësimin e gjendjes hormonale dhe gjinekologjike të pacientes, duke ofruar një qasje profesionale dhe të personalizuar për çdo grua.

Pakoja e Perimenopauzës, me çmim 60 euro, përfshin:

Vizitë specialistike gjinekologjike;
Ekografi gjinekologjike;
PAP Test;
Analizën e hormonit TSH për vlerësimin e funksionit të gjëndrës tiroide;
Analizën e Estradiolit, hormon kyç në shëndetin riprodhues të gruas;
Analizën e Progesteronit, e rëndësishme për vlerësimin e ekuilibrit hormonal.

Specialistët e United Hospital theksojnë se simptomat si çrregullimet e ciklit menstrual, valët e nxehta, djersitjet gjatë natës, lodhja, pagjumësia, ndryshimet e humorit apo rënia e energjisë nuk duhen neglizhuar. Një vlerësim profesional në fazën e perimenopauzës mund të ndihmojë në diagnostikimin e saktë dhe në hartimin e një plani të përshtatshëm për ruajtjen e shëndetit dhe mirëqenies së gruas.

Falë teknologjisë moderne diagnostikuese, laboratorit të avancuar dhe ekipit të specialistëve me përvojë, United Hospital ofron shërbime të standardeve më të larta, duke garantuar siguri, saktësi dhe kujdes të individualizuar për çdo paciente.

Ekspertët rikujtojnë se kujdesi parandalues është investimi më i rëndësishëm për shëndetin afatgjatë, ndërsa kontrollet e rregullta janë mënyra më efektive për të përballuar me sukses ndryshimet hormonale që sjell kjo periudhë e jetës.

Për informata shtesë dhe rezervimin e terminit, pacientet mund të kontaktojnë në 038 60 70 70 dhe 046 60 70 70, ose të vizitojnë United Hospital, në M2 Prishtinë–Ferizaj, Km 7, ku profesionalizmi, teknologjia moderne dhe kujdesi i përkushtuar janë në shërbim të shëndetit të çdo gruaje.

 

Continue Reading

Të kërkuara