Rreth 170 milionë vende të reja pune pritet të krijohen në mbarë botën deri në vitin 2030, ndërsa teknologjia, inteligjenca artificiale, të dhënat dhe transformimi digjital po ndryshojnë me shpejtësi kërkesat e tregut të punës. Kështu vlerëson World Economic Forum në raportin “Future of Jobs Report 2025”, ku profesionet e lidhura me teknologjinë, të dhënat dhe inteligjencën artificiale renditen ndër ato me rritjen më të shpejtë të kërkesës.

Pikërisht në këtë realitet të ri profesional pozicionohet edhe programi Bachelor në Sistemet e Informacionit në UBT, i cili synon të përgatisë profesionistë që dinë ta lidhin teknologjinë me të dhënat, biznesin dhe nevojat e organizatave

Programi – Sistemet e Informacionit është ndërtuar mbi një qasje që e sheh teknologjinë jo vetëm si mjet teknik, por si pjesë të rëndësishme të funksionimit dhe zhvillimit të një organizate. Sot, sistemet e informacionit janë pjesë e produkteve, shërbimeve, operacioneve dhe proceseve të menaxhimit. Ato ndihmojnë kompanitë dhe institucionet të organizojnë informacionin, të analizojnë të dhënat, të përmirësojnë proceset dhe të marrin vendime më të informuara.

Për këtë arsye, kurrikula e Sistemeve të Informacionit në UBT ndërthur disa fusha të rëndësishme. Krahas njohurive në informatikë, studentët marrin bazë në matematikë, statistika, komunikim dhe funksionet e biznesit. Kështu duke i mundësuar studentit të kuptojë jo vetëm mënyrën se si ndërtohet një sistem, por edhe problemin që ai sistem duhet të zgjidhë.

Gjatë studimeve, studentët zhvillojnë aftësi për të analizuar probleme, për të identifikuar kërkesat e nevojshme teknologjike dhe për të hartuar, zbatuar dhe vlerësuar sisteme, procese dhe programe kompjuterike. Një pjesë e rëndësishme e formimit lidhet edhe me aftësinë për të punuar në grup, për të komunikuar në mënyrë efektive dhe për të përdorur teknikat dhe mjetet që kërkohen në praktikën profesionale.

Kjo qasje lidhet drejtpërdrejt me objektivat e programit, të cilat synojnë që të diplomuarit të jenë në gjendje të aplikojnë njohuritë e informatikës dhe matematikës, të analizojnë probleme dhe të ndërtojnë zgjidhje që përmbushin objektivat e përcaktuara. Po ashtu, programi synon të zhvillojë te studentët aftësinë për të kuptuar ndikimin e teknologjisë në individë, organizata dhe shoqëri, në nivel lokal dhe global.

Një element i rëndësishëm është edhe orientimi drejt nevojave të industrisë. Kurrikula është konceptuar për të përgatitur të diplomuar që mund të hyjnë në pozitat fillestare në fushën e Sistemeve të Informacionit, por që njëkohësisht të kenë bazën e nevojshme për të ndërtuar një karrierë afatgjatë.

I diplomuari në Sisteme të Informacionit nuk kufizohet vetëm në një rol teknik. Formimi i tij e vendos në pikën ku takohen teknologjia, biznesi, të dhënat dhe menaxhimi.

Në tregun e punës, kjo mund të përkthehet në mundësi për të punuar si analist i sistemeve të informacionit, analist biznesi, specialist i teknologjisë së informacionit, administrator i sistemeve, specialist i të dhënave, koordinator i projekteve teknologjike dhe në role të tjera që kërkojnë aftësi për të analizuar dhe përmirësuar mënyrën se si organizatat përdorin teknologjinë dhe informacionin.

Kërkesa për këto aftësi po rritet edhe në tregjet ndërkombëtare. Profesionet e lidhura me sistemet, të dhënat, sigurinë e informacionit dhe zhvillimin teknologjik janë ndër ato që pritet të kenë rritje të ndjeshme gjatë viteve të ardhshme. Kjo e bën një formim të gjerë dhe të përshtatshëm me zhvillimet teknologjike veçanërisht të rëndësishëm për të rinjtë që synojnë një karrierë në këtë sektor.

Programi Bachelor në Sistemet e Informacionit në UBT është ndërtuar pikërisht për këtë realitet. Në vend të një përgatitjeje të kufizuar në një teknologji të caktuar, studentët marrin një bazë të gjerë që u mundëson të përshtaten me ndryshimet e tregut dhe të vazhdojnë zhvillimin profesional edhe pas përfundimit të studimeve.

Kurrikula përfshin edhe komponentë që forcojnë aftësitë analitike dhe sasiore, përmes matematikës dhe statistikave, ndërsa kurset e komunikimit synojnë të zhvillojnë aftësinë për të komunikuar qartë dhe profesionalisht. Njohuritë nga fusha e biznesit u japin studentëve mundësinë të kuptojnë proceset, ekonominë dhe funksionet që qëndrojnë pas organizatave ku teknologjia zbatohet.

Kështu, studenti nuk përgatitet vetëm për të punuar me një sistem, por për të kuptuar të gjithë mjedisin në të cilin ai sistem funksionon.

Në një treg pune ku ndryshimi teknologjik është bërë pjesë e përditshmërisë, një nga aftësitë më të rëndësishme është edhe gatishmëria për të mësuar vazhdimisht. Programi synon pikërisht këtë: të krijojë profesionistë me bazë të fortë akademike dhe praktike, por edhe me aftësi për t’u zhvilluar më tej gjatë karrierës.

Sistemet e Informacionit, në këtë kuptim, ofrojnë një profil që shkon përtej idesë tradicionale të një profesioni vetëm në teknologji. Është një fushë ku njohuritë teknike kombinohen me analizën, komunikimin dhe kuptimin e biznesit.

Për studentët që duan të hyjnë në botën e teknologjisë, por dëshirojnë një profil më të gjerë dhe më fleksibil, Bachelor-i në Sistemet e Informacionit në UBT ofron një rrugë që mund t’i çojë nga auditorët drejt roleve ku teknologjia përdoret për të zgjidhur probleme reale dhe për të krijuar vlerë në organizata.

Në një treg ku informacioni është bërë një nga burimet më të rëndësishme të çdo organizate, profesionisti që di ta menaxhojë, analizojë dhe shndërrojë atë në vendimmarrje dhe zgjidhje teknologjike po bëhet gjithnjë e më i nevojshëm.

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Në komunën e Istogut u vendosën deri tash 227 refugjatë serbë

 15 gusht 1994

Represioni në Kosovë

Prishtinë: – Pardje (13 gusht) policia bastisi shtëpinë e Nijazi Gashit në Kodër të Diellit me pretekst se ai ka një telefon mobil. Pasi i urdhëroi çmontimin e antenës për telefon, policia bastisi shtëpinë dhe gjeti një sasi librash për shkollat fillore të Republikës së Kosovës. Gjoja për t’i kontrolluar këto, policia thirri në ndihmë agjentë serbë, të cilët shkuan në shtëpinë e Nijaziut dhe kontrolluan deri në detaje shtëpinë. Ata e kërcënuan në fund kryezotin se nuk bën të mungojë asnjë libër.

Më 14 gusht një patrullë e policisë serbe, e prirë nga polici i njohur për të keq, me ofiqin Rambo trokiti në disa shtëpi në lagjen “Velania” në Prishtinë. Policët u kërkonin njerëzve letërnjoftimet, me pretekst se gjoja po kërkonin të rinj për t’i dërguar në ushtri, apo personat e dënuar për vjedhje.

Kjo patrullë hyri edhe në shtëpinë e Ismajl Sopit, kryetar i Komisionit për Informim i Degës III të LDK-së në Prishtinë.

Pejë: – Në bazë të thirrjes së policisë, në qendrën e policisë serbe në Pejë më 11 gusht u paraqit Qazim Metë Kastrati nga fshati Dobërdol. Në stacion i thanë atij se duhet të dorëzojë një armë.

Në shtëpinë e tij në fshatin Jabllanicë e Vogël, më 11 gusht, u mor nga policia Zymer Rexhaj, i punësuar i përkohshëm në botën e jashtme. Në stacionin e policisë në Pejë atë e mbajtën tri orë dhe e liruan me kusht që të paraqitet sërish të nesërmen në polici, prandaj ia morën peng pasaportën. Policia i tha atij se duhet të dorëzonte një armë. Të nesërmen kur shkoi në polici, përgjegjësit serbë i dhanë urdhër që të largohet nga Kosova me gruan dhe fëmijët e tij deri të nesërmen në orën 6 të mëngjesit. Nga frika se do ta pësojë keq, Zymer Rexhaj u largua me të shpejtë nga Kosova.

Avni Berisha (21) nga fshati Kliçinë u rrah nga polici i stacionit të policisë në këtë fshat, i quajtur Dejan. Avniu u rrah pa kurrfarë shkasi derisa po bartte zhavor nga Bistrica në fshatin e tij.

Më 12 gusht policia serbe rrahu Avdyl Nimon Gashin (1933) nga fshati Broliq, i cili kur u sulmua nga policia, po ruante lopët e tij. Nga goditjet ai ka marrë plagë të rënda dhe ka kërkuar ndihmën mjekësore në spital në Pejë.

Mitrovicë: – Më 12 gusht, në orën 11,30, tre policë serbë rrahën në fshatin Shipol të Mitrovicës pa kurrfarë shkasi Hasan Alidemajn (27), Bedri Osmanin dhe Vesel Habibin. Policia kërkoi nga këta që ta tregojnë shtëpinë e Skënder Çitakut. Në përgjigjen se këta nuk dinin ku është shtëpia e z.Çitakut, policia i goditi me grushta e me shqelma. Pasi doli në derë të shtëpisë së vet, policia rrahu edhe Bedri Osmanin. Në këtë rrëmujë nga shtëpia e tij doli një fëmijë tetëvjeçar dhe prej frikës ai iku në oborrin e Vesel Habibit. Policia e ndoqi atë fëmijë pas. Policia pasi hyri në oborrin e Veselit e rrahu edhe atë.

Malishevë: – Musë Toplana me të birin Dalipin, kusheririn Halilin dhe Ramiz Gashin nga Kieva, me pretekst të kërkimit të armëve, u ftuan dhe u keqtrajtuan në stacionin e policisë serbe në Kievë nga e mërkura e kaluar deri më sot.

Më 11 gusht me pretekst të kërkimit të armëve u bastis edhe familja e Fejzë Lacajt në fshatin Lladroviq. Prej tij kërkohej një revole, me të cilën, thoshin policët, Fejza ka shtënë në ajër një ditë më parë. Policia rrahu djalin e Fejzës, Shaban Lacajn (23). Policia e mori atë në shtëpi dhe e dërgoi në pyll larg fshatit ku e rrahu dhe e maltretoi gjatë. Pas një kohe atë e kthyen në shtëpi dhe e kërkuan vëllanë e tij Bajramin. Për shkak se kryezoti i familjes nuk gjendej në shtëpi, policët bashkë me Shabanin shkuan në Malishevë dhe pasi e takuan Fejzën në afërsi të Bellanicës, e morën atë dhe e rrahën rëndë në stacionin e policisë në Suharekë.

Njoftohet se kësaj familjeje policia ua mori në oborr traktorin dhe ca gjësende të tjera dhe ua mbylli furrën e gëlçeres së djegur, pasi Fejza e ushtron këtë zeje.

Të shtunën, policia serbe e Kievës kërkoi Halit Hotin në shtëpinë e tij në Carrallukë. Njoftohet se policia e kërkoi atë për shkak të një telefoni mobil që e ka Halili qe disa vite me leje përkatëse. Antena dhe aparati telefonik u morën dhe u dërguan nga policët në stacionin e policisë.

Vushtrri: – Më 7 gusht një patrullë e policisë serbe, me pretekst të kërkimit të armëve, shkoi në familjen e Rexhep Bajramit dhe Aziz Imerit në fshatin Liçej. Policia rrahu Rexhepin (74), djalin e tij Eminin dhe Azizin e djalin e tij Sabriun.

Më 11 gusht policia serbe arrestoi Sylë Sylën në fshatin Beçuk, me pretekst se gjoja ai ka bërë falsifikimin e regjistrimit të makinës.

Njoftohet se Sylë Syla punon në Zvicër qe 20 vjet.

15 gusht 1995

Në komunën e Istogut u vendosën deri tash 227 refugjatë serbë

Sot, në qendrën për rehabilitim në Banjë të Pejës të komunës së Istogut u vendosën edhe 50 refugjatë serbë të ardhur nga Knini, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Istog.

Vlen të theksohet se 55 refugjatët serbë nuk janë vendosur dje në lokalet e hotelit “Gërmeç”, por në SHNK në Gjurakoc.

Njoftohet se deri tash në komunën e Istogut janë vendosur gjithsej 227 refugjatë serbë të ardhur nga Kroacia.

 15 gusht 1997

Ushtria serbe maltretoi rëndë 12 shqiptarë

 “Bujku” i sotëm, duke iu referuar Komisionit për Informim të Degës së LDK-së në Shtërpcë, njofton se më 11 gusht, rreth orës 15, derisa ktheheshin pas mbledhjes së boronicave në bjeshkët e Sharrit, në afërsi të fshatit Blutinë e Epërme e Prizrenit, nga ushtarët serbë u ndaluan dhe u maltretuan rëndë Ahmet Bajrami, Myftar Syla, Sefer Muharremi, Rasim Selmani, Florim Selmani, Basri Muharremi, Njazi Muharremi, Besim Tahiri, Avni Muharremi, Bujar Muharremi të gjithë këta nga fshati Viçaj dhe Nexhat Arifi e Razim Arifi nga fshati Firajë.

Këta të rinj u ndaluan në afërsi të Blutinës, që është shumë larg nga karakolla e ushtrisë dhe sapo u nxorrën nga fshati ku u maltretuan rreth dy orë.

Më pas, këta të rinj u dërguan në Karakoll ku kundër tyre vazhduan maltretimet e rënda fizike e psikike.

Ushtarët kishin lënë në tavolina revole, automatikë e litarë dhe duke iu kërcënuar me cinizëm u thoshin: “zgjidhni armët me të cilat do ta vrani veten”.

Megjithatë, momentet më të rënda e më shqetësuese për ta ishin kur u shkaktohej maltretimi me rrymë, malterim ky që zgjaste edhe mbi një gjysëm ore.

E gjithë jo zgjati deri në orën 22, kur 12 shqiptarët filloi t’i marrë në pyetje një rreshter i klasës së parë, i cili, sipas dëshmitarëve, ishte i përkatësisë myslimane. Edhe sjelljet e hetimet e tij ishin të njëjta e të rënda. Rreth orës 22,45 minuta në karakoll paraqitet Sami Selmani, babai i Rasimit e Florimit, i cili më parë duke i kërkuar bijtë e të rinjtë e tjerë, rastin e kishte paraqitur në stacionin e milicisë në Sreckë të Shtërpcës dhe pastaj në mungesë të informatave ishte nisur për në karakoll. Pas bisedës së tij me rreshterin, 12 të rinjtë u liruan, por atyre ushtria serbe ua ndali letërnjoftimet dhe i urdhëroi që sërish të nesërmen të paraqiten në të njëjtin vend.

Por, as të nesërmen atyre nuk iu kthyen letërnjoftimet. Më vonë

Sami Selmani rastin e paraqiti në kazermën e ushtrisë serbe në Prizren, ku nga komandanti i kazermës së ushtrisë serbe mori përgjigje se ky rast nuk është lajmëruar. Ky komandant pastaj me disa ushtarakë të tjerë shkoi në karakoll dhe këtyre personave ua ktheu letërnjoftimet, thuhet në njoftim.

15 gusht 1998

Sulm masiv serb mbi fshatrat bri rrugës Pejë – Deçan

Janë sulmuar fshatrat e Deçanit: Isniq, Lëbushë, Strellc, Prapaçan, Dubovik e Krushec si edhe fshatrat Loxhë e Raushiq afër Pejës. – Deri më tash pesë civilë të vrarë. – Mbi 50. 000 shqiptarë, shumica prej tyre refugjatë, po mbahen në rrethim në fshatrat e sulmuara

Në orët e hershme të mëngjesit forcat serbe kanë filluar sot një sulm masiv kundër fshatrave bri rrugës Deçan – Pejë. Në këtë sulm po marrin pjesë 46 tankse, katër aeroplanë, tetë helikopterë, 20 kamionë e forca të tjera.

Bashkëpunëtori i QIK-ut nga rrethinat e Deçanit, burime të KMDLNJ-së në Pejë dhe dëshmitarë të ndryshëm të fshatrave të Deçanit i thanë sot QIK-ut se pas sistemimit të forcave mëdha serbe gjatë natës, sot në orën 6:00 ka filluar sulm masiv kundër fshatrave Loxhë e Raushiq, të komunës së Pejës, dhe mbi fshatrat e Deçanit: Isniq, Lëbushë, Strellc, Prapaçan, Dubovik, Krushec e tjerë.

KMDLNJ nga Peja njoftoi se sulmi mbi fshatin Loxhë filloi në orën 6:00 me hedhjen e nga një bombe nga katër aroplanë të tipit “Orao”. Pastaj ka vazhduar granatimi nga bazat ushtarake në Zagërmë dhe nga baza e instaluar në fshatin Gorazhdec. Prej orës 6:00 deri në 8:15 kanë rënë së paku 200 granata në fshat. Nga fshati po del tym e flakë, ndërsa deri tash nuk dihet për viktima, pasi fshati është i bllokuar. Nga baza ushtarake në Zagërmë po granatohet edhe fshati Strellc, në një largësi rreth katër kilometra.

Osman Cacaj, kryetar i Komisionit për Informin në Degën e LDK-së në Deçan, i tha QIK-ut se sot në orën 6:00 nga helikopterët e autoblindat ka filluar një sul masiv mbi fshatrat e Deçanit. Deri në orën 9:00, kur po vazhdonte sulmi, dihej për pesë civilë të vrarë.

60. Cacaj tha se se në këto fshatra gjenden rreth 60. 000 banorë të komunave të Deçanit, Pejës, Malishevës, Gjakovës.

Në emër të fëmijëve, grave e pleqve ai i bëri thirrje bashkësisë ndërkombëtare që të ndërhyjë urgjentisiht për të shpëtuar popullin e sulmuar të Deçanit e Pejës.

1. Cacaj tha se helikopteri po fluturon vazhdimisht mbi këtë zonë, ndërsa popullsia nuk ka t’ia mbajë. Prej uikendit të javës së kaluar, kur filloi një ofensivë e fuqishme serbe në komunën e Deçanit, kjo popullsi është mbajtur në rrethim të plotë të forcave serbe.

Një dëshmitar tjetër i tha QIK-ut se po granatohen edhe fshatrat Lugut të Baranit.

Deputetja e PDK-së, Besa Kabashi-Ramaj, ka kritikuar kryeministrin në detyrë, Albin Kurti, për pjesëmarrjen në ceremoninë e diplomimit të kadetëve të rinj të Shërbimit Korrektues të Kosovës.

Ajo akuzoi Kurtin se po përdor institucionet e sigurisë për të krijuar, sipas saj, një imazh të normalitetit në kohën kur vendi po përballet me krizë politike dhe institucionale.

Kabashi-Ramaj tha se uniformat dhe institucionet e sigurisë nuk duhet të përdoren për qëllime politike, duke theksuar se ato janë institucione të Republikës së Kosovës dhe jo të një partie apo individi.

Ajo i bëri thirrje Kurtit dhe Lëvizjes Vetëvendosje që të kthehen në Kuvend dhe të mundësojnë konstituimin e tij.

Deputetja e PDK-së kritikoi gjithashtu mungesën e sigurimit shëndetësor dhe jetësor për pjesëtarët e sektorit të sigurisë, duke kërkuar më shumë mbështetje për policët dhe pjesëtarët e Shërbimit Korrektues.

Kabashi-Ramaj tha se respekti ndaj pjesëtarëve të uniformuar nuk duhet të matet me ceremoni e fotografi, por me kushtet dhe trajtimin që shteti ua ofron atyre./A.K/

Zjarri i madh që përfshiu Omishin dhe zonat përreth në Kroaci ka lënë 40 persona të lënduar, ndërsa 14 prej tyre janë hospitalizuar në Spitalin e Splitit.

Shtatë pacientë ndodhen në respirator, përfshirë gjashtë të rritur dhe një 17-vjeçar. Mjekët kanë bërë të ditur se i riu është në gjendje të rëndë, por aktualisht nuk është në rrezik për jetën.

Të lënduarit kanë pësuar kryesisht djegie, por janë raportuar edhe dëmtime nga thithja e tymit dhe trauma gjatë evakuimit. Te pacientët me djegie të rënda, sipërfaqja e trupit e prekur varion nga 15 deri në 60 për qind.

Autoritetet shëndetësore po shqyrtojnë mundësinë e transferimit të disa pacientëve në spitale në Zagreb, por mjekët kanë theksuar se kjo do të bëhet vetëm nëse gjendja e tyre është stabile.

Në mesin e të lënduarve janë kryesisht shtetas kroatë, por edhe dy shtetas të huaj, një gjerman dhe një polak.

Ndërkohë, shërbimet mjekësore në Split janë përforcuar gjatë natës, ndërsa autoritetet u kanë bërë thirrje qytetarëve të ekspozuar ndaj tymit të mos krijojnë panik dhe të kërkojnë ndihmë mjekësore në rast të simptomave serioze./A.K/