Përmbytjet janë ndër fatkeqësitë natyrore më shkatërruese në botë dhe vitet e fundit kanë prekur gjithnjë e më shumë vende, nga Azia dhe Afrika deri në Evropë dhe Amerikën e Jugut.

Reshjet ekstreme, stuhitë tropikale, shkrirja e akullnajave dhe shembja e digave kanë shkaktuar humbje të mëdha njerëzore, shkatërrim të banesave dhe infrastrukturës, si dhe zhvendosjen e qindra mijëra njerëzve.

Nga përmbytjet katastrofike në Libi në vitin 2023 e deri te tragjedia më e fundit në kufirin Nepal–Tibet, këto janë disa nga rastet më të rënda të viteve të fundit.

1. Nepal-Tibet – gusht 2026

Një nga katastrofat më të fundit dhe më të rënda është ajo që goditi kufirin mes Nepalit dhe Tibetit më 26 gusht 2026. Përmbytjet e rrufeshme u shkaktuan nga një shembje masive akulli dhe shkëmbinjsh në Himalaje, e cila krijoi një rrjedhë të fuqishme uji dhe balte përgjatë luginave.

Sipas të dhënave të fundit, të paktën 165 persona kanë humbur jetën në Nepal, ndërsa rreth 1,500 persona janë raportuar të zhdukur në Nepal dhe Tibet. Më shumë se 700 prej personave të zhdukur besohet se janë shtetas të huaj.

Përmbytjet shkatërruan shtëpi, ura, rrugë dhe pjesë të infrastrukturës, ndërsa ekipet e shpëtimit po përdorin helikopterë për të evakuuar të mbijetuarit dhe për të dërguar ndihma. Në mesin e personave të prekur janë edhe turistë dhe pelegrinë që udhëtonin drejt zonës së malit Kailash.

2. Kina – përmbytjet e korrikut 2026

Në korrik 2026, tajfuni Maysak goditi rajonin Guangxi në jugperëndim të Kinës, duke sjellë reshje ekstreme dhe përmbytje masive.

Sipas të dhënave të raportuara nga autoritetet kineze, të paktën 159 persona humbën jetën, ndërsa 10 të tjerë vazhdonin të ishin të zhdukur deri më 21 gusht. Në disa zona u regjistruan deri në 90 centimetra shi, ndërsa në qytetin Nanning përmbytjet pasuan edhe shembjen e gjashtë digave.

Katastrofa shkaktoi dëme të mëdha në banesa dhe infrastrukturë. Vetëm në qytetin Guigang, dëmet ekonomike direkte u vlerësuan në rreth 14 miliardë juanë, ose afërsisht 2 miliardë dollarë.

3. Pakistan – sezoni i përmbytjeve 2025

Pakistani u përball me një sezon jashtëzakonisht të rëndë të përmbytjeve gjatë vitit 2025. Reshjet e fuqishme të musoneve dhe përmbytjet e rrufeshme prekën veçanërisht provincat Khyber Pakhtunkhwa, Punjab, Sindh, Balochistan dhe Kashmirin e administruar nga Pakistani.

Bilanci përfundimtar i sezonit kaloi 1,000 viktima, ndërsa më shumë se 1 milion njerëz u prekën nga katastrofa.

Përmbytjet shkatërruan mijëra shtëpi, rrugë dhe ura, ndërsa në zonat malore rrjedhat e ujit dhe rrëshqitjet e dheut e bënë shumë të vështirë evakuimin. Katastrofa u konsiderua një prej krizave më të mëdha humanitare të Pakistanit në vitet e fundit.

4. Spanjë – Valencia, tetor 2024

Në fund të tetorit 2024, rajoni i Valencias në Spanjë u godit nga reshje jashtëzakonisht intensive. Uji përmbyti qytete të tëra, rrugë dhe autostrada, ndërsa automjete u morën nga rrjedhat e ujit dhe baltës.

Në fazat e para u raportuan 95 viktima, por bilanci u rrit ndjeshëm më vonë. Përmbytjet u konsideruan ndër më vdekjeprurëset në historinë moderne të Spanjës.

Përmbytjet shkaktuan dëme të mëdha në shtëpi, biznese dhe infrastrukturë. Ato u bënë gjithashtu objekt i debatit të madh mbi sistemet e paralajmërimit dhe menaxhimin e emergjencave.

5. Vietnami – tajfuni Yagi, shtator 2024

Tajfuni Yagi goditi veriun e Vietnamit në shtator 2024, duke sjellë reshje të mëdha, përmbytje dhe rrëshqitje dheu.

Fillimisht u raportuan dhjetëra viktima, por bilanci u rrit shpejt. Deri më 13 shtator, autoritetet vietnameze raportuan 254 persona të vdekur si pasojë e tajfunit, përmbytjeve dhe rrëshqitjeve të dheut.

Yagi shkaktoi dëme të mëdha në rrjetin rrugor, banesa, fabrika dhe infrastrukturën energjetike. Përmbytjet prekën veçanërisht zonat veriore dhe komunitetet pranë lumenjve.

6. Afganistan – maj 2024

Në maj 2024, përmbytjet e rrufeshme goditën disa provinca të Afganistanit, veçanërisht Baghlanin në veri të vendit.

Sipas autoriteteve, bilanci arriti në 315 viktima, ndërsa më shumë se 1,600 persona u plagosën.

Mijëra shtëpi u dëmtuan ose u shkatërruan dhe shumë familje mbetën pa strehim. Përmbytjet shkatërruan gjithashtu toka bujqësore dhe bagëti, duke rritur rrezikun e një krize ushqimore për komunitetet e prekura.

7. Kenia – prill-maj 2024

Kenia u përball me reshje të jashtëzakonshme gjatë pranverës së vitit 2024. Përmbytjet dhe rrëshqitjet e dheut prekën shumë pjesë të vendit, përfshirë zonat rreth kryeqytetit Nairobi.

Më 5 maj 2024, autoritetet raportuan 228 persona të vdekur nga përmbytjet dhe pasojat e reshjeve të dendura.

Qindra mijëra njerëz u prekën nga katastrofa, ndërsa shtëpi, rrugë, ura dhe toka bujqësore u dëmtuan. Situata u përkeqësua edhe nga frika për tejmbushjen e digave dhe rritjen e nivelit të lumenjve.

8. Brazili – Rio Grande do Sul, maj 2024

Një nga katastrofat më të mëdha të përmbytjeve në Amerikën e Jugut ndodhi në shtetin Rio Grande do Sul të Brazilit në maj 2024.

Reshjet e dendura bënë që lumenjtë të dilnin nga shtrati dhe përmbytën qytete të tëra. Në një moment, rreth 150,000 njerëz kishin mbetur pa shtëpi, ndërsa dhjetëra mijëra të tjerë prisnin evakuimin.

Më 13 maj, numri i viktimave kishte arritur në 143 persona, sipas autoriteteve të mbrojtjes civile.

Katastrofa preku rëndë edhe ekonominë e rajonit, pasi shumë biznese, ferma dhe rrugë u përmbytën ose u shkatërruan.

9. Gjermani dhe Belgjikë – korrik 2021 

Në korrik 2021, reshje jashtëzakonisht të dendura shkaktuan përmbytje katastrofike në Gjermani, Belgjikë, Holandë dhe Luksemburg. Zonat më të goditura ishin Rheinland-Pfalz dhe North Rhine-Westphalia në Gjermani, si dhe pjesë të Belgjikës.

Në Gjermani humbën jetën të paktën 180 persona, ndërsa në Belgjikë u raportuan 39 viktima, duke e çuar bilancin e katastrofës në mbi 220 të vdekur.

Lumenjtë dhe përrenjtë u rritën me shpejtësi dhe përmbytën qytete e fshatra brenda pak orësh. U shkatërruan ose dëmtuan rëndë shtëpi, ura, rrugë, linja hekurudhore dhe rrjete të komunikimit. Mijëra njerëz u evakuuan dhe shumë komunitete mbetën për ditë të tëra pa energji elektrike dhe ujë të pijshëm.

Përmbytjet u konsideruan një prej katastrofave natyrore më të rënda që kishte goditur Evropën në dekada dhe sollën një debat të madh mbi sistemet e paralajmërimit për mot ekstrem, pasi në disa zona paralajmërimet nuk arritën te banorët në kohë.

10. Derna, Libi – shtator 2023

Një nga katastrofat më tragjike të viteve të fundit ndodhi në Derna të Libisë, në shtator 2023, pas stuhisë Daniel.

Reshjet ekstreme shkaktuan shembjen e dy digave, duke lëshuar një sasi masive uji drejt qytetit. Lagje të tëra u përfshinë nga uji dhe shumë ndërtesa u shkatërruan.

Një javë pas katastrofës, Reuters raportonte se rreth 11,300 persona kishin humbur jetën dhe rreth 10,100 të tjerë ishin të zhdukur vetëm në Derna, sipas të dhënave të Gjysmëhënës së Kuqe.

Përmbytja shkatërroi ura dhe rrugë dhe izoloi pjesë të qytetit. Numri i madh i viktimave e bëri katastrofën një nga fatkeqësitë natyrore më vdekjeprurëse të dekadave të fundit në Afrikën e Veriut.

Këto raste tregojnë se përmbytjet nuk janë më vetëm një fenomen sezonal, por mund të shndërrohen brenda pak orësh në katastrofa me pasoja të mëdha njerëzore dhe ekonomike.

Nga rrjedhat e ujit dhe rrëshqitjet e dheut në Azi, te reshjet ekstreme në Evropë dhe shembja e digave në Libi, faktorët ndryshojnë nga një rast në tjetrin.

Megjithatë, një element është i përbashkët: zonat e populluara pranë lumenjve, digave dhe rajoneve malore mbeten veçanërisht të ekspozuara.

Rasti më i fundit në kufirin Nepal-Tibet e riktheu edhe një herë vëmendjen te rreziku që paraqesin akullnajat dhe ndryshimet e shpejta në zonat malore.

Ndërkohë, përmbytjet në Pakistan, Kinë, Spanjë, Brazil, Kenia dhe vende të tjera tregojnë se përballimi i reshjeve ekstreme kërkon sisteme më të mira paralajmërimi, infrastrukturë më të fortë dhe reagim më të shpejtë në raste emergjente.

/A.K/

Policia e Nepalit ka njoftuar se numri i viktimave nga përmbytjet shkatërruese në zonën kufitare me Tibetin ka arritur në të paktën 350 të vdekur, ndërsa më shumë se 900 persona të tjerë rezultojnë ende të zhdukur.

Ekipet e shpëtimit po përballen me pengesa të mëdha për shkak të motit të keq, urave të rrëmbyera nga uji dhe rrugëve të bllokuara nga balta. Ndërkohë, në anën tjetër të kufirit në Tibet konfirmohen 3 të vdekur dhe 558 të zhdukur. Qindra shtetas të huaj nga mbi 30 shtete të ndryshme ndodhen mes të humburve në të dyja rajonet.

Sipas një studimi nga Instituti Gjeologjik i SHBA-ve (USGS), katastrofa u shkaktua nga shembja masive e akullnajave dhe rrjedha e mbetjeve ujore. Ekspertët ngrenë alarm se mbeturinat e akumuluara në shtretërit e lumenjve mund të shkaktojnë një valë të dytë përmbytjesh në orët në vijim. /BBC/

Krimineli i luftës Ratko Mlladiq, i cili shërbeu si komandant i përgjithshëm i të ashtuquajturës Ushtri e Republikës Srpska, ka vdekur sot në moshën 84-vjeçare në burgun e Hagës, sipas njoftimeve nga mediat serbe.

Mlladiq u dënua përfundimisht në qershor të vitit 2021 nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë me burgim të përjetshëm. Ai u shpall fajtor për 10 nga 11 pikat e aktakuzës, të cilat përfshinin gjenocidin në Srebrenicë, përndjekjen e popullsisë civile, shfarosjen, dëbimin, terrorizimin e Sarajevës si dhe marrjen peng të pjesëtarëve të OKB-së.

I njohur në mbarë botën me pseudonimin “Kasapi i Bosnjës”, ai mban përgjegjësinë direkte për masakrimin e më shumë se 8 mijë burrave dhe djemve myslimanë në Srebrenicë gjatë vitit 1995.

Vitin e kaluar, Tribunali i OKB-së kishte refuzuar kërkesën e tij për lirim urgjent drejt Serbisë me arsyetimin se gjendja e tij shëndetësore ishte e qëndrueshme dhe po trajtohej sipas standardeve të duhura mjekësore brenda burgut në Hagë. /E.A/

Kanë nisur xhirimet e filmit me metrazh të shkurtër “Deltar”, me regji të Ibër Dearit, ndërsa producent dhe skenarist është Afrim Muçaj. Filmi është i subvencionuar nga Qendra Kinematografike e Kosovës.

“Deltar” sjell historinë e një djaloshi i cili detyrohet të largohet nga shtëpia së bashku me familjen, ndërsa qeni i tij mbetet pas, i lidhur në zinxhir.

Filmi trajton tema si lufta, braktisja, humbja, ikja dhe ndarja nga gjithçka që një fëmijë njeh dhe do, duke e sjellë luftën dhe pasojat e saj përmes përjetimit të një fëmije.

Në kastin e filmit janë Ledion Mulaki, Afrim Muçaj, Gentrit Shala, Mia Muçaj dhe Valon Nuhiu, së bashku me aktorë të tjerë./A.K/