A e keni menduar ndonjëherë se ku jetojnë njerëzit më të lumtur në botë?

Lumturia e njerëzve nuk matet thjesht me para apo pasuri. Disa vende duket se kanë zbuluar recetën e veçantë për të jetuar më mirë, për të qeshur më shpesh dhe për të ndjerë më shumë liri në jetën e përditshme. Çfarë e bën një shoqëri vërtet të lumtur?

Sipas edicionit më të fundit të World Happiness Report, tre vendet më të lumtura në botë janë: Finlanda, Islanda dhe Danimarka. Finlanda u shpall vendi më i lumtur për herë të 9-të radhazi, Islanda është e dyta dhe Danimarka e treta. Kjo renditje bëhet nga Qendra për Kërkime mbi Mirëqenien në Universitetin e Oksfordit dhe përfshihet në raportin vjetor mbi lumturinë globale.

Kosta Rika u rendit e katërta – renditja më e lartë ndonjëherë për një vend nga Amerika Latine. Pas saj, vendet nordike vazhdojnë: Suedia e 5-ta dhe Norvegjia e 6-ta. Në top 10 janë edhe disa vende evropiane: Holanda e 7-ta, Izraeli e 8-ta (i vetmi vend nga Lindja e Mesme në top 20), Luksemburgu e 9-ta dhe Zvicra e 10-ta.

Kosova renditet e 16-ta, duke lënë pas vende si Gjermania, Austria, Sllovenia dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Kosova po tregon përmirësime të dukshme dhe renditet mes vendeve më të lumtura të botës. Ky pozicion i lartë tregon se përpjekjet për mirëqenie, liri dhe besim në shoqëri po japin fryte, duke e afruar vendin drejt një të ardhmeje më të lumtur për qytetarët e tij. Studiuesit marrin parasysh gjashtë faktorë për të shpjeguar ndryshimet midis vendeve: pasurinë për frymë, jetëgjatësinë, bujarinë, perceptimin për lirinë dhe për korrupsionin.

Është publikuar traileri i parë i filmit të shumëpritur Dune: Part Three, ku rikthehen Timothée Chalamet dhe Zendaya në kapitullin përfundimtar të trilogjisë epike fantastiko-shkencore.

Filmi, i drejtuar nga Denis Villeneuve, zhvillohet 17 vite pas ngjarjeve të Dune: Part Two dhe ndjek pasojat e ngritjes së Paul Atreides si perandor galaktik. Traileri sjell skena të betejave të përgjakshme dhe luftërave ndërgalaktike, duke paralajmëruar një përfundim spektakolar të sagës.

Filmi pritet të dalë në kinema më 18 dhjetor 2026, në të njëjtën datë me Avengers: Doomsday, duke ngritur pritshmëri për një përplasje të madhe në box office. Fansat e kanë quajtur tashmë këtë duel “Dunesday”.

Filmi i ri i Marvel do të shërbejë si vazhdim i Avengers: Endgame dhe do të rikthejë Robert Downey Jr. në rolin e Doctor Doom, si dhe Chris Evans si Steve Rogers.

Pavarësisht konkurrencës, “Dune: Part Three” ka siguruar tashmë ekranet IMAX për fundjavën e hapjes në SHBA, duke treguar se studioja Warner Bros. nuk ka ndërmend të ndryshojë datën e publikimit.

Dy filmat e mëparshëm të serisë kanë pasur sukses të madh: Dune arkëtoi rreth 402 milionë dollarë globalisht, ndërsa pjesa e dytë arriti mbi 714 milionë dollarë.

“Dune: Part Three” bazohet në romanin “Dune Messiah” të autorit Frank Herbert dhe pritet të jetë një nga filmat më të mëdhenj të vitit 2026.

Marrë dhe përshtatur nga BBC

Pavel Talankin kurrë nuk kishte dalë jashtë Rusisë deri në vitin 2024, kur u detyrua të largohej nga Uralet për sigurinë e tij. Ai kishte punuar si koordinator eventi dhe videograf në një shkollë fillore në Karabash, një nga vendet më të ndotura në botë.

Kur filloi lufta e Rusisë ndaj Ukrainës, Pasha u përfshi në propagandën e qeverisë, duke filmuar aktivitetet e shkollës. Por ai vendosi të rebelojë: filmoi fshehurazi mësues dhe mercenarë të Wagner duke trajnuar fëmijët për luftë dhe dërgoi materialin tek regjisori David Borenstein. Ky dokumentar u bë Mr Nobody Against Putin.

Filmi tregon kërcënimet, humbjet dhe rezistencën e zakonshme në jetën e përditshme nën regjimin autoritar. Pasha përdori edhe humor për t’u përballur me situatat e rrezikshme – duke kthyer simbolet pro-luftës në shkollë, duke hequr flamurin rus dhe duke luajtur himnin amerikan me Lady Gaga.

Pasha iku nga Rusia dhe tani jeton në një vend të sigurt në Evropë, por shpreson të kthehet kur regjimi të bjerë. Dokumentari ka pasur ndikim: kur u shfaq në Sundance, shumë njerëz në Karabash e shikuan dhe shpërndanë digitalisht.

Në më pak se dy vjet, Pasha u bë fitues i Oscar-it për dokumentar dhe tani ka një platformë për të treguar historinë e tij dhe të bashkatdhetarëve të tij.

Marrë dhe përshtatur nga BBC

Për shekuj me radhë, trupat e vdekur kanë frymëzuar artistët dhe ilustruesit shkencorë për të krijuar vepra të bukura dhe të hollësishme. Por historitë pas këtyre trupave janë të errëta dhe shpesh të tmerrshme.

Në pikturën e Rembrandt The Anatomy Lesson of Dr Nicolaes Tulp (1632), figura e ndriçuar është një kriminel i ekzekutuar, i disektuar para publikut. Ai nuk ishte një hero antik – thjesht një burrë i dënuar për vjedhje palltoje dimri.

Ekspozita në Thackray Museum of Medicine shfaq printe anatomike që mbulojnë pesë shekuj. Trupat e paraqitur, shpesh anonimë, u përdorën për atlaset mjekësore ose u ekspozuan si “trofe” nga koleksionistët e pasur. Shumë prej tyre nuk dhanë kurrfarë pëlqimi për t’u përdorur në këtë mënyrë.

Gjatë Rilindjes dhe më vonë, artistë si Leonardo da Vinci dhe Michelangelo studionin trupa të disektuar për t’i bërë figurat e tyre më të sakta. Por trupat ishin të vështirë për t’u siguruar; shpesh përdorej një treg i zi ku  vjedhnin kufoma nga varret për t’i shitur shkollave mjekësore.

Disa raste janë veçanërisht të errëta. Mary Billion, e vdekur në 1775, u mbajt e ekspozuar nga bashkëshorti i saj për reklamë, ndërsa William Hare dhe William Burke vranë njerëz për të furnizuar shkollën e anatomiës në Edinburg. Shumë ilustrime anatomike idealizojnë trupat, duke përzier artin, shkencën dhe erotizmin, dhe shpesh pasqyrojnë shijet dhe kulturën e kohës.

Në shekullin XX, trupa vazhduan të përdoren për shkencën mjekësore. Atlaset e Eduard Pernkopf (1937) përdornin të burgosur nga nazistët, ndërsa projekti “Visible Human” në vitet 1990 përdori trupin e një të ekzekutuari për të krijuar imazhe 3D të trupit të njeriut.

Ekspozita përpiqet të bëjë vizitorët të reflektojnë mbi pyetjet etike: kush janë trupat që shfaqen në librat anatomikë, kush i vizatonte dhe përse? Dhe sa kemi ndryshuar vërtet si shoqëri në përdorimin e trupave të të vdekurve për shkencë.

“Beneath the Sheets: Anatomy, Art and Power” është në Thackray Museum of Medicine nga 7 Shkurt deri më 21 Qershor.

Marrë dhe përshtatur nga BBC