Lajmet

Pse të rinjtë evropianë po shkojnë drejt të djathtës ekstreme?

Published

on

Nga: The Week

Duke drekuar me një sanduiç në tregun qendror të Volendamit, një port në veri të Amsterdamit, Gerald, 24 vjeç, ishte i qartë për zgjedhjen e tij në zgjedhjet holandeze të muajit të kaluar. “Votova për Wilders, dhe shumë nga miqtë e mi votuan po ashtu”, tha ai. “Dua të jetoj përgjithmonë me prindërit e mi. Unë dua shtëpinë time dhe të jem në gjendje të siguroj familjen time më vonë. Wilders dëshiron të kuptojë krizën e strehimit dhe të përmirësojë kujdesin tonë shëndetësor. Këto janë temat më të rëndësishme për mua”. Nëse të gjithë ata që votuan në zgjedhje do të ishin nën moshën 35 vjeç, Geert Wilders, populisti i ekstremit të djathtë, Partia për Liri (PVV) e të cilit tronditi Evropën duke fituar shumicën e vendeve parlamentare, do të kishte fituar edhe më thellë.

Në balotazhin presidencial francez të vitit të kaluar, Marine Le Pen fitoi 39% të votave nga francezët e moshës 18-24 vjeç dhe 49% të atyre të moshës 25-34 vjeç. Përpara zgjedhjeve të Italisë në shtator të vitit të kaluar, Fratelli d’Italia e Giorgia Melonit ishte partia më e madhe mes moshave nën 35 vjeç, me 22%.

Në të gjithë Evropën, imazhi i votuesit të së djathtës radikale – zakonisht i bardhë, mashkull, jo i diplomuar dhe i moshuar – po ndryshon, dhe studimet sugjerojnë se në disa vende, mbështetja për të djathtën ekstreme po rritet më shpejt në mesin e votuesve të rinj.

Disa faktorë mund ta shpjegojnë fenomenin, thonë analistët. “Ne duhet të jemi vërtet të kujdesshëm në lidhje me supozimin e një reshtimi kulturor ose ideologjik, midis votuesve të rinj dhe të djathtës ekstreme”, tha Catherine de Vries, një politologe në universitetin Bocconi të Italisë. “Ne e dimë se në shumë vende të rinjtë janë më pro imigracionit sesa votuesit e moshuar. Ata nuk janë bërë ksenofobë. Por jeta e tyre është më e pasigurt. Këto janë shpesh vota për atë që në këto zgjedhje holandeze u quajt “siguria e jetesës”.

Fjala holandeze bestaanszekerheid përkthehet përafërsisht si një ekzistencë me të ardhura të mjaftueshme dhe të parashikueshme, një shtëpi të kënaqshme, akses në arsim dhe kujdes shëndetësor dhe një “dyshek” kundër të papriturave.

Çështje të tilla si strehimi, klasat e mbipopulluara dhe spitalet në vështirësi ishin thelbësore për votën e të rinjve, tha De Vries. Wilders mund të dëshirojë “holandezët të parët’, por ai premton t’i rregullojë këto gjëra, tha ajo. “Partitë qeveritare imponuan masa shtrënguese”.

Në Volendam, ku PVV fitoi 42.9% të votave, kjo ishte tema e preferuar e Geraldit. “Të rinjtë, ata nga qytetet e mëdha, kujdesen për klimën dhe çështjet gjinore, por ata po injorojnë problemet reale që kemi këtu dhe tani”, tha ai.

“Unë nuk jam racist sepse votova për Wilders. Më zhgënjen që imigrantët marrin më shumë ndihmë nga qeveria sesa holandezët – por unë nuk jam kundër Islamit; Unë nuk dua që xhamitë të mbyllen. Thjesht mendoj se duhet ta kontrollojmë më mirë emigracionin”.

Koen, 19 vjeç, një student në Amsterdam, i bëri jehonë kësaj pikëpamjeje. “Unë ende jetoj me prindërit e mi – nuk mund të përballoj një dhomë në Amsterdam”, tha ai. “Më duhet të udhëtoj çdo ditë. Wilders dëshiron t’u japë strehim njerëzve që janë nga këtu – nuk mendoj se kjo është e çuditshme”.

Koen tha gjithashtu se nuk besonte që Wilders do t’i çonte deri në fund premtimet e tij ekstreme anti-islame: mbylljen e xhamive dhe nxjerrjen jashtë ligjshi të Kuranit.

Partitë e ekstremit të djathtë nuk janë opsioni i preferuar – apo edhe zgjedhja e dytë – për votuesit më të rinj kudo në Evropë, paralajmërojnë analistët. Tendenca shfaqet më e fortë në vende si Austria, Gjermania, Holanda, Suedia dhe Danimarka. Në Spanjë, përqindja e partisë ultra-konservatore Vox tek nën 35 vjeçarët u rrit nga 22% në prill 2019, në 34% atë nëntor. Ajo ra përsëri këtë vit, por ende qëndron mbi 27%.

Në Holandë, PVV u rrit për t’u bërë partia më e madhe midis 18-34-vjeçarëve, duke fituar 17% të votave, kundrejt 7% më parë. Në zgjedhjet e Suedisë 2022, 22% e grupit të 18-21 vjeçarëve votuan për Demokratët e Suedisë, parti e ekstremit të djathtë, kundrejt 12% në vitin 2018.

Pawel Zerka, një bashkëpunëtor në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë, identifikoi gjithashtu pasigurinë ekonomike si faktorin më të rëndësishëm. “Votuesit e rinj nuk kanë lëvizur djathtas për migrimin, abortin, të drejtat e pakicave”, tha ai. “Partitë e ekstremit të djathtë i kanë bindur se ofrojnë një alternativë të besueshme ekonomike”.

Jacob Davey, kreu i politikave dhe kërkimit në Institutin për Dialog Strategjik, identifikoi ndikimin e një kundërkulture rinore të ekstremit dhe ultra të djathtë.

Dhe së fundi, thotë De Vries, është edhe “normalizimi”. Për shumë votues të rinj, partitë e ekstremit të djathtë kanë qenë pjesë e peizazhit politik gjatë gjithë jetës së tyre, tha ajo. “Nuk ekziston stigmatizimi që ishte dikur”.

Në Amsterdam, Conny, 22 vjeç, tha se jeta në qytet po bëhej më e shtrenjtë, por qeverisë në largim dukej se nuk i interesonte.

“Wilders bëri fushatë për të investuar në kujdesin shëndetësor dhe në shtëpitë e njerëzve”, tha ajo. “Kur bëhet fjalë për migrimin, njerëzit nga një vend lufte meritojnë një jetë më të mirë këtu, por kjo nuk duhet të jetë në kurriz të holandezëve”. / the week – bota.al

Lajmet

“Liria ka Emër” organizon protestë gjithëpopullore kundër dënimit të ish-krerëve të UÇK-së

Published

on

By

Kryeqyteti i Kosovës pritet të jetë sot nikoqir i një prej tubimeve më të mëdha popullore të kohëve të fundit. Platforma “Liria ka Emër” ka thirrur një protestë të gjithëmbarshme që do të nisë nga ora 16:00 në sheshin “Skënderbeu” në Prishtinë, ku pritet të mblidhen mijëra qytetarë nga të gjitha qytetet e Kosovës dhe trojet shqiptare.

Arsyeja e këtij mobilizimi masiv është shprehja e revoltës dhe papajtueshmërisë me vendimin e fundit të Dhomave të Specializuara në Hagë, të cilin organizatorët dhe opinioni publike e konsiderojnë thellësisht të padrejtë.

Më 16 shtator, Gjykata Speciale shpalli fajtorë dhe dënoi me një total prej 81 vjetësh burgim ish-drejtuesit politikë e ushtarakë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Sipas këtij vendimi:

Hashim Thaçi u dënua me 25 vjet heqje lirie; Jakup Krasniqi u dënua po ashtu me 25 vjet burgim; Kadri Veseli u dënua me 18 vjet heqje lirie; Rexhep Selimi u dënua me 13 vjet burgim.

Reagimet ndaj këtij aktgjykimi nuk kanë uplotësuar me deklarata politike. Tash e 15 ditë rresht, protesta dhe marshime mbështetëse për ish-krerët e UÇK-së po zhvillohen pa ndërprerë.

Akti i sotëm në Prishtinë vjen pas një varg tubimesh që kanë kapërcyer kufijtë kombëtarë. Përveç aktiviteteve të shumta brenda Kosovës, përkrahja është manifestuar fuqishëm edhe në Shkup, si dhe nga mërgata shqiptare në qytete të ndryshme të SHBA-së, Kanadasë, Zvicrës, Gjermanisë dhe Austrisë.

Ndërkohë, rezistenca qytetare dhe politike nuk do të ndalet me kaq. Organizatorët kanë bërë të ditur se hapi i radhës ndërkombëtar do të jetë Brukseli, ku më 10 tetor është paralajmëruar një tjetër protestë masive përballe institucioneve të Bashkimit Evropian. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

IKShPK: Vaksinat kundër gripit sezonal arrijnë më 21 tetor, vonesa shkaktohet nga ndryshimet globale

Published

on

By

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) ka njoftuar qytetarët se kontingjenti i vaksinave kundër gripit sezonal për sezonin 2026/2027 pritet të mbërrijë në Kosovë më 21 tetor 2026.

Sipas IKShPK-së, procesi ndërkombëtar i prodhimit të vaksinave për hemisferën veriore ka pësuar vonesa globale për shkak të ndryshimeve në përbërjen e shtameve të rekomanduara. Këto ndryshime ushtruan ndikim të drejtpërdrejtë në afatet e furnizimit si në nivel global ashtu edhe në vendet e rajonit, duke bërë që mbërritja e tyre në Kosovë të shtyhet për 21 ditë nga afati i parashikuar.

Instituti bëri me dije se po përcjell nga afër këtë proces dhe se me të pranuar kontingjentin do të njoftojë publikun për nisjen zyrtare të procesit të imunizimit.

“IKShPK po përcjell nga afër procesin e furnizimit dhe, pas pranimit të vaksinave, do të njoftojë qytetarët dhe institucionet shëndetësore për fillimin e vaksinimit kundër gripit sezonal. Qytetarët do të informohen në kohë për vendet dhe oraret e vaksinimit, pas përfundimit të procedurave të pranimit dhe shpërndarjes së vaksinave në institucionet shëndetësore”.

Me këtë rast, IKShPK u ka shprehur falënderim qytetarëve për mirëkuptimin dhe bashkëpunimin e treguar gjatë kësaj periudhe.

 

Continue Reading

Lajmet

Rusia kërcënon NATO-n me armë bërthamore për rajonin e Kaliningradit

Published

on

By

Rusia i ka dërguar një paralajmërim të ashpër NATO-s, duke bërë të ditur se është e gatshme të përdorë të gjithë arsenalin e saj ushtarak, përfshirë armët bërthamore, nëse aleanca perëndimore ndërmerr hapa për të izoluar apo shkëputur enklavën ruse të Kaliningradit.

Në një dokument konfidencial (“non-paper”) të dërguar NATO-s, të siguruar nga agjencia e lajmeve Reuters, Moska akuzon aleancën për një “kurs të rrezikshëm dhe të pamatur” që rrit rrezikun e një konflikti të drejtpërdrejtë ushtarak.

Në dokumentin diplomatik joformal, Moska bën të qartë se përgjigja ushtarake mund të përfshijë goditje të drejtpërdrejta brenda territorit të vendeve anëtare të NATO-s që nga fillimi i çdo përshkallëzimi:

“Rusia do të jetë gati të përdorë të gjithë arsenalin e forcave dhe kapaciteteve në dispozicion të saj, duke përfshirë armët bërthamore, për të mbrojtur territorin e saj nëse vendet e NATO-s ndërmarrin ndonjë përpjekje që synon izolimin e Rajonit të Kaliningradit nga pjesa tjetër e vendit.”

Dokumenti nëvizon gjithashtu mundësinë e “sulmeve ruse kundër qendrave të vendimmarrjes në shtetet anëtare të aleancës që nga fillimi i konfliktit.”

Përveç paralajmërimit konfidencial, ambasadat ruse në të paktën tre shtete evropiane kanë lëshuar deklarata publike gjatë tre ditëve të fundit. Ato akuzojnë NATO-n për nxitje të tensioneve përmes stërvitjeve ushtarake dhe skenarëve operativë që përfshijnë Kaliningradin — territorin e militarizuar rus që ndodhet gjeografikisht midis Polonisë dhe Lituanisë.

Nga ana tjetër, diplomatët rusë hodhën poshtë pretendimet e vendeve perëndimore se Moska përbën kërcënim apo se po përgatit sulm ndaj ndonjë anëtari të NATO-s, si dhe mohuan akuzat për udhëheqjen e një “lufte hibride” përmes sabotimeve në Evropë. Sidoqoftë, pala ruse nënjëzogoi se çdo cenim ndaj Kaliningradit do të përballet me “përgjigjen më të fortë të mundshme”.

 

Continue Reading

Lajmet

15 profesorë të UBT-së renditen të parët në Kosovë në Scholarly Index 2026

Published

on

By

UBT ka shënuar rezultate të rëndësishme në Scholarly Index Top1000 Scholar 2026, ku 15 profesorë të universitetit janë renditur në vendin e parë në Kosovë në të paktën një temë kërkimore.

Në mesin e tyre janë:

Alban Kuriqi, Hyrije Koraqi, Ridvan Peshkopia, Visar Krelani, Gazmend Temaj, Pajtim Bytyçi, Burhan Reshat Rexhepi, Milaim Berisha, Kujtim Lepaja, Demokrat Nuha, Xhevahire Millaku, Liridon Kryeziu, Alfred Marleku, Nuredin Lutfiu dhe Kristina Perkola.

Këto renditje mbulojnë fusha të ndryshme të kërkimit, përfshirë inxhinierinë, ujërat dhe mjedisin, biznesin, shkencat sociale, shkencat ushqimore, arsimin, gjuhësinë dhe fusha të tjera.

Në nivel ndërkombëtar, profesorët e UBT-së kanë arritur gjithashtu pozita të larta. Prof. Dr. Alban Kuriqi ka shënuar pozitën më të lartë globale në mesin e profesorëve të UBT-së të paraqitur në këto renditje, duke u renditur i 8-ti në botë në temën “Hydrology and Sediment Transport Processes” për periudhën 2021–2025.

Po ashtu, Kristina Perkola është renditur #71 në botë, ndërsa Burhan Reshat Rexhepi #81, në temat e tyre përkatëse.

Këto rezultate tregojnë një prani të fortë të profesorëve të UBT-së si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar, dhe përforcojnë dukshmërinë e universitetit në kërkimin shkencor.

 

Continue Reading

Të kërkuara