Magazinë

Pse popullariteti në shkollë na ndikon edhe dekada më vonë

Published

on

Popullariteti në adoleshencë mund të lërë gjurmë shumë më të thella nga sa mendojmë. Sipas një analize të publikuar nga BBC News, mënyra se si jemi perceptuar dhe pranuar nga bashkëmoshatarët gjatë viteve të shkollës mund të ndikojë në jetën tonë edhe shumë dekada pasi kemi lënë shkollën.

BBC News sjell historinë e një vajze të quajtur “Georgia”, e cila gjatë adoleshencës ishte një prej nxënëseve më të zëshme dhe dominuese në shkollë. Autorja tregon se, para se të bëheshin shoqe, ajo kishte pasur frikë prej saj.

Një nga episodet që i kishte mbetur më shumë në mendje kishte ndodhur kur ishin 14 vjeçe. Shoqja e saj po organizonte një festë në një sallë të marrë me qira, ku ishte ftuar pothuajse e gjithë klasa. Megjithatë, një grup nxënësish, ku bënte pjesë edhe Georgia, nuk ishte ftuar.

Georgia dhe shoqet e saj iu afruan grupit dhe, me një ton dominues, pyetën nëse ishin të ftuara në festë. Edhe pse organizatorja fillimisht kishte hezituar, të gjithë e kuptuan se presioni social ishte aq i madh sa nuk mund t’u thoshte jo.

Ky është vetëm një shembull i mënyrës se si funksiononte hierarkia sociale në shkollë.

Emrat e nxënësve më popullorë mbahen mend për dekada

Sipas psikologut amerikan Mitch Prinstein, profesor i psikologjisë në University of North Carolina at Chapel Hill, kujtimet për nxënësit që dominonin korridoret e shkollës – vajzat më të famshme, mbretërit e maturës, sportistët e suksesshëm apo figurat më të frikshme – mund të mbeten jashtëzakonisht të forta.

Prinstein ka folur me qindra njerëz për përvojat e tyre në shkollë dhe ka zbuluar se, edhe dekada më vonë, shumë prej tyre mund të kujtojnë menjëherë emrin e nxënësit më popullor të vitit të tyre.

Në librin e tij të vitit 2017, “Popular: The Power of Likability in a Status-Obsessed World”, ai argumenton se hierarkia sociale e adoleshencës nuk zhduket domosdoshmërisht kur largohemi nga shkolla.

Madje, kërkimet tregojnë se mënyra se si jemi pëlqyer apo sa status kemi pasur gjatë adoleshencës mund të lidhet me mënyrën se si i kuptojmë marrëdhëniet shoqërore, marrëdhëniet romantike, kënaqësinë nga jeta dhe madje edhe shëndetin në vitet e mëvonshme.

Jo çdo fëmijë “popular” është domosdoshmërisht i pëlqyer

Një prej ndryshimeve të rëndësishme në mënyrën se si studiuesit e kuptojnë popullaritetin erdhi nga psikologu amerikan John Coie në fillim të viteve 1980.

Ai u kërkoi nxënësve t’u përgjigjeshin dy pyetjeve të thjeshta për shokët e klasës:

  • Kush të pëlqen më shumë?
  • Kush të pëlqen më pak?

Nga përgjigjet e nxënësve u krijuan pesë kategori sociale: të pranuarit, të refuzuarit, kontroversët, të neglizhuarit dhe mesatarët.

Fëmijët e pranuar janë ata që pëlqehen gjerësisht nga bashkëmoshatarët. Të refuzuarit marrin shumë vlerësime negative, ndërsa fëmijët kontroversë mund të jenë njëkohësisht shumë të pëlqyer dhe shumë të papëlqyer.

Kategoria e të neglizhuarve përfshin fëmijët që mezi përmenden nga të tjerët, ndërsa shumica e nxënësve klasifikohen si “mesatarë”.

Studime të shumta kanë konfirmuar se këto kategori mund të jenë të qëndrueshme. Rreth gjysma e fëmijëve mund të ruajnë të njëjtin pozicion social edhe disa vite më vonë, kur kalojnë nga shkolla fillore në atë të mesme.

“Efekti Regina George”

BBC News thekson se koncepti i popullaritetit ndryshon ndjeshëm kur fëmijët hyjnë në adoleshencë.

Në shkollën fillore, fëmijët më të pëlqyer shpesh janë ata që sillen mirë, janë të suksesshëm në mësime dhe marrin miratimin e mësuesve.

Në shkollën e mesme, situata ndryshon.

Të qenit nxënës shembullor mund të mos sjellë më status social. Në vend të kësaj, adoleshentët mund të tërhiqen nga persona që duken më të sigurt, më tërheqës, më rebelë ose më dominues.

Psikologu Mitch Prinstein shpjegon se adoleshentët fillojnë t’u kushtojnë më shumë vëmendje njerëzve që marrin vëmendjen e të tjerëve, që perceptohen si “cool”, që vishen mirë, merren me sport ose përshtaten me normat e grupit.

Madje, sjellje që duken më të “rritura” – si konsumimi i alkoolit, përdorimi i drogës apo marrëdhëniet romantike në moshë të hershme, mund t’u japin disa adoleshentëve status social, të paktën për një periudhë.

Por ky efekt ndryshon me kalimin e moshës. Rreth moshës 15-vjeçare, kërkimi i hapur i statusit fillon të ketë më pak vlerë dhe pëlqyeshmëria bëhet përsëri më e rëndësishme.

Popullariteti dhe statusi nuk janë e njëjta gjë

Ky është një nga përfundimet më interesante të analizës së BBC News.

Sipas Prinstein, të qenit i pëlqyer dhe të pasurit status të lartë mund të kenë efekte krejt të kundërta në jetën e mëvonshme.

“Të qenit i pëlqyer është diçka e mirë”, argumenton ai, duke e lidhur me rezultate më pozitive në shëndet, punë, arsim dhe mirëqenie psikologjike.

Continue Reading

Lajmet

Vrasja e Tupac Shakur: Duane “Keffe D” Davis pritet të dëgjojë sot dënimin

Published

on

Duane “Keffe D” Davis pritet të dëgjojë sot në Las Vegas dënimin për vrasjen e reperit të njohur Tupac Shakur, i cili u qëllua për vdekje në vitin 1996, në moshën 25-vjeçare.

Davis, 63 vjeç, u shpall fajtor për vrasje të shkallës së parë në gusht dhe përballet me mundësinë e burgimit të përjetshëm pa të drejtë lirimi me kusht.

Tupac u qëllua më 7 shtator 1996, teksa ndodhej në një veturë BMW të zezë së bashku me producentin muzikor Marion “Suge” Knight. Një Cadillac i bardhë u ndal pranë tyre në një semafor, nga i cili u hap zjarr. Reperi ndërroi jetë gjashtë ditë më vonë, ndërsa Knight mbijetoi.

Vrasja mbeti e pazbardhur për shumë vite, derisa Davis, ish-udhëheqës i grupit South Side Compton Crips, foli publikisht për përfshirjen e tij në ngjarje.

Ai pretendoi se gjithçka kishte nisur pas një përleshjeje në Las Vegas, ku Tupac dhe shoqëruesit e tij kishin sulmuar nipin e tij. Davis pranoi se kishte qenë në sediljen e pasagjerit të Cadillac-ut dhe se kishte siguruar armën e përdorur në sulm.

Prokuroria u mbështet në deklaratat e tij të mëparshme, duke argumentuar se ai kishte organizuar vrasjen dhe kishte siguruar armën. Ndërkaq, mbrojtja kundërshtoi akuzat, duke vënë në pah mungesën e provave fizike dhe duke pretenduar se Davis kishte dhënë deklarata të rreme për përfitime financiare.

Pas shpalljes fajtor, Davis deklaroi se do ta apelonte vendimin.

Ai mbetet personi i vetëm i akuzuar dhe i dënuar për vrasjen e reperit. Në seancën e dënimit pritet të flasin edhe anëtarë të familjes së Tupac-ut, duke kujtuar reperin jo vetëm si artist me famë botërore, por edhe si djalë, vëlla dhe familjar të dashur./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Etiketat “shkruar nga njeriu”, nisma për të dalluar librat e krijuar pa inteligjencë artificiale

Published

on

Nismat për certifikimin e librave të shkruar nga njerëzit, pa përdorimin e inteligjencës artificiale (IA), po fitojnë gjithnjë e më shumë mbështetje, pas disa rasteve të bujshme ku autorë janë dyshuar se kanë përdorur këtë teknologji pa e deklaruar.

Disa sisteme certifikimi nga Britania e Madhe, Franca dhe Gjermania u prezantuan këtë javë në Panairin e Librit në Frankfurt, një nga ngjarjet më të mëdha të industrisë botërore të librit, ku ndikimi i inteligjencës artificiale ishte ndër temat kryesore të diskutimit.

Një nga rastet që ka nxitur debat është ai i shkrimtarit haitiano-kanadez Thelyson Orelien, i akuzuar se kishte përdorur inteligjencën artificiale për të shkruar romanin e tij të parë, “It Was Either That or Die”. Ai i ka mohuar këto pretendime.

Charlotte Allibert, bashkëthemeluese e kompanisë franceze “Librinova”, e cila ofron shërbime për vetëbotimin e librave, e ka cilësuar rastin si një tronditje të madhe për industrinë franceze të librit.

“Librinova” u mundëson autorëve të paraqesin veprat e tyre për vlerësim dhe, kundrejt një tarife, të marrin etiketën “krijim njerëzor”. Deri më tani, rreth 200 vepra kanë marrë këtë certifikim. Procesi përfshin përdorimin e programeve për zbulimin e përmbajtjeve të krijuara nga IA-ja, si dhe një intervistë me auditorin, i cili e shqyrton veprën.

Në Britaninë e Madhe, kompania “Books By People” ka prezantuar certifikimin “letërsi organike”. Ky standard kërkon që teksti të jetë shkruar nga vetë autori, duke lejuar përdorim të kufizuar të inteligjencës artificiale për kontrolle drejtshkrimore dhe gramatikore.

Ndërkohë, në Shtetet e Bashkuara, organizata “Authors Guild” ka krijuar një sistem vetëcertifikimi me etiketën “shkruar nga njeriu”, të cilën deri më tani e kanë marrë rreth 6 mijë e 500 tituj.

Shqetësimet për përdorimin e IA-së në letërsi janë shtuar edhe pas rastit të romanit horror “Shy Girl”, të autores Mia Ballard. Shtëpia botuese “Hachette” anuloi publikimin e tij në Shtetet e Bashkuara dhe e tërhoqi nga shitja në Britaninë e Madhe. Ballard mohoi se e kishte përdorur vetë këtë teknologji, por pranoi se një person i angazhuar për redaktimin e librit kishte përdorur inteligjencën artificiale.

Raste të tilla kanë shtuar shqetësimet në mesin e autorëve, veçanërisht të atyre që i botojnë vetë veprat, se mund të përballen me dyshime të padrejta për përdorimin e IA-së. Nismat e certifikimit synojnë të rrisin transparencën dhe të krijojnë standarde më të qarta për autorët, botuesit dhe lexuesit./A.K/

Continue Reading

Magazinë

Robert Pattinson vjen me rol të ri në filmin “Primetime”, flet për sfidat e karrierës

Published

on

By

Aktori britanik Robert Pattinson po përjeton një nga vitet më të suksesshme të karrierës së tij, me disa projekte të rëndësishme kinematografike.

Pas paraqitjeve në filmat “The Drama” dhe “The Odyssey”, aktori 40-vjeçar rikthehet me trilerin kriminal “Primetime”, ku portretizon gazetarin amerikan Chris Hansen, të njohur për emisionin “To Catch a Predator”.

Filmi trajton operacionet investigative për identifikimin e personave të dyshuar për abuzim seksual ndaj fëmijëve, duke ngritur njëkohësisht pikëpyetje mbi kufirin mes gazetarisë, drejtësisë dhe argëtimit televiziv.

Gjatë Festivalit të Filmit në Londër, Pattinson e cilësoi temën si jashtëzakonisht shqetësuese, veçanërisht nga këndvështrimi i një prindi.

Ndërkohë, aktori pritet të shfaqet edhe në “Dune: Part Three”, ndërsa është në përgatitje edhe vazhdimi i filmit “The Batman”.

Performanca e tij në “Primetime” ka nxitur gjithashtu spekulime për një nominim të mundshëm në çmimet Oscar, që do të ishte i pari në karrierën e tij.

D.L

Continue Reading

Lajmet

Trump nderon Elon Musk-un me Medaljen Kombëtare të Shkencës, e quan “Thomas Edison të kohëve moderne”

Published

on

Presidenti amerikan, Donald Trump, i ka ndarë drejtorit ekzekutiv të SpaceX, Elon Musk, Medaljen Kombëtare të Shkencës, një nga vlerësimet më prestigjioze në Shtetet e Bashkuara, duke e cilësuar atë si “Thomas Edison të kohëve moderne”.

Ceremonia u mbajt të enjten në Institutin e Paqes në Washington, ku u nderuan edhe bashkëthemeluesi i Google, Sergey Brin, drejtori ekzekutiv i Nvidia-s, Jensen Huang, si dhe drejtuesja e AMD-së, Lisa Su.

Gjatë fjalimit të tij, Trump tha se ceremonia shënonte përparimin e shkencës dhe teknologjisë në “epokën e artë të Amerikës”, ndërsa për Musk-un përdori fjalë lavdëruese, duke e cilësuar si një “gjigant industrial”.

“Gjenialiteti dhe vendosmëria e tij e kanë shndërruar fantashkencën në realitet”, deklaroi Trump, duke e përshkruar Musk-un si një person “shumë, shumë të veçantë”.

Megjithatë, marrëdhënia mes tyre ka kaluar nëpër periudha tensioni. Musk iu bashkua Trump-it në fazën e fundit të fushatës presidenciale dhe, pas rikthimit të tij në Shtëpinë e Bardhë në janar të vitit 2025, mori rol të rëndësishëm në Departamentin për Efikasitetin e Qeverisë (DOGE), ku udhëhoqi përpjekjet për uljen e shpenzimeve dhe zvogëlimin e administratës federale.

Marrëdhënia u përkeqësua pasi Musk kritikoi projektligjin e shpenzimeve të Trump-it, të njohur si “One Big Beautiful Bill”, duke shkaktuar një përplasje publike mes tyre.

Së fundmi, Musk është afruar sërish me administratën Trump. Sipas raportimit, ai pritet të marrë rolin e bashkëdrejtuesit të projektit “Meridian”, të porositur nga Departamenti amerikan i Mbrojtjes.

Projekti synon të shqyrtojë të ardhmen e luftës, të identifikojë armët dhe teknologjitë që do t’i nevojiten ushtrisë amerikane dhe të propozojë zgjidhje për zhvillimin, testimin dhe vënien në përdorim të tyre.

Sipas Shtëpisë së Bardhë, Musk u nderua për arritjet e tij inxhinierike, të cilat kanë zgjeruar kufijtë e eksplorimit të hapësirës, sistemeve inteligjente dhe komunikimit, si dhe kanë kontribuar në forcimin e udhëheqjes teknologjike amerikane dhe zhvillimin e industrisë prodhuese./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara