

Lifestyle
Pse nuk mund t’i mbajmë mend kujtimet e hershme të fëmijërisë?
Ne priremi të kujtojmë shumë pak nga jeta jonë para moshës 7-vjeçare.
Published
2 years agoon
By
Betim GashiShumë prej nesh nuk kanë kujtime nga vitet e para të jetës. Në fakt, ne priremi të kujtojmë shumë pak nga jeta jonë para moshës 7-vjeçare.
Dhe shpesh është e paqartë nëse ato janë të vërteta apo thjesht kujtime të bazuara në foto ose histori që na janë treguar nga të tjerët.
Ky fenomen, njihet nga psikologët si “amnezia e fëmijërisë”, por ata ende nuk e kuptojnë se si ajo funksionon.
AgroWeb.org duke u mbështetur në të dhëna të ndryshme, ju njeh më poshtë me disa studime interesante, të cilat përpiqen t’i japin një shpjegim kësaj pyetjeje.
Çfarë tregojnë studimet rreth kujtesës tek foshnjat dhe fëmijët?
Në pamje të parë, duket se arsyeja pse nuk kemi kujtime nga periudha kur jemi foshnje, është sepse kujtesa nuk është zhvilluar plotësisht.
Por foshnjat që në moshën gjashtë muajshe mund të formojnë kujtime afatshkurtra që zgjasin për disa minuta dhe kujtime afatgjata që zgjasin javë ose muaj.
Në një studim, fëmijët gjashtë muajsh që mësuan se si të shtypnin një levë për të drejtuar një tren lodrash, mbajtën mend se si ta kryenin këtë veprim edhe pas tre javësh nga hera e fundit që luajtën me të.
Nga ana tjetër, fëmijët në parashkollorë, janë të aftë të kujtojnë edhe ngjarjet që kanë ndodhur disa vite më parë.
Sigurisht, aftësita e të mbajturit mend në këto mosha nuk është e ngjashme me të rriturit, sepse ato vazhdojnë të piqen deri në adoleshencë.
Në fakt, proçesi i zhvillimit është paraqitur një shpjegim për amnezinë e fëmijërisë, dhe është një nga teoritë më të besueshme që ekziston deri më sot.
Këto procese themelore përfshijnë disa rajone të trurit dhe përfshijnë formimin, ruajtjen dhe më pas procesin e të mbajturit mend.
Hipokampusi, i cili mendohet se është përgjegjës për formimin e kujtimeve, vazhdon të zhvillohet deri në moshën shtatë vjeç.
Fëmijët dhe adoleshentët kanë kujtime më të hershme se sa të rriturit. Kjo sugjeron që problemi mund të lidhet me formimin e kujtimeve sesa me ruajtjen e tyre.
Një tjetër faktor i rëndësishëm është gjuha. Nga mosha një deri në gjashtë vjeç, fëmijët mësojnë të flasin.
Është e vërtetë se deri në një farë mase, aftësia e një fëmije për të treguar një ngjarje në kohën e shkuar, parashikon se sa mirë ata do e kujtojnë atë muaj apo vite më vonë.
Një grup studiuesish, kreu këtë studim duke intervistuar fëmijët e vegjël, që u sollën në spital për dëmtimet e zakonshme që ndodhin në fëmijëri.
Fëmijët mbi 26 muaj, të cilët mund të shpreheshin me fjalë rreth ngjarjes që përjetuan, e kujtuan atë edhe për shumë vite të tjera.
Ndërsa ata nën 26 muaj, të cilët nuk mund të flisnin, nuk mundën ta kujtonin plotësisht ose fare.
Kjo sugjeron që kujtimet mund të humbasin nëse nuk përkthehen në gjuhë.
Efektet sociale dhe kulturore
Sidoqoftë, shumica e kërkimeve mbi rolin e gjuhës përqendrohen në një formë të veçantë tek të shprehurit. Që quhet ndryshe forma narrative dhe në funksionin e saj shoqëror.
Kur prindërit në prani të fëmijëve të vegjël kujtojnë ngjarjet e kaluara, ata u mësojnë atyre aftësinë narrative.
Çfarë lloj ngjarjesh janë të rëndësishme për t’u mbajtur mend dhe si të strukturojnë të folurit rreth tyre, në një mënyrë që të tjerët mund ta kuptojnë.
Ndryshe nga rrëfimi i thjeshtë i informacionit për qëllime faktike, kujtimi sillet rreth funksionit shoqëror të ndarjes së përvojave me të tjerët.
Në këtë mënyrë, historitë familjare ruajnë aksesueshmërinë e kujtesës me kalimin e kohës, dhe gjithashtu zhvillojnë mënyrën e tregimit, duke përfshirë kronologjinë e ngjarjeve, temën dhe shkallën e emocioneve. .
Edhe pse ka ende gjëra që nuk i kuptojmë në lidhje me amnezinë e fëmijërisë, studiuesit po bëjnë përparim në këtë fushë.
Ata po kryejnë më shumë studime ku individët ndiqen që nga fëmijëria.
Gjithashtu, ndërsa neuroshkenca përparon, padyshim që do të ketë më shumë studime që lidhin zhvillimin e trurit me zhvillimin e kujtesës.
Megjithatë është e rëndësishme të dini se edhe nëse nuk mund të kujtoni qartësisht ngjarje të veçanta nga rinia juaj, akumulimi i tyre lë gjurmë që ndikojnë në sjelljen tonë.
Pra edhe pse mund të mos i kujtojmë vitet e para të jetës, ato luajnë një rol të fuqishën në formimin tonë si qënie njerëzore./AgroWeb.org
Lifestyle
Gjërat që duhet të bëni në mëngjes, për të qenë të lumtur
Published
23 hours agoon
April 4, 2025
Mëngjesi nuk është ajo periudha më e bukur e ditës për shumë njerëz. Të themi që mezi zgjoheni pasi alarmi ka rënë disa herë, duhet të bëni fëmijët gati për shkollë, të përgatisni mëngjesin, të bëheni vetë gati për në punë etj.
Çfarë të bëni për të shtuar dozat e lumturisë që herët në mëngjes, në mënyrë që e gjithë dita t’ju ecë mbarë?
Zgjidh një zakon që mund ta kthesh në ritual të përditshëm – Mund të duket si diçka e zakonshme kur e lexoni për herë të parë, por shpesh disa momente të vogla herët kthehen në çaste lumturie që zgjasin gjithë ditës. Disa minuta meditim, shijimi i kafesë teksa kaloni minuta duke u fokusuar te natyra jashtë dritares, zogjtë, bari që ka mbirë në oborr, lulet e freskëta etj.
Hiqni telefonin nga dhoma – Mos kapni telefon, kompjuter, iPad, mos ndizni televizorin në mëngjes, të gjitha pajisjet janë një shtysë më shumë që ndikon në humorin tuaj dhe ka studime që provojnë se ato vërtet pengojnë lumturinë e njerëzve.
Flisni me veten – Njerëzit priren të flasin me veten shumë, sidomos në mëngjes kur ndihen të përgjumur apo të stresuar për vazhdimin e ditës. Të bërit kritika vetes a biseda për një projekt, takim të rëndësishëm apo plane janë teknikë e thjeshtë që ndihmojnë në lumturinë tuaj.
Flisni me një person të afërt për ju – Një bisedë me dikë që është miku juaj, i afërm, koleg a një person për të cilin keni mendim pozitiv, mund të jetë “kontakti social” që ka ndikim në jetën tuaj, qoftë edhe për vazhdimin e ditës. Një telefonatë, një mesazh apo pirja e një kafeje në mëngjes me këta persona mund të jetë “vulë” sigurie për lumturinë dhe vazhdimin e ditës.
Jini mirënjohës/e – Një larmi zakonesh ndikojnë në lumturi, por mirënjohja është një nga themelet kryesore të kësaj gjendjeje. Shkruani në ditar për gjërat që keni qenë mirënjohës gjatë ditëve të fundit. Leximi i tyre në mëngjes ndikon në shtimin e ndjenjave të lumturisë.
Lifestyle
Po bëni gabim, ja sa shpesh duhen pastruar furçat e grimit
Published
2 days agoon
April 3, 2025
Kur ka qenë hera e fundit që keni pastruar furçat e grimit?
Sipas një sondazhi nga Cosmetify, 37% i pastrojnë furçat vetëm një herë në gjashtë muaj, ndërsa 26% pranuan se nuk i pastronin kurrë.
Pavarësisht se e dimë se furçat mund të shkaktojnë puçrra, pak mund të thonë se i pastrojmë aq shpesh sa duhet.
Është e kuptueshme, pasi është një proces i mërzitshëm që shpesh e neglizhojmë, duhen shumë orë që furçat të thahen dhe ndaj procesi merr shumë kohë dhe bëhet i mërzitshëm.
Megjithëse pastrimi nuk është procesi më emocionues, ai është absolutisht i nevojshëm. Sebumi i lëkurës, i kombinuar me grimin dhe qelizat e vdekura të lëkurës, krijon terren të shkëlqyer mbarështimi për bakteret e siç e imagjinoni, kjo nuk është e mirë për lëkurën.
Furçat e papastra shkaktojnë skuqje, pore të bllokuara dhe acarim të lëkurës.
E njëjta vlen edhe për sfungjerët, të cilët përmbajnë edhe më shumë mikrobe se furçat.
Sa shpesh duhet të pastrojmë furçat?
Në varësi të llojit që përdorni, frekuenca e pastrimit ndryshon. Furçat për teksturat e lëngëshme, si fondatina, duhet të pastrohen të paktën dy-tre herë në javë, furçat me pluhur pastrohen vetëm një herë në javë.
Është gjithashtu e rëndësishme t’i ruani ato në një vend të freskët dhe të thatë, larg zonave me lagështirë si tualeti.
Metoda më e mirë për pastrimin e furçave të grimit
Filloni me larjen e duarve, duke përdorur sapun antibakterial e ujë të vakët. Lagni qimet e furçës, zhytni në tas me sapun, fërkojeni mirë me gishta për të hequr sa më shumë produkt. Në treg ka edhe pajisje që përshpejtojnë larjen e furçave. Një sipërfaqe plastike me “dhëmbë të vegjël” mund të reduktojë ndjeshëm kohën e pastrimit dhe mund të jetë efektive.
Lifestyle
Shampo pa sulfate: Pse dhe kur duhet t’i zgjidhni ato?
Published
1 week agoon
March 26, 2025
Procesi i zgjedhjes së një balsami të ri është një blerje e lehtë që e bëjmë një herë në muaj. Kur flokët yndyrosen shpejt a janë më të thatë se zakonisht, fillojmë të mendojmë me kujdes për zgjedhjet e produkteve tona.
Me kaq shumë premtime për gjithçka, nga nxitja e rritjes së flokëve tek ruajtja e ngjyrës, gjetja e shampos së duhur duket sfidë më vete, pasi nuk është e lehtë të kuptosh cilët përbërës të duhen dhe cilët duhet t’i shmangësh.
Një përbërës që zakonisht duhet shmangur pavarësisht nga lloji i flokëve janë sulfatet.
Ato janë përbërës pastrues që gjenden në shampo dhe që jo domosdoshmërisht të këqija, shkaktojnë probleme. Sulfatet; si lauril, sulfati i natriumit, janë pastrues të fortë që heqin hidratimin nga flokët, duke i lënë të thatë dhe “pajetë”.
Edhe pse sulfatet ofrojnë pastrim të thellë, mund të bëjnë më shumë dëm sesa mirë. Përdorimi i tyre shkakton njollë në flokët e lyer dhe lë skalpin e kokës të dehidratuar. Sulfatet pengojnë rritjen e shëndetshme të flokëve, pasi thatësia e tepërt ndikon negativisht në lëkurën tonë.
Megjithëse gjetja e një shampoje që nuk do t’i zhvesh flokët nga vajrat natyralë është e rëndësishme, është po aq efektive që produkti të sigurojë pastrim adekuat e të eliminojë papastërtitë dhe djersën nga skalpi.
Gjetja e ekuilibrit të duhur për këtë çështje mund të jetë e vështirë për konsumatorin mesatar. Gjëja më e rëndësishme, është kujdesi për skalpin e kokës, i cili është baza për rritjen e shëndetshme. Është thelbësore që skalpi të mbahet i pastër dhe i hidratuar në mënyrë që flokët të mbeten të shëndetshëm. Kur skalpi ynë është në gjendje të mirë, ai gjithashtu ndihmon në parandalimin e rënies së flokëve.
Lifestyle
Studimi: Miqësitë që zgjasin më shumë se 7 vjet, zgjasin përjetë!
Published
2 weeks agoon
March 24, 2025
Miqësitë që zgjasin mbi shtatë vjet shpesh ndërtohen mbi besim, përvoja të përbashkëta dhe mbështetje të palëkundur.
Këto lidhje forcohen me kalimin e kohës, duke i mbijetuar uljeve dhe ngritjeve të jetës pa pasur nevojë për ndërveprim të vazhdueshëm.
Studimet tregojnë se miqësitë afatgjata përmirësojnë mirëqenien emocionale, duke ofruar siguri dhe shoqëri në çdo fazë të jetës.
Qoftë përmes kontakteve të herëpashershme apo traditave të përjetshme, këto lidhje janë çelësi i lumturisë së qëndrueshme.

E zbulon studimi i fundit, ja pse njerëzit me sy blu janë të veçantë

Pse autizmi diagnostikohet më rrallë te vajzat dhe gratë?

Vajza e Tom Hanks flet për fëmijërinë e saj: Vite plot konfuzion dhe dhunë

Një mundësi për të ndikuar në shëndetin dhe mirëqenien shoqërore me Fakultetin e Psikologjisë në UBT

Osmani në Sofje, takoi presidentin bullgar dhe mbretin e Jordanisë

Rivarrosen mbetjet mortore të 10 viktimave të luftës

Kur është koha e duhur për të përdorur vajin e peshkut

Kevin De Bruyne njofton largimin nga Manchester City në fund të sezonit

Shpërthejnë përleshjet në Sudanin e Jugut, 30 të vdekur
Të kërkuara
-
Bota2 months ago
Marrëveshja për pranimin e pakufizuar të emigrantëve, Shtëpia e Bardhë tërhiqet nga tarifat ndaj Kolumbisë
-
Bota2 months ago
Fluturimet e dëbimit kanë filluar, thotë Shtëpia e Bardhë
-
Bota2 months ago
Shtëpia e Bardhë: Armëpushimi në Liban do të zgjatet deri më 18 shkurt
-
Bota3 months ago
Trump zbulon listën e zezë të Shtëpisë së Bardhë