Lajmet

Pse njerëzit ende besojnë në shtriga?

Një 40% e shquar e popullsisë globale në 95 vende është e bindur se shtrigat ekzistojnë.

Published

on

“Jam shtrigë moderne, qëndroj pas kësaj”, thotë Barbara nga Këlni. Në mesjetë, ajo me siguri do të digjej në gur për një deklaratë të tillë.

Barbara s’është e vetmja që beson në magji sot. Sipas “Besimet e magjisë në mbarë botën: një analizë hulumtuese”, një studim global i publikuar në nëntor nga ekonomisti Boris Gershman i Universitetit amerikan në Uashington, D.C., një 40% e shquar e popullsisë globale në 95 vende është e bindur se shtrigat ekzistojnë.

Kjo shifër luhatet nga vendi në vend: në Tunizi është rreth 90%, në Gjermani vetëm 13%. Sipas autorëve të studimit, ata që besojnë në syrin e keq dhe mallkime, janë “besimtarë të shtrigave”.

Barbara, megjithatë, nuk dëshiron të mallkojë askënd, tha ajo prerazi për DW: “Ky imazh klasik i një shtrige që del fshehurazi gjatë natës, duke fluturuar mbi një fshesë dhe duke sjellë në mendje diçka të keqe për njerëzit, kjo është sigurisht një marrëzi totale”.

Për shekuj me radhë, shumë njerëz, veçanërisht gratë, ranë viktimë e këtij nocioni të shtrigës, dhe veçanërisht midis viteve 1450 dhe 1750 në Evropë. Çfarëdo fatkeqësie – sëmundje, bagëti të ngordhur, korrje të dështuara, një biznes i dështuar – duhej një kok turku. Kjo ishte e zakonshme në të kaluarën, por ekziston ende sot në disa vende.

“Ide të ngjashme të magjisë me ato të periudhës së hershme moderne ekzistojnë sot në pjesë të tjera të botës si një shpjegim për fatkeqësinë”, tha për DW etnologia Iris Gareis.

“Fatkeqësisht, për dekada njerëz që besohet se ishin magjistarë apo shtriga janë vrarë në një mënyrë mizore në shumë pjesë të botës”.

Ndërsa në vende të tilla si Tanzania ose Gana, gratë e akuzuara për magji duhet të kërkojnë strehim në të ashtuquajturat kampe shtrigash për t’i shpëtuar vdekjes, disa njerëz në hemisferën veriore deklarojnë hapur se merren me magji.

Për shembull, Justin (emri i ndryshuar): “Si fëmijë, ju mësoni për shtrigën në tregimin Hansel dhe Gretel, si i ligu që ha të mirën. Dhe në një moment, ju trajtoni atë nocion dhe mësoni ta shihni shtrigën si një grua e mençur”.

Justin është një ndjekës i vetëshpallur i Wicca – një lëvizje fetare neopagane e quajtur sipas fjalës së vjetër angleze për shtrigë.

“Hexe”, emërtimi gjerman për “shtrigë”, rrjedh nga gjermanishtja e vjetër “hagazussa”, që do të thotë gardh-kalorës. Dikush që mund t’i shohë botët tjera, thotë Justin, dhe mund të sjellë magji në jetën e tij ose të njerëzve të tjerë. Shpirtrat dhe ritualet magjike e ndihmojnë atë, thotë ai, duke shtuar se për të Krishterimit i mungonte ai sens magjie dhe ai kurrë nuk u mishërua në atë fe.

Në një univers paralel

Barbara gjithashtu nuk e ndiente si shtëpi të saj Kishën e Krishterë. Si shtrigë, ajo është një ndjekëse e feve natyrore, thotë ajo. Ajo flet me pemët dhe përdor një daulle për të rënë në kontakt me shpirtrat dhe për të shkuar në ekstazë. Ajo thotë se këtë e ka mësuar nga një shaman.

“Universi i magjisë është i pasur dhe plot ngjyra. Ju jetoni pak këtu dhe pak në një botë paralele”, deklaroi ajo.

Ndonëse shumë shtriga moderne lexojnë letra tarot, Barbara preferon të përdorë runat për të parashikuar të ardhmen.

“Pse duhet të pres që fuqitë e fatit të më japin diçka?” ajo pyet. “Nëse bëj një pyetje, përgjigjja është e sigurt që do të vijë”.

Ajo gjithashtu ka gjithmonë temjan dhe ekstrakte bimore në shtëpi – për të luftuar sëmundjet.

“Gjithçka tingëllon si barishte. Por supozohet të tingëllojë gjithashtu, sepse kjo është ajo që më parë ishte magjia, njohja e bimëve dhe shërimi i njerëzve”.

Por nga një këndvështrim historik, imazhi i shtrigës si një grua e mençur me njohuri të veçanta si shëruese dhe mami nuk është gjë tjetër veçse një klishe, thotë etnologia Iris Gareis.

Shtrigat si figura për feministët

Fenomeni i shtrigave moderne është i lidhur ngushtë me lëvizjen e grave të viteve 1970, e cila u rebelua kundër dominimit të botës mashkullore.

“Në shtrigë, ata kishin një figurë, si të thuash”, thotë Gareis. “Sigurisht, këto feministe nuk ishin studiuese shtrigash. Ato ishin thjesht gra normale, madje edhe intelektuale që thjesht përvetësuan këtë imazh të gruas së shtypur”.

Në vitet 1980, këtij imazhi iu shtua edhe aspekti shpirtëror. Ishin veçanërisht gratë urbane ato që tërhiqeshin nga fetë e bazuara në natyrë, thotë etnologia.

“Ajo që mund të imagjinoj është se në kohë pasigurie, njerëzit e kërkojnë shpëtimin e tyre në natyrë”.

Megjithëse shumë shtriga moderne në metropolet urbane nuk i përkasin asnjë grupi, por Wiccans organizohen në qarqe.

Kulti Wiccan e ka origjinën në Britani në gjysmën e parë të shekullit të 20-të dhe njihet si fe atje, siç është në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Lloje të ndryshme magjie

“Disa thonë se duhet t’i vendosni një kapelë të zezë me majë një shtrige në mënyrë që ajo të njihet si e tillë”, tha Justin, megjithëse shton se kjo s’i pëlqen atij.

“Ky është komuniteti im i vogël i lig i shtrigave”, shton ai me një vezullim në sy.

Megjithatë, në asnjë mënyrë nuk dëshiron të dëmtojë askënd, thotë ai. Por ai është i bindur, ashtu si Barbara, se ka shtriga me qëllime të errëta: “Ka magjistarë që bëjnë mallkime dhe magji me të cilat mund të arrijnë patjetër diçka”.

Paralele mes besimit te shtrigat dhe teorive konspirative?

Sipas studimit të Gershman, besimi në magji është më pak i përhapur në mesin e njerëzve të mirëarsimuar dhe ekonomikisht të shëndoshë, por iris Gareis nuk është aq e sigurt: “Në funksion të teorive moderne të konspiracionit, të cilat u bënë veçanërisht të dukshme gjatë pandemisë COVID në ShBA, dhe edhe këtu në Gjermani, kjo është e dyshimtë”.

Në fund të fundit, ajo thekson se ka edhe njerëz të arsimuar që besojnë se reptiloidët, ose njerëzit hardhuca, jetojnë mes nesh dhe kontrollojnë ngjarjet në politikë dhe ekonomi – diçka që është e pakuptueshme për të.

Magjia nuk është një lojë

Justin thotë se nuk duhet të përfshiheni në magji nëse nuk i keni këmbët në tokë: “Njerëzit që janë të paqëndrueshëm mendërisht duhet të qëndrojnë larg magjisë. Nëse ata nuk mund të marrin jetën e tyre nën kontroll, ata nuk do të gjejnë një mënyrë për të balancuar veten përmes magjisë ose Wicca. Nëse nuk jam i bazuar, atëherë nuk mund të shtrihem dhe të eksplorojë qiejt”.

Ose për të cituar Hamletin e Shekspirit, “Ka më shumë gjëra në Qiell dhe Tokë, Horatio, sesa ëndërrohen në filozofinë tënde”./UBTNews/


Continue Reading

Lajmet

Katy Perry konfirmohet në “Sunny Hill Festival 2026” – fansat aludojnë për praninë e Justin Trudeau

Published

on

By

Ylli botëror i muzikës pop, Katy Perry, do të jetë një nga emrat kryesorë të edicionit të sivjetmë të “Sunny Hill Festival” në Prishtinë, duke shënuar kështu paraqitjen e saj të parë në këtë festival.

Ardhja e këngëtares ka ngjallur interesim të madh te publiku, jo vetëm për performancën e saj në skenë, por edhe për jetën e saj private.

Së fundmi, në mediat rozë është përfolur për një lidhje të mundshme mes këngëtares dhe ish-kryeministrit të Kanadasë, Justin Trudeau. Kjo ka bërë që në rrjetet sociale të ngrihen pikëpyetje nëse ai do ta shoqërojë Perry-n gjatë qëndrimit të saj në Kosovë. /A.K/

Continue Reading

Lajmet

Edmond Hajrizi po e transformon “United Hospital” në një qendër moderne të ekselencës shëndetësore, ku inovacioni, teknologjia dhe humanizmi vendosen në shërbim të pacientit

Published

on

By

United Hospital po konsolidon çdo ditë e më shumë pozicionin e tij si një nga institucionet private më moderne dhe më inovative të kujdesit shëndetësor në Kosovë. Përmes investimeve të vazhdueshme në teknologjinë më të avancuar mjekësore, digjitalizimin e proceseve klinike, standardet ndërkombëtare dhe zhvillimin profesional të stafit, spitali po ndërton një model të ri të shëndetësisë moderne, ku cilësia, siguria dhe dinjiteti i pacientit janë boshti i çdo vendimmarrjeje.

Në qendër të këtij transformimi qëndron drejtuesi i United Hospital, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, një nga personalitetet më të njohura të botës akademike, inovacionit dhe teknologjisë në Kosovë. Me përvojën e tij ndërkombëtare në arsimin e lartë, kërkimin shkencor dhe zhvillimin teknologjik, Hajrizi po transferon në sektorin e shëndetësisë të njëjtën filozofi që e ka karakterizuar gjatë gjithë karrierës së tij: ndërtimin e institucioneve moderne, të orientuara drejt dijes, inovacionit dhe ekselencës.

Nën vizionin e tij strategjik, United Hospital nuk synon vetëm të ofrojë shërbime mjekësore cilësore, por të krijojë një kulturë të re të kujdesit shëndetësor, ku teknologjia bashkëkohore, profesionalizmi dhe humanizmi ndërthuren në funksion të pacientit. Investimet në pajisje diagnostikuese të gjeneratës së fundit, inteligjencën artificiale në radiologji, sistemet moderne të rezonancës magnetike, trajtimet bashkëkohore ortopedike dhe protokollet klinike sipas standardeve evropiane po e bëjnë këtë institucion një nga adresat më të besueshme të shëndetësisë në Kosovë.

Falë një ekipi multidisiplinar specialistësh, ekspertëve me përvojë vendore dhe ndërkombëtare, si dhe një infrastrukture moderne spitalore, United Hospital ofron diagnostikim të shpejtë, trajtim të sigurt dhe rehabilitim profesional, duke garantuar që çdo pacient të marrë kujdes të personalizuar sipas praktikave më të avancuara të mjekësisë bashkëkohore.

Bazuar në sukseset dhe transformimin që Prof. Dr. Edmond Hajrizi ka realizuar ndër vite në arsimin universitar, përmes promovimit të inovacionit, teknologjisë dhe standardeve ndërkombëtare, është e natyrshme që i njëjti vizion të reflektohet edhe në sektorin e shëndetësisë.

Përvoja e tij në ndërtimin e institucioneve moderne dhe menaxhimin e proceseve komplekse krijon pritshmëri të larta për zhvillimin e një sistemi shëndetësor më cilësor, të mbështetur në pajisje diagnostikuese të gjeneratës së fundit, protokolle bashkëkohore dhe integrimin e inteligjencës artificiale në praktikën klinike.

Ky orientim synon të rrisë saktësinë e diagnostikimit, të përmirësojë interpretimin profesional të ekzaminimeve radiologjike, përfshirë CT-në dhe rezonancën magnetike, si dhe të mundësojë zbulimin më të hershëm dhe më të sigurt të sëmundjeve.

Në këtë mënyrë, teknologjia dhe ekspertiza profesionale ndërthuren për të ndërtuar një model bashkëkohor të kujdesit shëndetësor, ku pacienti përfiton shërbime më të shpejta, më të sakta dhe në përputhje me standardet më të avancuara ndërkombëtare.

Prof. Dr. Edmond Hajrizi thekson se investimi në shëndet nuk është vetëm zhvillim institucional, por një përgjegjësi e madhe shoqërore.

“United Hospital po investon çdo ditë në teknologjinë më moderne, në zhvillimin profesional të stafit dhe në zgjerimin e kapaciteteve tona, sepse besojmë se qytetarët e Kosovës meritojnë shërbime shëndetësore të standardeve më të larta. Misioni ynë është që cilësia, inovacioni dhe profesionalizmi të jenë të qasshme për çdo pacient, pa dallim. Askush nuk duhet të ndihet i privuar nga kujdesi shëndetësor për shkak të mundësive ekonomike. Ne duam që pacienti të gjejë tek United Hospital siguri, besim dhe trajtim modern, nga diagnostikimi deri te rehabilitimi i plotë,” deklaron Hajrizi.

Ai nënvizon se Kosova ka potencial të ndërtojë një sistem shëndetësor modern dhe konkurrues me vendet evropiane, nëse investohet vazhdimisht në dije, teknologji dhe burime njerëzore.

“Qytetarët tanë nuk duhet të detyrohen të kërkojnë trajtim jashtë vendit për shërbime që mund të ofrohen me të njëjtën cilësi edhe në Kosovë. Për këtë arsye kemi investuar në pajisje të gjeneratës së fundit, diagnostikim të avancuar, sisteme inteligjente dhe në një ekip profesionistësh që ndajnë të njëjtin vizion për një shëndetësi moderne dhe të besueshme,” thekson ai.

Një prioritet i veçantë në strategjinë zhvillimore të United Hospital mbetet edhe kujdesi ndaj bashkatdhetarëve. Sipas Hajrizit, diaspora shqiptare është një ndër shtyllat më të rëndësishme të zhvillimit të Kosovës dhe meriton shërbime shëndetësore që ofrojnë siguri, efikasitet dhe standarde ndërkombëtare gjatë çdo vizite në vendlindje.

Po aq i rëndësishëm mbetet edhe investimi në shëndetin e grave dhe nënave, të cilin Hajrizi e konsideron një prioritet kombëtar.

“Investimi në shëndetin e gruas është investim në familje, në shoqëri dhe në të ardhmen e vendit. Çdo institucion serioz shëndetësor duhet ta vendosë gruan dhe nënën në qendër të kujdesit të tij. Ne kemi ndërtuar programe të veçanta për gratë dhe mërgimtaret tona, sepse besojmë se kujdesi profesional, dinjiteti dhe siguria janë të drejta themelore për secilën paciente,” shprehet Hajrizi.

Drejtuesi i United Hospital, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, shpjegon arsyet që e shtynë të investojë pikërisht në sektorin e shëndetësisë, duke e cilësuar atë si një nga fushat me ndikimin më të madh në mirëqenien e shoqërisë.

“Shëndetësia është sektori më i ndjeshëm i jetës publike, sepse në qendër të saj është njeriu dhe shëndeti i një popullate që ka kaluar sfida dhe sakrifica të mëdha ndër vite. Përpjekja ime do të jetë e pandërprerë për të ndërtuar një sistem shërbimesh shëndetësore cilësore, profesionale dhe të besueshme, të mbështetur në mjekë e profesionistë të ditur, të përgjegjshëm dhe të përkushtuar ndaj misionit të tyre. Mjekësia moderne ka kosto të lartë kudo në botën perëndimore, por synimi ynë është që edhe qytetarët e Kosovës të kenë qasje në të njëjtat standarde, teknologji dhe cilësi shërbimesh që ofrojnë spitalet më të avancuara evropiane, në mënyrë që asnjë pacient të mos ndihet i privuar nga e drejta për kujdes shëndetësor bashkëkohor,” theksoi Hajrizi.

Sipas tij, investimi në shëndetësi nuk është vetëm një projekt institucional, por një përgjegjësi kombëtare dhe një investim afatgjatë në dinjitetin, sigurinë dhe cilësinë e jetës së çdo qytetari.

Nën drejtimin e tij, United Hospital po zgjeron vazhdimisht gamën e shërbimeve diagnostikuese, kirurgjikale dhe rehabilituese, duke krijuar një model modern të kujdesit shëndetësor ku pacienti trajtohet me profesionalizëm, etikë dhe përgjegjësi të lartë.

Falë këtij vizioni afatgjatë dhe investimeve të pandërprera, United Hospital po afirmohet si një qendër e ekselencës shëndetësore në Kosovë, ku teknologjia më e avancuar, ekspertiza mjekësore dhe kujdesi njerëzor bashkohen për t’u ofruar qytetarëve dhe diasporës një përvojë shëndetësore të standardeve evropiane.

Nën udhëheqjen e Prof. Dr. Edmond Hajrizit, spitali po dëshmon se inovacioni, profesionalizmi dhe përgjegjësia sociale mund të ecin së bashku, duke e shndërruar kujdesin shëndetësor në një investim të drejtpërdrejtë për jetën, mirëqenien dhe të ardhmen e çdo qytetari./rajonipress/

 

 

 

Continue Reading

Lajmet

Marta Kos: Sot zhvillohen katër konferenca për BE-në, Shqipëria mbyll tre kapitujt e parë

Published

on

By

Komisionerja për Zgjerim e Bashkimit Evropian, Marta Kos, e ka cilësuar të martën si një ditë të rëndësishme për procesin e zgjerimit, duke njoftuar se për herë të parë në më shumë se dy dekada po zhvillohen katër konferenca ndërqeveritare të anëtarësimit brenda së njëjtës ditë.

Përmes një video-mesazhi të publikuar në rrjetin social X, Kos bëri të ditur se katër vendet që po shënojnë hapa përpara në këtë proces janë Ukraina, Moldavia, Shqipëria dhe Mali i Zi.

Sipas saj, Shqipëria do të mbyllë tre kapitujt e parë të negociatave, ndërsa Mali i Zi ndodhet në fazën përfundimtare të negociatave formale, duke pasur të mbyllur 18 nga 33 kapitujt gjithsej.

Komisionerja Kos theksoi se ky momentum i krijuar duhet të shndërrohet në rezultate konkrete në terren. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Gjashtë raste të dhunës në familje brenda 24 orëve

Published

on

By

Në raportin e fundit të Policisë së Kosovës janë regjistruar gjashtë raste të dhunës në familje në disa komuna të ndryshme. Në të gjitha rastet, pas intervistimit, të dyshuarit janë liruar në procedurë të rregullt me vendim të prokurorëve përkatës.

Në Graçanicë janë raportuar dy raste të ndara të dhunës psikike. Në rastin e parë, një grua ka njoftuar se ish-bashkëshorti i saj ka ushtruar dhunë psikike të vazhdueshme ndaj saj. Në rastin e dytë, një burrë ka ushtruar dhunë psikike ndaj motrës së tij.

Në Lipjan është arrestuar një person i cili dyshohet se ka ushtruar dhunë fizike dhe psikike ndaj bashkëshortes dhe vajzës së tij. Dy viktimat kanë pranuar trajtim mjekësor.

Në Istog dhe në Rahovec janë regjistruar dy raste të ngjashme ku bashkëshortet kanë qenë viktima të dhunës fizike nga burrat e tyre. Viktimës në Istog i është ofruar edhe ndihma mjekësore, ndërsa rasti ka kaluar nën hetime.

Një grua në Pejë ka pranuar trajtim mjekësor pasi është sulmuar fizikisht nga ish-bashkëshorti i saj. I dyshuari është arrestuar nga policia dhe më pas është liruar.

Në Mitrovicën e Veriut është iniciuar rast ndaj një personi, i cili dyshohet se ka kanosur përmes telefonit ish-bashkëshorten e tij.

Continue Reading

Të kërkuara