Lajmet

Pse kaosi brenda turmave është kaq shumë vdekjeprurës?

Si ndodh përplasja brenda turmës?

Published

on

Nga Armani Syed

Festimet e Halloween në Korenë e Jugut u shndërruan në skena makthi të shtunën e kaluar, ndërsa një kaos brenda turmës shkaktoi vdekjen e të paktën 153 njerëz në një lagje me rrugëshumë të ngushta në Seul, kryeqytetin e vendit. Ngjarja më vdekjeprurëse e këtij lloji në historinë e Koresë së Jugut, ndodhi në distriktin Itaewon, qendër e njohur e komunitetit LGBTQ.

Rreth 100 mijë njerëz ishin mbledhur jashtë klubeve dhe bareve të Itaewon për të festuar Halloween për herë të parë në 3 vite, për shkak të kufizimeve të mëparshme nga COVID-19. Të pranishmit e veshur me kostumet tradicionale të kësaj feste, u bllokuan dhe nisën tështypnin njëri-tjetrin për shkak të numri të madh të të pranishmëve. Po pse lëvizjet kaotike të turmave janë kaq të rrezikshme, dhe çfarë duhet të bëni nëse gjendeni në një moment të tillë?

Si ndodh përplasja brenda turmës?

Moskuptimi se për çdo hapësirë ​​të kufizuar, ka një kapacitet të kufizuar maksimal, është arsyeja kryesore pse ndodhin katastrofa të tilla. 

“Ekziston një degë e gjeometrisë që krijon turma me densitet të lartë, e cila nga ana tjetër mund të shkaktojë rritje progresive të turmave”, thotë G.Keit Still, ekspert i sigurisë së turmave, lektor në Universitetin Safolk.

Still nënvizon se me çdo trup shtesë që i bashkohet një turme, rritet edhe potenciali për të krijuar një forcë mbizotëruese. Duke komentuar tragjedinë e Itaewon, ai thotë se rrugica e ngushtë ishte në një tatëpjetë me dy rrugë të kundërta.

“Kjo është një gjeometri tipike që ka shkaktuar incidente të ngjashme me shumë të vdekur edhe në të kaluarën”, thekson ai.

Në ShBA, ngjarja më e fundit e këtij lloji ndodhi në dhjetorin e vitit 2021, kur dhjetë persona humbën jetën gjatë një koncerti të reperit amerikan, Travis Scott në Astroworld në Houston. Në fillim të këtij muaji, një përplasje brenda turmave në një stadium futbolli në Indonezi, shkaktoi të paktën 125 të vdekur në atë që ishte një nga incidentet më vdekjeprurëse në botë në një aktivitet sportiv.

Po pse përplasjet brenda një turme janë kaq vdekjeprurëse?

Nëse grupime të mëdha njerëzish grumbullohen së bashku, duke pasur një nivel të lartë kontakti personal, dendësia mund të tejkalojë shpeshherë kufirin e sigurisë, dhe kjo mund tabëjë të vështirë frymëmarrjen për shumë njerëz, madje edhe para se të ndodhë ndonjë incident.

Kur njerëzit përpiqen të arratisen, çdo lëvizje e vogël përforcohet nga turma, dhe kjo çon në një valë të përforcuar, apo në një Efekt Domino, ku të pranishmit fillojnë të shtyhen kundër njëri-tjetrit. 

“Një lëvizje e vogël mund të krijojë efekte shumë të mëdha. Kur zona ka pjerrësi, atëherë ndodh një rrëshqitje dhe rrëzim. Njerëzit bien mbi njëri-tjetrin, dhe këtu nisin problemet. Ndërsa përpiqen të ngrihen, krahët dhe këmbët përdridhen së bashku, ndërpritetfurnizimi me gjak, oksigjeni po ashtu, nuk mund të merret dot frymë, dhe kjo sjell asfiksinë që është shkaku më i mundshëm i vdekjes në këto raste”, thotë eksperti.

Ç’duhet të bëni nëse gjendeni brenda një turme?

Still thotë se është më mirë të marrësh pjesë në tubime të mëdha duk pasur një vetëdije të avancuar mbi situatën: “Hidhni një sy përreth jush. Dëgjoni zhurmën e turmës. Kuptojeni qënëse ndodheni në një situatë me densitet të lartë, mund të jetë shumë e vështirë të dilni prej andej. Nëse ndjeni se vendi është i mbipopulluar, dhe nëse nuk ndiheni i sigurt, thjesht mos shkoni atje”.

Këshilla e tij për organizatorët e ngjarjeve është të analizojnë hapësirën, të njohin kapacitetin e saj, dhe të menaxhojnë fluksin në ato zona për t’i mbajtur të sigurt njerëzit. Këto vlerësimeparaprake të rrezikut do të shpëtojnë jetë njerëzore në planin afatgjatë. Është shumë e vështirë që të çlirohesh nga një turmë, paralajmëron Still.

Por nëse e gjeni veten në një turmë, Qendra e SHBA-së për Kontrollin dhe Parandalimin e sëmundjeve ka këshilla. Agjencia shëndetësore këshillon që t’i mbani duart para gjoksit “si një boksier”, të shtërngoni këmbët dhe të përpiqeni të qëndroni në këmbë. Nëse rrëzoheni, thotë CDC, ngrihuni sa më shpejt që të jetë e mundur dhe kur të ketë qetësi, nisni të lëvizninë mënyrë diagonale për të dalë jashtë turmës.

Çfarë është shtypja nga turma?

Kjo është një ngjarje ku njerëzit kanë hapësirën për të ikur nga një burim rreziku, dhe kjo lëvizje kolektive krijon një rrezik të madh.

“Largimi i një turme shkakton rrallëherëincidente. Mund të ketë një reagim ‘lufto ose ik’ ku njerëzit që largohen me vrap nga njëkërcënim, për shembull nga një person që gjuan më armë, dhe kanë hapësirë ​​për të lëvizur”, shpjegon Still.

Në shtatorin e vitit 2015, të paktën 1 mijë e 470 njerëz u vranë gjatë Haxhit, një pelegrinazh islamik në Arabinë Saudite, si rezultat i një përplasjeje dhe kaosi brenda turmës së madhe.

Para tragjedisë së vitit 2015, gjatë pelegrinazhit vjetor kishte pasur edhe disa tragjedi të tjera me më pak viktima./ “Time” – Bota.al

Lajmet

Rektori Hajrizi diskuton për rolin e AI-së në edukim dhe inovacion në AI4Youth

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, mori pjesë në aktivitetin “AI4Youth: From Learning to Building”, në kuadër të panelit “Empowering the Next Generation of AI Innovators”, të organizuar me ftesë të The Foundation House, ku u diskutua roli i inteligjencës artificiale në edukim dhe përgatitjen e të rinjve për profesionet e së ardhmes.

Duke sjellë perspektivën e arsimit të lartë dhe inovacionit, Rektori Hajrizi theksoi rëndësinë e kalimit nga mësimi i inteligjencës artificiale te përdorimi i saj për krijimin e zgjidhjeve konkrete, duke nënvizuar rolin që universitetet duhet të kenë në këtë transformim.

Në këtë kontekst, UBT është institucioni i parë në rajon që ka implementuar një ekosistem të integruar të inteligjencës artificiale në edukim dhe fusha të tjera, duke e shtrirë përdorimin e AI-së në mënyrë gjithëpërfshirëse në mësimdhënie, kërkim, inovacion dhe proceset universitare.

AI4Youth është një program që synon fuqizimin e të rinjve përmes zhvillimit të njohurive dhe aftësive në inteligjencën artificiale, teknologjinë e informacionit dhe komunikimit, si dhe zhvillimin e aplikacioneve, duke i orientuar ata nga të mësuarit drejt krijimit të zgjidhjeve konkrete.

Continue Reading

Lajmet

248 kandidatë certifikohen pas përfundimit me sukses të Provimit të Jurisprudencës

Published

on

Ministria e Drejtësisë ka certifikuar 248 kandidatë të cilët kanë përfunduar me sukses Provimin e Jurisprudencës.

Certifikatat u ndanë sot në një ceremoni zyrtare të organizuar nga Ministria e Drejtësisë, ku të pranishëm ishin përfaqësues të institucioneve, anëtarë të Komisionit të Provimit të Jurisprudencës, stafi i ministrisë dhe familjarë të kandidatëve.

Zëvendëskryeministrja dhe Ministrja e Drejtësisë në detyrë, Donika Gërvalla, i uroi kandidatët për përfundimin me sukses të kësaj etape të rëndësishme në rrugëtimin e tyre profesional.

“Pas këtij numri fshihen vite të tëra shkollim, muaj e muaj përgatitje, shumë punë, sakrificë, por edhe pritje. Familje që kanë pritur dhe sakrifikuar së bashku me ju. Plane për karrierën dhe për të ardhmen”, u shpreh Gërvalla.

Ajo theksoi se certifikimi sjell edhe përgjegjësi të reja për profesionistët e rinj të drejtësisë.

“Të jesh profesionist ligjor nuk do të thotë vetëm ta njohësh ligjin. Do të thotë ta kesh guximin ta mbrosh ligjin. Të mos bësh kompromis me padrejtësinë. Të mos e përdorësh profesionin për privilegj, por vetëm për drejtësi”, tha ministrja.

Gërvalla tha se Republika e Kosovës ka nevojë për profesionistë që besojnë në ligj dhe që nuk dorëzohen përballë presionit, interesit apo padrejtësisë.

“Sot ju festoni një sukses shumë të merituar. Mbajeni këtë sukses me krenari, por mbani gjithmonë edhe përgjegjësinë që vjen me të, sepse drejtësia kërkohet pikërisht me ju”, deklaroi ajo.

Ministrja bëri të ditur se Ministria e Drejtësisë do të vazhdojë punën për modernizimin e Provimit të Jurisprudencës përmes digjitalizimit dhe procedurave më efikase, transparente dhe të qasshme.

Sipas Gërvallës, në këtë afat Provimin e Jurisprudencës e kanë kaluar shumëfish më shumë kandidatë sesa në afatet e mëparshme, gjë që, sipas saj, dëshmon potencialin e brezit të ri të juristëve në Kosovë.

Me këtë rast, ajo falënderoi kryesuesin e Komisionit, Arian Gashi, anëtarët e tjerë të Komisionit dhe stafin e Ministrisë së Drejtësisë për angazhimin në mbarëvajtjen e procesit.

Në ceremoni morën pjesë edhe zëvendësministri i Drejtësisë në detyrë, Genc Nimoni, kryetari dhe anëtarët e Komisionit të Provimit të Jurisprudencës, stafi i Ministrisë së Drejtësisë dhe familjarët e kandidatëve të certifikuar./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Gjini: Dështimi i konstituimit po bëhet për të shkuar në zgjedhje më 27 dhjetor

Published

on

Kryetari i Aleancës, Ardian Gjini, ka deklaruar se dështimi i së mërkurës për konstituimin e Kuvendit ka ndodhur, sipas tij, me qëllim që procesi të zvarritet përtej 13 shtatorit dhe vendi të shkojë në zgjedhje të jashtëzakonshme më 27 dhjetor.

Në një konferencë për media pas seancës konstituive, e cila pritet të vazhdojë të premten, Gjini e ka cilësuar zhvillimin e sotëm si “maskaradë për të blerë kohë”.

Ai ka thënë se Albin Kurti, me apo pa koordinim me Listën Serbe, po e zhvillon agjendën e tij politike në mënyrën që i konvenon.

“Kushedi për të satën herë, me apo pa koordinim Lista Srpska ndihmon që Albin Kurti të zhvillojë agjendën e vet ashtu siç i konvenon. Kjo që ka ndodhur sot është maskaradë për të blerë kohë, të zvarritet krijimi i institucioneve të Kosovës”, ka thënë Gjini.

Sipas tij, synimi është që të arrihet data 13 shtator, pas së cilës, sipas llogaritjeve të tij, mund të krijohen kushtet për zgjedhje më 27 dhjetor.

Gjini ka pretenduar se kjo datë mund të jetë e favorshme për Lëvizjen Vetëvendosje për shkak të pjesëmarrjes më të madhe të diasporës në votime.

Ai ka kritikuar gjendjen në vend, duke thënë se qytetarët në Kosovë kanë humbur besimin te pushteti dhe se zgjedhja e 27 dhjetorit lidhet me synimin për të kompensuar votat e humbura brenda vendit përmes votës së mërgimtarëve.

Ndërkaq, Gjini ka bërë të ditur se Aleanca nuk do të marrë pjesë as në vazhdimin e seancës së premtes.

“Në seancën e të premtes nuk do të marrim pjesë. Nuk mund të marrim pjesë sepse është e jashtëligjshme, jashtëkushtetuese. Është farsë. Nuk ka për qëllim themelimin e institucioneve”, ka deklaruar ai.

Gjini ka përsëritur se, sipas tij, qëllimi i zvarritjes së procesit është arritja e datës 13 shtator dhe krijimi i mundësisë që vendi të shkojë në zgjedhje të reja më 27 dhjetor./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Kurti kërkon takim me Abdixhikun dhe Hamzën për nënkryetarët e Kuvendit

Published

on

Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, njëherësh kryeministër në detyrë, Albin Kurti, bëri të ditur se ka kontaktuar kryetarët e LDK-së dhe PDK-së për t’u takuar dhe arritur dakordim për zgjedhjen e nënkryetarëve të Kuvendit të Kosovës.

Kurti tha se për përmbylljen e procesit të konstituimit të Kuvendit duhet të zgjidhen edhe nënkryetarët.

“Që të përmbyllet me sukses të plotë, duhet të zgjidhen edhe nënkryetarët, e për këtë nevojitet dakordim. Unë tashmë jam në kontakt, përveçse me kryetarin e LDK-së, gjithashtu i kam shkruar edhe atij të PDK-së që të takohemi dhe në këtë mënyrë të kemi dakordim. Le të jemi pozitivë e konstruktivë”, tha Kurti.

Ai komentoi edhe deklaratën e deputetit të Listës Serbe, Igor Simiq, i cili gjatë propozimit të Sllavko Simiqit për nënkryetar të Kuvendit tha se këtë e bënte “në emër të popullit serb”.

Sipas Kurtit, një formulim i tillë nuk është në përputhje me Kushtetutën e Kosovës dhe me betimin e deputetit.

“Siç e tha edhe kryetarja e Kuvendit, deklarata e përfaqësuesit të Listës Serbe ishte në shpërputhje me kushtetutshmërinë e Kosovës, me betimin që ai vetë e ka bërë dhe për mua ishte e çuditshme pse ai nuk e lexoi saktësisht siç e ka deponuar me shkrim propozimin për Sllavko Simiqin. Dikush nga grupi parlamentar tha që kjo mund të jetë edhe në kuadër të euforisë së tij nga varrimi i Ratko Mladiqit, i komandantit që masakroi boshnjakët. Nuk mund të votohet në Kuvend ai lloj propozimi që u deklarua, vetëm ai me shkrim”, tha Kurti./Kosovapress/

Continue Reading

Të kërkuara