Lajmet

Pse ka më shumë mushkonja këtë vit?

OBSh e shqetësuar për sëmundjet e shkaktuara prej tyre.

Published

on

Mushkonjat janë insektet më të bezdisshme dhe më të frikshme gjatë stinës së verës. Ditën, natën, jashtë apo brenda, këto insekte të vogla janë gjithnjë e më të pranishme në zonat tona dhe paraqesin një rrezik real për shëndetin e njeriut.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), ndikimi i sëmundjeve të shkaktuara nga mushkonjat po rritet globalisht. Kjo është veçanërisht shqetësuese për Evropën, ku kombinimi i globalizimit dhe ndryshimeve klimatike çon në përhapjen e vektorëve të rinj të aftë për të transmetuar sëmundje si Dengue, Zika ose Chikungunya.

Në të vërtetë, vendet mesdhetare ndër të tjera, kanë përjetuar disa shpërthime të këtyre arboviruseve (viruse të transmetuara nga mushkonjat, rriqrat dhe artropodët e tjerë) vitet e fundit. Për më tepër, arboviruset e tjerë si  Virusi i Nilit Perëndimor tani konsiderohen të rrënjosur në Evropë, me një numër të lartë të rasteve njerëzore çdo vit, veçanërisht në vendet e Evropës Jugore.

Rritja e aktivitetit të mushkonjave në Evropë është shkaktuar nga ndryshimet klimatike.

“Normalisht, gjatë muajve më të ftohtë, speciet e mushkonjave të zakonshme në vendet e Evropës Jugore shkojnë në letargji, duke adoptuar ‘një fazë rezistence’. Kjo situatë po ndryshon dhe ne tani po shohim aktivitet të mushkonjave gjatë gjithë vitit, i cili barazohet me rritjen e pickimit të mushkonjave dhe rritjen e rreziqeve për shëndetin publik”, thotë Rubén Bueno Mari, drejtor teknik i Rentokil Initial për kontrollin e vektorëve në Evropë dhe president i Shoqatës Evropiane të Kontrollit të Mushkonjave.

Megjithatë, faktorët në themel të kësaj situate janë të ndryshëm dhe kompleks.

“Vektorë të rinj kanë mbërritur në Evropë në dekadat e fundit dhe tani kanë zënë rrënjë në kontinentin tonë”, thotë Dr Ruben Bueno Mari . Mushkonja tigër aziatike  (e quajtur shkencërisht Aedes albopictus) është tani e pranishme në më shumë se 20 vende evropiane dhe është një nga bartësit kryesorë të etheve Dengue në mbarë botën.

Përveç mushkonjave tigër aziatike, mushkonja të tjera pushtuese janë regjistruar kohët e fundit në Evropë dhe po shkaktojnë shqetësime të konsiderueshme në shumë zona. Në vitin 2022, Qendra Evropiane për Kontrollin e Sëmundjeve (ECDC) mori gjithsej 18,526 raporte të reja të mushkonjave pushtuese në nivel administrativ rajonal, që përfaqëson një rritje prej 250% krahasuar me vitin 2021.

Kjo shifër tregon qartë ndikimin në rritje të këtyre insekteve në Evropë dhe tregon se sa është në rritje problemi i mushkonjave pushtuese.

Çfarë mund të bëhet për të reduktuar rreziqet?

Reduktimi i rreziqeve nga mushkonjat është zakonisht një përgjegjësi e përbashkët midis qeverive lokale dhe rajonale që punojnë së bashku për të zbatuar programet e kontrollit në zonat publike.

Në të njëjtën kohë, qytetarët duhet të kenë edhe një largpamësi më të madhe për të luftuar mushkonjat. Për shembull, aroma e një personi  është e ndryshme dhe unike për të gjithë, kështu që ka mundësi që disa të sulmohen më shumë nga mushkonjat. Në veçanti, disa kimikate të pranishme në lëkurën dhe djersën tonë, si acidi laktik ose oktenoli,  veprojnë si një tërheqës i fuqishëm për mushkonjat femra.  Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme të shmangni disa ushqime dhe pije që mund të rrisin lirimin e tërheqësve kimikë përmes lëkurës sonë, siç është alkooli për shembull.

Është treguar se njerëzit që kanë pirë sasi të caktuara alkooli janë zakonisht më tërheqës për lloje të ndryshme mushkonjash dhe kjo për shkak se ata  nxjerrin një sasi më të madhe djerse që ndryshon erën e trupit të tyre dhe gjithashtu mund të pësojnë rritje të vogla të temperaturës dhe tërheq mushkonjat. Gjithashtu një burim i rëndësishëm tërheqës për mushkonjat është CO2 që nxjerrim kur marrim frymë. 

Lajmet

Safet Zejnullahu – katër dekada në gazetari, komunikim dhe akademi, një karrierë e ndërtuar mbi fjalën, dijen dhe përgjegjësinë publike

Published

on

By

Safet Zejnullahu është një prej profesionistëve të brezit të gazetarëve kosovarë që e ka zhvilluar karrierën në pikëtakimin ndërmjet gazetarisë, komunikimit institucional dhe arsimit universitar. Me një përvojë që shtrihet nga fundi i viteve ’80 deri në ditët e sotme, ai ka qenë njëkohësisht reporter, redaktor, drejtues i komunikimit publik, profesor universitar dhe autor i një sërë botimesh profesionale e studimore mbi median dhe shkrimin.

Safet Zejnullahu është një nga ata gazetarë që profesionin nuk e kanë parë thjesht si vend pune, por si mision, përgjegjësi dhe detyrim ndaj publikut.

Safet Zejnullahu – gazetari që e mbajti etikën dhe standardin profesional edhe në ditët më të vështira të Kosovës

Pedant në punë, i komunikueshëm në raport me njerëzit dhe i përkushtuar ndaj etikës profesionale, Zejnullahu i takon brezit të gazetarëve që e ushtruan profesionin në rrethana të jashtëzakonshme – në vitet e okupimit dhe të represionit serb, kur fjala e lirë ishte e kufizuar dhe puna e gazetarit kërkonte jo vetëm dije e profesionalizëm, por edhe guxim.

Në periudhat më të vështira të Kosovës, ai ishte pjesë e një gazetarie që synonte të dokumentonte realitetin dhe t’i jepte zë shoqërisë. Angazhimi i tij në Qendrën për Informim të Kosovës (QIK) gjatë viteve 1995–1999 e vendosi në një prej pikave më të rëndësishme të informimit publik në kohën e okupimit, ndërsa përvoja e mëvonshme në gazetën “Zëri” e konsolidoi profilin e tij si profesionist i informacionit.

Por rrugëtimi i Zejnullahut nuk u kufizua vetëm në gazetarinë e shkruar. Ai e ndërtoi karrierën në disa nivele të profesionit – nga gazetaria dhe redaksia, te komunikimi institucional dhe televizioni publik. Në RTK, ku u angazhua nga viti 2016, ai ka ushtruar edhe funksionin e zëvendësdrejtorit, duke bartur në menaxhimin medial përvojën e fituar gjatë dekadave në gazetari dhe komunikim.

Ajo që e karakterizon këtë rrugëtim është vazhdimësia e një parimi: profesionalizmi duhet të mbetet mbi rrethanat, ndërsa etika duhet të jetë pikënisje e çdo informacioni që i komunikohet publikut.

Si gazetar dhe pedagog, Zejnullahu ka qenë i angazhuar edhe në formimin e gjeneratave të reja të profesionistëve të medias. Përmes mësimdhënies universitare dhe botimeve të tij, ai ka përcjellë te studentët rëndësinë e shkrimit të saktë, komunikimit të qartë, verifikimit të informacionit dhe respektimit të standardeve profesionale.

Nga ditët e vështira të okupimit, në Qendrën për Informim të Kosovës, te gazetaria profesionale, drejtimi në RTK dhe auditorët universitarë, Safet Zejnullahu e ka ndërtuar karrierën si një vazhdimësi të së njëjtës ide: gazetari duhet të jetë i saktë, i përgjegjshëm dhe i ndershëm ndaj publikut.

I lindur më 10 janar 1967 në Lladoc të Podujevës, Zejnullahu arsimin fillor e kreu në vendlindje, ndërsa studimet universitare në fushën e gjuhës dhe letërsisë shqipe dhe gazetarisë i vazhdoi në Prishtinë. Formimi i dyfishtë në gjuhë, letërsi dhe gazetari do të bëhej një nga shtyllat e profilit të tij profesional, duke ndërthurur gjatë gjithë karrierës përkushtimin ndaj gjuhës me kërkesat e komunikimit publik dhe të gazetarisë.

Nga gazetaria studentore në profesionin e informimit

Karrierën gazetarisht Safet Zejnullahu e nisi në vitin 1988, në gazetën e studentëve “Bota e Re”. Ky ishte fillimi i një rrugëtimi profesional që do ta çonte në disa prej institucioneve dhe mediave të rëndësishme të Kosovës.

Në vitet 1993–1994, ai ishte pjesë e revistës “Forumi”, ndërsa periudha 1995–1999 shënon angazhimin e tij në Qendrën për Informim të Kosovës (QIK). Kjo periudhë përkon me një nga fazat më të ndërlikuara të historisë moderne të Kosovës, kur informimi publik, dokumentimi i ngjarjeve dhe komunikimi me opinionin vendor e ndërkombëtar kishin rëndësi të veçantë.

Përvojën e fituar në këtë periudhë Zejnullahu e vazhdoi në gazetën ditore “Zëri”, ku punoi nga viti 2000 deri më 2009. Puna në një prej gazetave të njohura të kohës e konsolidoi profilin e tij si gazetar dhe profesionist i informacionit.

Kjo periudhë e gjatë në gazetari i dha mundësinë të përballet me transformimet e mëdha që kaloi media kosovare: nga gazetaria tradicionale e shtypit, te zhvillimi i formave të reja të komunikimit dhe, më vonë, te transformimi digjital i medias.

Përvoja institucionale dhe komunikimi me publikun

Pas një periudhe të gjatë në gazetari, Zejnullahu u angazhua në komunikimin institucional. Deri në vitin 2016, ai shërbeu si drejtor i Departamentit të Informacionit dhe Komunikimit me Publikun në Zyrën e Presidentit të Republikës së Kosovës.

Ky pozicion përfaqëson një dimension tjetër të karrierës së tij: kalimin nga prodhimi i informacionit gazetaresk në menaxhimin dhe organizimin e komunikimit publik institucional.

Përvoja në këtë fushë i dha mundësinë të punojë në një mjedis ku komunikimi nuk kufizohet vetëm te informimi, por përfshin edhe marrëdhënien ndërmjet institucioneve, mediave dhe publikut. Në këtë kuptim, karriera e tij përfshin të dyja anët e procesit komunikues – atë të gazetarit që kërkon, përpunon dhe transmeton informacionin dhe atë të institucionit që duhet ta komunikojë atë në mënyrë profesionale me publikun.

Akademia si vazhdimësi e profesionit

Një dimension i rëndësishëm i veprimtarisë së Safet Zejnullahut është angazhimi akademik.

Që nga viti 2006, ai është i angazhuar si mësimdhënës në UBT – Universiteti për Biznes dhe Teknologji, në Prishtinë, ku ka ligjëruar në fusha që lidhen drejtpërdrejt me komunikimin, gazetarinë dhe shkrimin akademik.

Në kuadër të veprimtarisë së tij akademike, ai ka ligjëruar lëndë si Shkrimi akademik, Proseminari, Shkathtësitë e shkrimit 1 dhe 2, Metodat e shkrimit, si dhe Media digjitale dhe sociale.

Kjo pjesë e karrierës së tij është veçanërisht e rëndësishme për faktin se përvoja praktike e gazetarisë është integruar me mësimdhënien universitare. Në këtë mënyrë, njohuritë e fituara gjatë dekadave të punës në media dhe komunikim janë përcjellë te brezat e rinj të studentëve.

Për Zejnullahun, shkrimi nuk është vetëm një teknikë profesionale, por një instrument themelor i komunikimit dhe i ndërtimit të dijes. Pikërisht ky dimension shfaqet edhe në veprat e tij akademike.

Autor i botimeve për gazetarinë dhe median

Veprimtaria e tij profesionale është shoqëruar edhe me një angazhim të vazhdueshëm në shkrimin dhe botimin e literaturës profesionale.

Ndër veprat e tij përfshihen “Lufta për Kosovën” (2000), “Shkrimi dhe Komunikimi” (2014) dhe “Lajmi në kohë lufte dhe krize” (2017).

Në vitet e fundit, veprimtaria e tij akademike është zgjeruar edhe me botime të tjera, ndër të cilat përmenden “Shkathtësitë e Shkrimit” (2019), “Nocionet e Gazetarisë” (2022), “Tranzicioni i medies në Kosovë” (2024) dhe “Media dhe shtetndërtimi – Qendra për Informim e Kosovës” (2026).

Këto botime trajtojnë tema që prekin drejtpërdrejt zhvillimin e gazetarisë dhe medias në Kosovë, proceset e transformimit të tyre, mënyrën e ndërtimit të lajmit, shkrimin profesional dhe raportin ndërmjet medias dhe proceseve shoqërore e institucionale.

Safet Zejnullahu ka doktoruar në fushën e medias në Universitetin e Prishtinës “Hasan Prishtina”, Fakulteti i Filologjisë, duke mbrojtur doktoraturën me temën “Format e tranzicionit të medies shqipe në Kosovë në vitet 1988–2008”.

Me këtë arritje akademike, ai e ka kurorëzuar një rrugëtim të gjatë profesional në gazetari, komunikim dhe studime mediale.

Veçanërisht i rëndësishëm është studimi mbi tranzicionin e medias në Kosovë, i cili e vendos zhvillimin e gazetarisë në një perspektivë më të gjerë historike dhe shoqërore – nga sistemet e mëhershme politike deri te realiteti bashkëkohor mediatik.

Një karrierë në tri dimensione

Rrugëtimi profesional i Safet Zejnullahut mund të lexohet përmes tri dimensioneve kryesore: gazetarisë, komunikimit institucional dhe akademisë.

Në gazetari, ai ka kaluar nëpër disa prej periudhave më të rëndësishme të zhvillimit të medias kosovare.

Në komunikimin institucional, ka qenë pjesë e strukturave përgjegjëse për informimin dhe marrëdhëniet me publikun në nivelin më të lartë shtetëror.

Ndërsa në akademi, përmes mësimdhënies dhe botimeve, është angazhuar në formimin profesional të studentëve dhe në dokumentimin e zhvillimeve të medias.

Ky kombinim i përvojës praktike dhe asaj akademike i jep profilit të tij një karakter të veçantë. Ai nuk e ka trajtuar gazetarinë vetëm si profesion të ushtruar në redaksi, por edhe si fushë studimi, hulumtimi dhe edukimi profesional.

Safet Zejnullahu ka shërbyer si drejtor i Departamentit të Informacionit dhe Komunikimit me Publikun në Zyrën e Presidentit të Republikës së Kosovës, deri në vitin 2016, në periudhën kur institucioni presidencial drejtohej edhe nga Presidentja Atifete Jahjaga.

Kontributi në formimin e brezave të rinj

Në një periudhë kur gazetaria po përballet me ndryshime të shpejta teknologjike, transformimin e modeleve tradicionale të informimit dhe zgjerimin e mediave digjitale, përvoja e profesionistëve që kanë kaluar nëpër disa gjenerata të medias merr një rëndësi të veçantë.

Pikërisht në këtë kontekst mund të shihet edhe angazhimi i Zejnullahut në akademi: përvoja e gazetarisë tradicionale, njohja e periudhave të krizave dhe transformimeve politike e shoqërore, si dhe përballja me zhvillimin e teknologjive të reja të komunikimit, janë bërë pjesë e punës së tij mësimore dhe botuese.

Nga gazeta studentore “Bota e Re”, te QIK-u, “Zëri”, komunikimi institucional, RTK-ja dhe auditorët universitarë, rrugëtimi i Safet Zejnullahut paraqet një karrierë të lidhur ngushtë me zhvillimin e vetë gazetarisë dhe komunikimit publik në Kosovë.

Mbi katër dekada më vonë nga fillimi i tij në gazetari, ai vazhdon të jetë aktiv në profesion, në akademi dhe në autorësinë e veprave që trajtojnë median, shkrimin dhe komunikimin.

Në këtë kuptim, Safet Zejnullahu përfaqëson profilin e një gazetari që me kalimin e viteve e ka zgjeruar profesionin e tij nga raportimi i ngjarjes drejt studimit të saj, nga praktika drejt teorisë dhe nga puna individuale në redaksi drejt formimit të brezave të rinj të komunikuesve dhe gazetarëve./rajonipress/

Continue Reading

Lajmet

UBT qëndron krah UÇK-së dhe luftës së drejtë për liri e pavarësi

Published

on

By

UBT do t’i bashkohet mbështetjes për marshin qytetar “Jo në emrin tim”, i cili do të organizohet të enjten, më 1 tetor 2026, nga ora 16:00, në sheshin “Skënderbeu” në Prishtinë.

Marshi “Jo në emrin tim” vjen si një zë i qytetarëve që kundërshtojnë vendimin e dhënë në Hagë ndaj ish-krerëve të UÇK-së dhe që kërkojnë të mos harrohet konteksti i një lufte të zhvilluar për liri, pavarësi dhe dinjitet.

Për UBT-në, 1 Tetori mbart një simbolikë të veçantë në historinë e rezistencës shqiptare në Kosovë. Më 1 tetor 1997, studentët u ngritën në një protestë paqësore kundër represionit dhe dhunës, duke e kthyer protestën studentore në një prej momenteve më të rëndësishme të rezistencës qytetare shqiptare të asaj periudhe.

Kjo datë shënon një kapitull të rëndësishëm të një rezistence që ndër vite mori forma të ndryshme, nga protestat studentore dhe rezistenca paqësore, te mobilizimi qytetar dhe lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Të gjitha këto zhvillime janë pjesë e historisë së përpjekjes së popullit shqiptar të Kosovës për liri, dinjitet dhe të drejtën për të jetuar i lirë.

Në këtë 1 Tetor, UBT qëndron krah UÇK-së dhe pranë kujtesës së rezistencës shqiptare, duke e konsideruar të rëndësishme që brezat e rinj të njohin dhe të ruajnë kujtesën për periudhat dhe ngjarjet që kanë përcaktuar rrugëtimin e Kosovës drejt lirisë.

Continue Reading

Lajmet

Arrestohen dy persona në Prizren nën dyshimin për fajde

Published

on

By

Dy persona janë arrestuar nga Policia e Kosovës në Prizren, nën dyshimin se kanë kryer veprën penale të fajdes ndaj një burri tjetër kosovar.

Sipas raportit 24-orësh të Policisë, dy të dyshuarit meshkuj janë arrestuar pas veprimeve hetimore lidhur me rastin.

Me vendim të prokurorit kujdestar, të arrestuarit janë dërguar në mbajtje, ndërsa hetimet për dokumentimin e plotë të veprimtarisë së tyre kriminale po vazhdojnë. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Plagosje në Mamushë: Arrestohet i dyshuari, sekuestrohet pistoleta me fishekë

Published

on

By

Një person ka mbetur i plagosur aksidentalisht me armë zjarri në këmbë nga një i dyshuar, bëhet e ditur në raportin 24-orësh të Policisë së Kosovës.

Lidhur me rastin, viktima është dërguar menjëherë për tretman mjekësor.

Në vendin e ngjarjes, njësitet policore kanë konfiskuar një pistoletë së bashku me nëntë fishekë dhe nëntë gëzhoja si prova materiale.

I dyshuari është arrestuar nga policia dhe, pas intervistimit me vendim të prokurorit kujdestar, është dërguar në mbajtje.

Rasti po trajtohet si “Lëndim i rëndë trupor”.  /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara