Një funeral i rrallë shtetëror për Shinzo Abe, ish-kryeministrin që u vra në korrik, ka ndarë Japoninë.
Abe ishte një nga udhëheqësit më përçarës të vendit nga paslufta, por janë lidhjet e partisë në pushtet me Kishën ultra-konservatore të Unifikimit që ka ndezur shumicën e opozitës ndaj funeralit.
Kryeministri Fumio Kishida po përballet me një ndikim politik pothuajse të vazhdueshëm nga trajtimi i lidhjeve me kishën midis ligjvënësve të partisë së tij dhe funeralit shtetëror që ai thotë se Abe e meriton.
Këtu gjeni një vështrim në disa nga arsyet pse funerali shtetëror të martën po shkakton kaq shumë zemërim:
Pse duhet që Abe të ketë një funeral shtetëror?
Kishida thotë se Abe meriton një funeral shtetëror sepse ai ishte lideri më jetëgjatë në historinë moderne politike të Japonisë dhe për politikat e tij diplomatike, të sigurisë dhe ekonomike që ngritën profilin ndërkombëtar të Japonisë. Kishida, duke vënë në dukje vrasjen e Abe gjatë një fushate zgjedhore, thotë se Japonia duhet të tregojë vendosmërinë e saj për të mos u përkulur kurrë para “dhunës kundër demokracisë”.
Vëzhguesit politikë thonë se mbajtja e një funerali shtetëror për Abe është një përpjekje e Kishida-s për të kënaqur ligjvënësit e Partisë Liberale Demokratike, në mënyrë që të forcojë kontrollin e tij në pushtet.
Koichi Nakano, profesor i politikës ndërkombëtare në Universitetin Sophia, thotë se funerali është një përpjekje për të zbardhur trashëgiminë e Abe-s dhe për të mbuluar skandalet që lidhen me Kishën e Unifikimit. Kisha akuzohet për rekrutim të papërshtatshëm dhe taktika biznesi, por i mohon akuzat.
Pse është kontroverse?
Kundërshtarët thonë se është jodemokratike, duke përmendur mungesën e një baze të qartë ligjore dhe vendimin e njëanshëm të kabinetit të Kishida-s për të mbajtur funeralin.
Kundërshtarët e Abe kujtojnë përpjekjet e tij për të zbardhur mizoritë e kohës së luftës në Japoni, shtytjen e tij për më shumë shpenzime ushtarake, pikëpamjen e tij për rolet gjinore dhe një lidership që shihet si autokratik.
Protestat e funeralit janë shtuar pasi dolën më shumë detaje rreth lidhjes së Abe dhe ligjvënësve të LDP-së me Kishën e Unifikimit. Kisha me bazë në Korenë e Jugut ka ndërtuar lidhje të ngushta me ligjvënësit e LDP-së mbi interesat e përbashkëta në kauza konservatore.
Vrasësi i Abe thuhet se ishte i zemëruar për lidhjet midis Abe, partisë së tij dhe kishës, ku për këtë të fundit ai tha se nëna e tij i kishte dhënë të gjitha paratë e familjes.
Një grup avokatësh ngritën një padi duke u përpjekur të ndalonin funeralin, por thuhet se u hodh poshtë të hënën. Poashtu një i moshuar i kishte vënë flakën vetes pranë kryeministrisë në një protestë të dukshme për funeralin.
Rreth 1.7 miliardë jen (11.8 milionë dollarë) nevojiten për vendin, sigurinë, transportin dhe akomodimin për mysafirët, tha qeveria. Kundërshtarët thonë se paratë e taksave duhet të shpenzohen për shkaqe më domethënëse, të tilla si adresimi i pabarazive ekonomike në rritje të shkaktuara nga politikat e Abe.
Cilat janë implikimet për Kishida-n?
Kishida, i cili mori detyrën një vit më parë, kishte gëzuar mbështetje të qëndrueshme publike, me fitoren e tij në zgjedhjet e korrikut që duket se i siguroi atij një mënyrë për të sunduar deri në tre vjet.
Por vlerësimet për të kanë rënë që atëherë, kjo për shkak të trajtimit të funeralit shtetëror dhe lidhjeve të partisë së tij qeverisëse me kishën e Koresë së Jugut.
Një sondazh i LDP-së zbuloi se gati gjysma e ligjvënësve të saj kishin lidhje me kishën. Kishida është zotuar për të gjitha lidhjet, por shumë japonezë duan një shpjegim të mëtejshëm se si kisha mund të ketë ndikuar në politikat e partisë.
Çfarë do të ndodhë në funeral?
Të ftuarit do të mblidhen disa orë përpara funeralit në arenën e arteve marciale Budokan në qendër të Tokios për kontrollet e sigurisë, të cilat janë forcuar pas vrasjes së Shinzo Abe-s. Asnjë ushqim apo pije nuk lejohet brenda dhe përdorimi i kompjuterëve personalë ose kamerave është i kufizuar. Rreth 1000 trupa japoneze do të rreshtojnë rrugët përreth vendit të ngjarjes.
Përfaqësues të qeverisë, parlamentarë dhe anëtarë të gjyqësorit, përfshirë Kishida, do të mbajnë fjalime ngushëllimi, ndjekur nga e veja e Abe, Akie Abe. Jashtë arenës do të vendoset një tavolinë me lule për publikun.
Qeveria thotë se funerali nuk ka për qëllim të detyrojë askënd të nderojë Abe-n. Por shumica e 47 qeverive prefekturale të vendit do të mbajnë flamurin në gjysmështizë dhe do të kenë një minutë heshtje, gjë që mund të ushtrojë presion mbi shkollat publike. Banorët dhe zyrat pranë vendit të ngjarjes do të preken nga kontrollet e trafikut dhe pikat e sigurisë, ndërsa mësimet do të anulohen në disa shkolla të lagjeve.
Kundërshtarët do të mbajnë mitingje në të gjithë vendin.
Kush do të jetë prezent në ceremoninë përkujtimore?
Aty do të jenë zëvendëspresidentja e SHBA-së, Kamala Harris, si dhe liderët nga Australia, India, Vietnami, Kamboxhia dhe Singapori. Kishida beson se ngjarja do t’i ofrojë atij një mundësi që të përfshihet në “diplomaci funerale”.
Qeveria tha javën e kaluar se 4,300 pjesëmarrës, përfshirë personalitete të huaja, ligjvënës japonezë, udhëheqës komunalë dhe përfaqësues nga biznesi, kultura dhe fusha të tjera, do të marrin pjesë – nga gjithsej 6,000 të ftuar.
Shumë anëtarë të opozitës, përfshirë ato kryesore, Partinë Demokratike Kushtetuese të Japonisë dhe Partinë Komuniste Japoneze, po bojkotojnë funeralin. Larg do të qëndrojë edhe një ish-ministër në partinë qeverisëse./UBTNews/
Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) ka njoftuar qytetarët se kontingjenti i vaksinave kundër gripit sezonal për sezonin 2026/2027 pritet të mbërrijë në Kosovë më 21 tetor 2026.
Sipas IKShPK-së, procesi ndërkombëtar i prodhimit të vaksinave për hemisferën veriore ka pësuar vonesa globale për shkak të ndryshimeve në përbërjen e shtameve të rekomanduara. Këto ndryshime ushtruan ndikim të drejtpërdrejtë në afatet e furnizimit si në nivel global ashtu edhe në vendet e rajonit, duke bërë që mbërritja e tyre në Kosovë të shtyhet për 21 ditë nga afati i parashikuar.
Instituti bëri me dije se po përcjell nga afër këtë proces dhe se me të pranuar kontingjentin do të njoftojë publikun për nisjen zyrtare të procesit të imunizimit.
“IKShPK po përcjell nga afër procesin e furnizimit dhe, pas pranimit të vaksinave, do të njoftojë qytetarët dhe institucionet shëndetësore për fillimin e vaksinimit kundër gripit sezonal. Qytetarët do të informohen në kohë për vendet dhe oraret e vaksinimit, pas përfundimit të procedurave të pranimit dhe shpërndarjes së vaksinave në institucionet shëndetësore”.
Me këtë rast, IKShPK u ka shprehur falënderim qytetarëve për mirëkuptimin dhe bashkëpunimin e treguar gjatë kësaj periudhe.
Rusia i ka dërguar një paralajmërim të ashpër NATO-s, duke bërë të ditur se është e gatshme të përdorë të gjithë arsenalin e saj ushtarak, përfshirë armët bërthamore, nëse aleanca perëndimore ndërmerr hapa për të izoluar apo shkëputur enklavën ruse të Kaliningradit.
Në një dokument konfidencial (“non-paper”) të dërguar NATO-s, të siguruar nga agjencia e lajmeve Reuters, Moska akuzon aleancën për një “kurs të rrezikshëm dhe të pamatur” që rrit rrezikun e një konflikti të drejtpërdrejtë ushtarak.
Në dokumentin diplomatik joformal, Moska bën të qartë se përgjigja ushtarake mund të përfshijë goditje të drejtpërdrejta brenda territorit të vendeve anëtare të NATO-s që nga fillimi i çdo përshkallëzimi:
“Rusia do të jetë gati të përdorë të gjithë arsenalin e forcave dhe kapaciteteve në dispozicion të saj, duke përfshirë armët bërthamore, për të mbrojtur territorin e saj nëse vendet e NATO-s ndërmarrin ndonjë përpjekje që synon izolimin e Rajonit të Kaliningradit nga pjesa tjetër e vendit.”
Dokumenti nëvizon gjithashtu mundësinë e “sulmeve ruse kundër qendrave të vendimmarrjes në shtetet anëtare të aleancës që nga fillimi i konfliktit.”
Përveç paralajmërimit konfidencial, ambasadat ruse në të paktën tre shtete evropiane kanë lëshuar deklarata publike gjatë tre ditëve të fundit. Ato akuzojnë NATO-n për nxitje të tensioneve përmes stërvitjeve ushtarake dhe skenarëve operativë që përfshijnë Kaliningradin — territorin e militarizuar rus që ndodhet gjeografikisht midis Polonisë dhe Lituanisë.
Nga ana tjetër, diplomatët rusë hodhën poshtë pretendimet e vendeve perëndimore se Moska përbën kërcënim apo se po përgatit sulm ndaj ndonjë anëtari të NATO-s, si dhe mohuan akuzat për udhëheqjen e një “lufte hibride” përmes sabotimeve në Evropë. Sidoqoftë, pala ruse nënjëzogoi se çdo cenim ndaj Kaliningradit do të përballet me “përgjigjen më të fortë të mundshme”.
UBT ka shënuar rezultate të rëndësishme në Scholarly Index Top1000 Scholar 2026, ku 15 profesorë të universitetit janë renditur në vendin e parë në Kosovë në të paktën një temë kërkimore.
Në mesin e tyre janë:
Alban Kuriqi, Hyrije Koraqi, Ridvan Peshkopia, Visar Krelani, Gazmend Temaj, Pajtim Bytyçi, Burhan Reshat Rexhepi, Milaim Berisha, Kujtim Lepaja, Demokrat Nuha, Xhevahire Millaku, Liridon Kryeziu, Alfred Marleku, Nuredin Lutfiu dhe Kristina Perkola.
Këto renditje mbulojnë fusha të ndryshme të kërkimit, përfshirë inxhinierinë, ujërat dhe mjedisin, biznesin, shkencat sociale, shkencat ushqimore, arsimin, gjuhësinë dhe fusha të tjera.
Në nivel ndërkombëtar, profesorët e UBT-së kanë arritur gjithashtu pozita të larta. Prof. Dr. Alban Kuriqi ka shënuar pozitën më të lartë globale në mesin e profesorëve të UBT-së të paraqitur në këto renditje, duke u renditur i 8-ti në botë në temën “Hydrology and Sediment Transport Processes” për periudhën 2021–2025.
Po ashtu, Kristina Perkola është renditur #71 në botë, ndërsa Burhan Reshat Rexhepi #81, në temat e tyre përkatëse.
Këto rezultate tregojnë një prani të fortë të profesorëve të UBT-së si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar, dhe përforcojnë dukshmërinë e universitetit në kërkimin shkencor.
Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së është mbajtur dje një sesion informues për Kualifikimin Profesional Zhvillues i Aplikacioneve me Integrimin e Inteligjencës Artificiale, ku studentë dhe të interesuar të tjerë u njohën nga afër me programin, mundësitë profesionale dhe infrastrukturën moderne që ofron UBT.
Studentët u mirëpritën nga Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, si dhe Drejtori i Departamentit për Edukim dhe Zhvillim Profesional në UBT, Prof. Dr. Besnik Skenderi, dhe Drejtori i Infrastrukturës, Murat Retkoceri, ku prezantuan programin dhe mundësitë që ai ofron, ndërsa pjesëmarrësit vizituan ambientet e laboratorëve dhe u njohën nga afër me pajisjet dhe teknologjitë moderne që do të përdoren gjatë ligjëratave, ushtrimeve dhe punës praktike.
Programi i mbështetur nga Regional Challenge Fund, synon zhvillimin e aftësive profesionale në fushën e zhvillimit të aplikacioneve, duke e integruar Inteligjencën Artificiale në procesin e të nxënit dhe praktikës profesionale. Kualifikimi Profesional Zhvillues i Aplikacioneve është e orientuar drejt përgatitjes së profesionistëve për role në industrinë e teknologjisë së informacionit dhe zhvillohet në katër semestra.
Përmes këtij programi, studentët do të kenë mundësi të zhvillojnë aftësi praktike në teknologji, programim dhe Inteligjencë Artificiale, krahas studimeve të tyre, në një mjedis të pajisur me infrastrukturë moderne dhe teknologji bashkëkohore.