Lajmet

Pse është kaq sfiduese të zhvillohen vaksina për sëmundjet parazitare?

Published

on

Procesi i prodhimit të vaksinave për parazitët është ekstremisht sfidues, por shkencëtarët mund të jenë në majë të përparimeve të mëdha.

Kur Kameruni në muajin janar nisi procesin e vaksinimit kundër malaries, kjo u përshkua me festë. Në muajin shkurt, edhe Burkina Faso e përcolli këtë trend.

“Kontrolli i malaries nuk ka shkuar në drejtimin e duhur, për arsye të ndryshme”, shpjegon Kate O’Brien, i cili drejton departamentin e imunizimit dhe vaksinimit në Organizatën Botërore të Shëndetësisë (OBSH).

Rastet me malaria po rriten, dhe afërsisht 600 mijë njerëz vdesin nga malaria çdo vit. Faktorët janë të llojllojshëm, sikurse ndryshimi i klimës, konflikti, efektet e vazhdueshme të COVID-19 në sistemet shëndetësore dhe përshtatshmëria këmbëngulëse e mushkonjave që bartin malarinë.

Sipas O’Brien, vaksinimi masiv është një mjet më shumë, dhe një që ka një qasje krejtësisht ndryshe.

“Të hysh me një qasje të bazuar në imunitet është një shtesë shumë historike dhe e rëndësishme”, thotë ajo.

Në vitin 2019, vaksina RTS,S kundër malaries filloi pilotimin në Gana, Kenia dhe Malavi, dhe në vitin 2021 OBSH e rekomandoi atë për përdorim tek fëmijët. Vaksina RTS,S u pasua nga vaksina R21.

Nuk kishte domosdoshmërisht një përpjekje të përbashkët për ta bërë vaksinën e malaries vaksinën e parë antiparazitare. Por ndoshta nuk është befasuese që në fund të fundit ishte, pasi numri i lartë i vdekjeve i kërkuar nga malaria ka sjellë në vëmendje zhvillimin e vaksinave për malarinë sesa për sëmundjet e tjera parazitare (megjithëse ende jo aq shumë sa për vaksinat që prekin popullatat e pasura, si Covid-19).

Burime masive të energjisë dhe financiare u shpenzuan për krijimin e vaksinave të shumta kundër COVID-19. Por kjo nuk është arsyeja e vetme që ato vaksina u shfaqën relativisht shpejt.

“Nuk ka dyshim se parazitët janë objektiva shumë më të ndërlikuar se viruset”, thotë Hotez.

Pothuajse të gjitha vaksinat ekzistuese funksionojnë kundër baktereve dhe viruseve, aktualisht nuk ka vaksina kundër kërpudhave askund në botë dhe ekziston vetëm një lloj vaksine – ajo kundër malaries – kundër parazitëve. Parazitët shpesh kanë mënyra të sofistikuara për të shmangur sistemin imunitar të pritësit. Ata përshtaten me nikoqirët e tyre gjatë cikleve komplekse të jetës, duke përfshirë disa faza zhvillimi.

“Secila prej atyre fazave, qoftë në një kafshë apo një mikpritës njerëzor, ka proteina të ndryshme që shprehen në faza të ndryshme të jetës. Dhe kjo e bën më të komplikuar identifikimin se cilat mund të jenë objektivat e parazitit për zhvillimin e një vaksine”, thotë O’Brien.

Ky kompleksitet i ciklit jetësor është një nga arsyet që parazitët nuk janë gjithmonë të lehtë për t’u kultivuar në laborator. Me fjalë të tjera, mund të jetë e vështirë thjesht të prodhohen më shumë prej tyre në kushte të kontrolluara, në fazën e duhur të zhvillimit, për qëllime kërkimore. Mundësitë që përfshijnë kultivimin e parazitëve në kafshët kërkimore ose në laborator, në vend të strehuesve të tyre të zakonshëm.

Një sfidë teknike e punës me parazitët është diversiteti i tyre i madh gjenetik, i cili mund ta bëjë të vështirë shënjestrimin e një specie ose lloji specifik. Tendler dhe kolegët e saj gjetën një zgjidhje duke identifikuar një komponent kyç të përbashkët në shumë specie helminte. Ata zbuluan se proteina Sm14 është e pranishme në lloje të shumta helminthësh që shkaktojnë sëmundje te njerëzit dhe bagëtitë, jo vetëm skistosomiasis./UBTNews/

Lajmet

Tre raste me armë raportohen në Prishtinë, konfiskohen armë dhe municion

Published

on

Tre raste të ndryshme që lidhen me armë zjarri janë raportuar më 10 shtator në Prishtinë, sipas raportit të Policisë së Kosovës.

Në një rast, pas informatave të pranuara, policia ka kontrolluar tri lokacione që u përkasin tre të dyshuarve meshkuj kosovarë. Gjatë kontrolleve janë gjetur dhe konfiskuar një armë zjarri, municion i kalibrave të ndryshëm dhe një sasi e substancës së dyshuar narkotike. Me vendim të prokurorit, dy të dyshuar janë arrestuar dhe dërguar në mbajtje.

Ndërkaq, në rrugën “Muharrem Fejza”, pas disa të shtënave me armë zjarri, policia ka gjetur dhe konfiskuar dy gëzhoja, ndërsa nga një i dyshuar është konfiskuar një pistoletë. Gjatë përleshjes fizike, lëndime trupore ka pësuar një person. I dyshuari është arrestuar dhe dërguar në mbajtje me vendim të prokurorit.

Në rrugën “Qazim Pllana”, një i dyshuar dyshohet se ka shtënë me armë zjarri në ajër nga një motoçikletë në lëvizje dhe më pas është larguar në drejtim të panjohur. Në vendin e ngjarjes janë gjetur dhe konfiskuar katër gëzhoja, ndërsa rasti është duke u hetuar./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Gjashtë raste të dhunës në familje raportohen në Kosovë

Published

on

Gjashtë raste të dhunës në familje janë raportuar më 10 shtator në Prishtinë, Fushë Kosovë, Graçanicë, Malishevë, Gjakovë dhe Mitrovicë të Jugut, sipas raportit të Policisë së Kosovës.

Në Prishtinë, një burrë kosovar është arrestuar nën dyshimin se ka ushtruar dhunë fizike dhe psikike ndaj një gruaje. Pas intervistimit të palëve, viktima, me pëlqimin e saj dhe me vendim të prokurorit, është dërguar në strehimore, ndërsa i dyshuari është liruar në procedurë të rregullt.

Në Fushë Kosovë janë raportuar dy raste. Në njërin rast, një burrë dyshohet se ka ushtruar dhunë fizike ndaj një gruaje, ndërsa rasti po hetohet në procedurë të rregullt. Në rastin tjetër, dy burra janë rrahur mes vete pas një mosmarrëveshjeje dhe kanë pësuar lëndime trupore. Të dy kanë marrë tretman mjekësor në QKUK dhe më pas janë arrestuar e dërguar në mbajtje.

Në Graçanicë, një grua dyshohet se ka ushtruar dhunë ndaj një gruaje tjetër, e cila ka pranuar tretman mjekësor dhe më pas është dërguar në strehimore. Rasti është duke u hetuar.

Në Malishevë, një grua dyshohet se ka ushtruar dhunë fizike ndaj një gruaje tjetër, e cila ka marrë tretman mjekësor. E dyshuara është arrestuar dhe më pas, me urdhër të prokurorit kujdestar, është liruar në procedurë të rregullt.

Në Gjakovë, një burrë dyshohet se ka ushtruar dhunë ndaj një burri tjetër. Gjatë kontrollit në shtëpinë e të dyshuarit, policia ka gjetur dhe konfiskuar një armë automatike AK-47 me tre karikatorë, një pistoletë, 45 fishekë dhe një boks të hekurit. I dyshuari është arrestuar dhe është dërguar në mbajtje me vendim të prokurorit.

Ndërkaq, në Mitrovicën e Jugut, një burrë dyshohet se ka ushtruar dhunë fizike dhe psikike ndaj një gruaje. I dyshuari ndodhet në kërkim policor, ndërsa rasti është në procedurë hetimore.

Sipas Policisë së Kosovës, rastet vazhdojnë të trajtohen nga organet kompetente./A.K/

Continue Reading

Lajmet

“Paranormal Activity” mbërrin në Broadway, producenti: Më në fund një horror që të frikëson

Published

on

Versioni teatral i filmit të suksesshëm horror “Paranormal Activity” ka mbërritur në Broadway, me autorët që pretendojnë se kanë arritur të sjellin në skenë një përvojë frikësuese që rrallë realizohet në teatër.

Producenti Jason Blum, themelues i Blumhouse dhe producent i projekteve si “Get Out” dhe “Five Nights at Freddy’s”, tha se prej vitesh kishte parë shfaqje që synonin të frikësonin publikun, por pa arritur gjithmonë efektin e dëshiruar.

“Unë nuk kam parë kurrë një shfaqje që më ka frikësuar vërtet dhe këta njerëz ia dolën ta realizonin”, tha Blum për adaptimin teatror.

Shfaqja ndjek një çift të sapomartuar që zhvendoset nga Çikagoja në Londër, ku nis të përballet me fenomene të pazakonta në shtëpinë e re. Ngjarjet ndikojnë edhe në marrëdhënien e tyre, duke vënë në pikëpyetje arsyen dhe duke hapur rrugën për situata që nuk mund të shpjegohen shkencërisht.

Ndryshe nga filmi, produksioni nuk mbështetet në montazh kinematografik, pamje nga afër apo efekte të papritura. Në vend të tyre, skena përdor elemente të thjeshta, si televizorë që ndizen, qirinj që fiken, hije dhe batanije që rrëzohen.

Regjisori Felix Barrett, krijuesi i shfaqjes “Sleep No More”, tha se çelësi ishte që historia të ndërtohej fillimisht si një dramë familjare bindëse.

“Kjo mund të funksionojë vetëm nëse shihni një çift që njihni përpara jush. Mund t’i kaloni pranë në rrugë. Madje mund ta shihni veten në atë çift”, tha Barrett.

Ekipi krijues, ku bëjnë pjesë edhe shkrimtari Levi Holloway dhe dizajneri i iluzioneve Chris Fisher, i ka integruar efektet brenda vetë skenografisë së ndërtesës së errët shumëkatëshe.

Sipas Barrett, gjatë procesit krijues ekipi kuptoi se “më pak është më shumë”, duke hequr disa nga skenat më ekstreme të versioneve të mëparshme për të ruajtur një efekt më të fortë te publiku./A.K/

Continue Reading

Lajmet

“Neighbours / From Motherland” hap edicionin e pestë të International Dance Festival of Tirana

Published

on

Edicioni i pestë i International Dance Festival of Tirana (IDFT) do të hapet këtë tetor me shfaqjen “Neighbours / From Motherland”, me koreografi të Brigel Gjokës dhe Rauf “RubberLegz” Yasit.

Shfaqja do të prezantohet më 3 dhe 4 tetor në Teatrin Kombëtar të Operas dhe Baletit në Tiranë, ndërsa më 7 tetor do të ngjitet në skenën e Teatrit Kombëtar të Kosovës.

“From Motherland” trajton tema si identiteti, trashëgimia, përkatësia dhe kujtesa e përcjellë ndër breza, duke sjellë në fokus lidhjet mes individit, vendit dhe kujtesës kolektive.

Vepra vjen si bashkëprodhim mes Teatrit Kombëtar të Operas, Baletit dhe Ansamblit Popullor të Shqipërisë dhe Baletit Kombëtar të Kosovës.

Shfaqja përfaqëson një kapitull të ri të projektit “Neighbours”, duke sjellë një tjetër bashkëpunim artistik mes Shqipërisë dhe Kosovës dhe duke bashkuar në skenë performues nga të dyja vendet./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara