Lajmet

Porosia e grave që përjetuan dhunë në familje: Paraqitni të gjitha rastet

Mërgimja: Abuzuesit janë edhe manipulantë të mirë.

Published

on

Tragjeditë familjare, dyshimet për tradhti, abuzimi me alkoolin e bixhozin bëhen shpesh shkaktarë të dhunës që përjetojnë gratë në Kosovë nga bashkëshortët e tyre.

Radio Evropa e Lirë ka mbledhur rrëfime të disa grave që janë rrahur e keqtrajtuar nga bashkëshortët apo partnerët. Ato porosisin që rastet e dhunës të raportohen tek organet e rendit që në fillimet e tyre.

Në Kosovë, gratë përbëjnë shumicën e viktimave të dhunës në familje.

Sipas të dhënave të policisë, deri në shtator të vitit 2021, si viktima të dhunës në familje janë raportuar 1,437 gra dhe 408 burra.

Çdo vit, që nga 2018-ta, së paku 1,000 gra janë raportuar si viktima të dhunës në familje.

Sipas të dhënave të Këshillit Gjyqësor të Kosovës, gjatë periudhës janar – tetor, 2021, ky institucion ka pranuar 1,028 raste të dhunës, ndërsa ka zgjidhur 711.

Më 25 nëntor shënohet Dita Ndërkombëtare për Ndalimin e Dhunës ndaj Grave. Nga kjo datë nisin edhe 16 ditët e aktivizmit kundër kësaj dhune.

Në vazhdim mund të lexoni rrëfime të shkurtra të disa grave kosovare (emrat e shumicës prej së cilave janë ndryshuar nga redaksia për shkak të mbrojtjes së identitetit), që kanë përjetuar dhunë.

Flora: Dhunë fizike e psikike nga burri i dehur

Edhe pse ia kishte falur një herë, Flora, një 28-vjeçare nga Gjakova, kishte vazhduar të përjetonte dhunë nga burri i saj.

“Ka vazhduar përsëri pas dy-tre muajsh të përdorë alkoolin dhe ka filluar edhe dhunë fizike”.

“Për disa vite me radhë ka vazhduar dhuna psikike, me fyerje, me kërcënime… Nuk kam pasur dëshirë të jetoj më me të”, rrëfen ajo.

Flora thotë se përdorimi i tepërt i alkoolit e ka përkeqësuar sjelljen e dhunshme të bashkëshortit. Ajo u largua nga shtëpia dhe gjeti strehim në një shtëpi të sigurt.

“Punëtoret e shtëpisë së sigurt më kanë ndihmuar shumë. Ka nisur tash të më vijë vullneti më shumë”, tregon Flora.

Kjo grua, viktimë e dhunës në familje, bën thirrje që dhuna të raportohet aty ku duhet, pasi, siç thotë, vetëm kështu mund të ndalet.

Shpresa: Vdekje, tragjedi e dhunë

Shpresa, 35-vjeçare, nuk gjeti ngushëllim as pas përjetimit

“Dhuna ka filluar pasi ai ka qenë i dehur tërë ditën. Thyente gjëra në shtëpi, grindej me mua. Kur këndellej nga dehja, thoshte: jo, nuk kam bërë unë kështu”, tregon Shpresa.

Edhe Shpresa gjeti strehim në një shtëpi të sigurt dhe bën thirrje për vetëdijesim kundër konsumit të pakontrolluar të alkoolit.

“Shkaku i alkoolit më është prishur shtëpia”, thotë ajo.

Zana: Martesë e hershme e dhunë në emër të xhelozisë

Ishte vetëm 14 vjeçe kur u martua. Zana sot, si 18-vjeçare, ka një fëmijë dhe është shtatzënë.

Dyshimet që burri i saj i kishte për tradhti nga Zana, kanë bërë që ai ta rrahë e ta dëbojë nga shtëpia.

më të vështirë.

Asaj i vdiq vajza 4-vjeçare dhe që nga ajo kohë nisi edhe dhuna fizike nga bashkëshorti i saj.

“Më ka larguar nga shtëpia në orën 6 të mëngjesit. I kam thënë që nuk kam ku të shkoj. E lajmërova rastin, kërkova zgjidhje. Më ka lënduar shumë. M’i ka thyer dhëmbët…”, tregon Zana, e cila tani ndodhet në shtëpi të sigurt.

“Më ka goditur në gjoks, më ka lënë pa frymë”, thotë ajo.

Marigona: Bixhoz, dhunë e mohim

Tetë vjet martesë, Marigona i kaloi me probleme, por më e keqja nisi para nëntë muajsh.

Marigona thotë se burri i saj bëhej nervoz sa herë që luante bixhoz dhe e rrihte.

“Për muri më ka rrahur, nofullën e dhëmbët m’i ka prishur”, tregon ajo.

Marigona, 42 vjeçe, thotë se burri nuk e ka pranuar asnjëherë se deri në çfarë niveli ka arritur dhuna.

“Edhe në polici kur e kanë parë që ma ka prishur fytyrën duke më rrahur, nuk e ka pranuar. Ka thënë vetëm disa shuplaka ia kam dhënë”, rrëfen Marigona.

Nga shtëpia e sigurt, ajo ka një porosi për gratë e tjera që mund ta kenë të njëjtin përjetim:

“Secilës grua që e ka problemin e njëjtë si unë, do t’i kisha thënë që sa më shpejt ta lajmërojë rastin dhe të mos rrijë në dhunë si unë”.

Mërgimja: Abuzuesit janë edhe manipulantë të mirë

Mërgimja, atëbotë 22-vjeçare, nuk e kishte menduar se i fejuari i saj mund të jetë i dhunshëm.

Një grindje e parë kur nisën bashkëjetesën, çoi në dhunë. Mërgimja thotë se e kishte problem ta perceptonte.

“Më ka kapur nga krahët dhe më ka shtrënguar dhe më ka shkundur. Edhe me fytyrë në krevat më ka mbajtur diku 30 sekonda. Nuk kam mundur aspak të marr frymë. Asgjë nuk kam mundur të bëj. Gjithçka ka qenë…Oh Zot, çfarë po ndodh!”, tregon Mërgimja.

Sipas Mërgimes, me kalimin e kohës, ai e rrihte për arsye nga më të ndryshmet.

“Kur ai vendoste të më rrihte, unë e dija. Çfarëdo që unë do të thosha, nuk kishte më rëndësi, sepse është ditur çfarë do të bëjë”, rrëfen Mërgimja.

Ajo thotë se abuzuesit nuk mund të profilizohen, pasi shpesh duken “sharmantë” dhe janë “manipulues”.

Dhunuesi është dhunues dhe turpi i tij kurrë s’ka për të ndryshuar”, porosit Mërgimja, e cila tani jeton në Shtetet e Bashkuara.

Dhuna sistematike dhe sistemi patriarkal

Dhuna në familje, përkatësisht ajo ndaj grave, buron nga një sistem patriarkal i mendësisë, thonë ekspertët.

Sipas sociologes Linda Gusia, ligjëruese në Universitetin e Prishtinës, sistemi shoqëror i kontribuon rritjes së nivelit të kësaj dhune.

“Shumë shpesh ka njëfarë tendence të përgjithshme të shoqërisë që ta trajtojë dhunën si problem mes çiftit. Feministet dhe sociologët në përgjithësi insistojnë që dhuna është po ashtu problem strukturor”, thotë Gusia.

Gratë që janë viktima të dhunës në familje, shpesh thonë se nuk kanë arritur të vërejnë shenja se partneri i tyre është i dhunshëm përpara se të niste dhuna.

Sipas psikologut kosovar, Yll Avdiaj, njerëzit afër abuzuesve jo çdoherë mund t’i vërejnë ose parashikojnë tendencat e dhunshme.

“Sa u përket veprimeve të dhunshme, nuk do të thotë që mund t’i vërejmë çdo herë [para se të ndodhin]. Është një lloj konflikti i brendshëm që mund të ndodhë tek ai person deri te pika kulmore [dhuna]”, thotë Avdiaj.

Sipas tij, është mirë që të ketë programe rehabilituese për viktimat e dhunës, por edhe për abuzuesit, në mënyrë që të parandalohet përsëritja e dhunës.

Sipas degës në Kosovë të Organizatës së Kombeve të Bashkuara dedikuar grave, UN Women, shifrat zyrtare të rasteve të dhunës në familje nuk e tregojnë gjendjen reale në terren.

“Frika nga stigma, varësia ekonomike, mungesa e besimit institucional, frika nga dhuna e vazhdueshme, hakmarrja ose humbja e kujdestarisë së fëmijëve janë disa nga arsyet që kontribuojnë në nën-raportim”, thuhet në një deklaratë të UN Women dhënë Radios Evropa e Lirë.

Sipas UN Women, mungesa e shërbimeve të rehabilitimit për autorët e dhunës dhe mosgjetja e zgjidhjes afatgjate për strehimin e viktimave të dhunës janë probleme të theksuara në trajtimin institucional të dhunës në familje.

Në shtator të vitit 2020, Kuvendi i Kosovës ka përfshirë Konventën e Stambollit në Kushtetutë.

Konventa e Stambollit, e hartuar nga Këshilli i Evropës, është instrument obligues që i detyron shtetet ta luftojnë dhunën ndaj grave dhe vajzave dhe dhunën në familje.

Continue Reading

Vendi

Praktika në fokus: Studentët e Inxhinierisë së Energjisë në UBT vizitojnë KEDS

Published

on

By

Fakulteti i Inxhinierisë së Energjisë në UBT po vazhdon të ofrojë përvoja praktike për studentët përmes aktiviteteve të drejtpërdrejta me industrinë, duke i përgatitur ata për sfidat reale të tregut të punës. Në këtë kuadër, është realizuar një vizitë studimore në KEDS, me pjesëmarrjen e studentëve dhe profesorëve të fakultetit.

Kjo vizitë kishte për qëllim ndërlidhjen e njohurive teorike me praktikën, duke u mundësuar studentëve të njihen nga afër me funksionimin e sistemit të shpërndarjes së energjisë elektrike dhe rolin e teknologjisë në menaxhimin e tij.

Studentët u pritën nga zyrtari kryesor i operimeve në KEDS, prof. Dr. Avni Alidemaj, i cili prezantoi rëndësinë e Qendrës Dispeçerike si një nga komponentët kryesorë të operimit të rrjetit energjetik. Më pas, aktiviteti vijoi me prezantimin e inxhinieres Arta Grajçevci, e cila shpjegoi në mënyrë të detajuar funksionimin e sistemeve monitoruese SCADA dhe rolin e tyre në menaxhimin efikas të rrjetit të shpërndarjes.

Gjatë vizitës, studentët patën mundësinë të njihen me procese reale operative, përfshirë monitorimin në kohë reale, koordinimin e ekipeve në terren dhe përdorimin e platformave digjitale për sigurimin e furnizimit të qëndrueshëm me energji elektrike. Përmes rasteve konkrete nga praktika, ata fituan një kuptim më të thellë mbi sfidat dhe përgjegjësitë e sektorit energjetik.

Aktivitete të tilla janë pjesë thelbësore e programit të studimit në UBT, i cili është i orientuar drejt praktikës dhe bashkëpunimit të ngushtë me industrinë. Përmes këtyre përvojave, studentët jo vetëm që përvetësojnë njohuri teknike, por zhvillojnë edhe aftësi profesionale që i bëjnë më konkurrues në tregun e punës.

Continue Reading

Lajmet

Driton Kuka nderohet me “Pllakën e Artë” në Konferencën Ndërkombëtare në Budva

Published

on

By

Kryemjeshtri Driton Kuka është nderuar me çmimin prestigjioz “Pllaka e Artë” nga Akademia Sportive e Malit të Zi, në kuadër të Konferencës së 24-t Ndërkombëtare të mbajtur në Budva, duke marrë kështu një tjetër vlerësim të rëndësishëm për kontributin e tij në sportin e xhudos dhe sukseset në arenën ndërkombëtare.

Ky çmim i është dhënë për rezultatet e jashtëzakonshme që ka arritur ndër vite si trajner, si dhe për rolin e tij në promovimin e sportit të xhudos në nivel global. Nën udhëheqjen e tij, Kosova ka shënuar suksese historike, duke fituar pesë medalje olimpike (tre të arta, një të argjendtë dhe një të bronztë), 10 medalje botërore dhe mbi 30 medalje evropiane, duke u renditur ndër vendet më të suksesshme në këtë sport.

Vlerësimi nga Akademia Sportive e Malit të Zi përbën një dëshmi të rëndësishme të ndikimit dhe përkushtimit të Kukës në zhvillimin e sportit, si dhe të punës së tij të palodhshme për ngritjen e xhudos kosovare në majat botërore.

Në të njëjtën kohë, Driton Kuka është pjesë e stafit akademik në Fakultetin e Shkencave të Sportit dhe Lëvizjes në UBT, ku sjell për studentët përvojën e tij unike nga niveli më i lartë i sportit profesionist. Përfshirja e ekspertëve të tillë në procesin mësimor dëshmon përkushtimin e UBT-së për të ofruar edukim cilësor, të ndërlidhur ngushtë me praktikën dhe suksesin real në arenën ndërkombëtare.

Continue Reading

Vendi

Dështon zgjedhja e presidentit, vendi shkon në zgjedhje të parakohshme

Published

on

By

Qytetarët e Kosovës pritet t’u drejtohen sërish kutive të votimit, për herë të pestë brenda 16 muajve të fundit, nëse përfshihen edhe dy rundet e zgjedhjeve lokale.

Të martën, në ditën e fundit të afatit kushtetues, partitë e përfaqësuara në Kuvend nuk arritën të zgjedhin presidentin. Si pasojë, bazuar në aktgjykimin e fundit të Gjykatës Kushtetuese, vendi do të shkojë në zgjedhje të parakohshme, të cilat duhet të mbahen brenda 45 ditëve.

Gjatë së martës u bënë katër tentativa për zgjedhjen e presidentit. Përpjekja e parë nisi në orën 10:00 si vazhdim i seancës së një dite më parë, ndërsa seancat vijuan në orët 14:30, 19:30 dhe në fund në 23:00. Megjithatë, në asnjërën prej tyre nuk u sigurua kuorumi i nevojshëm për të proceduar me votim.

Deputetët e koalicionit qeverisës, të udhëhequr nga Lëvizja Vetëvendosje, ishin të pranishëm në sallë, ndryshe nga ata të opozitës. Këta të fundit kishin paralajmëruar paraprakisht se nuk do të merrnin pjesë në votim pa një marrëveshje politike.

Kandidate për presidente ishin Feride Rushiti dhe Hatixhe Hoxha, të propozuara nga Lëvizja Vetëvendosje pas tërheqjes, të hënën në mbrëmje, të Glauk Konjufcës dhe Fatmire Mulhaxha-Kollçakut. Ndryshe nga seanca e së hënës, kur pati votim për zgjedhjen e pasardhësit të Vjosa Osmanit, gjatë katër tentativave të së martës nuk u zhvillua fare proces votimi.

Në seancën e fundit, kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, u bëri thirrje deputetëve të opozitës të rikthehen në sallë dhe të marrin pjesë në votim.

“Po presim nëse deputetët e opozitës do të vijnë dhe do të heqin dorë nga barrikadimet. Kjo është arsyeja pse vazhdimisht kam bërë thirrje që ata të jenë këtu. Këto janë minutat e fundit të kësaj legjislature dhe kjo rrugë e nisur mbarë nuk meritonte të ndërpritej”, tha Haxhiu.

Gjatë kohës së pritjes nga deputetët e shumicës, fjalën e mori ministri në detyrë i Financave, Hekuran Murati. Ai u bëri thirrje qytetarëve që në zgjedhjet e ardhshme të mos votojnë partitë opozitare, duke i akuzuar ato për bojkotim të Kuvendit dhe sabotim të shtetit.

“Kur këta përfaqësues të opozitës të kërkojnë vota, qytetarët duhet të pyesin veten pse t’i votojnë. Ata janë zgjedhur nga populli, por në këtë rast nuk po e përfaqësojnë atë”, deklaroi Murati.

Ai gjithashtu paralajmëroi për humbjet financiare që mund të sjellin zgjedhjet e reja.

“Përveç rreth 10 milionë eurove që kushton organizimi i zgjedhjeve, vendi rrezikon të humbasë edhe dhjetëra milionë të tjera. Kosova pritet të përfitojë 882 milionë euro nga Plani i Rritjes i BE-së, por kjo kërkon miratimin e reformave. Pa Kuvend funksional, kjo nuk është e mundur”, shtoi ai.

Pas tij, para deputetëve foli edhe kryeministri Albin Kurti, i cili u shpreh se në zgjedhjet e ardhshme partia e tij do të rrisë mbështetjen.

“Ata e dinë që zgjedhjet nuk janë zgjidhje. Nuk duan përgjegjësi e as pushtet, por synojnë që këtë të mos e kemi as ne. Megjithatë, vendimin e merr populli i Kosovës, i cili vazhdimisht na ka mbështetur për realizimin e zotimeve dhe përmirësimin e gjendjes socio-ekonomike dhe të sigurisë. Pas një qeverisjeje pesëvjeçare, mbështetja për ne është rritur dhe kështu do të vazhdojë”, tha Kurti.

Pas përfundimit të seancës, Kurti mbajti një konferencë për media së bashku me kandidaten për presidente, Feride Rushiti.

“E ndërmora këtë hap vetëm që vendi të dalë nga ngërçi politik. Udhëtimi im do të vazhdojë me organizatën joqeveritare që përfaqësoj”, deklaroi Rushiti.

Continue Reading

Lajmet

PDK: Përpjekjet për zgjedhjen e presidentit në mënyrë jokushtetuese janë shqetësuese

Published

on

By

Shefi i Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike të Kosovës, Arian Tahiri, ka deklaruar se përpjekjet për vazhdimin e procesit të zgjedhjes së presidentit në mënyrë jokushtetuese janë shqetësuese për opozitën, përfshirë edhe PDK-në, si dhe për përfaqësues të shoqërisë civile.

Sipas tij, zgjedhja e presidentit është çështje me interes të përgjithshëm dhe nuk është dashur të trajtohet në mënyrë të njëanshme.

“Tendenca që kemi parë për të vazhduar zgjedhjen e presidentit në mënyrë jokushtetuese ka qenë shqetësuese jo vetëm për ne si PDK, por edhe për të gjitha subjektet opozitare, përfaqësuesit e shoqërisë civile dhe qytetarët”, deklaroi Tahiri.

Ai theksoi se opozita ka pasur një qasje konstruktive gjatë gjithë procesit, duke filluar nga konstituimi i institucioneve deri te votimi i marrëveshjeve ndërkombëtare.

“Nuk kemi dashur të jemi sonte në konferencë për këtë temë, por kjo ka qenë një situatë e imponuar, për të cilën kemi alarmuar vazhdimisht”, shtoi ai.

Continue Reading

Të kërkuara