Pluhuri i imët: Cilësi më e mirë e ajrit në Evropë
Lajme të mira nga Agjencia e BE për Mjedisin: Numri i vdekjeve nga grimcat në atmosferë po bie. Megjithatë, sipas zyrës në Kopenhagë, ka ende vend për përmirësim.
Numri i njerëzve, që vdesin para kohe për shkak të ajrit të ndotur me pluhur të imët, është ulur ndjeshëm në Bashkimin Evropian. Agjencia e BE për Mjedisin (EEA) në Kopenhagë regjistroi një rënie prej më shumë se dhjetë për qind në periudhën e studimit në vitin 2019 krahasuar me një vit më parë. Në fakt edhe kushtet e favorshme të motit luanin rol, por arsyeja kryesore ishte përmirësimi i vazhdueshëm i cilësisë së ajrit në Evropë.
Shifra absolute e viktimave nga grimcat atmosferike mbetet e lartë. Sipas raportit, rreth 307.000 qytetarë të BE-së humbën jetën në vitin 2019 si rezultat i kësaj ndotjeje. Por një vështrim në vitet e mëparshme tregon se situata është duke u përmirësuar. Numri i vdekjeve i shënuar nga auoriteti për vitin 2018 ishte 346,000. Në fillim të viteve 1990 në vendet e BE vdisnin para kohe çdo vit gati një milion njerëz. Deri në vitin 2005 ky numër kishte rënë në 450,000.
Cilësia e ajrit si problemi kryesor për shëndetin
Megjithatë cilësia e dobët e ajrit mbetet problemi më i madh ambiental për shëndetin e njerëzve në Evropë. Përveç pluhurit të imët problematik është edhe ekspozimi ndaj ozonit dhe oksidit të azotit. Por edhe këtu agjencia në Kopenhagë tregon një tendencë pozitive.
Në rastin e ozonit EEA supozon për vitin 2019 një ulje të numrit të vdekjeve me 13 përqind në 16.800. Numri i vdekjeve nga oksidi i azotit, i cili emetohet kryesisht nga makinat dhe termocentralet, u ul me një të katërtën në 40.400.
Dhe Agjencia e BE për Mjedisin paralajmëron: Më shumë se gjysma e vdekjeve të parakohshme të regjistruara në Bashkimin Evropian në 2019 – rreth 17.000 ose 58 për qind – teorikisht mund të ishin parandaluar, sikur të gjitha vendet anëtare të BE të kishin respektuar udhëzimet e reja të Organizatës Botërore të Shëndetësisë.
Në shtator OBSH ka bërë një përcaktim më të rreptë të vlerave limit të rekomanduara për substancat e dëmshme në ajër. Ajo që organizata e konsideron të pranueshme për shëndetin, është dukshëm poshtë vlerave udhëzuese të BE-së, që zbatohen aktualisht në Gjermani.
Objektivat e BE nuk po përmbushen
Megjithëse situata vazhdon të përmirësohet, EEA paralajmëroi në shtator, se cilësia e ajrit në shumicën e vendeve evropiane nuk është ende në përputhje me udhëzimet e BE. Bashkimi Evropian i ka vendosur vetes synimin që deri në vitin 2030 të reduktojë numrin e vdekjeve nga cilësia e dobët e ajrit me të paktën 55 për qind krahasuar me vitin 2005. Nëse numri i viktimave do të binte me të njëjtin ritëm si deri tani, ky synim nuk do të arrihej para vitit 2032.
Grimcat mund të lindin natyrshëm, por shpesh krijohen nga njeriu: përmes makinave, termocentraleve, impianteve të djegies së mbeturinave ose ngrohjes. Sipas Agjencisë gjermane të Mjedisit trafiku rrugor është një nga burimet kryesore të pluhurit të imët në zonat urbane. Papastërtitë krijohen jo vetëm nga emetimet e atuomjeteve, por edhe nga frenimi, nga fërkimi i gomave me rrugën grimcat kalojnë në atmosferë. Kantieret e ndërtimit shkaktojnë gjithashtu pluhur të imët në ajër.
Sipas EEA në vitin 2019 afro 54.000 vetë vdiqën në Gjermani për shkak të përqendrimit të lartë të pluhurit të imët në ajër – numri më i lartë në Evropë në shifra absolute. Në raport me numrin e popullsisë Polonia ka numrin më të madh të vdekjeve nga grimcat atmosferike, 39.300.
Ministri i Mbrojtjes Ejup Maqodenci, ka marrë pjesë në takimin e 35-të të Grupit të Kontaktit për Mbrojtjen e Ukrainës, i cili u zhvillua në Selinë Qendrore të NATO-s në Bruksel.
Në këtë takim, ku morën pjesë rreth 50 ministra të mbrojtjes nga vendet anëtare dhe partnere të NATO-s, u diskutuan zhvillimet e fundit të sigurisë dhe situata në Ukrainë.
Takimi u udhëhoq nga Ministri i Mbrojtjes i Gjermanisë, Boris Pistorius, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, dhe Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, Dan Jarvis. Gjatë diskutimeve u rikonfirmua mbështetja e palëkundur për sovranitetin dhe integritetin territorial të Ukrainës përballë agresionit rus.
“Republika e Kosovës mbetet e përkushtuar në krah të partnerëve dhe aleatëve të saj, në mbështetje të paqes dhe sigurisë globale,” u shpreh ministri përmes një njoftimi.
Në margjinat e këtij samiti, ministri zhvilloi edhe disa diskutime me zyrtarë të NATO-s dhe ministra të tjerë të mbrojtjes, me fokus te bashkëpunimi ushtarak dhe sfidat aktuale të sigurisë. /E.A/
Punimi aplikon metodën NSF-WQI për vlerësimin e cilësisë së ujërave sipërfaqësore në pellgun e Lumit Mirushë, bazuar në të dhëna të periudhës 2019–2023 nga dy stacione monitoruese në Bajë dhe Volljakë. Studimi analizon parametra kryesorë fiziko-kimikë si temperatura e ujit, turbullira, pH, oksigjeni i tretur dhe materiet e ngurta të tretshme, duke ofruar një vlerësim të detajuar të gjendjes mjedisore dhe ekosistemit ujor.
Rezultatet tregojnë se cilësia e ujit në Lumin Mirushë varion nga niveli mesatar në të mirë, me ndikime të ndjeshme nga faktorët sezonalë dhe aktivitetet njerëzore në pellg. Studimi thekson rëndësinë e monitorimit të vazhdueshëm dhe masave parandaluese për mbrojtjen e burimeve ujore dhe menaxhimin e qëndrueshëm të ekosistemeve.
Punimi përfaqëson një kontribut të rëndësishëm shkencor në përputhje me politikat evropiane të menaxhimit të ujërave dhe Objektivin e Zhvillimit të Qëndrueshëm 6 (Uji i pastër dhe kanalizimi), duke forcuar rëndësinë e menaxhimit të integruar të burimeve ujore në Kosovë.
Kapiteni Granit Xhaka ka udhëhequr Zvicrën drejt fitores së parë në Kupën e Botës 2026, duke mposhtur Bosnjë-Hercegovinën me rezultat të thellë 4:1 në Los Angeles. Me këtë triumf, Zvicra bën një hap të madh drejt fazës nokaut, duke u ngjitur në kuotën e 4 pikëve në Grupin B, ndërsa Bosnja mbetet me vetëm një pikë.
Ndeshja u vendos në fundin e saj dramatik, ku të gjitha golat e Zvicrës u shënuan pas minutës së 74-të. Ndryshimin e madh e bënë zëvendësuesit Johan Manzambi (me dy gola) dhe Ruben Vargas, të cilët u futën në lojë në minutën e 72-të. Ndeshja u lehtësua për zviceranët edhe nga minuta e 80-të, kur Tarik Muharemoviq i Bosnjës u ndëshkua me karton të kuq pasi ndali Breel Embolon si lojtar i fundit. Për boshnjakët golin e nderit e shënoi Ermin Mahmiq në minutën e 93-të.
Vula e kësaj fitoreje erdhi nga vetë kapiteni Granit Xhaka, i cili shënoi nga penalltia në minutën e shtatë të kohës shtesë. Pas golit, Xhaka festoi me një gjest me dorë duke u kërkuar kritikëve të heshtin dhe të qetësohen.
Kohët e fundit, mesfushori ishte vënë në shënjestër të mediave zvicerane për deklaratat e tij të ashpra publike pas barazimeve me Australinë dhe Katarin, duke pretenduar se ai po krijonte një klimë “toksike” në kombëtare. Megjithatë, mediumi prestigjioz “New York Times” i vlerësoi kritikat e tij si një dëshirë të madhe për të fituar.
“Njerëzit e dinë se kush jam… Unë jam njëri që e kritikoj veten para se t’i kritikojë të tjerët. Zvicra mund të jetë krenare që ka lojtar me 148 paraqitje për këto ngjyra. Por ndoshta kjo më duhet, unë provokoj paksa. Ajo që është e rëndësishme është se ekipi është prapa meje,” deklaroi Xhaka pas ndeshjes, duke konfirmuar se fokusi i tij i vetëm mbetet suksesi në fushë. /E.A/
Sot në Kosovë pritet të mbajë mot me diell dhe vranësira të pakta.
Sipas Institutit Hidrometeorologjik të Kosovës (IHMK), temperaturat minimale do të lëvizin mes 11 dhe 14 gradë Celsius, ndërsa ato maksimale të ditës do të arrijnë nga 27 deri në 30 gradë Celsius.
Do të fryjë një erë e lehtë nga drejtimi i veriperëndimit me shpejtësi prej 1 deri në 4 m/s.