Kulturë

Petro Marko i “brezit të humbur”: Një histori shkrimi dhe luftërash që mbijetoi në letër!

Published

on

Në këtë datë, më 25 nëntor 1913, në Dhërmi, lindi një nga shkrimtarët më të shquar të letërsisë moderne shqiptare, Petro Marko. Ai mbetet një figurë e pazëvendësueshme për zhvillimin e prozës shqiptare dhe kontribuoi në krijimin e një rryme të re letrare, të cilën e bëri të njohur si proza moderniste. Nëpërmjet veprës së tij, Marko shpërtheu kufizimet dhe ndalimet e asaj kohe, duke i kundërshtuar me forcë tendencat uniformizuese të realizmit socialist. Shkrimtari shqiptar, me një stil të theksuar dhe një ide të fuqishme, ngeli gjithmonë një zë i pavarur dhe kundërshtar i sistemit të kohës.

Petro Marko është nderuar si një shkrimtar i brezit të humbur, një term që përdoret për shkrimtarët që iu përkisnin periudhës pas Luftës së Parë Botërore, që ndanin përvojat e tyre të hidhura dhe të vështira me luftën dhe humbjet personale. Ai i takon kësaj vale shkrimtarësh të mëdhenj ndërkombëtarë si Ernest Heminguejn dhe Erik Maria Remark, që portretizuan jetën pas lufte dhe humbjen e besimit te shoqëria.

Përveç dimensioneve letrare, jeta e Petro Markos është ngarkuar gjithashtu me ngjarje historike dhe politike që kanë ndikuar thellë në shpirtin dhe veprat e tij. Në vitin 1936, Marko iu bashkua Luftës Civile të Spanjës, ku luftoi për ideale të lirisë dhe drejtësisë bashkë me një grup prej 40 shqiptarësh. Pasi Lufta Nacional-Çlirimtare përfundoi dhe Marko u kthye në atdhe, ai ra në duar të italianëve dhe u internua në ishullin e Ustikës, ku qëndroi për një periudhë të gjatë, duke shijuar gjithë dhimbjen dhe vështirësinë e jetës nën shtypjen fashiste.

Kjo periudhë e errët ndikoi fuqishëm në krijimtarinë e Markos, i cili më vonë solli disa prej veprave më të njohura të tij, si “Nata e Ustikës”, “Hasta la vista” dhe “Qyteti i fundit”. Ato janë një pasqyrë e luftës dhe pasojave të saj, një përpjekje për të portretizuar vuajtjet dhe shkatërrimin, por gjithashtu edhe një himn për paqen dhe humanizmin që duhej të ringrihej nga shkatërrimi.

Për shumë vite, Petro Marko u bë simbol i një shkrimtari që refuzoi të ndahej nga shpirti i tij i lirë dhe pavarur. Pas botimit të romanit të tij të famshëm “Një emër në katër rrugë” në vitin 1972, Marko do të ndalonte së botuari. Kritika e indoktrinuar e kohës e kishte sulmuar për “gabime ideore”, dhe kështu, për një dekadë, Marko u detyrua të përballej me censurën dhe represionin që i ishte imponuar. Megjithatë, edhe në këtë periudhë të vështirë, veprat e tij vazhduan të jetonin në kujtesën kolektive, duke i ofruar lexuesit një pasqyrë të pasur të jetës, luftës dhe ideve të tij të pandalshme.

Petro Marko është një nga figurat më të shquara të letërsisë shqiptare dhe një ndër ata që ka formësuar prozën moderne. Ai është një shkrimtar që arriti të shpërthente kufijtë e kohës dhe të krijonte një botë letrare ku individualiteti dhe vlera e njeriut ishin në qendër. Veprat e tij vazhdojnë të lexohen dhe të studiohen, pasi ato ofrojnë një pasqyrë të vërtetë dhe të thellë të jetës shqiptare dhe botës në periudhën që ai jetoi dhe krijoi./UBTNews/

 

 

Lajmet

Peja Outdoor Festival rikthehet me mbi 40 aktivitete në natyrë

Published

on

Peja do të jetë qendër e aktiviteteve outdoor nga 11 deri më 14 qershor, me organizimin e edicionit të tretë të “Peja Outdoor Festival”, festivalit të parë në Kosovë të dedikuar turizmit aktiv, rekreacionit dhe mirëqenies në natyrë.

Gjatë katër ditëve të festivalit, në Pejë dhe Rugovë do të zhvillohen mbi 40 aktivitete sportive, rekreative, edukative dhe kulturore, përfshirë ecje malore, çiklizëm, vrapim, ngjitje, paragliding, speleologji, punëtori tradicionale dhe programe për fëmijë e të rinj.

Organizatorët theksojnë se festivali synon promovimin e Pejës dhe Rugovës si destinacione të turizmit aktiv, duke u ofruar vizitorëve mundësinë të përjetojnë natyrën, kulturën lokale dhe aktivitetin fizik në një mënyrë gjithëpërfshirëse.

Një nga risitë kryesore të këtij edicioni është gara “Peja Trail Run”, e cila do të mbahet më 14 qershor dhe pritet të mbledhë rreth 300 garues nga Kosova, rajoni dhe vende të ndryshme të botës në kategoritë 10 dhe 23 kilometra.

Hapja zyrtare e festivalit do të mbahet më 11 qershor, nga ora 20:30, te Mulliri i Haxhi Zekës në Pejë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Muzeu “Eksodi ’99” hap dyert në Prishtinë, sjell 48 rrëfime nga dëbimi masiv i shqiptarëve të Kosovës

Published

on

Muzeu “Eksodi ’99” do të hapet të mërkurën, më 10 qershor, në ora 19:30, në ambientet e Stacionit të Trenave në Prishtinë.

I themeluar nga “Reporting House”, muzeu vjen si një kujtesë e përhershme për përjetimet e qindra mijëra qytetarëve të Kosovës gjatë periudhës mars-qershor 1999, kur shqiptarët u dëbuan me forcë nga shtëpitë e tyre përgjatë linjës hekurudhore Prishtinë–Han i Elezit.

Ekspozita paraqet 48 rrëfime të personave që përjetuan eksodin e luftës, të treguara 27 vjet më vonë. Historitë janë të ndara në katër tema kryesore: dëbimi, jeta në kampet e refugjatëve, qëndrimi te familjet mikpritëse dhe kthimi në Kosovë pas luftës.

Sipas organizatorëve, muzeu synon të ruajë kujtesën kolektive të një prej periudhave më të dhimbshme në historinë e vendit. Gjatë pranverës së vitit 1999, mijëra familje u detyruan të largoheshin nga Kosova me trena të mbushur plot, ndërsa shumë prej tyre u privuan edhe nga dokumentet personale në kuadër të fushatës së dëbimit masiv.

Në ekspozitë përfshihen edhe rrëfime të personave që nuk u larguan nga vendi, që u fshehën gjatë luftës, iu bashkuan rezistencës së armatosur ose përjetuan ngjarje tragjike, si rasti i politikanit Fehmi Agani, i cili u nxor nga treni dhe më pas u vra.

Producentja e muzeut është gazetarja Jeta Xharra, drejtoreshë e BIRN Kosova, ndërsa ekspozita muzeore është kuruar nga Gazmend Ejupi.

Përmes këtyre dëshmive, Muzeu “Eksodi ’99” synon të kujtojë vuajtjet, mbijetesën dhe kthimin e qytetarëve të Kosovës, duke dokumentuar një kapitull të rëndësishëm të historisë së vendit që nuk duhet të harrohet. /A.K/

Continue Reading

Lajmet

Pianistja kosovare Lule Elezi performon në festivalin prestigjioz në Poloni

Published

on

Pianistja e njohur kosovare, Lule Elezi, është prezantuar me sukses para publikut polak në kuadër të festivalit “Supraska Wiosna Chopinowska”, që u mbajt në qytetin Supraśl të Polonisë.

Përmes një koncerti recital, Elezi interpretoi para një audience të gjerë, duke sjellë një mbrëmje të veçantë artistike në një nga ngjarjet kulturore të njohura të këtij rajoni.

Pianistja ka bërë të ditur se performanca në Supraśl ishte një përvojë e veçantë, duke e cilësuar si një mbrëmje që krijoi një lidhje të fortë emocionale mes saj dhe publikut.

“Në një qytet ku natyra, spiritualiteti dhe arti bashkëjetojnë në harmoni të plotë, pata kënaqësinë të mbaj koncert recital në kuadër të festivalit ‘Supraska Wiosna Chopinowska’. Kjo mbrëmje u bë urë e padukshme mes emocioneve të mia dhe ndjeshmërisë së publikut”, ka shkruar Elezi.

Ajo ka falënderuar organizatorët e festivalit, institucionet kulturore vendore dhe publikun për mikpritjen dhe mbështetjen, duke e cilësuar koncertin si një përvojë të paharrueshme.

Paraqitja e saj në Poloni është një tjetër sukses në karrierën ndërkombëtare të pianistes kosovare, e cila vazhdon të përfaqësojë Kosovën në skena dhe festivale të rëndësishme muzikore në Evropë. /A.K/

Continue Reading

Lajmet

“Drini Poetik” mbledh poetë nga vendi dhe bota

Published

on

Lidhja e Shkrimtarëve e Kosovës dhe Lidhja e Shkrimtarëve dhe e Artistëve të Shqipërisë organizojnë edicionin e radhës të Festivalit Ndërkombëtar të Poezisë “Drini Poetik”.

Festivali mbahet sot dhe nesër në Prishtinë, Prizren dhe Kukës, duke mbledhur poetë, shkrimtarë dhe krijues letrarë nga hapësira të ndryshme shqiptare dhe ndërkombëtare.

Në Prishtinë, festivali nis me ceremoninë e hapjes, sesione letrare dhe promovime veprash, ndërsa aktivitetet do të vazhdojnë më 10 qershor në Prizren dhe Kukës. Atje do të zhvillohen takime kulturore, vizita në monumente historike dhe manifestimi tradicional poetik “Valët e Drinit”, ku do të shpallen edhe çmimet letrare të festivalit./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara