Zvicra planifikon ende të sigurojë një marrëveshje ligjërisht të detyrueshme nga bisedimet me Shtetet e Bashkuara, që synojnë finalizimin e një pakti paraprak të arritur në fund të vitit 2025, i cili uli tarifat amerikane ndaj Zvicrës nga 39% në 15%, njoftoi qeveria të hënën.

Ministria zvicerane e Ekonomisë deklaroi se po vazhdon t’i përmbahet mandatit të saj për të nënshkruar një marrëveshje me Uashingtonin, duke vënë në dukje se aktorët kryesorë, si kantonet e Zvicrës, nuk kanë kërkuar ndërprerjen e negociatave pas vendimit të Gjykatës Supreme të SHBA-së për të rrëzuar tarifat e Presidentit Donald Trump.

Objektivi parësor i negociatave që nga fillimi ka qenë arritja e një marrëveshjeje ligjërisht të detyrueshme që do t’u ofronte kompanive zvicerane siguri maksimale juridike, shtoi ministria, duke konfirmuar se mbetet besnike e këtij qëllimi. /Reuters/

Vdekja e Nemesio Oseguera Cervantes, një prej trafikantëve më të kërkuar të drogës në botë, ka nxitur një valë çrregullimesh në disa shtete meksikane. Një nga trafikantët më të kërkuar të drogës në botë, bosi i kartelit meksikan i njohur si “El Mencho”, është vrarë nga forcat e sigurisë, ka konfirmuar ministria e mbrojtjes e Meksikës.

Operacioni shpërtheu një valë dhune, me makina të djegura dhe persona të armatosur që bllokuan autostradat në më shumë se gjashtë shtete. Lordi i drogës, emri i vërtetë i të cilit është Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, u vra të dielën në shtetin perëndimor të Jalisco-s së bashku me të paktën gjashtë bashkëpunëtorë të dyshuar, tha ministria në një deklaratë. 59-vjeçari ishte udhëheqësi i një bande që në vitet e fundit ishte bërë organizata kriminale më e fuqishme dhe më famëkeqe e Meksikës: Karteli i Gjeneratës së Re të Jalisco-s (CJNG).

Edhe pse më pak i famshëm ndërkombëtarisht se karteli Sinaloa i Joaquín “El Chapo” Guzmán tashmë të burgosur, grupi i Jalisco-s është një emër i njohur në çdo shtëpi në Meksikë, ku është famëkeq për shfaqjet e tij të dhunës ekstreme dhe arsenalin e tij të madh të stilit ushtarak.

Katër anëtarë të kartelit u vranë në vendngjarje, ndërsa tre të tjerë vdiqën gjatë transportimit me avion drejt Meksiko Sitit, mes tyre edhe El Mencho. Dy anëtarë të dyshuar të kartelit u arrestuan me armë që përfshinin lëshues raketash të aftë për të rrëzuar avionë dhe për të shkatërruar mjete të blinduara.

Pamjet e publikuara në një gazetë rajonale, El Occidental, treguan skena të asaj që dukej të ishte luftim i rëndë në Tapalpa, e cila ndodhet në vargmalin Sierra Madre të Meksikës. Tre trupa u plagosën gjatë operacionit dhe u transportuan gjithashtu në kryeqytet për trajtim, shtoi ministria. Një zyrtar i shtetit të Jalisco-s, i cili kërkoi anonimitetin, i tha më vonë Associated Press se një anëtar i Gardës Kombëtare vdiq në Tapalpa gjatë operacionit, gjashtë anëtarë të tjerë të Gardës Kombëtare vdiqën në Zapopan, një roje burgu u vra në një burg në Puerto Vallarta kur të burgosurit u revoltuan, dhe një agjent nga zyra e prokurorit të shtetit të Jalisco-s u vra në Guadalajara.

Detaje të mëtejshme nuk ishin menjëherë të disponueshme. Ministria e mbrojtjes tha se autoritetet e SHBA-së kishin dhënë “informacion plotësues” që kishte kontribuar në suksesin e operacionit. Vrasja e El Mencho-s shkaktoi një shpërthim të menjëhershëm çrregullimi në të gjithë rajonin që ai sundonte, duke shfaqur ndikimin e tij të madh në të gjithë Meksikën dhe pjesë të tjera të Amerikës Latine.

Trazirat detyruan linjat ajrore amerikane dhe kanadeze të anulonin dhjetëra fluturime. Air Canada njoftoi se po pezullonte fluturimet drejt Puerto Vallarta “për shkak të një situate sigurie në vijim” dhe këshilloi klientët të mos shkonin në aeroport. Të dielën, bllokada “narkotike” të bëra nga makina, autobusë dhe kamionë në flakë mund të shiheshin në të paktën tetë shtete meksikane: Jalisco, Guanajuato, Nayarit, Michoacán, Colima, Guerrero, Tamaulipas dhe Zacatecas. Pamjet video treguan retë e mëdha të tymit që ngriheshin në qiell mbi Puerto Vallarta, një qytet turistik popullor në bregun perëndimor të Meksikës i njohur për plazhet e tij spektakolare të Oqeanit Paqësor.

Kishte skena kaosi në kryeqytetin e Jalisco-s, Guadalajara – një nga qytetet pritëse të Kupës së Botës 2026 – ndërsa pasagjerët e panikosur në aeroport vraponin për t’u mbrojtur, dukshëm duke u frikësuar nga sulmet hakmarrëse prej luftëtarëve të El Mencho-s. Burra të armatosur u panë duke djegur automjete në zemër të qytetit. Një video e postuar në mediat sociale tregoi një grup burrash të armatosur rëndë duke i vënë flakën një stacioni benzine në Guadalajara pasi mbërritën me një makinë të bardhë. Deri të dielën mbrëma, Guadalajara u kthye në një qytet fantazmë ndërsa civilët u mbyllën brenda. Shkolla u anulua të hënën në disa shtete. SHBA kishte ofruar një shpërblim prej 15 milionë dollarësh për kapjen e El Mencho-s, i cili akuzohej për kontrabandimin e sasive të mëdha të kokainës, fentanylit dhe metamfetaminës përtej kufirit të saj jugor.

Karteli i El Mencho-s, i cili u themelua rreth 16 vjet më parë dhe ishte bërë grupi kriminal më me ndikim në Meksikë, akuzohej gjithashtu për tentativë vrasjeje të zyrtarëve të qeverisë meksikane. Zyrtarët e lartë të SHBA-së festuan vrasjen e El Mencho-s, e cila pason muaj të tërë presioni nga Donald Trump lidhur me fluksin e drogës dhe migrantëve përgjatë kufirit prej 3,145 km mes dy vendeve. Presidenti i SHBA-së madje ka kërcënuar me veprime ushtarake kundër karteleve për të cilët ka pretenduar se “po drejtojnë Meksikën”. Duke shkruar në X, Christopher Landau, zëvendëssekretari i shtetit, e quajti El Mencho-n “një nga krerët më gjakatarë dhe më të pamëshirshëm të drogës”. Ai postoi: “Ky është një zhvillim i shkëlqyer për Meksikën, SHBA-në, Amerikën Latine dhe botën”.

Rrethanat e sakta të vrasjes së El Mencho-s, të cilën analistët e quajtën goditjen më të madhe ndaj karteleve të Meksikës në më shumë se një dekadë, mbetën të paqarta të dielën. Ministria e mbrojtjes tha se trupat e forcave speciale nga ushtria dhe garda kombëtare kishin nisur një operacion në Tapalpa, një qytet rreth 80 milje në jugperëndim të kryeqytetit të shtetit Jalisco, Guadalajara, për të kapur lordin e drogës në kërkim, me mbështetjen e forcave ajrore dhe inteligjencës ushtarake.

Gjatë kësaj kohe, megjithatë, “personeli ushtarak ra nën sulm” dhe u kundërpërgjigj. Ambasada e SHBA-së në Meksikë tha se operacioni u krye nga forcat speciale meksikane “në kuadër të bashkëpunimit dypalësh, me autoritetet amerikane që siguruan inteligjencë plotësuese”. Task-forca e Përbashkët Ndërinstitucionale Kundër-Kartel, e cila specializohet në mbledhjen e inteligjencës mbi kartelet e drogës, luajti një rol në bastisjen ushtarake, tha një zyrtar i mbrojtjes së SHBA-së për Reuters. Task-forca u lançua në heshtje fundin e vitit të kaluar me qëllimin për të hartuar rrjetet e anëtarëve të kartelit të drogës në të dy anët e kufirit SHBA-Meksikë, thanë zyrtarët amerikanë.

Sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, e quajti “El Mencho-n” një trafikant kryesor të “fentanylit në atdheun tonë”, duke shtuar se ai kishte qenë një objektiv kryesor për qeverinë e SHBA-së. Ajo konfirmoi se SHBA-ja kishte ofruar “mbështetje të inteligjencës” për Meksikën për të ndihmuar në operacion.

Ndërsa trazirat u rritën, guvernatori i shtetit të Jalisco-s, Pablo Lemus Navarro, u kërkoi 8 milionë qytetarëve të tij të qëndronin në shtëpi “derisa situata të kthehej nën kontroll”. Lemus tha se shërbimet e transportit publik po pezulloheshin dhe se njerëzit nuk duhet të udhëtonin në rrugët e shtetit për shkak të “ngjarjeve të dhunshme” që ishin përhapur në të paktën pesë pjesë të vendit. Ambasada e SHBA-së në Meksiko Siti lëshoi gjithashtu një alert sigurie, duke u kërkuar qytetarëve amerikanë në shtetet Jalisco, Tamaulipas, Michoacan, Guerrero dhe Nuevo Leon të “strehoheshin në vend” në rajonet e prekura si rezultat i “operacioneve të sigurisë dhe bllokimeve rrugore e aktiviteteve kriminale të lidhura me to”.

Qeveria e Kanadasë tha: “Grupet kriminale kanë ngritur bllokada rrugore me automjete që digjen në disa qytete në shtetin Jalisco… Ka pasur shkëmbime zjarri me forcat e sigurisë dhe shpërthime… Nëse jeni [atje] mbani një profil të ulët [dhe] monitoroni mediat lokale dhe ndërkombëtare për të qëndruar të informuar mbi situatën që po evoluon shpejt”.

Duke reaguar ndaj sulmeve pas vrasjes së El Mencho-s, Landau shkroi në X: “Po ndjek skenat e dhunës nga Meksika me trishtim dhe shqetësim të madh. Nuk është e habitshme që të këqijtë po përgjigjen me terror. Por ne nuk duhet të humbasim kurrë gjakftohtësinë tonë”. Presidentja e Meksikës, Claudia Sheinbaum, tha: “Ka koordinim absolut me qeveritë e të gjitha shteteve; duhet të qëndrojmë të informuar dhe të qetë. Llogaritë e mediave sociale të kabinetit të sigurisë ofrojnë përditësime të vazhdueshme. Aktivitetet po vijojnë normalisht në pjesën më të madhe të vendit.”

Ish-pronari i gjigantit anglez të futbollit Manchester City, miliarderi që dominoi politikën në atdheun e tij, tani po e sheh dinastinë e tij të shuhet nga burgu.

Ish-polici Thaksin Shinawatra riformësoi politikën e Tajlandës. Ai ishte dy herë kryeministër i mbretërisë dhe kishte një mbështetje kaq besnike sa partitë e lidhura me të kanë fituar pothuajse çdo zgjedhje që nga viti 2001, shkruan CNN.

Tani një miliarder pas hekurave, partia e tij pësoi rezultatin më të keq të zgjedhjeve të përgjithshme në fillim të këtij muaji, duke rezultuar në kthimin e rendit konservator që ai dikur sfidoi, tani fort në pushtet për herë të parë në 25 vjet.

Analistët i thanë CNN se rezultati mund të nënkuptojë stabilitet më të madh për Tajlandën moderne, e cila ka pasur tre kryeministra në po aq vite dhe një cikël 20-vjeçar grushtesh shteti ushtarak, protesta të dhunshme në rrugë dhe paqëndrueshmëri politike paralizuese.

“Pjesa më e madhe e kësaj paqëndrueshmërie është shkaktuar nga konflikti midis Thaksin dhe aleatëve të tij, nga njëra anë, dhe establishmentit konservator të Tajlandës, një rrjet i vogël por i fuqishëm i elitave ushtarake, monarkiste dhe të biznesit të kërcënuar nga politikat populiste të Taksin”, shkruan CNN.

Ka qenë një luftë e mundimshme për Thaksinin, me kundërshtarët e tij që kanë nisur grushte ushtarake, sfida ligjore dhe gjykata për të minuar dhe madje përmbysur qeveritë e zgjedhura – përfshirë katër kryeministra nga familja Shinawatra.

Që nga fillimi i viteve 2000, skena politike tajlandeze është përqendruar rreth rezistencës ndaj ngritjes së Taksinit, por edhe rreth rezistencës ndaj ndryshimeve që do të reformonin sistemin ekzistues të pushtetit, tha Thitinan Pongsudhirak, një profesor i shkencave politike në Universitetin Chulalongkorn.

Shinavatra mori shtetësinë malazeze në vitin 2008 në këmbim të investimeve të premtuara në vend. Përmes kompanisë Global TS Montenegro, ai bleu tre hektarë tokë në ishullin Shën Nikolla pranë Budvës. Në prill 2017, Global TS Montenegro përfundoi një kontratë shitjeje me kompaninë e Podgoricës, San Investments, e cila u mbështet nga një biznesmen lokal, duke u bërë kështu pronar i 37,000 metrave katrorë tokë në ishull. Shinavatra pagoi 24 milionë euro për atë pjesë të vlefshme të ishullit më të madh malazez.

Shtëpia gjithmonë fiton

CNN raporton se Thaksin fitoi miliona mbështetës me premtime për kushte më të mira për popullsinë rurale, kujdes shëndetësor universal dhe subvencione për fermerët, por establishmenti e konsideroi atë një kërcënim dhe një populist të korruptuar. Ai u rrëzua nga një grusht shteti ushtarak në vitin 2006, u dënua për korrupsion dhe shkoi në mërgim, ndërsa protestat e “Këmishave të Kuqe” të tij u shtypën me dhunë në vitin 2010. Megjithatë, ai mbeti një aktor kyç politik nga jashtë, duke drejtuar aleatët që vazhduan të fitonin zgjedhjet pavarësisht shpërbërjes së gjykatave.

“Kthimi dramatik i Thaksin në Tajlandë nga mërgimi i vetëshpallur në vitin 2023 erdhi në një kohë vendimtare. Establishmenti kishte një kërcënim të ri për t’u përballur: një lëvizje progresive jashtëzakonisht popullore që nuk kishte frikë të thyente tabutë e vjetra në lidhje me të folurit hapur për familjen mbretërore ose kërkimin e ndryshimeve themelore në mënyrën se si drejtohet Tajlanda”, thuhet në tekst.

Kujtohet se pas kthimit të tij, Taksin u dënua me tetë vjet burg për shkak të dënimeve të mëparshme për korrupsion, por dënimi i tij u ul shpejt në një vit nga një falje mbretërore. Ai e kaloi pjesën më të madhe të dënimit në suitën VIP të spitalit, gjë që shkaktoi akuza për trajtim preferencial, dhe gjykata më pas urdhëroi që ai të vuante dënimin në burg. Ndërkohë, partia Pheu Thai, e mbështetur nga Taksin, formoi një koalicion me ushtrinë, ish-kundërshtarë, duke e shtyrë lëvizjen progresive në opozitë.

Analistët besojnë se Taksin bëri një marrëveshje që i lejoi atij të kthehej dhe të rivendoste partinë e tij në pushtet, megjithëse ai e mohon këtë. Ndërkohë, shumë votues u zhgënjyen, të bindur se Pheu Thai kishte tradhtuar interesat e tyre, gjë që u pa edhe në zgjedhje: partia nuk fitoi asnjë vend në Chiang Mai, qytetin e lindjes së Thaksin dhe një fortesë e Shinawatras.

“Ai e përdori partinë e tij si një mjet negociues me establishmentin konservator tajlandez dhe për të shmangur dënimin me burg që po vuan tani”, tha Napon Jatusripitak, shkencëtar politik dhe koordinator i Programit të Studimeve të Tajlandës në Institutin ISEAS – Yusof Ishak.

“Ai e trajtoi Pheu Thai si një mjet familjar, dhe … mendoj se njerëzit e kuptuan se ai gjithmonë e ka përdorur partinë e tij si një mjet për interes personal”.

Goditja e fundit erdhi kur vajza e Thaksin dhe Kryeministri Paetongtarn Shinawatra u rrëzua vitin e kaluar për shkelje të etikës për shkak të një telefonate me ish-liderin kamboxhian Hun Sen, në të cilën ajo dyshohet se kritikoi ushtrinë e saj në përleshjet kufitare midis dy vendeve.

Zgjedhjet e fundit kanë treguar se Pheu Thai tani është një parti e mesme, jo më makina e fuqishme politike që ishte dikur.

“Është shumë e qartë se të gjitha këto gjurmë të trashëguara janë zhdukur, se njerëzit nuk janë më të gatshëm ta mbështesin partinë thjesht nga nostalgjia”, tha Napon.

Dhe Tailanda tani po shkon në një drejtim tjetër politik.

“Establishmenti monarkist konservator ka një mënyrë për t’u përballur me sfidat”, tha Titinan. “Sfida e Thaksin kishte të bënte me populizmin dhe rishpërndarjen. Sfida tjetër nuk kishte të bënte vetëm me rishpërndarjen e të ardhurave; kishte të bënte me reformat strukturore të institucioneve që drejtojnë Tailandën”.

Anutin Charnvirakul (Anutin Charnvirakul), i njohur për legalizimin e kanabisit kur ishte ministër i shëndetësisë, udhëheq koalicionin e ri qeverisës në të cilin Pheu Thai është një partner i vogël. Si udhëheqës i partisë Bhumjaithai, ai është fuqimisht monarkist dhe kundërshton ndryshimet në ligjin “lese majeste” (shpifje mbretërore). Partia e tij është forcuar duke përfituar nga rritja e nacionalizmit pas përplasjeve vdekjeprurëse kufitare Tailandeze-Kamboxhiane, së bashku me problemet ekonomike dhe pasigurinë në marrëdhëniet me SHBA-në, ndërsa lëvizja progresive mbetet në opozitë.

“Kur bashkohesh me progresistët, duhet të kuptosh se po përpiqesh të ndryshosh një shoqëri të tërë”, tha Chalit Ratapana, një punonjës i IT-së i cili ishte aktiv gjatë protestave të udhëhequra nga të rinjtë në vitin 2020. “Pra, nëse nuk funksionon sot, nuk është aq problem i madh. Do të vazhdoj t’i mbështes ata”.

Qeveria e re e udhëhequr nga Anutin mund të jetë më e qëndrueshme, por “nuk mendoj se është domosdoshmërisht më demokratike”, tha Napon.

“Këto instrumente mund të përdoren ende si armë kundër opozitës”.

“Duket sikur ata tashmë po e bëjnë këtë”, sipas CNN.

Një ditë pas zgjedhjeve, Komisioni Kombëtar Kundër Korrupsionit shpalli fajtorë 44 deputetë progresivë të opozitës për përpjekjen për të ndryshuar ligjin “lese majeste”, dhe dhjetë të sapozgjedhur mund të ndalohen nga politika për jetë nëse Gjykata e Lartë vendos kundër tyre. Megjithatë, në politikën tajlandeze, është e rrallë që dikush të jetë plotësisht “i mbaruar”: Taksin mund të jetë i kualifikuar për lirim me kusht që në maj, dhe kushëriri i tij është kandidati i partisë për kryeministër. Analistët besojnë se “marka” e Shinavatras do të mbetet e pranishme, por shumë më e dobët se më parë.