Lajmet

Përplasja e re izraelito-palestineze: A jemi në prag të një konflikt të madh?

Published

on

Nga Thomas L.Friedman

Le të shohim:çfarë ndodh kur TikTok ndeshet me ankesat palestineze për grabitjen e tokës nga e djathta në lagjet arabe në Jeruzalem? Shtojini kësaj përplasje natën më të shenjtë të lutjes për myslimanët në Jeruzalem? Pastaj bashkojini festën më emocionale të Izraelit në Jeruzalem?

Pastaj një lojë për pushtetit të Hamasit për të marrë drejtimin e kauzës palestineze? Dhe së fundmi, një vakum politik, në të cilin Autoriteti Palestinez është i paaftë të mbajë zgjedhje të reja dhe kur Izraeli është aq i përçarë, sa që mban vazhdimisht zgjedhje të reja?

Ajo çfarë ndodh është shpërthimi i dhunës rreth Jeruzalemit, që të hënën u përhap me shpejtësi edhe në Gaza, gjë që i ka nxitur njerëzit të pyesin:A është kjo përplasja më e madhe? A është ky fillimi i kryengritjes së ardhshme palestineze?

Qeveria izraelite, vendet arabe përreth dhe Autoriteti Palestinez, dëshirojnë që përgjigja të jetë “jo”. Kjo pasi Izraeli do të gjente pak mbështetje nga një Shtëpi e Bardhë me prirje të majta, dhe lëre më nga pjesa tjetër e botës, për një goditje të fortë mbi palestinezët.

Ndërkohë, shumica e qeverive arabe duan që të bëjnë biznes me prodhuesit izraelitë të teknologjisë, dhe jo të hidhen në mbrojtje të palestinezëve që gjuajnë me gurë forcat izraelite të sigurisë. Edhe udhëheqja palestineze nuk do ta donte tani një përplasje të madhe, pasi kjo gjë do të tregonte sesa pak autoritetet i ka mbetur në raport me popullin palestinez.

Por në dallim nga Intifadat që nisën në vitet 1987 dhe 2000, kur Izraeli kishte dikë që mund të telefonte për ndihmë, këtë herë në anën tjetër të telefonit nuk ka asnjë palestinez. Ose edhe nëse ka,ai është një 15-vjeçar- me një moshë sa smartfoni që ka, që merr urdhra dhe frymëzim nga TikTok, aplikacioni i videove që përdoret shpesh nga të rinjtë palestinezë për të sfiduar dhe inkurajuar njëri-tjetrin që të përballen me izraelitët.

Jack Khoury, ekspert i dinamikës arabe të këtij konflikti, u shpreh të hënën në analizën e tij në “Haaretz”, se motori i protestës palestineze “është lëvizja popullore”, që përbëhet “kryesisht nga të rinjtë, që nuk po presin për udhëheqje politike -as Autoritetin Palestinez, as udhëheqësit arabë në Izrael,dhe as ata në Rripin e Gazës. Gjatë ditëve të fundit është raportuar se Hamas po përpiqet që ta përshkallëzojë më tej protestën, por udhëheqja e kësaj organizate nuk ka asnjë kontroll mbi ngjarjet ne terren… dhe siç e sheh qeveria Izraelite, ajo nuk ka asnjë adresë apo person të cilit mund t’i drejtohet në mënyrë që të zhvillohet një diskutim politik mbi situatën”.

Por çfarë e shkaktoi këtë situatë? Shkëndija ishte një përplasja e “kohërave të shenjta” dhe “territoreve të shenjta”, më tha filozofi i fesë i Universitetit Hebraik, Moshe Halbertal, dhe më pas aktorë të ndryshëm hodhën secili benzinën e tyre për të zmadhuar një zjarr tashmë të ndezur.

Konkretisht, Dita e Jeruzalemit e këtij viti – një festë kombëtare që përkujton vendosjen e kontrollit të Izraelit mbi Jeruzalemin Lindor, Qytetin e Vjetër dhe Malin e Tempullit gjatë luftës arabo-izraelite të vitit 1967, duke bashkuar Jeruzalemin Perëndimor me atë Lindor – u festua me shërbesa fetare në Jeruzalemin Perëndimor në orët e para të mëngjesit të së dielës.

Kjo datë e shenjtë për izraelitët përkoi me Laylat Al-Qadr (Natën e Kadrit) ose Nëna e Fuqisë, që këtë vit ra të shtunën. Ajo konsiderohet jo vetëm si nata më e shenjtë e Muajit të Ramazanit, por e gjithë kalendarit islamik. Pasi përkujton natën kur Profetit Muhamed iu zbuluan vargjet e para të Kuranit nga Engjëlli Gabriel.

Ajo kremtohet çdo vit nga mijëra myslimanë që mblidhen në Xhaminë Al-Aksa, afër Murit Perëndimor në Malin e Tempullit. Këto data të shenjta të mbivendosura, çuan në përplasje të pashmangshme në rrugicat e Jeruzalemit Lindor, dhe arritën kulmin të hënën me sulmin e policisë izraelite mbi Xhaminë Al Aksa, ku palestinezët kishin grumbulluar gurë. Qindra palestinezë u plagosën, ndërsa më shumë se 20 oficerë të policisë izraelite pësuan lëndime.

Situata u përshkallëzua nga një luftë e gjatë mbi atë që Halbertal e quan“territor të shenjtë”. Me pak fjalë, hebrenjtë izraelitë të krahut të djathtë kishin marrë një urdhër gjykate për të dëbuar 6 familje palestineze që jetonin në disa godina që ndodhen në një tokë që ishte në pronësi të hebrenjve në Jeruzalemin Lindor, para se qyteti të ndahej pas luftës së vitit 1948.

Familjet palestineze po e kundërshtojnë në rrugë gjyqësore këtë vendim. Në fakt, Gjykata e Lartë e Izraelit kishte planifikuar të shpallte të hënën vendimin nëse palestinezët do të dëboheshin prej andej, por e shtynë atë për shkak të dhunës që shpërtheu.

Palestinezët argumentojnë se është e padrejtë që hebrenjtë të rimarrin tokat apo shtëpitë që kishin në Jeruzalemin Lindor para vitit 1948, në kushtet kur ata nuk kanë asnjë mënyrë ligjore për të rimarrë tokat që zotëronin në Jeruzalemin Perëndimor ose diku tjetër në Izrael para vitit 1948.

Përplasjet mbi këto data dhe hapësira të shenjta nuk do të ishin aq të forta, por të mos ishin nxitur nga videot e postuara në TikTok. Në muajin prill, disa të rinj palestinezë postuan një video të shkurtër duke sulmuar një hebre ortodoks në transportin publik, si një mënyrë për të frymëzuar sulme të ngjashme.

Në kundërpërgjigje, një grupim hebre i ekstremit të djathtë me emrin “Lehava”,organizoi një marshim përmes Jeruzalemit në Portën e Damaskut të Qytetit të Vjetër, duke brohoritur “Arabë, dilni jashtë!”.E gjithë kjo rrëmujë ka krijuar një“Nyjë Gordiane”, që duket e thjeshtë për t’u zgjidhur.

Por çfarë na tregon e gjitha kjo situatë?Pika më e qartë dhe e rëndësishme është se vitet e fundit në Izrael është shfaqur një konsensus i rrezikshëm dhe naiv, që sugjeron se Izraeli në thelb e ka shtypur kauzën palestineze, dhe ata pak palestinezë që jetojnë në Bregun Perëndimor dhe Jeruzalemin Lindor, i janë dorëzuar faktit se do të jetojnë nën kontrollin e përhershëm të Izraelit.

Ky konsensus ishte aq i fuqishëm, sa që në 4 palë zgjedhjet e fundit në Izrael, çështja e paqes me palestinezët, nuk ishte në rendin e ditës. Marrëveshjet Abrahamike të projektuara nga administrata Trump, i normalizuan marrëdhëniet midis Izraelit dhe Emirateve të Bashkuara Arabe, Bahreinit, Sudanit dhe Marokut, dhe e përforcuan idenë se çështja palestineze është në thelb një lajmi i vjetër.

Ngjarjet e ditëve të fundit vërtetojnë lajthitjen e këtij mendimi. Për më tepër, administrata e Joe Biden nuk ka tani interes që të reagojë ndaj këtyre ngjarjeve. Ajo nuk beson se ekzistojnë kushtet e përshtatshme për ndonjë përparim real në çështjen Izraelito-Palestineze, dhe është gjëja e fundit që dëshiron, tani që fokusi i saj kryesor në rajon është ringjallja e marrëveshjes bërthamore me Iranin.

Gjithsesi çfarë mund të shohim më tej pas ngjarjeve të fundit?Pjesërisht kjo varet nga kryeministri i izraelit Netanyahu. Pas më shumë se 12 vjetësh në detyrë, këto mund të jenë ditët e fundit të Bibit si kryeministër. Netanyahu është i interesuar që rivalët e tij të mos arrijnë të formojnë një koalicion të ri për ta rrëzuar atë.

Ai do të dëshironte që Izraeli të shkonte në zgjedhjet e pesta, që mund ti japin atij një shans për të vazhduar në këtë detyrë, dhe ndoshta për të shmangur burgun, nëse dënohet për korrupsion në gjyqin që po vazhdon ndaj tij. Dhe një nga mënyrat se si mund ta shmangë këtë,është duke e ndezur situatën aq shumë, sa që rivalët e tij të djathtë të braktisin përpjekjet për ta rrëzuar atë,duke deklaruar se nuk është koha për një ndryshim në udhëheqje.

Por shumëçka do të varet edhe nga ajo që do të zgjedhë të bëjë Hamasi. Ky i fundit nuk ka arritur të prodhojë as rritje të konsiderueshme ekonomike në Rripin e Gazës që e qeveris vetë,dhe asnjë progres politik me Izraelin. Dhe fakti që Autoriteti Palestinez sapo shtyu zgjedhjet e planifikuara, të cilat ndoshta Hamasi do t’i kishte dominuar, nënkupton një ngërç për të.

Dhe çfarë priret të bëjë Hamasi kur të bllokohet? Të lëshojë raketa ndaj Izraelit. Por të hënën bëri diçka vërtet të pazakontë. Qëlloi me raketa Jeruzalemin, në përpjekje për të marrë drejtimin e kryengritjes. Izraeli u hakmor duke bombarduar Gazën,ku thuhet se vrau të paktën 20 palestinezë.

Përfundimi:Situata mund të qetësohet brenda 3-4 ditësh, pasi Hamasi, Izraeli, Egjipti, Jordania dhe Autoriteti Palestinez të zbulojnë se ështënë interesin e tyre të imponojnë vullnetin e tyre ndaj alternativës së dhunës në rrugë. Ose jo.

Dhe nëse rikthehet një Intifada tjetër, me rrugën që imponon vullnetin e saj mbi udhëheqjet e tyre, ky “tërmet” do të tronditë Izraelin, Gazën, Bregun Perëndimor, Jordaninë, Egjiptin dhe Marrëveshjet Abrahamike. Nëse kjo ndodh, unë ju sugjeroj që të shkarkoni aplikacionin TikTok për t’i ndjekur të gjitha në kohë reale. / “The New York Times” – Bota.al

lajme

UBT shënon 25-vjetorin, Hajrizi: Kemi dhënë kontribut në transformimin e arsimit dhe inovacionit në Kosovë

Published

on

By

Në një intervistë në emisionin “Five” në RTV Dukagjini, Rektori i UBT-së, Edmond Hajrizi, ka thënë se 25-vjetori i këtij institucioni përfaqëson jo vetëm një përvjetor jubilar, por edhe një moment reflektimi për të arriturat dhe synimet e ardhshme në arsim, shkencë, inovacion dhe teknologji.

Hajrizi ka deklaruar se gjatë këtij çerek shekulli, UBT-ja është angazhuar në ndërtimin e një sistemi arsimor me qasje inovative, duke synuar të ndikojë në zhvillimin e vendit në fusha të ndryshme.

“Është një vit që jo vetëm duhet të reflektojmë, por është një angazhim prej çerek shekulli, ku vitet më të mira të jetës kanë qenë angazhim për të ndërtuar një sistem të arsimit dhe një qasje inovative në arsim. Ka qenë një rezultat i mirë, por edhe një moment reflektimi se çfarë kemi arritur dhe çfarë duam të arrijmë”, është shprehur Hajrizi.

Ai ka theksuar se gjatë këtyre 25 vjetëve ka pasur zhvillim në fusha të ndryshme, përfshirë arsimin, shkencën, inovacionin, teknologjinë dhe zhvillimin e biznesit, duke vlerësuar se UBT-ja ka pasur ndikim në këtë proces transformues.

Në kuadër të shënimit të 25-vjetorit, UBT-ja ka planifikuar disa aktivitete që do të zhvillohen gjatë javës së ardhshme, me fokus të veçantë në fushën akademike dhe shkencore.

Sipas Hajrizit, gjatë kësaj jave në Kosovë do të organizohen tri ngjarje ndërkombëtare, njëra pas tjetrës, të cilat synojnë të sjellin në vend komunitetin akademik dhe profesionistë nga fusha të ndryshme.

Ngjarja e parë do të mbahet të mërkurën dhe do t’i kushtohet Konferencës Ndërkombëtare për Mjekësinë Sportive. Hajrizi ka bërë të ditur se kjo konferencë organizohet për herë të dytë dhe do të mbledhë përfaqësues të komunitetit vendor dhe ndërkombëtar në UBT.

“Kemi mbërritur në fund të vitit ku do të shënojmë edhe përmbylljen e 25-vjetori dhe mbi këtë kemi menduar t’i organizojmë disa evente të cilat ndërlidhen edhe në shenjë të 25-vjetorit. Këtë vit i kemi mbledh disa ngjarje, javen e ardhshme kemi disa aktivitete që lidhen me pjesën akademike shkencore dhe i kemi tri ngjarje të nivelit botëror që i organizmojnë në Kosovë në të njëjtën kohë njëra pas tjetrës që e plotësojnë gjithë javën. Konferenca e parë që e organizojmë të mërkurën ka të bëjë me Konferencën Ndërkombëtare Botërore për Mjekësinë Sportive, është hera e dytë që organizohet por është një konferencë që sjell gjithë komunitetin edhe ndërkombëtar edhe vendor në UBT në Kosovë”, u shpreh Hajrizi.

Përmes këtyre aktiviteteve, UBT-ja synon të shënojë përmbylljen e 25-vjetorit, duke vënë në pah të arriturat e deritanishme dhe duke hapur diskutime për zhvillimet e ardhshme në arsim, shkencë dhe inovacion.

Continue Reading

lajme

UBT hap AI Business Hub, duke kompletuar ekosistemin për zhvillimin e kompetencave dhe mbështetjen e bizneseve

Published

on

By

UBT ka hapur zyrtarisht AI Business Hub, një hapësirë të re që synon të forcojë kompetencat në fushën e inteligjencës artificiale dhe të ofrojë mbështetje për bizneset në Kosovë dhe më gjerë.

AI Business Hub është rezultat i projektit TBEAI (Transforming Business Education with AI in Western Balkans), një projekt i financuar nga Komisioni Evropian përmes programit Erasmus+, i cili synon transformimin e edukimit të biznesit përmes integrimit të inteligjencës artificiale në Ballkanin Perëndimor.

Me hapjen e këtij Hub-i, UBT plotëson edhe më tej ekosistemin e tij të inovacionit, duke krijuar mundësi konkrete për zhvillimin e kompetencave digjitale, avancimin e njohurive në inteligjencën artificiale dhe mbështetjen e sektorit të biznesit në përballjen me sfidat e transformimit digjital.

AI Business Hub synon të shërbejë si urë lidhëse ndërmjet akademisë, teknologjisë dhe biznesit, duke krijuar hapësirë për bashkëpunim, zhvillim të aftësive profesionale dhe zbatimin e zgjidhjeve të inteligjencës artificiale në praktikat e përditshme të bizneseve. Përmes kësaj nisme, studentët, profesionistët dhe ndërmarrjet do të kenë mundësi të përfitojnë nga një qasje më e orientuar drejt nevojave të tregut, duke nxitur inovacionin, rritjen e produktivitetit dhe përgatitjen për ekonominë digjitale.

Hapja e AI Business Hub dëshmon përkushtimin e UBT-së për të ndërtuar një ekosistem që jo vetëm zhvillon kompetencat e së ardhmes, por edhe përkrah bizneset në Kosovë dhe më gjerë, duke i ndihmuar ato të shfrytëzojnë potencialin e inteligjencës artificiale për zhvillim dhe konkurrueshmëri.

UBT vazhdon të investojë në inovacion, dije dhe teknologji, duke e shndërruar inteligjencën artificiale në një mundësi konkrete për zhvillimin e arsimit, sipërmarrjes dhe ekonomisë.

Continue Reading

Lajmet

Rama fajëson “duart e huaja” për trazirat në Shqipëri

Published

on

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, bëri thirrje për qetësi të premten, dhe fajësoi “duart e huaja” për trazirat e dhunshme disaditore, ndërsa protestuesit u mblodhën sërish në kryeqytet dhe në qytete të tjera.

Që nga e marta, Tirana është përfshirë nga protesta të dhunshme, ku mijëra protestues kanë kërkuar dorëheqjen e Ramës për shkak të kushteve të këqija në universitete dhe tarifave të larta të studimit.

Protestat janë përhapur edhe në disa qytete të tjera, ndërsa studentët iu bashkuan bojkotit të universiteteve, duke shënuar një përshkallëzim të ndjeshëm pas muajsh protestash kundër qeverisë në vend.

Përleshjet gjatë natës mes policisë dhe grupeve të protestuesve, shumica e të cilëve të maskuar, vazhduan deri në orët e para të së premtes.

Hyrja e Ministrisë së Financave u përfshi nga flakët, ndërsa xhamat e një kompleksi universitar u thyen.

Sipas një deklarate të Policisë, 160 protestues u ndaluan të enjten në mbrëmje për kryerjen e akteve të dhunshme.

Protestuesit grumbulluan dhe dogjën kontejnerë mbeturinash për të bllokuar rrugët, si dhe hodhën gurë drejt Policisë, e cila u kundërpërgjigj me gaz lotsjellës dhe topa uji për t’i shpërndarë.

Një gazetar i AFP-së pa, gjithashtu, grupe të maskuara duke thyer vitrina dhe duke plaçkitur dyqane. Të njëjtat incidente u raportuan edhe në pjesë të tjera të qytetit.

Të premten në mëngjes, qindra protestues marshuan drejt Ministrisë së Arsimit, e cila mbetet një nga pikat kryesore të protestave.

Përleshjet kanë lënë pas ndërtesa qeveritare me dëme të mëdha, vitrina të thyera dyqanesh dhe dhjetëra persona të arrestuar.

Përshkallëzimi i protestave këtë javë vjen pas muajsh të tërë demonstratash kundër qeverisë, të cilat fillimisht u nxitën nga një projekt i diskutueshëm për zhvillimin e një resorti, i lidhur me familjen e presidentit amerikan, Donald Trump.

Në një deklaratë të premten, Rama këmbënguli se protestat nuk kanë të bëjnë “fare me hallet, me problemet, me aspiratat legjitime të gjithkujt që dëshiron një jetë më të mirë”.

“E gjithë kjo është po ajo dorë, po ajo dorë që e ka kapur për fyti opozitën shqiptare, dhe që e ka djegur dhe shkatërruar jo një herë Shqipërinë, dhe që është gati ta djegë e ta shkatërrojë përsëri, për të mos e lënë të bëjë përpara”, tha ai.

Ai akuzoi “duar të huaja”, pa i identifikuar ato, se po nxisin trazirat dhe synojnë të pengojnë përpjekjet e vendit të tij për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian.

“Këto janë duar të huaja që nuk e duan Shqipërinë të qetë”, tha ai në një video të publikuar në faqen e tij në Facebook.

Që nga e marta, dhjetëra persona, kryesisht zyrtarë policorë, janë plagosur në përleshje, sipas autoriteteve.

Burimi: AFP / REL

Continue Reading

Lajmet

127 të arrestuar pas protestave në Shqipëri, hetohen thirrjet për akte terroriste

Published

on

Drejtori i Departamentit për Sigurinë Publike në Shqipëri, Dhimitraq Ziu, ka njoftuar se 127 persona janë arrestuar dhe 244 të tjerë janë proceduar penalisht në Tiranë, në lidhje me protestat e dhunshme të ditëve të fundit.

Sipas tij, janë lënduar 120 punonjës policie në disa qytete të vendit.

Ziu bëri të ditur gjithashtu se strukturat e Krimit Kibernetik dhe Antiterrorit po hetojnë kanale dhe grupe në rrjetet sociale, ku janë shpërndarë mesazhe me thirrje për akte ekstreme e terroriste dhe kërcënime ndaj punonjësve të Policisë.

“Deri në këto momente në Tiranë, janë arrestuar 127 shtetas dhe janë proceduar në gjendje të lirë 244 shtetas, për ushtrim të dhunës ndaj punonjësve të Policisë, dëmtim të institucioneve shtetërore, shkatërrim të pronës publike dhe private, si dhe të bankomateve, kamerave, automjeteve dhe rrethimeve metalike”, ka thënë ai.

Ziu ka treguar edhe për rastet në qytetet e tjera. Në Durrës, ka thënë se janë arrestuar 23 shtetas dhe janë proceduar penalisht 12 të tjerë, në Korçë janë arrestuar 2 shtetas dhe janë proceduar në gjendje të lirë 23 shtetas, në Vlorë janë proceduar në gjendje të lirë 20 shtetas, në Shkodër janë proceduar në gjendje të lirë 9 shtetas.

Gjatë protestës në Shkodër Ziu ka deklaruar se është plagosur rëndë një oficer i Policisë së Rendit, i cili aktualisht ndodhet në Spitalin e Traumës Tiranë, për ndihmë mjekësore. Ai theksoi se autori i plagosjes është identifikuar, por për shkak të moshës nuk është arrestuar.

Kurse, në Elbasan janë proceduar në gjendje të lirë 6 shtetas dhe në Kukës janë proceduar në gjendje të lirë 10 shtetas, shtoi ai.

“Ndërkohë, nga dhuna e ushtruar mbi punonjësit e Policisë, në Tiranë, Durrës, Lezhë, Shkodër dhe Kukës, janë dëmtuar deri tani 120 punonjës policie”.

Sa i përket rasteve të dyshuara për akte ekstreme, Ziu ka theksuar po bashkëpunojnë me agjencitë partnere ndërkombëtare për zbulimin e adresave IP, identifikimin e administratorëve të këtyre kanaleve dhe të çdo përdoruesi që bën thirrje për dhunë dhe akte terroriste.

“Përveç ngjarjeve në terren, strukturat e specializuara të Hetimit të Krimit Kibernetik dhe Antiterrorit kanë marrë në shqyrtim të menjëhershëm hapësirën virtuale, ku gjatë monitorimeve intensive, janë identifikuar disa kanale dhe grupe komunikimi, nëpërmjet të cilave janë shpërndarë mesazhe me përmbajtje të drejtpërdrejtë kriminale, ndër to, thirrje për kryerje të akteve ekstreme dhe terroriste, si dhe kërcënime direkte kundër jetës së punonjësve të Policisë së Shtetit”, potencoi ai.

Ziu u ka bërë thirrje protestuesve të distancohen nga personat e maskuar dhe të dhunshëm.

“E drejta për protestë duhet të ushtrohet në mënyrë paqësore dhe nuk mund të përdoret si justifikim për dhunën dhe shkatërrimin”.

Ndërkohë Ziu ka theksuar se po udhëzojnë punonjësit e policisë që “pavarësisht situatave ku përballen me sulme të rrezikshme, apo gjatë ndërhyrjeve për të mbrojtur institucionet, të tregojnë vetëpërmbajtje dhe propocionalitet”.

Gjatë katër ditëve është raportuar për ushtrim dhune nga policët drejt qytetarëve./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara