Për më shumë se gjashtë dekada, një dyqan i vogël në Oxford Street të Londrës ishte një destinacion i veçantë për fytyra të njohura dhe qytetarë të zakonshëm. “Passport Photo Service”, një biznes familjar i themeluar nga ish-boksieri Dave Sharkey, u bë i famshëm për shërbimin e shpejtë – fotografi pasaporte të realizuara brenda pak minutash – dhe për galerinë e mbushur me portrete të klientëve të njohur.

I vendosur pranë disa ambasadave, studioja tërhoqi rreth 800 personazhe të famshëm ndër vite, përfshirë figura si Muhammad Ali, Madonna, Bill Murray, Arnold Schwarzenegger dhe Kate Winslet. Përveç shërbimit të shpejtë, familja Sharkey njihej edhe për fleksibilitetin, duke ofruar edhe fotografi në shtëpitë apo studiot e klientëve.

Pas mbylljes së biznesit në vitin 2019, pjesërisht si pasojë e zhvendosjes së ambasadës amerikane dhe ndryshimeve urbane në Oxford Street, Philip Sharkey vendosi të realizojë një ide të kahershme: botimin e një libri. “Passport Photo Service”, i publikuar nga Phaidon, përmbledh mbi 300 portrete të realizuara nga vitet 1950 deri në vitet 2010.

Libri nuk është vetëm një koleksion i fytyrave të famshme, por edhe një dokumentim i një epoke të zhdukur të Londrës, kur bizneset e vogla kishin vend në zemër të qytetit. Sot, zona është dominuar nga zhvillimet e mëdha tregtare, duke lënë pak hapësirë për iniciativa të tilla familjare.

Philip Sharkey, i cili filloi të punonte në dyqan që në moshën 16-vjeçare, kujton se fotografia e pasaportës ishte “barazuesi i madh”, pasi të gjithë kishin nevojë për të. Edhe personazhet e famshëm shfaqeshin në mënyrë më natyrale, pa ekipet e zakonshme të stilimit apo marrëdhënieve me publikun.

Ndër momentet e veçanta përmenden vizitat në shtëpitë e artistëve si Madonna dhe Guy Ritchie, apo fotografimet në studio muzikore të emrave si Sting, George Michael dhe Eric Clapton. Ndërkohë, disa portrete mbeten ende të papublikuara, për shkak të marrëveshjeve konfidenciale.

Historia e “Passport Photo Service” mbetet një dëshmi e një Londre që po zhduket, ku një biznes i vogël mund të bëhej pjesë e historisë së kulturës pop dhe të krijonte një arkiv unik ndër dekada.

Vetëm disa javë më vonë, vëmendja globale do të zhvendoset në Kupën e Botës më të madhe në histori, që do të zhvillohet në SHBA, Kanada dhe Meksikë, me 48 ekipe dhe 104 ndeshje. Edhe aty, nostalgjia do të jetë e pranishme: Adidas ka prezantuar fanella të reja me frymë estetike të viteve ’90, të kombinuara me dizajn modern dhe me rikthimin e logos ikonike “trefoil”, për herë të parë pas më shumë se tri dekadash.

Sipas analizës së zhvillimeve në kulturën e futbollit, fanella nuk është më thjesht uniformë sportive. Ajo është shndërruar në objekt kulturor, modë dhe kujtim kolektiv. Dizajnet e viteve ’90, dikur të diskutueshme, sot konsiderohen ikonike dhe të kërkuara në tregjet globale të fanellave vintage.

Ekspertët theksojnë se fanellat e futbollit filluan të bëhen pjesë e kulturës së përditshme sidomos në vitet ’70, por shpërthimi i tyre estetik dhe kulturor ndodhi në vitet ’90, kur teknologjia e re e prodhimit lejoi dizajne më të guximshme dhe më grafike. Fanella u shndërrua në “kanavacë lëvizëse” të identitetit të klubeve dhe kombëtareve.Kujtimet sportive dhe emocionale kanë luajtur rol të madh në këtë fenomen. Fanellat e Kupës së Botës 1990 apo Euro 1996 janë bërë simbole të forta nostalgjie, të lidhura me momente historike të futbollit dhe kulturës pop, duke u kthyer në objekte koleksionimi me vlera të larta.

Gjatë dy dekadave të fundit, tregu i fanellave retro është profesionalizuar dhe globalizuar, duke u kthyer nga një rrjet i vogël koleksionistësh në industri të mirëfilltë. Ndërkohë, ndikimi i modës dhe i kulturës së të famshmëve ka bërë që fanellat vintage të kthehen në deklarata stilistike në rrugë, rrjete sociale dhe evente publike.Sipas studiuesve të kulturës, kjo valë nostalgjie nuk lidhet vetëm me të kaluarën, por edhe me mënyrën si brezat e rinj e përjetojnë historinë përmes internetit dhe përmbajtjeve digjitale. Futbolli, ashtu si filmat apo moda, po përjeton një cikël të vazhdueshëm rikthimi dhe ripërpunimi të së shkuarës.

Në prag të Kupës së Botës, mes fanellave të reja dhe atyre të rikthyera nga arkivat, futbolli po hyn në një epokë ku e kaluara dhe e ardhmja bashkëjetojnë në të njëjtën fushë. Fanella nuk është më thjesht uniformë: ajo është kujtim, identitet dhe kulturë që vazhdon të riciklohet brez pas brezi.

Harriet Quimby ishte një gazetare amerikane që u bë gruaja e parë në SHBA me licencë pilote dhe një nga figurat e para femërore në historinë e aviacionit. E njohur për të kaluarën e saj disi të paqartë, ajo pretendonte se vinte nga një familje e pasur dhe e arsimuar, megjithëse ka më shumë gjasa të ketë qenë vajza e një fermeri. Në vitin 1911, në Hempstead të New York-ut, ajo dhe shoqja e saj Matilde Moisant morën mësime fluturimi dhe u pajisën me licencë pilote. Më pas udhëtuan në Meksik, ku u pritën me kuriozitet të madh, pasi gratë që fluturonin ishin një gjë e rrallë për atë kohë.

Arritja më e madhe e saj ndodhi më 16 prill 1912, kur u bë gruaja e parë që fluturoi mbi Kanalin Anglez. Ajo e planifikoi me kujdes këtë ndërmarrje, e mbajti sekret dhe udhëtoi shpejt drejt Anglisë, ku siguroi mbështetje nga një revistë amerikane dhe nga piloti dhe konstruktori i njohur francez Louis Blériot, i cili i dha në përdorim një aeroplan monoplane. Po atë ditë, ajo u ngrit nga një pistë pranë Doverit dhe pas rreth një ore fluturimi arriti të ulej në bregdetin e Francës, duke hyrë në histori.

Megjithatë, suksesi i saj u errësua nga fundosja e Titanikut që ndodhi në të njëjtën periudhë, ndaj arritja e saj mori pak vëmendje publike. Edhe shtypi amerikan reagoi ftohtë dhe shpesh me nënvlerësim, në një kohë kur gratë ende përballeshin me paragjykime të forta shoqërore.

Vetëm tre muaj më vonë, Harriet Quimby humbi jetën tragjikisht gjatë një shfaqjeje ajrore pranë Bostonit, kur aeroplani i saj u rrëzua dhe ajo së bashku me pasagjerin u hodhën nga mjeti fluturues.

Aktorja amerikane Joy Harmon ka ndërruar jetë në moshën 87-vjeçare. Sipas mediave amerikane, ajo vdiq në shtëpinë e saj në Los Anxhelos, pas disa javësh përballje me pneumoni.

Harmon u bë e njohur për një skenë të shkurtër, por shumë të komentuar në filmin klasik “Cool Hand Luke”, ku luante përkrah Paul Newman. Edhe pse personazhi i saj nuk kishte asnjë replikë dhe qëndronte në ekran vetëm për disa minuta, skena e saj gjatë larjes së një makine u bë një nga momentet më të paharrueshme të filmit.

E kredituar thjesht si “The Girl”, personazhi i saj u quajt “Lucille” nga një prej të burgosurve në film. Kjo paraqitje mbeti momenti më i njohur i karrierës së saj artistike.

Në një intervistë të vitit 2017, Harmon kishte deklaruar se nuk ishte e vetëdijshme për nëntekstin që u interpretua nga publiku në atë skenë, duke theksuar se thjesht kishte tentuar ta realizonte rolin në mënyrë natyrale.

Karriera e saj përfshiu 32 role në filma dhe televizione nga vitet ’50 deri në fillim të viteve ’70. Ajo u shfaq gjithashtu në seriale të njohura si “Bewitched”, “Batman”, “The Man from U.N.C.L.E.”, “The Beverly Hillbillies”, “The Odd Couple” dhe “The Monkees”.

Pas tërheqjes nga aktrimi, Harmon punoi në Disney Studios dhe më vonë, në vitin 2003, hapi një furrë buke në Los Anxhelos.

Joy Harmon lë pas tre fëmijë dhe nëntë nipër e mbesa.