Kulturë

Patrica, Itali: Lufta për të rimarrë jetën nëpër shtëpitë e braktisura

Fshati i Patricës, me mezi 3000 banorë, është një vend i pazakontë, një pllajë shkëmbore me pamje të mahnitshme që shtrihet nga lugina e Sacco-it në Italinë qendrore.

Published

2 years ago

March 25, 2024

Betim Gashi

Në një fshat të vogël idilik mesjetar në jug të Romës, një përpjekje e guximshme po bëhet për të rimarrë jetën në shtëpitë e braktisuara. Fshati i Patricës, me mezi 3000 banorë, është një vend i pazakontë, një pllajë shkëmbore me pamje të mahnitshme që shtrihet nga lugina e Sacco-it në Italinë qendrore.

Për vite me radhë, shtëpitë e lashta kanë mbetur bosh, ndërsa banorët largohen në kërkim të një të ardhmeje më të ndritshme. Por kryetari i qytetit, Lucio Fiordaliso, po përpiqet të ndryshojë këtë realitet. Në një përpjekje për të rikthyer frymën në fshatin që po vdes, ai ka tentuar të ndjekë modelin e suksesit të qyteteve të tjera italiane duke nxjerrë në shitje shtëpitë e tyre të zbrazëta për një euro ose edhe më pak.

Por sfidat janë shumë. Përderisa në disa qytete autoritetet lokale kanë mundësi ligjore të nxjerrin në shitje pronat e braktisuara pa lejen e pronarëve, ky nuk është rasti për Patricën. Për të shkuar përtej kësaj pengese, duhet disponueshmëria e pronarëve për të hequr dorë nga pronat e tyre të vjetra.

Fiordaliso dhe ekipi i tij morën një përgjigje pozitive nga disa pronarë, por pengesat nuk kanë munguar. Në shumë raste, shtëpitë janë të ndarë midis trashëgimtarëve që janë në mosmarrëveshje me njëri-tjetrin ose nuk mund të bien dakord për shitjen. Nëse të afërmit nuk janë në marrëdhënie të mira, gjetja e një zgjidhjeje bëhet edhe më e vështirë.

Gjithashtu, gjetja e pasardhësve të pronarëve që kanë emigruar për një kohë të gjatë jashtë shtetit është një sfidë tjetër. Për shumë prej tyre, identifikimi mund të jetë i vështirë për shkak të emrave të ndryshëm ose transferimit të pronës së tyre në emër të të huajve pa njoftuar autoritetet lokale. Megjithatë dëshira për të rimarrë jetën në këto shtëpi të lashta është e fortë. Pamja e bukur dhe potenciali për të krijuar një komunitet të ri janë sfidat që nxisin kryebashkiakun Fiordaliso dhe ekipin e tij të vazhdojnë përpara në këtë rrugë të vështirë.

Patrica mbetet një shembull i sfidave të ndryshme me të cilat përballen komunitetet italiane në përpjekjen e tyre për të rimarrë jetën në shtëpitë e braktisuara. Në këtë rrugë të vështirë, synimi është i qartë: të kthejmë njëherë e mirë një fshat të vjetër në një oaz të ri të jetës dhe shpresës./UBTNews/

Kulturë

Shfaqja për fëmijë “Picërraku” vjen këtë të shtunë në Teatri Dodona

Published

16 hours ago

March 6, 2026

UBTNews

Shfaqja për fëmijë “Picërraku”, me tekst të autorit Karel Novak dhe regji nga Melihate Qena, do të jepet këtë të shtunë, më 7 mars, në dy termine: ora 12:00 dhe 13:00 në Teatri Dodona.

Në këtë shfaqje marrin pjesë aktorët: Roza Berisha, Njomëza Tmava, Allmir Suhodolli, Avni Hoti dhe Molikë Maxhuni.

Kukullat janë realizuar nga Boris Qershkov, muzika nga Naim Krasniqi, ndërsa skenografia dhe kostumet nga Merita Behluli. Për ndriçimin kujdeset Skënder Latifi, ndërsa producent i shfaqjes është Armond Morina.

Rezervimet mund të bëhen çdo ditë pune nga ora 12:00 deri në 15:00 në numrin +383 (0)38 230 623, ndërsa ditën e shtunë nuk bëhen rezervime.

Shfaqja është mbështetur nga Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit e Kosovës.

Kulturë

Shkolla e Parë Shqipe në Kosovë – Stubëll

Published

20 hours ago

March 6, 2026

UBTNews

Me rastin e Dita e Mësuesit, më 7 Mars, kujtojmë me respekt historinë e arsimit shqip dhe sakrificat e mësuesve për ruajtjen e gjuhës dhe kulturës sonë.

Një ndër vendet më të rëndësishme të kësaj historie është Kisha e Shën Gjergjit në Stubëll, e njohur edhe si shkolla e parë shqipe në Kosovë, e vendosur në Stubëll e Epërme në rajonin e Karadakut.

Tradita e arsimit shqip në këtë fshat është shumë e hershme dhe lidhet me veprimtarinë e Kolegji i Shën Lukës, i cili kishte filluar punën që në vitin 1584.

Edhe pse në atë kohë arsimi në gjuhën shqipe përballej me shumë pengesa dhe persekutim nga autoritetet osmane, në Stubëll u ruajt dhe u zhvillua tradita e mësimit në gjuhën amtare.

Në brendësi të kishës është i gdhendur edhe viti 1846, që dëshmon për vazhdimësinë e veprimtarisë arsimore në këtë vend.

Shkolla e parë shqipe si institucion i mirëfilltë filloi veprimtarinë e saj në vitin 1868 me mësuesin dhe meshtarin Dom Mikel Tarabuluzit, i cili dha një kontribut të madh në përhapjen e arsimit dhe të gjuhës shqipe. Më vonë, në vitin 1905, kjo shkollë u zyrtarizua edhe nga autoritetet e Austro-Hungarisë.

Në hapësirat e saj ndodheshin dhoma që shërbenin si klasa mësimi për nxënësit, si dhe ambiente për udhëheqësit fetarë dhe arsimorë. Në oborrin e saj sot gjendet edhe përmendorja e Dom Mikel Tarabuluzit dhe një monument kushtuar martirëve të Karadakut.

Për shkak të vlerave të saj historike, kulturore dhe shpirtërore, ky objekt është shpallur në mbrojtje të përhershme në vitin 2016 nga Këshilli i Kosovës për

Trashëgimi Kulturore.

Historia e shkollës së Stubllës është një dëshmi e fortë e përpjekjeve të popullit shqiptar për të ruajtur gjuhën dhe identitetin kombëtar përmes arsimit. Ajo na kujton se falë përkushtimit të mësuesve dhe dijetarëve, gjuha dhe kultura jonë kanë mbijetuar dhe janë zhvilluar ndër shekuj.

Foto: Sefer Aliqkaj

Kulturë

7 Marsi – Dita e Mësuesit dhe historia e Mësonjëtores së parë shqipe në Korçë

Published

23 hours ago

March 6, 2026

UBTNews

Çdo vit më 7 mars, shqiptarët shënojnë Ditën e Mësuesit, një datë që lidhet me hapjen e shkollës së parë kombëtare në gjuhën shqipe, të njohur si Mësonjëtorja e Korçës.

Kjo shkollë u hap më 7 mars të vitit 1887 në qytetin e Korçës nën drejtimin e Pandeli Sotirit, në kohën e fundit të Perandorisë Osmane. Ajo ishte shkollë me karakter kombëtar e laik (jo fetar), ku të gjitha mësimet jepeshin në gjuhën shqipe. Drejtues të saj ishin figura të njohura të Rilindjes shqiptare, si: Pandeli Sotiri, Petro Nini Luarasi, Nuçi Naçi, Thoma Avrami etj.

Hapja e Mësonjëtores erdhi si rezultat i përpjekjeve të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare, e cila synonte zhvillimin e arsimit dhe afirmimin e të drejtave kombëtare të shqiptarëve. Në një periudhë kur përdorimi dhe mësimi i gjuhës shqipe ishte i kufizuar, kjo shkollë u bë një qendër e rëndësishme për edukimin kulturor dhe patriotik.

Mësonjëtorja e Korçës pati një rol të veçantë në përhapjen e dijes dhe në ruajtjen e identitetit kombëtar. Përmes saj u hodhën themelet e arsimit shqip dhe u frymëzuan breza të tërë nxënësish.

Sot, ndërtesa ku dikur zhvillohej mësimi shërben si muze dhe mbetet një simbol i rëndësishëm i historisë së arsimit shqiptar. Çdo 7 mars, kjo datë kujton sakrificën dhe kontributin e mësuesve në ruajtjen dhe zhvillimin e gjuhës dhe kulturës shqiptare.

Dita e Mësuesit është festë kombëtare, nuk është vetëm për punonjës të arsimit shqiptar, por edhe për nxënës e studentë, është një festë që festohet në çdo familje shqiptare. Kjo është një traditë e bukur e krijuar te populli ynë. Në këtë ditë të rëndësishme të arsimit shqiptar kujtojmë me respekt të thellë veprën e ndritur të mësuesve dhe patriotëve të shquar, që punuan me përkushtim dhe bënë sakrifica të mëdha për zhvillimin e arsimit kombëtar.

Kulturë

Premiera e shfaqjes “Nemesis” nga Teatri ODA

Published

2 days ago

March 5, 2026

UBTNews

Teatri ODA ka prezantuar premierën e shfaqjes më të re, “Nemesis”, me regji të Florent Mehmetit. Premierën e parë e ndoqën spektatorët më 3 mars, ndërsa repriza e parë u zhvillua më 4 mars. Repriza tjetër do të mbahet më 7 mars, ora 20:00, në Amfiteatrin e Teatrit Kombëtar të Kosovës në Pallatin e Rinisë.

Shfaqja trajton rrugëtimet dhe fatet e pushtetit dhe forcës, duke i paraqitur ato si katalizatorë të degradimeve të personalitetit. “Nemesis” ndërthur referenca historike të njerëzimit, të përshkruara nga Herodoti, me studime të neurokimisë dhe ndryshimeve funksionale në trurin e njeriut, duke eksploruar ndikimin e pushtetit, pasurive dhe trashëgimisë në sjelljen dhe mendjen njerëzore.

Në skenë luajnë: Labinot Raci, Blend Sadiku, Fiona Abdullahu, Era Balaj, Art Pasha, ndërsa asistente regjie është Ardiana Mehmeti. Skenografia është punuar nga Enes Sahiti, muzika nga Lis Boshtrakaj, dhe videografia nga Gëzim Hasani. Koordinatore e produksionit është Renea Begolli, me asistente të produksionit Sabi Paqarizi dhe Delvina Bytyqi. Ndriçimi është realizuar nga Mursel dhe Bujar Bekteshi, ndërsa fotografitë dhe dizajni nga Zana Begolli. Produksioni është i Teatrit ODA.

Biletat për reprizën e 7 marsit mund të rezervohen duke dërguar SMS me emrin, mbiemrin dhe numrin e biletave në: 044 430 693.

“Nemesis” ofron një përvojë teatrale unike, ku historia, arti dhe shkenca bashkohen për të eksploruar pushtetin, forcën dhe ndikimin e tyre mbi njerëzit dhe shoqërinë.