Kulturë

Pas Hitlerit: Rilindja e një historie të errët

Published

on

Nga adhurimi sekret në shqetësim të hapur, gjermanët kanë përjetuar një udhëtim kompleks për të përballuar të kaluarën naziste për më shumë se 80 vjet. Një ekspozitë e re, “Pas Hitlerit: Ballafaqimi i Gjermanisë me të kaluarën naziste”, e hapur në Haus der Geschichte në Bonn, eksploron këtë evolucion të mendimit. 

Historia e bustit të Hedwig Maria Ley, një simpatizante e nazistëve, është një nga elementët e ekspozitës që ilustron qëndrimet e ndryshme ndaj Adolf Hitlerit. Pas vdekjes së tij dhe humbjes në Luftën e Dytë Botërore, Ley e fshehu bustin e tij në kopshtin e saj, ndërsa dy dekada më vonë, një i afërm i kopshtarëve e nxori atë dhe e vendosi në dhomën e ndenjës.

Kjo histori tregon se disa gjermanë vazhduan ta adhurojnë një lider tiranik, ndërsa një brez i ri, i njohur si “68erët”, kërkonte të distancohej nga traditat e prindërve të tyre.

Ekspozita e Bonn-it eksploron se si brezat e ndryshëm të gjermanëve janë përballur me të kaluarën naziste. Pas Luftës së Dytë Botërore, shumë gjermanë u përpoqën të fshihnin kujtimet e Hitlerit, duke rinovuar emrat e rrugëve dhe duke u përpjekur të harrojnë rolin e tyre në regjimin nazist. Ky fenomen ilustrohet nga ndjenjat e mohimit të përgjegjësisë, ku shumë njerëz e akuzonin Hitlerin dhe komandantët e tij për krimet e luftës, ndërsa ata vetë vazhdonin të mbajnë pozita në shoqërinë pas luftës.

Ekspozita gjithashtu përmban materiale arkivale që tregojnë si shqiptarët e së kaluarës ishin të prirur të shpreheshin hapur me komente raciste. Pjesëmarrësit e brezit të vitit 1965 në Bavari dhe incidentet e dhunshme kundër hebrenjve theksojnë se racizmi dhe antisemitizmi ishin ende të pranishme në shoqëri, edhe pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore.

Një aspekt i rëndësishëm i ekspozitës është përpjekja e brezave më të rinj për të gjetur të vërtetën mbi regjimin nazist. Seriali “Holokausti”, i transmetuar në vitin 1979, pati një ndikim të madh, duke hapur sytë e shumë gjermanëve ndaj krimeve të kaluara.

Ekspozita i jep gjithashtu hapësirë kujtimit të viktimave. Objekte të zakonshme, si një biletë transporti e mbajtur nga një mbijetues hebre, dhe një biçikletë e dhënë për ruajtje, tregojnë histori personale që përfaqësojnë vuajtjet e atyre që vuajtën nga regjimi nazist.

Megjithatë, sfida për të përballuar të kaluarën vazhdon. Brezat e rinj, të cilët janë rritur pas ribashkimit të Gjermanisë, e shohin historinë e nazizmit si një paralajmërim për të tashmen. Protestat kundër populizmit të djathtë dhe kujtimi i viktimave të dhunës ekstreme të djathtë janë pjesë e angazhimit të tyre.

Ekspozita “Pas Hitlerit” do të qëndrojë e hapur deri më 26 janar 2025, duke theksuar se përballja me të kaluarën naziste mbetet një çështje thelbësore në shoqërinë gjermane sot. Edhe pse Hitler ka vdekur, trashëgimia e tij fashiste vazhdon të jetë një temë e rëndësishme debate dhe reflektimi./UBTNews/

Nga DW, në përkthim dhe përshtatje të D.E.

Lajmet

“Shame and Money” shfaqet premierë rajonale në Festivalin e Filmit në Sarajevë

Published

on

Filmi “Shame and Money” ka pasur sonte premierën rajonale në Teatrin Kombëtar të Sarajevës, si pjesë e programit garues “Competition Programme – Narrative Feature Film” të Festivalit të Filmit në Sarajevë.

Filmi është me regji të Visar Morinës, ndërsa në rolet kryesore interpretojnë Astrit Kabashi, Flonja Kodheli, Alban Ukaj, Kumrije Hoxha dhe Fiona Gllavica.

Premiera në Sarajevë shënon një tjetër prezantim të rëndësishëm ndërkombëtar për kinematografinë kosovare dhe ekipin e filmit./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Baleti Kombëtar i Kosovës për herë të parë në “International Bodrum Ballet Festival”

Published

on

Baleti Kombëtar i Kosovës ka marrë pjesë për herë të parë në edicionin e 23-të të “International Bodrum Ballet Festival”, në Bodrum të Turqisë.

Trupa kosovare prezantoi shfaqjen “Correr o Fado”, me koreografi nga Daniel Cardoso.

Shfaqja u interpretua në dy mbrëmje, më 12 dhe 13 gusht, dhe u prit tejet mirë nga publiku i shumtë në Bodrum.

Performancat e Baletit Kombëtar të Kosovës u përcollën me duartrokitje të gjata, duke shënuar një tjetër prezantim të rëndësishëm ndërkombëtar për trupën kosovare./A.K/

Continue Reading

Lajmet

“DOKUDAILY” mbyll edicionin e fundit me zërat e grave që i dhanë shpirt DokuFest-it

Published

on

Me mbylljen e edicionit të 25-të të DokuFest-it, mbyllet edhe një kapitull i “DOKUDAILY”, publikimit që gjatë festivalit ka sjellë në vëmendje njerëzit, historitë dhe përjetimet që qëndrojnë pas ekranit. Për numrin e nëntë dhe të fundit të këtij botimi, DokuFest ka zgjedhur të ndalet te zërat e disa prej grave që kanë qenë pjesë e rrugëtimit të festivalit, duke e përshkruar këtë përvojë përmes kujtimeve, ndryshimit dhe pasionit për dokumentarin.

“Dhe kështu, po shënojmë numrin e fundit të DOKUDAILY [9]”, shkruan DokuFest në një postim në Facebook, duke e mbyllur këtë cikël me rrëfimet e grave që e kanë bërë këtë edicion “më të mirë, të prekshëm dhe të fuqishëm”.

Një prej këtyre zërave është Alba, e cila prej 13 vitesh është pjesë e prodhimit të DokuFest-it. Për të, një nga gjërat më të rëndësishme që festivali nuk duhet të humbasë me kalimin e viteve është pikërisht guximi. Kur pyetet se çfarë shpreson të mos humbasë DokuFest-i, pavarësisht se sa shumë rritet, përgjigjja e saj është e prerë: “Guximin”.

Sipas Albës, edhe nëse festivali një ditë do të kishte vetëm 10 njerëz, një kinema dhe 30 filma, apo do të zhvillohej vetëm një herë në tre vjet, ai nuk duhet të ketë frikë. “Duhet gjithmonë të guxojë”, shprehet ajo, duke e kthyer guximin në një nga vlerat themelore të identitetit të DokuFest-it.

Në rrëfimet e publikuara në numrin e fundit shfaqet edhe Linda Lulla, drejtoreshë e festivalit, e cila e sheh rrugëtimin e saj paralel me atë të DokuFest-it. Për të, veçantia e këtyre viteve qëndron te mundësia për ta parë festivalin nga afër, për të qenë pjesë e ndryshimeve dhe e momenteve të rëndësishme që kanë shënuar zhvillimin e tij.

“Çdo hap përpara për festivalin ka qenë, në një mënyrë, edhe një hap përpara për mua”, rrëfen Lulla. Ajo thotë se ajo që ka mbetur e pandryshuar gjatë gjithë këtyre viteve është pasioni për DokuFest-in dhe bindja se ajo që bëjnë ka rëndësi.

Në një tjetër rrëfim, Vanesa e sheh festivalin përmes fotografisë dhe fytyrave të njerëzve. Përmes kamerës, ajo thotë se ka parë emocione të ndryshme ndaj DokuFest-it, nga njerëz që i njihte dhe me të cilët kishte afërsi, deri te fytyrat e të panjohurve. Te këta të fundit, ajo ka dalluar një nostalgji që e ka shtyrë të imagjinojë se si duhet të ketë qenë fillimi i DokuFest-it, një fillim që, siç e përshkruan ajo, është “më i vjetër se unë”.

Ndërsa Romina ndalet te marrëdhënia gjithnjë e më e paqartë mes përjetimit dhe dokumentimit. Në një kohë kur telefoni dhe kamera janë bërë pjesë e pandashme e përditshmërisë, ajo vëren se njerëzit shpesh e kapin menjëherë një moment të bukur për ta ruajtur. Dallimi, në rastin e saj, është se ajo që dokumenton përfundon përpara syve të rreth 25 mijë ndjekësve në Instagram.

Këto rrëfime e bëjnë numrin e fundit të “DOKUDAILY” më shumë sesa një publikim përmbyllës. Ai bëhet një lloj albumi i vogël kujtimesh për një festival që për 25 edicione ka ndryshuar bashkë me njerëzit që e kanë ndërtuar dhe me publikun që është rritur përkrah tij.

DokuFest, i cili këtë vit po shënon edicionin e 25-të nga 7 deri më 15 gusht, e mbyll kështu edhe “DOKUDAILY” me një mesazh të thjeshtë: “Deri herën tjetër: Fuqi dokumentarit!”. Një përshëndetje që nuk tingëllon si fund, por si premtim për një tjetër kapitull, në një festival që, siç kujton Alba, duhet të vazhdojë të guxojë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

DokuFest 2026 shpall fituesit, “Searching for Poetry” triumfon në garën kombëtare

Published

on

DokuFest 2026 ka shpallur filmat fitues të edicionit të sivjetmë, duke kurorëzuar një javë të mbushur me dokumentarë, histori njerëzore dhe rrëfime që trajtojnë tema të rëndësishme shoqërore, politike dhe mjedisore.

Në garën kombëtare, çmimi kryesor Best in National Competition iu dha filmit Searching for Poetry, me regji të Lorin Terezit. Çmimi e vendos filmin në qendër të vëmendjes së edicionit të sivjetmë dhe shënon një vlerësim të rëndësishëm për kinemanë dokumentare vendore.

Në kategorinë Best Balkan Feature Dox, fitues u shpall As the Spring Arrives, Water Recalls the Nomads, me regji të Dilşad Aladağ. Ndërsa The Thing to Be Done, nga Srdan Kovačević, mori një Special Mention.

Çmimi për Best Balkan Short Dox shkoi për Towards Where to Breathe, me regji të Stefan Pavlović.

Edhe gara ndërkombëtare solli një listë të larmishme fituesish. From Dawn to Dawn, me regji të Xisi Sofia Ye Chen, u shpall Best International Feature Dox, ndërsa Normal Planet, nga Ekiem Barbier, Guilhem Causse dhe Quentin L’helgoualc, fitoi çmimin Best International Short Dox.

Në kategorinë International Shorts, juria vlerësoi me çmimin kryesor Kleptomania, nga Qu Jingkai. Venezia Diorama, me regji të Nicolas Piret, mori Special Mention.

Kinemaja që trajton çështjet mjedisore u vlerësua përmes kategorisë Best Green Dox, ku çmimi shkoi për Krakatoa, me regji të Carlos Casas.

Në kategorinë Human Rights Dox, çmimi kryesor iu dha The Clearing, nga Sabine Groenewegen, ndërsa A City in the Forest, me regji të Lev Omelchenko dhe Nolan Huber, u nderua me Special Mention.

Publiku i DokuFestit dha gjithashtu verdiktin e tij. Audience Award iu dha filmit The Beauty of the Donkey, me regji të Dea Gjinovcit, ndërsa Distribution Award shkoi për Dance nga Hana Bucalija.

Një nga momentet e rëndësishme të edicionit ishte edhe nominimi për European Film Academy. Si festival partner i akademisë, DokuFest përzgjedh çdo vit një film nga programi i tij për nominim. Për edicionin e vitit 2026, ky vlerësim i është dhënë filmit Tarik, me regji të Adem Tutiq.

Me këta fitues, DokuFest 2026 mbyll një tjetër edicion të rëndësishëm për filmin dokumentar, duke sjellë në Prizren krijues nga Kosova, Ballkani dhe skena ndërkombëtare. Çmimet e këtij viti pasqyrojnë një program ku dokumentari nuk shërben vetëm si mënyrë për të rrëfyer realitetin, por edhe si hapësirë për të ngritur pyetje mbi shoqërinë, identitetin, të drejtat e njeriut dhe marrëdhënien tonë me botën përreth./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara