Aktualitet

Pandemia rriti çrregullimet e të ushqyerit te adoleshentët

Published

5 years ago

on

Shumë shtretër të spitaleve janë të mbushur. Listat e pritjes për t’u trajtuar janë të gjata. Prandaj adoleshentët dhe të rinjtë, që kërkojnë ndihmë për probleme me ushqim, shpesh duhet të presin disa muaj për të bërë një termin.

Pandemia ka ndikuar negativisht në çrregullimit e të ngrënit, duke rezultuar me rritje të numrit të personave që kanë probleme të tilla dhe sipas mjekëve dhe specialistëve, shkalla e këtyre problemeve nuk po bie, pavarësisht heqjes së disa kufizimeve për luftim të pandemisë.

“Ne jemi duke parë rritje masive”, ka thënë Jennifer Wildes, profesoreshë e psikiatrisë dhe drejtore e programit për çrregullime të të ngrënit në Universitetin e Mjekësisë në Çikago.

Disa pacientë janë duke pritur katër deri në pesë muaj për të marrë trajtime të psikoterapisë dhe trajtime tjera.

Pritjet kanë qenë vetëm disa javë para shpërthimit të pandemisë, ka thënë Wildes, transmeton agjencia e lajmeve Associated Press.

Në kuadër të programit të saj trajtohen rreth 100 pacientë, apo dyfish më shumë sesa para pandemisë, ka thënë mes tjerash ajo.

Programi Emily, që është krijuar në bashkëpunim me Universitetin e Minesotas, është duke u përballur me të njëjtën gjë.

Thirrjet ditore të njerëzve që kërkojnë trajtim janë rritur nga 60 më 2019, në mbi 130 prej kur ka nisur pandemia, ka thënë dietologia Jillian Lampert, shefe e programit.

“Ne e dimë se ankthi dhe izolimi janë faktorë të rëndësishëm që çojnë në çrregullime të të ushqyerit”, ka thënë ajo.

Disa pacientë kanë thënë se “jeta ime duket se është jashtë kontrollit” për shkak të pandemisë dhe ngrënia e tepruar iu ndihmon si mekanizëm mbrojtës, ka thënë Lampert.

Të tjerë janë përballur me anoreksi.

Programet që kanë ofruar trajtime veçmas për secilin pacient apo edhe ato të llojeve të tjera, në shumë vende janë shndërruar në teleterapi, prej shpërthimit të pandemisë.

Disa programe janë rikthyer me prezencë, ndonëse pjesa më e madhe zhvillohen virtualisht.

“Ne kemi parë rritje të numrit” të pacientëve të të gjitha racave, të rinjve, adoleshentëve dhe ndonjëherë edhe fëmijëve të vegjël, ka thënë ajo.

Aty janë përfshirë edhe pjesëtarët e komunitetit LGBT (homoseksual, lesbike, biseksual dhe transgjinor), të cilët kanë tendenca që të kenë më shumë probleme me të ushqyerit, sesa grupet tjera.

Gratë dhe vajzat, janë po ashtu janë më prekura sesa burrat nga ky problem.

Peyton Crest, 18-vjeçare nga Minesota ka thënë se është përballur me ankth edhe para pandemisë, mirëpo kjo gjendje i është dyfishuar prej nisjes së krizës shëndetësore.

Ajo ka pasur ankth dhe ka qenë nën presion kur ka mbajtur mësimet online dhe ka respektuar masat e distancës fizike vitin e kaluar.

“Unë pata dashur që të aplikoj në kolegj”, ka thënë ajo. E ndarë papritur nga miqtë dhe shokët e klasës dhe rrethi i saj, ajo ka kaluar gjithë ditën e vetme në dhomë dhe është përqenderuar në mendimet për ushqim dhe sjelljen anoreksike.

Me insistim të prindërve të saj, ajo ka marrë trajtim lokal në qershor, dhe në shtator të vitit të kaluar i është kthyer sërish trajtimit në një qendër në Arizona.

Shkolla e saj së fundmi i është kthyer mësimit me prezencë, dhe ajo është pranuar në Kolegjin Rhodes në Memfis.

Cresot ka thënë se tani po ndihet më mirë.

“Shëndeti im mendor është përmirësuar dukshëm”, ka thënë ajo.

Wildes ka thënë se programi i saj nuk ka parë rënie të ritmit të çrregullimeve të tilla.

“Njerëzit nuk u janë kthyer ende krejtësisht rutinave të tyre”, ka thënë ajo, duke parashikuar se numri i pacientëve që kërkojnë ndihmë nuk do të bie deri në vjeshtë.

Aleanca për Ndërgjegjësim të Çrregullimeve të Ushqimit, që ka nisur të ofrojë terapi virtuale gjatë pandemisë, po ashtu është përballur me rritje të interesimit.

Prej muajit janar, më shumë se 7,000 persona nga 32 shtete kanë marrë pjesë në grupet e mbështetjes, ka thënë udhëheqësja e aleancës Johanna Kandel.

“Është diçka që nuk kemi parë kurrë më parë”, ka thënë ajo.

Numri i personave të shtrirë në spital, sidomos vajzat me komplikime të rënda nga anoreksia, është gjithashtu në rritje.

Çrregullimet në ushqim prekin të paktën 9 për qind të popullsisë së botës.

Ato prekin rreth 30 milionë amerikanë përgjatë jetës së tyre dhe shkaktojnë rreth 10,000 vdekje në vit në Shtetet e Bashkuara, sipas të dhënave të Asociacionit Kombëtar për Anoreksi dhe çrregullime të ngjashme.

Anoreksia është një nga çrregullimet më të shpeshta, çka shkakton shprehi të kufizimit të rëndë të ushqimit dhe dobësimit ekstrem.

Për pasojë, mund të përcillet me presion të ulët të gjakut dhe dëmtim të organeve.

Bulimia dhe çrregullime të ngjashme, përfshijnë ngrënien e një sasie të madhe të ushqimit, dhe më pas të vjellat e shkaktuara me qëllim.

Sipas një analize të të dhënave të rreth 80 spitaleve amerikane, është gjetur 30 për qind rritje e këtyre çrregullimeve prej marsit të vitit 2020, në krahasim me të dhënat e dy vjetëve paraprakë.

Analiza është publikuar në muajin prill nga revista shkencore Rrjeti Kërkimor për Shëndet.

“Pandemia e koronavirusit e ka përballur shoqërinë, dhe në veçanti adoleshentët, me një sfidë jashtëzakonisht të madhe psikologjike. Kjo ka qenë ngjarje e madhe që ka ndikuar në jetët e njerëzve në shumë mënyra dhe mund të kalojnë muaj apo vite para se të gjithë të vërejmë ndikimin e vërtetë”, ka thënë mjeku familjar Dave Little, njëherësh udhëheqës i analizimit të të dhënave.

Ai ka thënë se të dhënat duhet të alarmojnë prindërit dhe ofruesit e shërbimeve shëndetësore.

“Bisedoni me fëmijët, bisedoni me pacientët tuaj. Sigurohuni se shprehitë e të ushqyerit besin të shëndetshme dhe sapo të shihni se diçka mund të bëhet problem, sa më parë që përgjigjeni aq më mirë do të jetë”, ka thënë Little.(RFE)

Related Topics:
Continue Reading

Lajmet

Shtatzënia kërkon kujdes të bazuar në shkencë – United Hospital sjell ekspertizën e Dr. Sebajdin Gjinit për shëndetin e gruas

Published

6 hours ago

on

July 19, 2026

By

Me teknologji moderne, staf të specializuar dhe përkushtim ndaj çdo pacienteje, United Hospital po ndërton një model të kujdesit shëndetësor ku profesionalizmi, diagnostikimi i hershëm dhe komunikimi i bazuar në shkencë janë çelësi për një shtatzëni të sigurt dhe një jetë më të shëndetshme për çdo grua.

Në një kohë kur informacionet për shtatzëninë shpesh përzihen mes këshillave popullore dhe miteve të trashëguara ndër breza, United Hospital vazhdon të promovojë një qasje moderne, të bazuar në evidencë shkencore dhe standarde bashkëkohore të kujdesit shëndetësor për gruan.

Nën kujdesin profesional të Dr. Sebajdin Gjinit, specialist i Gjinekologjisë dhe Obstetrikës, pacientet përfitojnë një shërbim të integruar që mbulon të gjitha fazat e shëndetit riprodhues nga kontrollet parandaluese dhe diagnostikimi i hershëm, deri te ndjekja e shtatzënisë, trajtimet gjinekologjike dhe ndërhyrjet kirurgjikale minimalisht invazive.

Nëpërmjet këshillimit profesional, Dr. Gjini ndihmon gratë të dallojnë faktet mjekësore nga besimet e pabazuara. Ai thekson se gjatë shtatzënisë nuk është e nevojshme “të hahet për dy”, por të ushqehet me cilësi; aktiviteti fizik i moderuar është i dobishëm për shumicën e grave shtatzëna; forma e barkut nuk përcakton gjininë e foshnjës; përdorimi i bojërave moderne për flokë është zakonisht i sigurt pas konsultimit me mjekun, ndërsa konsumimi i moderuar i kafesë mund të lejohet sipas rekomandimeve individuale.

United Hospital

Përveç ndjekjes së shtatzënisë dhe udhëheqjes profesionale të lindjes, United Hospital ofron një gamë të gjerë shërbimesh gjinekologjike, përfshirë PAP-testin, ultrasonografinë, diagnostikimin e sëmundjeve gjinekologjike, trajtimin e infertilitetit, planifikimin familjar, si dhe procedura të avancuara si laparoskopia dhe histeroskopia për trajtimin e miomave, kisteve dhe endometriozës.

Me teknologji moderne, staf të specializuar dhe përkushtim ndaj çdo pacienteje, United Hospital po ndërton një model të kujdesit shëndetësor ku profesionalizmi, diagnostikimi i hershëm dhe komunikimi i bazuar në shkencë janë çelësi për një shtatzëni të sigurt dhe një jetë më të shëndetshme për çdo grua.

Në këtë institucion, shëndeti i gruas nuk trajtohet vetëm si një shërbim mjekësor, por si një mision i vazhdueshëm për të garantuar siguri, mirëqenie dhe cilësi jete në çdo etapë të saj./rajonipress/

Continue Reading

Lajmet

United Hospital apelon: Mos e neglizhoni rënien e pashpjegueshme në peshë – diagnostikimi i hershëm mund të shpëtojë jetë

Published

1 day ago

on

July 18, 2026

By

Prishtinë – Shëndeti nuk matet vetëm me mungesën e dhimbjes, por edhe me aftësinë për të njohur në kohë sinjalet që organizmi dërgon. Një nga këto sinjale, që shpesh neglizhohet, është rënia e pashpjegueshme në peshë – një simptomë që mund të fshehë probleme serioze shëndetësore dhe që kërkon vlerësim të menjëhershëm nga specialistët.

Rënia e pashpjegueshme në peshë: Pse nuk duhet ta neglizhoni asnjëherë? Humbja e peshës trupore pa ndryshime në regjimin ushqimor apo pa rritje të aktivitetit fizik mund të perceptohet si një zhvillim pozitiv.

Megjithatë, nga këndvështrimi mjekësor, një ndryshim i tillë mund të përfaqësojë një sinjal të rëndësishëm biologjik, që kërkon vlerësim të kujdesshëm klinik. Në shumë raste, rënia e pashpjegueshme në peshë është një nga simptomat e para të çrregullimeve metabolike, sëmundjeve kronike ose patologjive serioze, ndaj nuk duhet nënvlerësuar apo lënë pa u ekzaminuar nga specialistët.

Me një qasje profesionale dhe të orientuar drejt parandalimit, United Hospital vazhdon të promovojë kulturën e diagnostikimit të hershëm, duke sensibilizuar qytetarët që të mos injorojnë ndryshimet e papritura në organizëm. Përmes këshillave të gastroenterologëve të tij, spitali thekson se humbja e konsiderueshme e peshës pa dietë apo aktivitet fizik, sidomos te personat mbi moshën 50-vjeçare, mund të jetë një shenjë alarmuese që kërkon ekzaminime të specializuara.

Sipas ekspertëve, situata bëhet edhe më serioze kur rënia në peshë shoqërohet me dhimbje barku, shqetësime pas ushqimit, fryrje të vazhdueshme apo simptoma të tjera të traktit gastrointestinal. Këto mund të jenë tregues të sëmundjeve që, nëse zbulohen në fazat e hershme, kanë mundësi shumë më të mëdha trajtimi dhe shërimi.

Në këtë drejtim, United Hospital vë në pah rëndësinë e kontrolleve të rregullta dhe konsultave me gastroenterologun, duke e konsideruar diagnostikimin e hershëm si një nga armët më të fuqishme në luftën kundër sëmundjeve të traktit tretës, përfshirë edhe ato malinje.

Përmes teknologjisë moderne diagnostikuese, stafit të specializuar dhe përkushtimit ndaj pacientit, United Hospital vazhdon të jetë një adresë e besueshme për kujdes shëndetësor cilësor në Kosovë. Mesazhi i specialistëve është i qartë: mos prisni që simptomat të përkeqësohen. Një kontroll në kohën e duhur mund të bëjë dallimin mes një trajtimi të suksesshëm dhe një sëmundjeje të zbuluar me vonesë.

Në mjekësi, çdo ditë ka rëndësi. Kujdesi për shëndetin fillon me ndërgjegjësimin, ndërsa vendimi për t’u kontrolluar në kohë është investimi më i vlefshëm që secili mund të bëjë për jetën e vet./rajonipress/

Continue Reading

Kujtesë

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 18 korrik 1993-1998?

Published

1 day ago

on

July 18, 2026

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 Foto: Luftë nëpër rrugë – Rahoveci sot

 18 korrik 1994

Një grup serbësh rrahën më 14 korrik së paku 15 shqiptarë në Fushë të Kosovës 

Kryesia e Nëndegës së LDK-së në Fushë Kosovë njoftoi sot se më 14 korrik, pak pas orës 20;15 disa persona civilë serbë, pa kurrëfarë shkasi rrahën sëpaku 15 shqiptarë që po shetisnin në atë kohë.

Njoftohet se rrahja zgjati rreth 30 min. ndërsa ajo u organizua dhe u ekzekutua nga disa policë serbë që në ato momente ishin pa uniformë.

Njëri prej të rrahurve, i riu Rrahim Tërholli (1975) nga Fushë Kosova i dërgua në spital, por mjekët serbë nuk i dhanë ndihmë.

Nëndega e LDK-së në Fushë të Kosovës ka identifikuar deri më tash këta të rrahur: Ramadan Blakçori (1976), Rrahim Tërholli (1975), Ismet Pireva (1973), Afrim Ismaili (1973), Ahmet Zogiani (1951), Feride Zogiani (1956), Zojë Osmani (1973), Feti Osmani (1954), Drita Osmani (1969), Zija Selimi (1975), Rabije Osmani (1958), Ismet Avdiu (1955), Nazmie Avdiu (1932), Fatmir Avdiu (1971), Hamdi Lahu (1969), që të gjithë nga Fushë Kosova.

Dy orë më vonë policia serbe doli në vendin ku u rrahën shqiptarët dhe nisi fushatën e arrestimeve të të gjithë atyre që njëherë ishin rrahur nga policët e civilët serbë.

Afrim Ismajli dhe Ismet Pireva u mbajtën në polici deri në orën 03:00. Policia u tha atyre se shqiptarët e rrahur kishin dalur në rrugë gjojë për të kremtuar mbajtjen e suksesshme të Kuvendit II zgjedhor të LDK-së. Ata treguan se gjatë marrjes në pyetje ishin ofenduar nga policët serbë.

Dëshmitarët thonë se Nazmije Avdiu (1932), derisa po qëndronte para shtëpisë së saj, u rrah nga njëfarë Milovanoviqi i mbathur me çizme ushtarake.

Sipas disa dëshmitarëve, si akterë kryesor në këtë rahje ishin Dragan Radulloviq, Pera Millovanoviq – polic me rroba civile, Dragan Llakusheviq, Marko kovaqeviq – i punësuar në postën e Fushë Kosovës, Radulle Radojqiq, e tjerë.

Vlen të përkujtohet në fund se jo shumë larg vendit ku u rrahën këta shqiptarë, po mbahej Kuvendi II zgjedhor i LDK-së.

 

 

 

18 korrik 1995

Dhuna e përditshme në Kosovë

Gllogoc: – Më 17 korrik, sipas thirrjes së policisë u paraqit Rifat Bilalli, arsimtar nga Tërsteniku i Gllogocit. Gjatë kohës sa ai u mbajt në polici, u pyet rreth aktivitetit të tij politik në LDK. Njoftohet se ai është keqtrajtuar fizikisht në stacionin e policisë në Gllogoc, ndërsa u lirua me porosinë e policisë se do të thirret sërish.

Vushtrri: – Më 1 korrik, policia me pretekst të kërkimit të armëve, ishte në shtëpinë e Niman Sadikut (61) në rr. “Sh.Galica” në Vushtrri

Skënderaj: – Më 7 korrik, policia serbe e postkomandës së Runikut, me pretekst të kërkimit të armëve mori në shtëpinë e tyre Musli dhe Shaban Latifin nga Kllodernica e Skënderajt. Ata janë keqtrajtuar rëndë dhe janë urdhëruar që të paraqiten sërish në polici më 10 korrik.

Më 16 korrik, polcia serbe ishte në fshatin Brojë dhe nga disa fshatarë kërkoi që t’ua tregojnë shtëpinë e Hashim Thaçit mësimdhënës i historisë. Njoftohet se policia njërin nga fshatarët e keqtrajtoi fizikisht pse nuk diti t’ua tregojë shtëpinë e tij, ndërsa bëhet me dije se Hashim Thaçi tash një kohë jeton në Perëndim.

Më 11 korrik, tre policë serbë, në autobusin që qarkullonte në relacionin Skënderaj-Banjë, morën Naser Zekajn (1969). Ai me pretekst të kërkimit të armës u dërgua në postkomandën e policisë në Runik ku u mbajt rreth 3 orë dhe u keqtrajtua rëndë. Ai është urdhëruar që edhe sot të paraqitet në polici. Njoftohet se Naser Zekaj ka pësuar lëndime trupore.

Prizren: – Komisioni për Informim i Nëndegës së LDK-së në Dushanovë, njofton se policia serbe me pretekst të kërkimit të armëve nga 14 korriku bastisi dhjetë familje shqiptare.

Më 15 korrik, policia bastisi shëpitë e Azem e Skënder Çollakut, Rexhep Ndrecajt dhe Latif Morinës, ndërsa në pyetje për të njëjtin pretekst u mor Faik Çollaku, Ramiz Bytyçi dhe Bahti Hoxha. Po këtë ditë në shtëpinë e tij u mor edhe Mehdi Balaj nga Prizreni. Atij iu la thirrja që të paraqitet sërish sot në polici.

Ndërkaq dje në organet e policisë është keqtrajtuar rëndë Osman Hodaj nga Gjonaj i Prizrenit. Ai është marrë në orët e mbrëmjes me të njejtin pretekst, ndërsa ende nuk është liruar.

 

 18 korrik 1997

Policia serbe pengon korrje-shirjet në Panorc të Malishevës

Pardje, në fshatin Panorc, njëfar Ceroviçi, zëvendëskomandant i policisë serbe në Rahovec, iu kërcënua autokombajnerit Sheremet Ibrahimi, që t’i ndërprejë korrje-shirjet, pasi ai nuk ka marrë lejen nga organet e instaluara serbe në Rahovec, njofton KI i Degës së LDK-së në Malishevë.

Ibrahimi u urdhërua që të paraqitet sot në stacionin e policisë serbe në Rahovec.

 

18 korrik 1998

Mbrëmë dhe sot luftë nëpër rrugët e Rahovecit

Dje në orën 17:30, forcat serbe provokuan një konflikt masiv në qytetin e Rahovecit. Në këtë kohë është gjetur një kufomë e paidentifikuar te vendi i quajtur Rrasat, në hyrje të Rahovecit te udhëkryqi për në Malishevë. Një patrullë e policisë, duke shkuar në drejtim të vendit ku ishte parë kufoma, provokoi njerëzit duke shtënë me armë. Krismat e armëve dhe shkëmbimi i zjarrit është përhapur në krejt qytetin dhe ka zgjatur deri në orën 23:00. Mbrëmë në orën 21:00 është ndërprerë rryma elektrike.

Banorët e Rahovecit i thanë QIK-ut se sot në mëngjes përsëri ka të shtëna të shumta me armë në pjesë të ndryshme të qytetit, ndërsa njerëzit janë strehuar nëpër bodrume.

Dëshmitarët e përshkruajnë gjendjen në këtë qytet si gjendje lufte nëpër rrugë. Deri më tash nuk ka të dhëna për të vrarë e të plagosur.

Komuna e Rahovecit ka rreth 60. 000 banorë, ndërsa 92% e popullsisë janë shqiptarë. Vetë qyteti ka 20 000 banorë. Shqiptarët përbëjnë mbi 80% të popullsisë së tij.

 

 

Në Zym të Opojës u vra Hashim Ejupi

Gjatë sulmit të mbrëmshëm serb mbi fshatin Zym të Opojës u vra i riu Hashim Halit Ejupi (19) nga ky fshat.

Ai u qëllua për vdekje nga forcat ushtarake serbe, derisa po qëndronte në ballkonin e shtëpisë së tij, rreth orës 22. 30.

KI i Degës së LDK-së në Dragash njofton se gjatë sulmit që zgjati rreth dy orë me predha u qëlluan dhe u dëmtuan shumë shtëpi.

Pas sulmit, gjatë orëve të natës, banorët e fshatit Zym u larguan nga shtëpitë e tyre dhe u vendosën në fshatra të tjera.

Fsahati vazhdon të mbahet në rrethim të plotë nga forcat serbe, të cilat janë vendosur edhe në varreza, ku kanë hapur llogore.

Për këtë shkak, tash për tash nuk dihet ku e kur do të bëhet varrimi i djaloshit të vrarë.

Në tërë rrethin e Opojës, ku ditëve të fundit janë stacionuar forca të mëdha policoro-ushtarake, është mjaft e rëndë.

 

Gjendje dramatike në kufirin Shqipëri – Kosovë, së paku 30 shqiptarë u plagosën nga granatat serbe që ranë në territorin e Shqipërisë

Ministria e punëve të brendshme e Shqipërisë ka njoftuar se prej orës 02 pas mesnatës deri sot në mesditë disa granata të shkrepura nga forcat serbe kanë rënë në territorin e Shqipërisë, duke plagosur 19 vetë. Në njoftim nuk saktësohet se a bëhet fjalë për refugjatë nga Kosova. Të plagosurit janë bartur me helikopter në Tiranë.

Ndërsa Përfaqësia e Republikës së Kosovës në Tiranë, duke iu referuar burimeve të spitalit në Bajram Curr, tha se janë plagosur së paku 30 shqiptarë. Disa njoftime, të peverifikuara, flasin për një numër edhe më të madh të të plagosurve.

 

 

Continue Reading

Lajmet

Qeveria mban mbledhjen e 29-të elektronike, miraton disa vendime

Published

2 days ago

on

July 17, 2026

By

Qeveria në detyrë e Republikës së Kosovës ka mbajtur mbledhjen e saj të 29-të në formë elektronike, ku ka miratuar disa vendime që lidhen me infrastrukturën, arsimin dhe mbështetjen e sektorit të inovacionit dhe teknologjisë.

Vendimet kryesore:

  • Miratohet projekti për furnizimin me ujë në Leposaviq – Qeveria ka miratuar dhënien në shfrytëzim afatgjatë pa kompensim të pronave të menaxhuara nga Agjencia Pyjore e Kosovës për KRU “Mitrovica”, me qëllim realizimin e projektit për sigurimin e furnizimit me ujë të pijshëm në Komunën e Leposaviqit.
  • 255 mijë euro për tekstet e nxënësve shqiptarë në Luginën e Preshevës – Janë ndarë 255,153.45 euro për pajisjen me tekste mësimore në gjuhën shqipe për nxënësit shqiptarë në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, për vitin shkollor 2025/2026.
  • 40 mijë euro për inovacionin dhe teknologjinë – Qeveria ka ndarë 40,000 euro për mbështetjen e organizimit të ngjarjeve ndërkombëtare në fushën e inovacionit, teknologjisë, ndërmarrësisë dhe transformimit digjital, me qëllim promovimin e Kosovës në arenën ndërkombëtare dhe forcimin e ekosistemit vendor.
    • 20,000 euro janë ndarë për FLOSSK – Free Libre Open Source Software Kosova.
    • 20,000 euro janë ndarë për Innovation Centre Kosovo (ICK)./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara