BE kërkon respektimin e pavarësisë së Dhomave të Specializuara, kurse ata që kërkuan ndryshimet, thonë se ligji nuk bie ndesh me detyrimet ndërkombëtare. Ekspertët kërkojnë konsultime me partnerët ndërkombëtarë.

Dy herë radhazi Bashkimi Evropian reagoi pas ndryshimeve të ligjit për Dhomat e Specializuara nga Kuvendi i Kosovës, duke thënë se ndryshimet ligjore bien ndesh me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës. Sipas zëdhënësit të BE-së, Christian Wigand, Dhomat e Specializuara po japin drejtësi, bazuar në parimin e përgjegjësisë penale individuale.

“Ne i bëjmë thirrje Kosovës që t’u përmbahet detyrimeve të saj ndërkombëtare për të siguruar pavarësinë gjyqësore të Dhomave të Specializuara të Kosovës, si dhe angazhimin për të siguruar llogaridhënie dhe për t’u dhënë drejtësi viktimave dhe familjeve të tyre nga të gjitha komunitetet në Kosovë”, ka thënë Wigand, duke shtuar në të njëjtën kohë “duhet të sigurohet mbrojtja dhe siguria e dëshmitarëve”.

Pavarësia e Dhomave të Specializuara nuk duhet të cënohet

Reagime pati edhe nga ambasada gjermane në Prishtinë, e cila është shprehur e shqetësuar për ndryshimet që Kuvendi i Kosovës bëri të martën mbrëma në Ligjin për Dhomat e Specializuara të Kosovës, me seli në Hagë. Zëdhënësja e Ambasadës së Gjermanisë, Catalina Heine, tha për mediet në Prishtinë se “Dhomat e Specializuara të Kosovës janë institucion i pavarur gjyqësor dhe se pavarësia e tyre nuk duhet të cenohet”. “Dhomat e Specializuara të Kosovës janë një institucion gjyqësor i pavarur dhe u themeluan në bazë të ligjit të Kosovës dhe mbështeten në Kushtetutën e Kosovës. Qëllimi i tyre është të sigurojnë llogaridhënie dhe drejtësi për viktimat nga të gjitha komunitetet në Kosovë. Për të përmbushur këtë synim, pavarësia e tyre duhet të respektohet plotësisht”, citohet të ketë thënë zëdhënësja Heine, duke shtuar se ambasada gjithashtu e mbështet edhe qëndrimin e BE-së kundër ndryshimeve në këtë ligj.

PDK: Ligji “nuk i shkel” detyrimet ndërkombëtare as Kushtetutën e Kosovës

Iniciatorët e ndryshimeve ligjore të ligjit për Dhomat e Specializuara ngulin këmbë, se ligji “nuk i shkel”, detyrimet e veta ndërkombëtare, sikundër nuk “shkel”, Kushtetutën e Kosovës. Përparim Gruda, si iniciues nga Partia Demokratike e Kosovës, pas reagimeve të BE-së, u shpreh në publik, se “është ngritur me të drejtë një shqetësim se a do ta zbatojë Gjykata Speciale këtë ligj?”, duke ngritur shqetësimin, siç thotë, se “Gjykata Speciale deri më sot ka treguar se është e gatshme ta interpretojë ligjin dhe Kushtetutën e Kosovës sipas mënyrës së vet”. Gruda pret që Gjykata Speciale “të bëjë obstruksione edhe ndaj zbatimit të këtij ligji”. “Por pyetja është: a mundemi ne, si shtet i Kosovës, ta detyrojmë që ta zbatojë? Po. Absolutisht po. Jam i bindur se do ta gjejmë rrugën juridike dhe institucionale për ta detyruar Gjykatën Speciale ta zbatojë ligjin e Republikës së Kosovës. Për këtë do të na duhet vendosmëri si shtet, si institucione dhe si shoqëri. Dhe do t’ia arrijmë”, thotë Gruda.

Megjithatë Përparim Gruda nga PDK është i vetëdijshëm, se “ky ligj mund ta sjellë shtetin e Kosovës në një përplasje juridike dhe institucionale me Gjykatën Speciale”. “Nëse kjo ndodh, Kosova duhet të qëndrojë fuqishëm prapa ligjit të vet. Jam i bindur se në fund Gjykata Speciale do të duhet ta zbatojë atë”, thotë Gruda.

Çfarë thonë ekspertë të politikës e drejtësisë në Kosovë?

Njohësit e zhvillimeve politike dhe ata të drejtësisë ndërkaq, thonë se rruga që kanë ndjekur Dhomat e Specializuara ka qenë traumatike për shoqërinë e Kosovës në shumë nivele: historik, kombëtar, politik dhe emocional, që nga themelimi i tyre dhe i gjithë procesi e deri te vendimi përfundimtar.

Politologu Artan Muhaxhiri thotë për DW se, “projektligji për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara mund të konsiderohet si një reagim i domosdoshëm dhe i menjëhershëm institucional për ta trajtuar këtë çështje”. “Nga këndvështrimi ndërkombëtar, në shikim të parë, kjo nismë mund të interpretohet edhe si një përpjekje për të ndërhyrë në procesin gjyqësor. Pikërisht për këtë arsye, është me rëndësi thelbësore që spektri politik i Kosovës dhe ekspertët e saj ligjorë të dëshmojnë përtej çdo dyshimi, se kjo masë nuk bie ndesh me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës ndaj BE-së. Kjo është e vetmja mënyrë për të siguruar që ajo të arrijë rezultatin e dëshiruar dhe të mos prodhojë efekt të kundërt”, thotë Muhaxhiri.

Një njohës tjetër i sistemit të drejtësisë, Ehat Miftaraj, nga Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD), i tha DW-së se ndryshimi i ligjit për Gjykatën Speciale dhe zbatimi i tij është një proces kompleks, sepse “pa përfshirjen në ekspertizë të partnerëve ndërkombëtarë, vështirë se ligji mund të prodhojë pasoja juridike në praktikë, apo të cenojë rastet që janë në proces e sipër në Hagë”. “Në këtë drejtim, në mënyrë urgjente duhet të fillojnë konsultimet dhe bashkëpunimi me shtetet kryesore të Këshillit të Bashkimit Evropian dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës, në mënyrë që këto ndryshime të kenë efekt dhe të jenë të zbatueshme në praktikë, pasi që çdo plotësim dhe ndryshim i Ligjit mbi Dhomat e Specializuara është subjekt i vlerësimit të ligjshmërisë nga ana e Dhomës së Specializuar të Gjykatës Kushtetuese në Hagë”, thotë Miftaraj.

Miftaraj kërkon që Kosova të ruajë raportet me partnerët ndërkombëtarë. “Qeveria dhe presidentja e re do të duhej që, në mirëbesim dhe bashkëpunim me partnerët ndërkombëtarë, të diskutonte për çdo plotësim apo ndryshim të ligjit, gjë që nuk ka ndodhur”.

Ligji i ndryshuar pritet të dekretohet

Ligji i ndryshuar nga parlamenti i Kosovës për Gjykatën Speciale, që pritet të dekretohet nga presidentja e sapozgjedhur e Kosovës, Justina Pula-Shiroka, nuk e kufizon angazhimin e Gjykatës për të vazhduar hetimet për trafikim organesh gjatë luftës në Kosovë, të pretenduara nga raporti i Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës, për çka edhe ishte themeluar Gjykata Speciale.

Por ligji tashmë i ndryshuar parasheh ngushtimin në disa fusha të mandatit të Gjykatës Speciale, që përfshin periudhën kohore që mbulon Gjykata, nga periudha e ligjit të mëparshëm, janar 1998-dhjetor 2000, në 1 korrik 1999-31 dhjetor 2000. Në ligj parashihet po ashtu kufizimi i dënimit maksimal me burgim në 15 vjet, mbajtja e dënimeve në Kosovë dhe mundësia e faljes presidenciale për personat e dënuar me vendim të formës së prerë.

Bazuar në këto pika ndër kryesoret të ligjit, politologu Artan Muhaxhiri thotë se “çështjet që lidhen me juridiksionin, kufijtë maksimalë të dënimeve të parashikuara me ligj dhe çështje të tjera të ngjashme duhet të argumentohen në mënyrë profesionale dhe rigoroze, duke dëshmuar se ato garantojnë plotësisht pavarësinë e gjyqësorit dhe se janë të mbështetura fort në sistemin juridik të Kosovës, pra në të njëjtin sistem juridik që i themeloi Dhomat e Specializuara”. /DW/

Në ditët e fundit, tensionet politike në Shqipëri janë shoqëruar me protesta dhe përplasje para Kuvendit, ku sot u mbajt seanca plenare, me Reformën Territoriale në qendër të diskutimeve.

Partia Demokratike kishte paralajmëruar protestë kombëtare për të kundërshtuar propozimin e Partisë Socialiste për shtimin e numrit të bashkive. Në tubim morën pjesë edhe protestuesit që prej më shumë se katër muajsh dalin çdo natë në bulevard, por si grup i veçantë nga mbështetësit e PD-së.

Për të garantuar rendin, Policia kishte shtuar numrin e efektivëve përreth Kuvendit. Që në nisje të seancës u shënuan përplasjet e para, pasi protestuesit shtynë fizikisht policët në përpjekje për të çarë kordonin dhe për t’iu afruar hyrjeve të institucionit.

Policia përdori sprej lotsjellës për shpërndarjen e protestuesve dhe normalizimin e situatës. Gjatë protestës u regjistrua edhe një incident mes dy personave, ku një burrë goditi me shuplakë një të ri.

Protestuesit bllokuan gjithashtu disa akse rrugore. Disa deputetë të PD-së tentuan të negociojnë me policinë për të lejuar vazhdimin e protestës, por tubuesit nuk arritën të kalonin përtej kordonit policor.

Në shenjë revolte, protestuesit u vunë flakën koshave të mbeturinave./TCH/A.K/

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

9 tetor 1993

Gjatë tre muajve të fundit në Kosovë 83 shqiptarë të arrestuar

Këshilli për Mbrojtjen e Lirive dhe të Drejtave të Njeriut në Prishtinë, lëshoi një raport lidhur me numrin e shqiptarëve të arrestuar gjatë tre muajve të fundit në Kosovë. Në këtë raport janë përfshirë emrat e 83 shqiptarëve të arrestuar gjatë tre muajve të fundit (korrik – fillim i tetorit) në Kosovë, numri më i madh i të cilëve akuzohen për gjoja pregatitje të luftës së armatosur.

Në raportin e KMDLNJ thuhet se në shënjestër të policisë dhe organeve gjyqësore serbe gjatë këtyre muajve ishin ish-të burgosurit politikë, ish-oficërët e armatës ish-jugosllave dhe punëtorët e Mbrojtjes Territoriale, si dhe aktivistët e partive politike shqiptare dhe të shoqatave të ndryshme. Gjatë kësaj periudhe, Gjyqi i Qarkut në Prishtinë ka filluar hetimet kundër 23 personave; në Prizren, Gjyqi i Qarkut ka filluar hetimet kundër 11 shqiptarëve; në Gjilan, hetimet kanë filluar kundër 8 personave.

Më 16 e 17 shtator, policia serbe ka burgosur 22 shqiptarë, të cilët akuzohen për gjoja përgatitjen e kryengritjes së armatosur në Kosovë. Shumica prej këtyre të akuzuarve janë ish-oficerë të armatës ish-jugosllave dhe punëtorë të Mbrojtjes Territoriale të Kosovës.

Këshilli po ashtu njofton se gjatë javëve të fundit, shumë udhëheqës të partive politike dhe veprimtarë shqiptarë janë burgosur. Në këtë listë KMDLNJ i jepë emrat edhe të 19 shqiptarëve të tjerë që janë burgosur nëpër qytete të ndryshme të Kosovës.

Në mesin e të arrestuarve ka edhe persona, të cilët janë mbajtur në paraburgim pa iu caktuar vendimet, siç është rasti me Bajrush Xhemajlin, ose raste kur të burgosurit janë maltretuar dhe torturuar gjatë paraburgimit. KMDLNJ i quan si absurde pohimet e regjimit serb që përdoren kundër të akuzuarve. Kjo më së miri ilustrohet me shembullin kur disa prej të arrestuarve akuzohen për “rrezikimin e integritetit territorial të Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë”, shtet i cili më nuk ekziston dhe pohimet e shtypit serb se gjoja të arrestuarit janë terroristë, edhe pse për këtë nuk ekziston asnjë dëshmi.

9 tetor 1995

Sport: Sulmet e shikuesve kundër gjyqtarëve pretekst për ndërprerjen e tri ndeshjeve

Tri takime të javës vijuese të kampionatit të Republikës së Kosovës në futboll u ndërprenë, për shkak se në të tri rastet shikuesit sulmuan gjyqtarët.

Takimi Llapi-Flamurtari u ndërpre në minutën 44, kur rezultati ishte 1:0 për Llapin, pasi shikuesit sulmuan gjyqtarin Afrim Spahiu, ndërsa takimi 2 Korriku-Kosova, pas sulmit kundër gjyqtarit Basri Muçolli, u ndëpre në minutën e fundit, kur rezultati ishte 1:0.

Përveç këtyre dy takimeve të Grupit të Prishtinës, ndërprerje pati edhe në Grupin e Ferizajt, ku, pas sulmit kundër gjyqtarit Xhafer Zeqiri, në minutën e 80-të, kur rezultati ishte 3:2, u ndëpre takimi Ferizaj-Drita.

Rezultatet e javës së katër janë këto:

Grupi i Prishtinës: Besiana-Besëlidhja 1:2, Prishtina-Hajvalia 4:0, Shkëndija-Ramiz Sadiku 1:0, Kosova-Elektroeknomia 2:0, Llapi-Flamurtari 1:0 (u ndërpre), 2 Korriku-Kosova 1:0 ( u ndërpre).

Në grupin e Prishtinës, kryeson Prishtina me 12 pikë, Besëlidhja ka 10, Llapi 9 (-1), Kosova 9, Flamurtari 7(-1), Shkëndija 7 pikë, e kështu me radhë.

Në grupin e Ferizajt:

Ulpiana-Studenti 3:1, Vjosa-Gjilani ’95 0:5, Vëllaznia-Lepenci 0:2, Ferizaj-Drita 3:2 (u ndërpre), ndeshja Kitka-Tefik Çanka nuk u zhvillua, kurse Uniteti-Çeliku luhet më vonë. Kryeson Gjilani’95 me 12 pikë, Ulpiana ka 9, Studenti 7 pikë, e kështu me radhë.

Grupi i Gjakovës: Dukagjini-Liria (derbi i kësaj jave) 2:1, Suhareka-Vëllaznimi 3:3 dhe Besa-Gjakova 3:1, Opoja-Rahoveci nuk u zhvillua.

Në grupin e Gjakovës, Dukagjini është i pari me 9 pikë, Suhareka ka 8, Liria 7, Besa 6, Vëllaznimi 5 pikë, e kështu me radhë.

Në Grupin e Mitrovicës, ku u zhvilluan të gjitha ndeshjet, u arritën këto rezultate: Feronikeli-Kosova 1:2, Minatori’89-Drenica e Komoranit 4:3, Skënderaj-Trepça 2:1 dhe Bashkimi-Drenica e Skënderajt 1:2.

Në grupin e Mitrovicës renditjes tabelare i prin Skënderaj me 12 pikë, Drenica e Skënderajt dhe Minatori’89 kanë 9 pikë, e kështu me radhë.

9 tetor 1997

Arbën Xhaferit iu mor mandati i deputetit

Prishtinë, 9 tetor (QIK)

Parlamenti i Maqedonisë dje, në një seancë të mbetur të mbledhjes së 74-të, me 81 vota për dhe 7 kundër, ia mori mandatin deputetit të PDSH-së Arbër Xhaferit, i cili njëherësh është edhe kryetar i kësaj partie politike të shqiptarëve në Maqedoni.

Duke kundërshtuar këtë vendim të parlamentit, deputeti Sali Ramadani theksoi se është e drejtë e deputetit Xhaferi që të abstenojë politikisht në punimet e Parlamentit dhe atij në kurrfarë mënyre nuk mund t’i merret mandati që ia ka dhënë populli.

9 tetor 1998

Toni Bler: “Millosheviqi duhet t’i dëgjojë zemërimet tona”

Kryeministri britanik Toni Bler, i cili ndodhet në Pekin për një vizitë zyrtare, tha se Milosheviqi duhet t’i përmbahet Rezolutës të Këshillit të Sigurimit të OKB-së për Kosovën, e cila kërkon nga Jugosllavia që të tërheqë trupat nga Kosova dhe të ndërpresë sulmet kundër civilëve, njoftoi sot “Zëri i Amerikës”.

Bler ka thënë para biznismenëve britanikë në Pekin se Këshilli i Sigurimit është shprehur qartë se ç’duhet të bëjë Milosheviqi për t’i dhënë fund krizës në Kosovë.

– Presidenti Milosheviq mund të mendojë se komuniteti ndërkombëtar nuk do të veprojë, por më në fund ai do të veprojë dhe ky moment ka ardhur. Ai duhet të dëgjojë zemërimet tona, përndryshe do t’i vuajë pasojat, tha Bleri.

Kryeministri britanik tha se gjatë 24 orëve të fundit kishte biseduar rreth krizës me presidentin Klinton dhe me presidentin rus Jelcin se koha për veprim po kalon.

Foto: Toni Bler

Presidenti amerikan, Donald Trump, i ka ndarë drejtorit ekzekutiv të SpaceX, Elon Musk, Medaljen Kombëtare të Shkencës, një nga vlerësimet më prestigjioze në Shtetet e Bashkuara, duke e cilësuar atë si “Thomas Edison të kohëve moderne”.

Ceremonia u mbajt të enjten në Institutin e Paqes në Washington, ku u nderuan edhe bashkëthemeluesi i Google, Sergey Brin, drejtori ekzekutiv i Nvidia-s, Jensen Huang, si dhe drejtuesja e AMD-së, Lisa Su.

Gjatë fjalimit të tij, Trump tha se ceremonia shënonte përparimin e shkencës dhe teknologjisë në “epokën e artë të Amerikës”, ndërsa për Musk-un përdori fjalë lavdëruese, duke e cilësuar si një “gjigant industrial”.

“Gjenialiteti dhe vendosmëria e tij e kanë shndërruar fantashkencën në realitet”, deklaroi Trump, duke e përshkruar Musk-un si një person “shumë, shumë të veçantë”.

Megjithatë, marrëdhënia mes tyre ka kaluar nëpër periudha tensioni. Musk iu bashkua Trump-it në fazën e fundit të fushatës presidenciale dhe, pas rikthimit të tij në Shtëpinë e Bardhë në janar të vitit 2025, mori rol të rëndësishëm në Departamentin për Efikasitetin e Qeverisë (DOGE), ku udhëhoqi përpjekjet për uljen e shpenzimeve dhe zvogëlimin e administratës federale.

Marrëdhënia u përkeqësua pasi Musk kritikoi projektligjin e shpenzimeve të Trump-it, të njohur si “One Big Beautiful Bill”, duke shkaktuar një përplasje publike mes tyre.

Së fundmi, Musk është afruar sërish me administratën Trump. Sipas raportimit, ai pritet të marrë rolin e bashkëdrejtuesit të projektit “Meridian”, të porositur nga Departamenti amerikan i Mbrojtjes.

Projekti synon të shqyrtojë të ardhmen e luftës, të identifikojë armët dhe teknologjitë që do t’i nevojiten ushtrisë amerikane dhe të propozojë zgjidhje për zhvillimin, testimin dhe vënien në përdorim të tyre.

Sipas Shtëpisë së Bardhë, Musk u nderua për arritjet e tij inxhinierike, të cilat kanë zgjeruar kufijtë e eksplorimit të hapësirës, sistemeve inteligjente dhe komunikimit, si dhe kanë kontribuar në forcimin e udhëheqjes teknologjike amerikane dhe zhvillimin e industrisë prodhuese./A.K/