Kulturë

Një shekull ndriçimi gjuhësor: Përkujtimi i Eqrem Çabeut

Published

on

Më 6 gusht, në përvjetorin e lindjes së tij, Shqipëria nderon akademikun e shquar Eqrem Çabej, një nga figurat më të rëndësishme të gjuhësisë dhe kulturës shqiptare.

Eqrem Çabej erdhi në jetë më 6 gusht 1908 në Turqi, në një periudhë kur Ballkani përjetonte ndryshime të mëdha politike dhe kulturore. Fëmijëria e tij kaloi në Gjirokastër, ku ndoqi shkollën fillore, e më pas përfundoi shkollën e mesme në Klagenfurt, Austri. Pasi e la pas fakultetin e mjekësisë në Romë, ai u regjistrua në Fakultetin e Filologjisë në Universitetin e Gracit dhe më tej në Universitetin e Vjenës, ku e përfundoi studimin e tij të avancuar në gjuhësi.

Pas kthimit në Shqipëri, Çabej filloi një karrierë të shquar në arsimin shqiptar, duke dhënë mësim në gjimnazin e Shkodrës, në Shkollën Normale të Elbasanit, si dhe në Liceun e Tiranës. Ai gjithashtu kishte një angazhim të shkurtër në Ministrinë e Arsimit, ku ndikoi në politikat edukative të kohës.

Në vitin 1940, ai nisi një projekt të madh dhe të rëndësishëm për hartimin e Atlasit Gjuhësor të Shqipes, një përpjekje që do të ndikonte thellë në studimin dhe ruajtjen e gjuhës shqipe. Pas Luftës II Botërore, Çabej u bë anëtar i Institutit të Shkencave dhe më pas pedagog në Universitetin e Tiranës, ku kontribuoi si anëtar themelues dhe akademik në Akademinë e Shkencave të Shqipërisë.

Fusha e studimeve të tij përfshinte gjuhësinë krahasuese indo-evropiane, folklorin, etnografinë dhe historinë e letërsisë. Ai bëri një kontribut të jashtëzakonshëm në studimet etimologjike dhe leksikologjike historike, dialektologjinë dhe onomastikën, si dhe në kodifikimin e gjuhës letrare. Një nga arritjet më të rëndësishme të tij ishte ndihma e dhënë në hartimin e Fjalorit të Gjuhës Shqipe, të botuar në Tiranë më 1980.

Për punën e tij të shquar, Eqrem Çabej u nderua me urdhrin “Nderi i Kombit”. Ai ndërroi jetë më 13 gusht 1980 në një klinikë në Romë, vetëm disa ditë pas ditëlindjes së tij të shtatëdhjetë e dytë, duke lënë pas një trashëgimi të pasur dhe një ndikim të pashlyer në studimin e gjuhës dhe kulturës shqiptare./UBTNews/

Lajmet

Të premten mbahen ceremonitë përkujtimore dhe varrimi i Dr. Flora Brovinës

Published

on

Të premten, më 18 shtator 2026, do të zhvillohen ceremonitë përkujtimore dhe të varrimit të Dr. Flora Brovinës.

Ceremonia përkujtimore në nderim të saj do të mbahet në orën 10:00, në Sallën e Kuqe të Pallatit të Rinisë.

Më pas, nga ora 11:30 deri në 14:30, homazhet do të zhvillohen në Hollin e Kuvendit të Kosovës.

Në orën 16:00, ceremonia do të vijojë me varrimin e Dr. Flora Brovinës në Varrezat e Qytetit, në Dragodan.

Ndërkaq, të shtunën dhe të dielën, më 19 dhe 20 shtator, e pamja do të mbahet në Hotel “Grand”.

Njoftimi është bërë nga familjet Begu dhe Brovina, të cilat kanë shprehur mirënjohje dhe respekt për të gjithë ata që do të marrin pjesë në ceremonitë e përcjelljes së saj./A.K/

Continue Reading

Lajmet

19 vjet nga vdekja e Robert Jordan, autori i “The Wheel of Time”

Published

on

Më 16 shtator 2007, bota e letërsisë fantastike humbi shkrimtarin amerikan Robert Jordan, pseudonimi i James Oliver Rigney Jr. Ai ndërroi jetë në moshën 58-vjeçare, duke lënë pas një prej serive më të njohura të zhanrit fantastik.

Jordan u bë i famshëm veçanërisht për serinë “The Wheel of Time”, e cila përbëhet nga 14 romane dhe një libër paraprirës. Saga ka shitur rreth 90 milionë kopje në mbarë botën dhe konsiderohet ndër veprat më të suksesshme të letërsisë fantastike.

Para se t’i përkushtohej shkrimtarisë, Jordan shërbeu në ushtrinë amerikane gjatë Luftës së Vietnamit. Pas kthimit në Shtetet e Bashkuara, ai studioi fizikë dhe punoi si inxhinier bërthamor për Marinën amerikane.

Karrierën si shkrimtar e nisi në fund të viteve ’70. Ai shkroi romane historike, një western dhe shtatë romane për personazhin Conan the Barbarian, përpara se të niste punën për “The Wheel of Time” në vitin 1984.

Fillimisht, Jordan e kishte menduar serinë si një histori prej vetëm tre librash, por projekti u zgjerua ndjeshëm me kalimin e viteve. Për shkak të problemeve shëndetësore, ai nuk arriti ta përfundonte sagën, por para vdekjes la shënime të hollësishme për mënyrën se si duhej të përmbyllej historia.

Pas vdekjes së tij, shkrimtari Brandon Sanderson mori përsipër përfundimin e serisë, duke u mbështetur në materialet e lëna nga Jordan. Tre librat e fundit u botuan nga viti 2009 deri në vitin 2013, me “A Memory of Light” që shërbeu si vëllimi përmbyllës.

19 vjet pas vdekjes së tij, Robert Jordan vazhdon të kujtohet për krijimin e një universi të gjerë letrar, i cili ka lënë gjurmë të rëndësishme në letërsinë fantastike dhe vazhdon të tërheqë lexues në mbarë botën./A.K/

Continue Reading

Kulturë

Matthew Rhys shkruan historinë në Emmy Awards, fiton dy çmime kryesore në një natë

Published

on

By

Aktori uellsian Matthew Rhys ka shkruar historinë në ceremoninë e Emmy Awards, duke u bërë personi i parë që fiton dy çmime për aktorin kryesor në një natë.

Sipas BBC News, Rhys u vlerësua në ceremoninë prestigjioze amerikane për rolet e tij në komedinë televizive mbinatyrore Widow’s Bay dhe thrillerin psikologjik The Beast in Me.

Rhys fillimisht fitoi çmimin për aktorin më të mirë kryesor në një serial të kufizuar për rolin në The Beast in Me, ndërsa më vonë triumfoi edhe në kategorinë e aktorit më të mirë kryesor në komedi për interpretimin e tij në Widow’s Bay.

Pas fitores së dytë, aktori ia dedikoi çmimin Uellsit.

“Popullit të madh dhe të mirë të Uellsit, që ka qenë po aq pjesë e rritjes sime sa kushdo tjetër.”

“Jemi një komb i vogël, por i fuqishëm. Kjo është e pabesueshme”, tha Rhys, duke e mbyllur fjalimin me shprehjen në uellsisht: “Diolch yn fawr iawn”, që do të thotë “faleminderit shumë”.

Edhe pse disa aktorë, mes tyre Alan Alda, Sally Field, John Goodman, Elisabeth Moss dhe Ted Danson, ishin nominuar më parë për dy çmime të aktorit kryesor në të njëjtin vit, Rhys është i pari që arrin t’i fitojë të dyja.

Në prapaskenë, aktori tha se ishte krenar që vinte nga një vend i vogël dhe se momente të tilla i japin mundësinë Uellsit “të vendosë flamurin në hartë”.

D.L

Continue Reading

Lajmet

“Shame and Money”, filmi fitues në edicionin e 18-të të PriFest

Published

on

Çmimi për filmin më të mirë, “Vjosa Berisha Award” në edicionin e 18-të të PriFest I është ndarë filmit “Shame and Money” me regji të Visar Morinës.

Filmi, që trajton historinë e një çifti në të 40-at, i cili detyrohet të largohet nga shtëpia dhe ferma e tij në Kosovë pas një konflikti familjar, do të shfaqet më 23 shtator, në orën 18:30, në Kinema Millennium, në kuadër të Tirana Film Festival. “Shame and Money” sjell në qendër përpjekjen e çiftit për të nisur një jetë të re në Prishtinë, duke u përballur me presionin dhe realitetin e një shoqërie gjithnjë e më kapitaliste./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara