Kulturë

Një shekull ndriçimi gjuhësor: Përkujtimi i Eqrem Çabeut

Published

on

Më 6 gusht, në përvjetorin e lindjes së tij, Shqipëria nderon akademikun e shquar Eqrem Çabej, një nga figurat më të rëndësishme të gjuhësisë dhe kulturës shqiptare.

Eqrem Çabej erdhi në jetë më 6 gusht 1908 në Turqi, në një periudhë kur Ballkani përjetonte ndryshime të mëdha politike dhe kulturore. Fëmijëria e tij kaloi në Gjirokastër, ku ndoqi shkollën fillore, e më pas përfundoi shkollën e mesme në Klagenfurt, Austri. Pasi e la pas fakultetin e mjekësisë në Romë, ai u regjistrua në Fakultetin e Filologjisë në Universitetin e Gracit dhe më tej në Universitetin e Vjenës, ku e përfundoi studimin e tij të avancuar në gjuhësi.

Pas kthimit në Shqipëri, Çabej filloi një karrierë të shquar në arsimin shqiptar, duke dhënë mësim në gjimnazin e Shkodrës, në Shkollën Normale të Elbasanit, si dhe në Liceun e Tiranës. Ai gjithashtu kishte një angazhim të shkurtër në Ministrinë e Arsimit, ku ndikoi në politikat edukative të kohës.

Në vitin 1940, ai nisi një projekt të madh dhe të rëndësishëm për hartimin e Atlasit Gjuhësor të Shqipes, një përpjekje që do të ndikonte thellë në studimin dhe ruajtjen e gjuhës shqipe. Pas Luftës II Botërore, Çabej u bë anëtar i Institutit të Shkencave dhe më pas pedagog në Universitetin e Tiranës, ku kontribuoi si anëtar themelues dhe akademik në Akademinë e Shkencave të Shqipërisë.

Fusha e studimeve të tij përfshinte gjuhësinë krahasuese indo-evropiane, folklorin, etnografinë dhe historinë e letërsisë. Ai bëri një kontribut të jashtëzakonshëm në studimet etimologjike dhe leksikologjike historike, dialektologjinë dhe onomastikën, si dhe në kodifikimin e gjuhës letrare. Një nga arritjet më të rëndësishme të tij ishte ndihma e dhënë në hartimin e Fjalorit të Gjuhës Shqipe, të botuar në Tiranë më 1980.

Për punën e tij të shquar, Eqrem Çabej u nderua me urdhrin “Nderi i Kombit”. Ai ndërroi jetë më 13 gusht 1980 në një klinikë në Romë, vetëm disa ditë pas ditëlindjes së tij të shtatëdhjetë e dytë, duke lënë pas një trashëgimi të pasur dhe një ndikim të pashlyer në studimin e gjuhës dhe kulturës shqiptare./UBTNews/

Lajmet

Vazhdojnë punimet për restaurimin e shtëpisë së Beqir Haxhibeqirit në Gjakovë

Published

on

Po vazhdojnë punimet për konservimin dhe restaurimin e shtëpisë së Beqir Haxhibeqirit në Gjakovë, monument i trashëgimisë kulturore që daton nga shekulli XIX.

Shtëpia, e njohur për çardakun e mbyllur dhe elementet origjinale prej druri e hekuri, pritet t’i rikthejë vlerat e saj autentike përmes këtij procesi restaurues.

Si një shembull i veçantë i arkitekturës tradicionale, monumenti synohet të ruhet dhe të mbrohet për brezat e ardhshëm, duke kontribuar në ruajtjen e trashëgimisë kulturore të Gjakovës./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Filmi “Dua” i Blerta Bashollit fiton çmimin kryesor në Festivalin e Filmit në Selanik

Published

on

Filmi “Dua”, me regji të Blerta Bashollit, është nderuar me çmimin “Golden Alexander – Michel Demopoulos” për filmin më të mirë artistik në konkursin “Meet the Neighbors+”, në kuadër të edicionit të 67-të të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Selanik.

Ky vlerësim shënon një tjetër sukses ndërkombëtar për filmin, i cili sjell në ekran një rrëfim intim për rritjen dhe përjetimin e fëmijërisë në Kosovën e pragluftës.

Juria e festivalit e ka vlerësuar filmin për vërtetësinë emocionale dhe vizionin personal mbi një periudhë përcaktuese të historisë së Kosovës.

Në komunikatën e publikuar nga krijuesit e filmit bëhet e ditur se juria veçoi mënyrën se si Basholli e ndjek personazhin kryesor, Duan 13-vjeçare, në Prishtinën e fundit të viteve 1990, kur ajo përballet me ndryshimet e adoleshencës, ndërsa lufta po afrohet.

Juria vlerësoi vendimin e regjisores për ta mbajtur kamerën pranë personazhit, duke theksuar ndershmërinë, humanizmin dhe përmbajtjen me të cilën rrëfehet historia e saj./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Rita Ora bëhet pjesë e filmit të ri fantastiko-shkencor “The Signalers”

Published

on

By

Artistja shqiptare me famë botërore, Rita Ora, do të jetë pjesë e kastit të filmit të ri fantastiko-shkencor dhe thrillerit aventuresk “The Signalers”. Sipas revistës Variety, ajo do të ndajë ekranin me aktorin Tom Hopper, i njohur për rolet në serialet “The Umbrella Academy” dhe “The Terminal List”, si dhe me aktoren e re Mila Harris, e cila po shënon ngritje në Hollywood përmes projekteve “No Exit” dhe “Mary”.

Në kastin e këtij projekti janë përfshirë gjithashtu Missi Pyle (“Galaxy Quest”) dhe Nolan North (“Uncharted”), ndërsa në role mbështetëse do të paraqiten edhe Paulina Alvarez, David Silverman dhe Wolfgang Fiegl. Filmi, i cili është projekt i kompanisë Gramercy Park Media, tashmë ka nisur xhirimet. Skenarin e ka shkruar Cate Carson, e cila ka një të kaluar si detektive dhe specialiste e inteligjencës ushtarake, ndërsa regjinë e mban Gille Klabin, i njohur për filmin “The Wave”.

Ngjarja e filmit përqendrohet te një kontrollor i trafikut ajror (Tom Hopper), i cili punon në një zonë të izoluar, dhe mbesa e tij (Mila Harris), me të cilën ka një marrëdhënie të shkëputur. Jeta e tyre merr një kthesë të pazakontë kur zbulojnë një sinjal të pashpjegueshëm në thellësi të një zone të egër në Kanada, i cili shkakton fenomene të çuditshme e të rrezikshme dhe i shtyn të nisin një udhëtim për të zbuluar origjinën e tij.

Gjatë kërkimeve, ata hasin në një grup shkencëtarësh hulumtues, rolet e të cilëve luhen nga Rita Ora dhe Missi Pyle, që po ashtu janë në gjurmët e këtij fenomeni. Megjithatë, përpjekjet e tyre i çojnë pa dashje drejt zbulimit të një force të jashtëtokësore të varrosur prej kohësh, e cila nis të zgjohet rreth tyre. /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Rrëfimi për luftën e UÇK-së mbush sallat me filmin “Sakrifica”

Published

on

By

Filmi vendor “Sakrifica”, me regji të Halil dhe Merita Budakovës, po vazhdon të tërheqë vëmendje të madhe dhe fluks të lartë shikuesish në Cineplexx Prishtina, pas premierës së tij të mbajtur dy ditë më parë.

Duke trajtuar një temë të ndjeshme të historisë së Kosovës, realizimi kinematografik ka arritur të prekë publikun që nga nata e parë e shfaqjes, ku biletat u shitën me ritme të jashtëzakonshme.

“Sakrifica” sjell në ekranin e madh historinë e pesë vëllezërve, të cilët gjatë viteve 1997–1999 marrin vendimin t’i bashkohen Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, duke lënë pas familjen dhe gjithçka që kanë për të luftuar për lirinë e vendit.

Për shkak të kërkesave të vazhdueshme dhe interesimit të lartë për ta parë këtë histori të guximit dhe atdhedashurisë, adhuruesit e filmit ftohen t’i sigurojnë me kohë biletat përmes platformës zyrtare të Cineplexx-it ose në arkat e kinemasë në Albi Mall. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara