Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, John Healey, ka dhënë dorëheqjen nga detyra përmes një letre zyrtare drejtuar Kryeministrit Keir Starmer, duke shkaktuar një goditje të rëndë politike për qeverinë e re laburiste.

Në letrën e tij te publikuar në rrjetin X, Healey ka akuzuar hapur kryeministrin dhe Ministrinë e Financave (Thesarin) se kanë refuzuar të ndajnë burimet financiare të mjaftueshme për mbrojtjen e vendit, në një kohë kur kërcënimet globale po rriten me shpejtësi.

Ish-sekretari shpjegoi se vendimi i tij erdhi pas muajsh bisedimesh të tensionuara lidhur me Planin e Investimeve në Mbrojtje, të cilin e konsideron krejtësisht të pamjaftueshëm për të garantuar sigurinë kombëtare.

Sipas tij, buxheti i parashikuar për të arritur në vetëm 2.68% të GDP-së deri në vitin 2030 është një masë e vonuar, ndërkohë që nevojat për të rritur gatishmërinë luftarake të forcave të armatosura janë emergjente për dy vitet e ardhshme.

Healey deklaroi se nuk kishte asnjë opsion tjetër përveç largimit, pasi nuk mund të pranonte një marrëveshje financiare që lë ushtrinë dhe vendin të ekspozuar ndaj rreziqeve në këtë periudhë të paqëndrueshme gjeopolitike. Kjo dorëheqje vjen në një moment mjaft delikat, duke rritur presionin mbi qeverinë e Starmer-it dhe duke nxitur reagime të ashpra edhe nga industria britanike e mbrojtjes. /E.A/

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

Foto: Ibrahim Rugova – Toni Bler

11 qershor 1993

Klaus Kinkel: Parapengimi i luftës në Kosovë është detyrë urgjente e Perëndimit

Mjetet e informacionit në Gjermani i kushtuan vëmendje të veçantë mbledhjes së ministrave të Punëve të Jashtme të Bashkësisë Evropiane dhe të SHBA-ve në Luksemburg.

Të gjithë ministrat, të cilët u takuan në Luksemburg, e cilësuan “detyrë urgjente” nevojën e pengimit të zgjerimit të luftës në Kosovë dhe Maqedoni, theksoi Ministri i Jashtëm gjerman, Klaus Kinkel, njofton e përditshmja gjermane “Westfalen Blatt”.

Sipas Kinkelit, së shpejti në Kosovë do të dërgohen edhe më shumë vëzhgues, ndërsa në Bosnjë do të dërgohen mëse 20.000 ushtarë për t’i mbrojtur zonat, të cilat OKB-ja i ka shpallur si zona mbrojtëse.

Në mbledhjen e ministrave të BE-së dhe SHBA-ve, krahas apelit se lufta në Kosovë nuk guxon të përhapet, edhe një herë iu bë me dije Serbisë se heqja e sanksioneve as që është në rend dite, derisa Serbia vazhdon politikën e agresionit, thuhet në shtypin gjerman.

11 qershor 1994

Kosova: Apartheidi në Evropë

Gazeta e njohur e Francës “Le Figaro” e datës 9 qershor 1994, boton një artikull të autorit Emmanuel Naxara, rreth gjedjes në Kosovë me titull “Kosova: Apartheidi në Evropë”.

Më artikullin që po e botojmë në tërësi thuhet:

“Me të kthyer në klasë në shtator të vitit 1989 kuptova se çka do të bëjnë serbët në Kosovë”, tregon i indinjuar Zeqir Islami, drejtor i shkollës “Dardania” në Prishtinë. Drejtori shqiptar tregon me gisht muret që ndajnë në dysh shkollën nga kati në kat, ndërtesa më e madhe shkollore në Kosovë është ndarë metodikisht në dy pjesë të pabarabarta. Në një anë, një e treta e lokaleve që përfshijnë rreth 2.500 nxënës shqiptarë, kurse në anën tjetër, dy të tretat që përfshijnë 450 nxënës serbë.

“Drejtori i ri i pjesës serbe i ka marrë të gjitha: perdet, karrikat dhe dërrasat e zeza”, shpërthen i skandalizuar Zeqir Islami, duke bërë listën e orendive që serbët i kanë marrë nga shkolla. Kundruall zyrës së drejtorit është një korridor në të cilin rreth 50 të vegjël ndjekin me kujdes fjalët që i shkruan profesori i anglishtes mbi portën në mur.

Prej vitit 1989 një mur është ngritur ndërmjet dy komuniteteve. Në atë kohë Beogradi u ka marrë statusin e provincës autonome. Shqiptarët e Kosovës, 2 milionë banorë, rreth 90 për qind të popullsisë, kanë humbur të gjitha të drejtat, 80 për qind të punëtorëve shqiptarë janë përjashtuar nga puna, serbët i kanë mbyllur të gjitha gazetat në gjuhën shqipe.

Jeta e dy komuniteteve është ndarë. “Që nga materniteti deri në Universitet jetët tona organizohen në mënyrë paralele”, tregon një student kosovar, me emrin Nezir, “ne kemi krijuar shkollat tona, niversitetet dhe teatrot”.

Edhe vetë sëmurja i ndanë shqiptarët dhe serbët. Në Vranjevc, i riemëruar Kodra e Trimave, një nga kuartet më të varfëra të Prishtinës, njerëzit shtyhen përpara hyrjes së klinikës “Nëna Terezë”. Brenda saj janë dy pjesë të ndara. E para, një sallë e pritjes e mbushur me gra të cilat i mbajnë fëmijët e tyre në krahëror. Në të dytën, tri salla të vogla, të ndara vetëm me nga një perde të thjeshtë, në të cilat punojnë një pediatër, një gjinekolog dhe një kirurg. “Nuk kemi mundësi të operojmë, kurse njerëzit nuk duan të shkojnë në spitalet ku nuk ka mbetur asnjë mjek shqiptar”, shpjegon kirurgu.

Barërat dërgohen nga diaspora shqiptare. Ndihma financiare e cila hyn tinëz në Kosovë ndihmon për të paguar disi “rrogat” e profesorëve dhe të punëtorëve medicinalë, rreth 15 marka në muaj. Ka rreth 500 mijë refugjatë shqiptarë të Kosovës, që janë vendosur në bashkësinë evropiane dhe në Evropën qendrore. Të gjithë paguajnë nga një kontribut për mëmëdhenë.

Serbët mundohen në çdo mënyrë të ndalojnë këtë burim të solidaritetit. Prishtina është e rrethuar me njësi paramilitare serbe. Për tre vjet, 800 mijë kosovarë janë ndaluar nga policia, 580 mijë sipas autoriteteve serbe. Që nga viti 1989 ishte vendosur një orë policore për kosovarët, duke filluar nga ora 22. Kurse tensioni është rritur që kur federata e re jugosllave – Serbia e Mali i Zi – i ka përzënë në korrikun e fundit observatorët perëndimorë të Konferencës për Siguri dhe Bashkëpunim Evropian – KSBE.

11 qershor 1997

Disa serbë të armatosur sulmuan një qytetar shqiptar nga Vushtrria

Më 5 qershor rreth orës 21:00, në fshatin Dërvar të Vushtrrisë, pesë serbë të armatosur ndalën Enver Fekën nga Vushtrria, derisa ai po udhëtonte me kamionin e tij, njofton KI i Degës së LDK-së në Vushtrri.

Njoftohet se serbët e armatosur, Enver Fekën e nxorën nga kamioni dhe pas fyerjeve, ata edhe e sulmuan fizikisht.

Për t’i ikur më të keqes, Enver Feka la kamionin në rrugë dhe u largua nga vendi i ngjarjes.

11 qershor 1998

Vetëm gjatë muajit maj në Gllogoc janë vrarë 14 qytetarë shqiptarë

Vetëm gjatë muajit maj të këtij viti, në komunën e Gllogocit nga forcat serbe janë vrarë 14 qytetarë shqiptarë i tha QIK-ut Xhemë Binaku, kryetar i KI të Degës së LDK-së në Gllogoc.

Njoftohet se vetëm në fshatin Poklek, llogaritet të jenë vrarë 10 shqiptarë, janë djegur 29 shtëpi, ndërsa 10 të tjera janë demoluar. Z. Binaku njoftoi edhe për dukurinë e rrëmbimit dhe të zhdukjes së njerëzve pa gjurmë. Ai përkujtoi se dje u bënë dy muaj që kur u arrestua dr. Hafir Shala, ndërsa policia serbe ende nuk ka njoftuar asgjë për fatin e tij.

Në Lezhë arritën refugjatët e parë nga Kosova

Dje në qytetin e Lezhës u pritën familjet e para të refugjatëve nga Kosova, të cilët erdhën në Shqipëri për t’i shpëtuar dhunës dhe terrorit serb, njofton ATSH.

Sipas sekretarit të Bashkisë së Lezhës, z. Gjokë Cari numri të ardhurve përbëhet prej 29 vetash, të cilët janë strehuar në familjet lezhjane, ndërsa Bashkia ka ngritur një komision për t’i evidentuar të gjithë të ardhurit nga Kosova dhe së bashku me organet e tjera lokale i ka ndërmarrë masat për sistemimin e tyre. Njoftohet se përmes TV lokal u është bërë thirrje banorëve të rrethit të Lezhës për të kontribuar me ndihma për vëllezërit kosovarë.

11 qershor 1998

Gjakovë: Granatime të fshatrave gjatë natës, mbi qytet fluturojnë helikopterë

Mbrëmë rreth orës 20, forcat serbe të vendosura në Kodrën e Çabratit kanë granatuar me artileri dhe me raketa ndriçuese fsahtrat e Rekës së Keqe. Detonimet ishin të fuqishme dhe shkaktuan frikë e panikë në mesin e popullsisë. Një pjesë e familjarëve, fëmijë dhe gra u zhvendosën nga shtëpitë bri Kodrës së Çabratit dhe u strehuan në lagjet tjera të qytetit.

Granatimet vazhduan deri në ora 22,30, ndërsa rifilluan sot në orët e hershme të mëngjesit.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Gjakovë ende nuk ka njoftime të sakta se cilat fshatra janë ganatuar. Në qytet ka vlerësime se granatimet e mbrëmshme kishin për qëllim të shkaktonin panik në Gjakovë e rrethinë.

Rreth orës 9, në oborrin e shtëpinë e Hamëz Avdylit në fshatin Duzhnje të Rekës së Keqe në brezin kufitar Kosovë – Shqipëri është vendosur një forcë ushtarake serbe me armatim të rëndë. Aty është vendosur një tanks, ndërsa në anën tjetër të shtëpisë janë hudhur disa bomba maskuese tymi. Njoftohet se 300 metra larg shtëpie forcat serbe kanë shtënë me artileri të rëndë në drejtim të panjohur. Këto inskenime po përcillen nga mediumet serbe. Dëshmitarët dyshojnë se në këtë mënyrë forcat serbe po inskenojnë një sulm të shqiptarëve për të arsyetuar granatimet e mëdha që kanë bërë mbrëmë e sot herët në mëngjes mbi gati të gjitha fshatrat e Rekës së Keqe.

Sot gjatë ditës kanë fluturuar mbi Gjakovë e fshatrat e brezit kufitar disa aeroplanë të ushtrisë serbe, njofton KI i Degës së LDK-së në Gjakovë.

U granatua Gryka e Llapushnikut

Shtëpitë e shqiptarëve në fshatin Komoran të komunës së Gllogovcit, ku është vendosur një postbllok i forcave të mëdha të policisë serbe, përveç që po plaçkiten nga policët serbë po u shërbejnë atyre edhe për vendosjen e snajperistëve.

Nga një autoblindë ushtarake, e cila është vendosur te ura për në fshatin Kishnarekë, dje është shtënë në dy vetura që supozohet të jenë të shqiptarëve, njofton KI i Degës së LDK-së në Gllogovc.

Po ky burim njofton se sot, rreth orës 9,30, nga Komorani në Gllogovc kanë ardhur tri automjete, ndërsa më vonë lëvizja e automjeteve policore në këtë relacion është shtuar.

Në orën 11,30, nga postblloku i policisë në Komoran, ka filluar granatimi i vendbanimeve në Grykën e Llapushnikut. Shkrehje armësh ka pasur edhe nga kompleksi i “Feronikelit” në Gllogovc, ku janë stacionuar forcat serbe.

Kryetari Rugova bisedoi me kryeministrin britanik Toni Bler

Kryetari i Republikës së Kosovës, dr. Ibrahim Rugova bisedoi sot në Londër me kryeministrin e Britanisë së Madhe, Toni Bler.

Në takimin e përzemërt, kryetari Rugova dhe kryeministri britanik Bler biseduan për gjendjen më të re në Kosovë dhe për mundësitë e veprimit politik me qëllim të evitimit të shkallëzimit të mëtejshëm të dhunës në Kosovë.

Kryetari Rugova e cilësoi gjendjen aktuale në Kosovë tepër të rëndë për shkak të ndërhyrjeve të vazhdueshme të ushtrisë e të policisë serbe. Ai theksoi se situata vazhdon të jetë dramatike në komunën e Deçanit, Pejës e Gjakovës, si dhe në fshatrat përgjatë brezit kufitar mes Kosovës e Shqipërisë, për shkak të aksioneve të egra të forcave ushtarake e policore serbe.

Kryetari Rugova theksoi se ushtria dhe policia serbe, gjatë këtyre aksioneve, vranë e plagosën shumë qytetarë të pambrojtur dhe rrënuan e dogjën vendbanime të tëra në këto komuna, përfshirë edhe vetë qytetin e Deçanit. Si pasojë e këtyre sulemeve, një pjesë e madhe e popullsisë së këtyre zonave u detyrua të shpërngulet edhe jashtë kufijve të Kosovës, tha kryetari Rugova. Ai kërkoi që Britania e Madhe dhe aleatët e saj evroamerikanë të ndërmarrin masa urgjente efikase për parandalimin e ‘spastrimit etnik’ në Kosovë si dhe një trysni të fuqishme mbi regjimin e Beogradit për zgjidhjen politike të çështjes së Kosovës.

Duke folur rreth zgjidhjes së çështjes së Kosovës, kryetari Rugova përkujtoi se Kosova ishte njëra ndër tetë njësitë e barabarta të ish-federatës jugosllave. Në fazën e rrënimit të saj, edhe populli i Kosovës shfrytëzoi të drejtën e deklarimit të vullnetit politik dhe me referendum u përcaktua për Kosovën e pavarur dhe neutrale. Kryetari Rugova tha se kjo është zgjidhja më e mirë që do ta qetësonte gjithë rajonin.

Kryeministri i Britanisë së Madhe, Toni Bler tha se gjendja në Kosovë është e papranueshme. Ai premtoi se Britania dhe aleatët e saj do të ndërmarrin masa urgjente kundër Beogradit, me qëllim të parandalimit të shkallëzimit të mëtejshëm të dhunës dhe krijimit të kushteve për zgjidhje me mjete politike e me negociata të çështjes së Kosovës.

Gjatë qëndrimit në Londër, kryetari Rugova do të takohet sonte me Ministrin e jashtëm të Britanisë së Madhe, Robin Kuk. Ministri britanik shtroi darkë për nder të kryetarit të Republikës së Kosovës.

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka njoftuar se deri më 10 qershor, në procesin e vlerësimit janë përfshirë më shumë se 23 mijë e 300 pako me fletëvotime nga jashtë Kosovës, prej të cilave janë aprovuar 22,601, ndërkaq janë refuzuar 755. Sipas KQZ-së, ky proces ka filluar më 9 qershor, në orën 16:00, dhe ka për qëllim të vërtetojë nëse këto pako janë dërguar nga votuesit e regjistruar suksesshëm.

Arsyeja më e shprehur se përse janë refuzuar këto pako është sepse në 699 raste mungon dëftesa e regjistrimit, një dokument me të dhëna unike, që votuesi i regjistruar e pranon nga KQZ-ja. Në fund të këtij procesi të vlerësimit, KQZ-ja do të publikojë të dhënat e plota për numrin e pakove me fletëvotime të supozuara, të cilat pastaj do të numërohen në Qendrën e Numërimit dhe Rezultateve.

Gjatë ditës së hënë, më 8 qershor, është përmbyllur procesi i tërheqjes së pakove me fletëvotime që i takojnë votimit jashtë Kosovës, përkatësisht votimit përmes postës. Tërheqja e pakove është bërë nga kutitë postare të KQZ-së në 22 shtete të ndryshme, si dhe nga kutia postare e KQZ-së në Kosovë. Nga gjithsej 23 kuti postare, janë tërhequr më shumë se 85,700 pako të supozuara me fletëvotime, një pjesë e konsiderueshme e të cilave tashmë janë sjellë në Kosovë. Kujtojmë se gjatë periudhës së regjistrimit, e cila u zhvillua nga 6 maji deri më 17 maj, numri i shtetasve të regjistruar me sukses për të votuar përmes postës në këto zgjedhje të parakohshme për Kuvendin e Kosovës ka arritur në 104,480 votues.  /E.A/

Mijëra qytetarë nga rajone te ndryshme te trojeve shqipetare kanë mbushur rrugët e Tiranës në protestën më të madhe të organizuar deri më tani kundër ndërtimit të një resorti luksoz, i cili është planifikuar nga dhëndri i Presidentit të SHBA-së Donald Trump, Jared Kushner, siç raporton Reuters.

Projekti gjigant, i cili pritet të kushtojë rreth 5 miliardë euro, ka ngritur një valë të madhe pakënaqësie në Shqipëri, si për shkak të vendndodhjes në një zonë të mbrojtur ekologjike, ashtu edhe për mungesën e plotë të transparencës nga ana e investitorëve të huaj.

Protestuesit marshuan përgjatë bulevardit kryesor duke u grumbulluar para zyrës së Kryeministrit Edi Rama, teksa mbanin në duar parulla me mbishkrimet “Shqipëria nuk është në shitje” dhe thërrisnin në kor “Shqipëria e Re”. Projekti në Zvërnec po cilësohet nga qytetarët si kulmi i asaj që ka ndodhur në vend gjatë 35 viteve të fundit, duke kërkuar që kësaj workspace t’i vihet pikë sa më parë.

Kjo revoltë po shihet si një tjetër test i vështirë për kryeministrin Edi Rama, i cili udhëheq vendin që nga viti 2013 dhe po përballet me kritika të ashpra për mosluftim të korrupsionit dhe mungesë të përmirësimit të shërbimeve bazë. Megjithatë, në një intervistë për agjencinë e lajmeve Reuters, Rama ka bërë të ditur se projekti do të vazhdojë dhe do të realizohet me përgjegjësi, duke shtuar se qeveria e tij ka bërë hapa të mëdhenj kundër korrupsionit përmes krijimit të SPAK-ut.

Idenë për ndërtimin e këtij resorti e kanë pasur vetë Jared Kushner dhe bashkëshortja e tij, Ivanka Trump, të cilët ishin dashuruar me bregdetin shqiptar gjatë një vizite me jaht disa vite më parë. Tensionet rreth këtij investimi kishin nisur që muajin e kaluar, kur kompania vendosi rrethime në zonën e mbrojtur të Zvërnecit, e cila njihet si shtëpi e flamingove dhe breshkave të detit, ndonëse ato rrethime u hoqën pas reagimit të ashpër të banorëve vendas. /Reuters/ /E.A/