Ekonomi

Në Kosovë shkalla e ekonomisë së fshehur arrin rreth 2 miliardë euro

Published

on

Në kuadër të projekteve të Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës (AShAK) nga fusha e shkencës shoqërore sot është prezantuar botimi “Analiza e ekonomisë në hije në Kosovë”.

Në këtë studim doli se Kosova ka një shkallë të lartë të ekonomisë së fshehur rreth 40 përqind me rreth 2 miliardë euro në vit ose më shumë se buxheti i shtetit.

Anëtari Akademisë së Shkencave të Kosovës, Isa Mustafa theksoi se kjo analizë ofron evidencën rreth faktorëve kryesor përcaktues që ndikojnë tek ndërmarrësit, përfshirjen e ekonomisë në hije si pjesë e ekonomisë totale dhe ofron disa rekomandime të politikave ekonomike.

Mustafa tha se zvogëlimi i ekonomisë në hije redukton humbjet e mëdha të buxhetit.

“Ne kemi vlerësuar se analiza e ekonomisë në hije ose ekonomisë së fshehur është e një rëndësie të madhe për matjen e suksesit të ekonomisë. Kemi vlerësuar po ashtu se zvogëlimi i ekonomisë në hije i kontribuon rregullimit të konkurrencës në treg, i redukton humbjet e mëdha të buxhetit si pasojë e fshehjes së të ardhurave apo e nën raportimit të tyre dhe rrjedhimisht mospagimit të detyrimeve ndaj financave publike nga aktivitetet e kryera ekonomike”, tha ai.

“Qëllimi i këtij studimi ka qenë ndërtimi dhe matja e indeksit të ekonomisë në hije për Kosovën si dhe eksplorimi i faktorëve kryesor që ndikojnë në prezencën e kësaj ekonomie në Kosovë. Hulumtimi në prioritet i është dedikuar studiuesve të ekonomisë, institucioneve shtetërore dhe bizneseve”, theksoi Mustafa.

Ndërsa, anëtarja e AShAK, profesoresha Justina Shiroka-Pula vuri në pah se duke u bazuar nga ky studim dhe të dhënat e Bankës Botërore (BB) vërehet se informaliteti në Kosovë lëviz rreth 40 përqind të produktit të brendshëm në vlerë monetare rreth 2 miliardë euro.

Profesoresha Shiroka-Pula tha se vendi prinë për shkallën më të lartë të ekonomisë së hirtë. Teksa shtoi se 47 përqind e të punësuarve në Kosovë marrin pagat në zarfe, duke iu shmangur deklarimit.

“Ekonomia në hije rreth 40 përqind ose 2.66 miliardë euro në vit” shtoi Shiroka-Pula.

“Duke u bazuar nga ky studim dhe të dhënave të Bankës Botërore vërejmë se informaliteti në Kosovë lëviz rreth 40 përqind të produktit të brendshme në vlerë monetare rreth 2 miliardë euro. Nga ky numër ne vërejmë se buxheti I shtetit humb më së shumti apo rreth 300 milionë euro në vit, që do të thotë se është një humbje mjaft e madhe për shtetin”, u shpreh ajo.

Ekonomia në hije kryesisht i referohet ekonomisë e cila nga autorët dhe institucionet e caktuara përkufizohet si ekonomi e zezë ose punë në të zezë, ekonomi e nëntokës, ekonomi e hirtë, sektor jo formaI i ekonomisë ose ekonomi e pa deklaruar.

Ekonomi

Italia ul përkohësisht taksat mbi naftën për të zbutur rritjen e çmimeve të karburanteve

Published

on

By

Qeveria italiane ka miratuar një dekret që parashikon uljen e përkohshme të taksave mbi naftën me 17 cent për litër, në përpjekje për të lehtësuar ndikimin e rritjes së çmimeve të karburanteve mbi qytetarët dhe bizneset.

Masa do të mbetet në fuqi të paktën deri më 6 gusht. Ministri i Ekonomisë, Giancarlo Giorgetti, bëri të ditur se qeveria do të mblidhet më 4 gusht për të shqyrtuar zhvillimet e fundit dhe për të vendosur nëse do të ndërmerren masa të tjera.

Sipas Giorgettit, nëse situata në tregjet ndërkombëtare vazhdon të përkeqësohet, ekzekutivi është i gatshëm të ndërhyjë edhe për të kufizuar ndikimin e rritjes së çmimeve të energjisë elektrike dhe gazit.

“Do të vlerësojmë se si do të zhvillohet situata”, deklaroi ministri.

Edhe kryeministrja Giorgia Meloni mbrojti vendimin e qeverisë, duke theksuar se Italia po përballet me një krizë që nuk e ka shkaktuar vetë, por që duhet ta menaxhojë me përgjegjësi.

“Rritja e çmimeve të naftës godet veçanërisht sektorët e transportit dhe bujqësisë, ndërsa në fund kostoja përkthehet në një barrë për çdo familje italiane”, tha Meloni.

Ajo pranoi se ulja e taksave nuk është një zgjidhje përfundimtare, por e cilësoi atë si një ndërhyrje të domosdoshme.

“Ne e dimë se kjo nuk e zgjidh problemin, por është një përgjigje në kohë dhe e përgjegjshme, duke marrë parasysh burimet e kufizuara që kemi dhe një situatë ndërkombëtare që po ndryshon vazhdimisht”, u shpreh kryeministrja.

Një masë e ngjashme u zbatua edhe në Gjermani në fillim të këtij viti, kur parlamenti miratoi një ulje të përkohshme të taksave mbi naftën dhe produktet e saj, përfshirë benzinën. Megjithatë, ajo skadoi në fund të qershorit, pak para përshkallëzimit të ri të tensioneve mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, zhvillim që ndikoi në një tjetër rritje të ndjeshme të çmimeve të karburanteve gjatë javëve të fundit.

Me këtë vendim, Italia synon të zbusë përkohësisht presionin mbi ekonominë familjare dhe sektorët më të prekur, ndërsa pret zhvillimet e mëtejshme në tregjet ndërkombëtare të energjisë.

/DW//D.L/

Continue Reading

Ekonomi

Euro në minimum historik, por çmimet mbeten të larta

Published

on

By

Euro ka rënë këtë javë në nivelin më të ulët historik kundrejt lekut shqiptar, duke u këmbyer me vetëm 93.62 lekë. Në teori, një lek më i fortë do të duhej të ulte çmimet e mallrave të importuara dhe të rriste fuqinë blerëse të qytetarëve, por në praktikë çmimet e ushqimeve në Shqipëri mbeten ndër më të lartat në rajon, ndërsa eksportuesit po përballen me humbje të konkurrueshmërisë.

Qeveria e shpjegon forcimin e lekut me rritjen e të ardhurave nga turizmi, investimet e huaja dhe remitencat. Kryeministri Edi Rama e ka cilësuar këtë si një tregues të rritjes së ekonomisë, duke theksuar se hyrja e valutës në vend është rezultat i zhvillimeve të ligjshme.

Në anën tjetër, opozita pretendon se mbiçmimi i lekut nuk mund të shpjegohet vetëm me këta faktorë dhe ngre dyshime se kursi i këmbimit ndikohet edhe nga ekonomia informale dhe paratë me origjinë kriminale, ndonëse nuk ka paraqitur prova konkrete.

Edhe ekonomistët mendojnë se shifrat zyrtare nuk e shpjegojnë plotësisht forcimin e lekut. Ish-zëvendësministrja e Financave, Irena Beqiraj, vlerëson se një pjesë e konsiderueshme e mbiçmimit mbetet e pashpjeguar nga turizmi, investimet dhe remitencat, ndërsa ekonomisti Pano Soko argumenton se bilanci tregtar dhe investimet e huaja nuk justifikojnë kursin aktual të këmbimit.

Sipas ekspertëve, paradoksi më i madh është se forcimi i lekut nuk është reflektuar në uljen e çmimeve. Një studim i fundit tregon se çmimet e ushqimeve në Shqipëri kanë arritur në nivelin mesatar të Bashkimit Evropian, edhe pse të ardhurat e qytetarëve mbeten dukshëm më të ulëta.

Ndërkohë, ndër më të goditurit nga zhvlerësimi i euros janë eksportuesit dhe sektori i turizmit, pasi të ardhurat i sigurojnë në euro, ndërsa shumicën e shpenzimeve i kryejnë në lekë. Nga ana tjetër, përfitojnë importuesit, qytetarët me kredi në euro dhe shteti, i cili e shlyen më lirë pjesën e borxhit publik të marrë në valutën evropiane.

/RadioEvropaeLire//D.L/

Continue Reading

Ekonomi

REL: Ekonomia e Kosovës në dekadën e fundit: Rritje në shifra, ulje në jetën reale

Published

on

By

Ekonomia e Kosovës në dekadën e fundit ka kaluar nëpër faza të ndryshme të zhvillimit: rritje, ulje, stagnim dhe kriza.

Edhe pse të dhënat zyrtare të institucioneve të Kosovës tregojnë se ka rritje të disa indikatorëve ekonomikë, në terren vazhdojnë ankesat e qytetarëve për përkeqësim të standardit të jetesës.

Viti 2025 është mbyllur me rritje ekonomike prej 3.9 për qind dhe parashikimet e Bankës Qendrore të Kosovës janë që, këtë vit, kjo shifër të arrijë në 4.1 për qind.

Rritja sipas BQK-së do të mbështetet te konsumi privat, rimëkëmbja graduale e eksportit dhe zbutja e inflacionit.

Por, në vitet e fundit – sidomos pas pandemisë COVID-19 në vitin 2020 dhe nisjes të pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia më 2022 – shtrenjtimi i produkteve dhe shërbimeve esenciale ishin ndër temat më të përfolur në Kosovë.

Qytetarët shpesh janë ankuar se inflacioni ka ulur fuqinë e tyre blerëse, duke i detyruar shumë prej tyre të heqin dorë nga produkte dhe shërbime, pasi që pagat nuk mjaftojnë për të përballuar të gjitha shpenzimet e nevojshme.

Ndërkohë, zyrtarë të institucioneve të Kosovës kanë theksuar se inflacioni vjen për shkak të varësisë së vazhdueshme të shtetit nga importi i produkteve të huaja.

Me qëllim zbutjen e inflacionit, Qeveria e Kosovës ka rritur pagat në sektorin publik. Ndërkaq, sektorin privat ka tentuar ta ndihmojë me platformën “Superpuna”, e cila ka nisur në vitin 2023.

Përmes kësaj platforme, Qeveria subvencionon punëdhënësin duke paguar pagën e punëtorit për gjashtë muajt e parë, në vlerë të pagës minimale prej 350 eurosh. Punëdhënësi, pastaj, ka të drejtë ta shtojë vlerën e pagës për punëtorin e angazhuar.

Por, kjo rritje e pagave, sipas ekspertëve të ekonomisë, nuk është përkthyer në përmirësimin e standardit të jetesës se qytetarëve për shkak të inflacionit të lartë.

Në vitin 2025 numri i të punësuarve ka kaluar mbi 400 mijë, duke vazhduar kështu trendin e rritjes së numrit të punësuar me kontratë formale.

Ndërkaq, në mesin e personave të papunë ka më së shumti gra, të cilat mbajnë barrën më të madhe për kujdesin ndaj familjes dhe fëmijëve.

Numri i vogël i çerdheve, sidomos në zonat rurale, vlerësohet si një ndër faktorët që ka pamundësuar që gratë të futen në tregun e punës.

Një çështje nga e cila vuan ekonomia e Kosovës, sipas ekspertëve të fushës, është sasia e lartë e produkteve të importuara nga tregjet e huaja.

Me gjithë mbështetjen e prodhuesve kosovarë, ende nuk është arritur të ndryshohet deficiti tregtar për shkak të kapaciteteve të kufizuara prodhuese.

Vlera e importit tashmë ka arritur në gjashtë miliardë, derisa vlera e produkteve të Kosovës që kanë dalë në tregjet e jashtme është më pak se një miliard euro.

Investimet e huaja në Kosovë konsiderohen shtytës i zhvillimit ekonomik. Megjithëse, viteve të fundit ka rritje të investimeve të huaja direkte sipas shifrave zyrtare, por kjo gjithmonë ka nxitur diskutime se shumica vijnë nga diaspora që investon në patundshmëri.

Si pengesë për investitorët e huaj në Kosovë janë përmendur më parë procedurat e shumta burokratike, ndërkohë që në vitet e fundit është rritur vlera e investimeve nga Kosova jashtë vendit.

Paratë e diasporës dërguar familjarëve të tyre në Kosovë mbeten një ndër shtyllat kryesore të ekonomisë në vend.

Remitencat kanë një ndikim të drejtpërdrejtë në mirëqenien e qytetarëve, duke zvogëluar varfërinë dhe rritur konsumimin.

Por, jo gjithmonë është lavdëruar mënyra e shfrytëzimit të këtyre mjeteve, pasi që është kërkuar ndërrimi i fokusit. Sipas ekspertëve, investimi në projekte kapitale do të ndikonte në zhvillimin e përgjithshëm ekonomik.Sfida kryesore mbetet përkthimi i rritjes ekonomike në mirëqenie reale, përmes rritjes së prodhimit vendor, pagave të qëndrueshme, uljes së varësisë nga importi dhe krijimit të një klime më të favorshme për investime afatgjata./REL

Continue Reading

Lajmet

20 drejtorët ekzekutivë më të paguar

Published

on

By

Kompanitë e mëdha gjenerojnë fitime marramendëse. Të tilla janë edhe fitimet e drejtuesve të tyre, pronarëve dhe drejtorëve ekzekutivë.

Më poshtë janë emrat dhe fitimet e 20 drejtorëve ekzekutivë më të paguar në botë:

  1. Elon Musk – 23.5 bilionë dollarë – Tesla
  2. Tom Cook – 770 milionë – Apple
  3. Jensen Schleifer – 561 milionë – NVIDIA
  4. Leopard Scheifer – 453 milionë – Regeneron
  5. Marc Benioff – 439 milionë – Salesfore
  6. Satya Nadella – 309 milionë – Microsoft
  7. Robert Kotick – 297 milionë – Activision Blizzard
  8. Hock Tan – 288 milionë – Broadcom
  9. Sundar Pichai – 280 milionë – Alphabet
  10. Rend Hasting – 253 milionë – Netflix
  11. Andy Jassy – 245 milionë – Amazon
  12. Jamie Dimon – 230 milionë – JPMorgan Chase
  13. Doug McMillon – 220 milionë – Walmart
  14. Warren Buffett – 215 milionë – Berkshire Hathaway
  15. Brian Moynihan – 210 milionë – Bank of America
  16. Darren Woods – 205 milionë – ExxonMobil
  17. Patrick Gelsinger – 200 milionë – Intel
  18. Mary Barra – 198 milionë – GM
  19. David Zaslav – 190 milionë – Waren Bros. Discovery
  20. Larry Culp – 185 milionë – GE

Continue Reading

Të kërkuara