Kryeministri i Britanisë së Madhe, Keir Starmer, deklaroi këtë të mërkurë se destabilizimi global i shkaktuar nga lufta në Iran e detyron Britaninë të rreshtohet më ngushtë me aleatët evropianë në çështjet e sigurisë dhe ekonomisë. Ky qëndrim vjen pas kritikave të përsëritura nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, raporton mediumi britanik Reuters.

Në një konferencë për media, të thirrur për të zbutur shqetësimet e publikut mbi rritjen e kostove të jetesës, Starmer tha se ndikimi i kësaj lufte do të “na përcaktojë për një gjeneratë” dhe mund të krahasohet me krizën e çmimeve të energjisë të viteve ’70.

Partneritet më i ngushtë me BE-në

Starmer shpalosi planet për një samit të ri me Bashkimin Evropian në javët e ardhshme, me shpresën për të riparuar disa nga “dëmet e thella” të shkaktuara nga Brexit.

“Është gjithnjë e më e qartë se derisa bota vazhdon në këtë rrugë të paqëndrueshme, interesi ynë afatgjatë kombëtar kërkon partneritet më të ngushtë me aleatët tanë në Evropë,” tha Starmer para gazetarëve në “Downing Street”.

Përplasja me Trump

Presidenti Trump kritikoi sërish të martën vendet evropiane që refuzuan t’i bashkohen luftës kundër Iranit, duke veçuar Britaninë dhe Francën. Kjo ka çuar në përkeqësimin e raporteve transatlantike, në një kohë kur konflikti ka rritur ndjeshëm çmimet e energjisë.

Trump i paralajmëroi këto vende të “mësojnë si të luftojnë për veten”, sepse SHBA-ja “nuk do të jetë më aty për t’i ndihmuar”.

Edhe pse pas zgjedhjes së Trump në vitin 2024, Starmer u përpoq të pozicionohej si një urë lidhëse mes Evropës dhe SHBA-së, raportet mes tyre janë krisur publikisht për shkak të refuzimit të Londrës për t’u bërë pjesë e luftës SHBA-Izrael kundër Iranit.

Interesi Kombëtar mbi Presionin

Ndonëse fillimisht Starmer refuzoi kërkesën e SHBA-së për të përdorur bazat britanike për sulme ndaj Iranit, ai më vonë lejoi ato që i quajti “misione mbrojtëse” për mbrojtjen e qytetarëve në rajon.

I pyetur për kritikat e Trump, Starmer u përgjigj: “SHBA-ja dhe Britania janë aleatë të ngushtë prej një kohe shumë të gjatë. Unë do të veproj në interesin kombëtar britanik, pavarësisht presionit mbi mua.”

Lidhur me krizën energjetike, Starmer nuk njoftoi masa të reja për familjet, por konfirmoi se Britania do të jetë nikoqire e takimeve këtë javë me 35 shtete, me qëllim rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. /Reuters/

Presidenti amerikan, Donald Trump, ka thënë për “The Telegraph” se seriozisht po e konsideron largimin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës nga NATO-ja, pasi ajo nuk iu bashkua në luftën në Iran.

Në një intervistë për mediumin prestigjioz, presidenti e ka cilësuar aleancën si “tigër prej letre”. Ai ka thënë se largimi i SHBA-së nga traktati i mbrojtjes tani është “përtej rikonsiderimit”.

Është shenja më e fortë deri tash se Shtëpia e Bardhë nuk e konsideron më Evropën si partnere të besueshme, pas refuzimit të aleatëve që të dërgojnë anije lufte për të rihapur Ngushticën e Hormuzit.

Trump u pyet nëse do të rikonsideronte largimin e SHBA-së nga aleanca pas luftës. “Po, do të thosha përtej rishqyrtimit”, ka thënë ai. “Nuk u ndikova kurrë nga NATO. Gjithmonë e kam ditur se janë tigër prej letre dhe Putini e di këtë gjithashtu”.

Partnerët e NATO-s kanë hezituar të ndihmojnë në hapjen e ngushticës, nga e cila kalon 20 për qind e eksporteve të derivateve. Teherani e ka mbyllur për javë të tëra duke çuar në vlera të larta çmimin e naftës e që po kërcënon me recesion botëror.

“Përpos që nuk ishin aty, ishte e vështirë të besohej. Dhe unë nuk bëra përpjekje të madhe. Veç u thash ‘hej’, ju e dini, unë nuk insistova shumë. Vetëm mendoj se është dashur të jetë automatike. Ne kemi qenë aty automatikisht, përfshirë Ukrainën. Ukraina nuk ishte problem i joni. Ishte test dhe ne ishim aty për ta, dhe gjithmonë do të ishim aty për ta. Ata nuk ishin për ne”, ka shtuar Trumpi.

Duke e vënë theksin te Mbretëria e Bashkuar, presidenti ka thënë se Marina Mbretërore nuk ishte e gatshme për detyrën.

Shtëpia e Bardhë ka shtuar zërat frustrues se partnerët e kamotshëm nuk po i qëndrojnë në krah. Para se Trumpi të fliste, në një intervistë për “Fox News”, sekretari i shtetit, Marco Rubio, ka thënë se Amerika duhet të “rishikojë” anëtarësimin në NATO, kur të përfundojë lufta në Iran.

“Nuk ka asnjë dyshim, fatkeqësisht, se kur të përfundojë ky konflikt, ne do të duhet të rishikojmë raportet. Nëse NATO-ja është vetëm për mbrojtjen e Evropës nëse ata sulmohen, por ata të na mohojnë të drejtën tonë bazike kur na duhen, kjo s’është marrëveshje e mirë. Është zor të rrish aty”, ka thënë ai.

Trumpi e ka vlerësuar Rubion për këto fjalë.

Çmimet e naftës kanë rënë këtë të mërkurë me më shumë se 3%, duke zbritur pak mbi 100 dollarë për fuçi, raporton BBC.

Kjo vjen pas deklaratave të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, mbrëmë në Zyrën Ovale, se vendi do të largohet nga Irani “shumë shpejt” dhe se aksioni ushtarak mund të përfundojë brenda dy ose tre javësh.

Megjithatë, çmimet e naftës bruto Brent mbeten 39% më të larta krahasuar me 28 shkurtin, kur filloi lufta dhe Irani mbylli efektivisht Ngushticën e Hormuzit, një rrugë vendimtare për furnizimet globale të naftës dhe gazit. /BBC/

Në një intervistë ekskluzive për Al Jazeera, Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, tha se objektivat e luftës së SHBA-së do të arrihen brenda “javësh”. Ndërsa lufta ndaj Iranit hyri në ditën e saj të 32-të, sulmet ajrore amerikane dhe izraelite vazhdojnë në mbarë Iranin, me shpërthime të fuqishme të raportuara në Teheran dhe Isfahan.

Sekretari Rubio shtoi se komunikimi midis Teheranit dhe Uashingtonit po vazhdon, kryesisht përmes ndërmjetësve, duke saktësuar se objektivat do të arrihen në “javë, jo muaj”. Ndërkohë, Presidenti Donald Trump ka kërcënuar se do të shkatërrojë qendrën kryesore të eksportit të naftës dhe infrastrukturën energjetike të Iranit nëse nuk arrihet shpejt një marrëveshje.

Në Iran

• Taksat në Hormuz: Media shtetërore raportoi se një komision parlamentar miratoi taksat për anijet që kalojnë në Ngushticën e Hormuzit, një rrugë kyçe e naftës dhe gazit, e mbyllur efektivisht nga lufta.
• Kërcënimet e Trump: Trump kërcënoi me shkatërrimin e Ishullit Kharg (qendra e eksportit të naftës), puseve të naftës dhe centraleve elektrike.
• Bombardimet: Izraeli dhe SHBA vazhduan bombardimet, me shpërthime të fuqishme në Teheran dhe Isfahan.
• Mesazhi i Marinës: Vala e fundit e sulmeve rajonale të Iranit u nis nga marina e vendit. Sipas korrespondentëve, ky shërben si një “mesazh shumë i fortë” për SHBA-në, duke sfiduar pretendimet e Uashingtonit për asgjësimin e forcave detare iraniane.
• Vrasja e Admiralit: Garda Revolucionare (IRGC) konfirmoi vdekjen e komandantit të saj detar, Admiralit Alireza Tangsiri, i vrarë në një sulm izraelit së fundmi.

Zhvillimet Rajonale

• Bisedimet Pakistan-Kinë: Zëvendëskryeministri i Pakistanit, Ishaq Dar, viziton Pekinin të martën për bisedime me ministrin kinez Wang Yi.
• G7 për Energjinë: Ministrat e ekonomisë dhe financave të G7-ës u shprehën të gatshëm të marrin “të gjitha masat e nevojshme” për të stabilizuar tregun e energjisë.
• Thirrja e El-Sisit: Presidenti egjiptian i kërkoi Trump-it të ndihmojë në ndaljen e luftës: “Ju lutem, na ndihmoni të ndalim luftën, ju jeni i aftë për këtë.”
• NATO: Forcat e NATO-s kapën një raketë të lëshuar nga Irani drejt Turqisë — e katërta që nga fillimi i luftës.

Në Gji

• Sulmi mbi cisternën kuvajtjane: Irani nisi një sulm “direkt dhe kriminal” mbi “Al-Salmi”, një cisternë kuvajtjane e ngarkuar plot në portin e Dubait.
• Raketat në Arabinë Saudite: Arabia Saudite njoftoi se kapi të paktën tetë raketa balistike që synonin Rijadin dhe provincën lindore të pasur me energji.
• Alarmi në Bahrein: Konflikti ka vënë shtetet fqinje në alarm të lartë; Bahreini aktivizoi sirenat duke udhëzuar banorët të drejtohen në vendet më të afërta të sigurta.
• Araghchi: Ministri i Jashtëm iranian tha se është “koha e fundit” që trupat amerikane të largohen nga bazat e tyre në shtetet e Gjirit.

Në SHBA

• Rubio i tha Al Jazeera-s se rruga ujore do të mbetet e hapur pavarësisht veprimeve të Iranit.
• Ai pohoi se objektivat po arrihen pas shkatërrimit të forcave ajrore dhe pjesës më të madhe të marinës iraniane.
• Mbi 200 ushtarë amerikanë kanë paraqitur ankesa ndaj oficerëve eprorë për përdorimin e retorikës fetare për të arsyetuar luftën.

Në Izrael

• Netanyahu: Kryeministri izraelit tha se lufta ka arritur më shumë se gjysmën e qëllimeve të saj, pa dhënë një afat se kur do të përfundojë.
• Sulmi në Universitet: Ushtria izraelite goditi Universitetin “Imam Hossein” në Teheran, duke pretenduar se përdorej për kërkime të armëve të avancuara.
• Zjarri në Haifa: Një zjarr i madh shpërtheu në rafinerinë e naftës në Haifa pas rënies së mbetjeve të një projekti të kapur në ajër.

Kriza e naftës dhe ushqimit

• Rritja e çmimeve: Nafta bruto amerikane (WTI) kaloi 100 dollarë për fuçi për herë të parë që nga viti 2022. Çmimi mesatar i benzinës kaloi 4 dollarë për gallon.
• Masat në Norvegji dhe Bangladesh: Norvegjia do të ulë përkohësisht taksat mbi karburantet, ndërsa Bangladeshi ka urdhëruar masa të rrepta kursimi të energjisë për shkak të krizës globale. /Al Jazeera/