Lajmet

NASA gjen shenja të mundshme të jetës aliene në Mars

Gjetjet sugjerojnë se një sistem më kompleks sesa mendohej më parë mund të ketë ekzistuar në planet në të kaluarën.

Published

on

Roveri Perseverance i NASA-s ka zbuluar lëndë të ndryshme organike që mund të jenë dëshmi e jetës në kraterin Jezero në Mars.

Gjetjet sugjerojnë se një sistem më kompleks sesa mendohej më parë mund të ketë ekzistuar në planet në të kaluarën.

Studiuesit sugjerojnë një sërë shpjegimesh të ndryshme për origjinën e lëndës organike në planetin e kuq.

Këto përfshijnë ndërveprimet ujë-shkëmb, ose depozitime nga pluhuri ndërplanetar ose meteorët, edhe pse origjina biotike, që rrjedh nga organizmat e gjallë, nuk është hequr. Sipas studimit, të kuptuarit më shumë rreth lëndës organike marsiane mund të hedhë dritë mbi disponueshmërinë e burimeve të karbonit, me implikime për kërkimin e shenjave të mundshme të jetës.

Instrumenti i skanimit të mjediseve të banueshme me Raman dhe lumineshencë për organikë dhe kimikate (Sherloc) rover është mjeti i parë që mundëson hartimin dhe analizën në shkallë të imët të molekulave organike dhe mineraleve në Mars.

Roveri Perseverance i NASA-s u ul brenda kraterit Jezero, vendi i një pellgu të lashtë liqeni me potencial të lartë për banueshmëri në të kaluarën, në shkurt 2021.

Që atëherë, shkencëtarët kanë eksploruar përbërjen gjeologjike të dyshemesë së kraterit duke përdorur një grup mjetesh në bordin e roverit që mund të bëjnë fotografi dhe të analizojnë shkëmbinjtë.

Sunanda Sharma, Ryan Roppel dhe kolegët e tyre analizuan vëzhgimet nga dy formacione në dyshemenë e kraterit Jezero.

Sinjalet e molekulave organike u zbuluan në të 10 objektivat që Sherloc vëzhgoi në dyshemenë e kraterit Jezero, të përqendruar në formacionin Maaz, më shumë se në formacionin Seitah.

Të dhënat treguan lidhje të ndryshme minerale dhe shpërndarje hapësinore që mund të jenë unike për secilin formacion.

Studiuesit sugjerojnë se diversiteti midis këtyre vëzhgimeve mund të ofrojë njohuri në mënyra të ndryshme se si lënda organike mund të ketë origjinën: potencialisht përmes depozitimit nga uji, ose në kombinim me materiale vullkanike.

“Gjetjet tona sugjerojnë se mund të ketë një shumëllojshmëri të molekulave aromatike të përhapura në sipërfaqen e Marsit dhe këto materiale vazhdojnë pavarësisht ekspozimit ndaj kushteve sipërfaqësore”, shkruajnë autorët e studimit.

“Këto molekula organike të mundshme gjenden kryesisht brenda mineraleve të lidhura me proceset ujore, duke treguar se këto procese mund të kenë pasur një rol kyç në sintezën organike, transportin ose ruajtjen”, thuhet tutje.

Kjo nuk është hera e parë që lënda organike gjendet në Mars. Vitin e kaluar, roveri Curiosity i NASA-s gjeti shkëmbinj që përmbanin karbon organik, ndoshta nga insektet që dikur ndodheshin në Mars.

Lajmet

Presidentja Osmani pret në takim të ngarkuarën me punë të SHBA-së në Kosovë

Published

on

By

Vjosa Osmani ka pritur në takim të ngarkuarën me punë të Shtetet e Bashkuara të Amerikës në Kosovë, Anu Prattipati, me të cilën ka diskutuar për zhvillimet aktuale në vend dhe çështje të bashkëpunimit bilateral.

Sipas njoftimit të Presidencës, gjatë takimit u trajtuan zhvillimet e fundit politike në vend, si dhe tema të tjera me interes të përbashkët ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Në fokus të bisedës ishte edhe rëndësia e ruajtjes së një mjedisi demokratik, ku respektohen mendimet e ndryshme dhe debati publik zhvillohet në mënyrë të përgjegjshme.

Presidentja Osmani theksoi përkushtimin e vazhdueshëm të Kosova për thellimin e bashkëpunimit me SHBA-në, duke ritheksuar se aleanca ndërmjet dy vendeve mbetet jetike dhe e pazëvendësueshme për Kosovën.

Continue Reading

Lajmet

Gjykata Evropiane: Ndalimi i ndryshimit të gjinisë në dokumente shkel ligjet e BE-së

Published

on

By

Gjykata më e lartë e Bashkimit Evropian mori vendim të enjten se ligjet kombëtare që ndalojnë ndryshimin e të dhënave gjinore në dokumentet e identifikimit janë në kundërshtim me ligjin e BE-së. Gjykata theksoi sfidat e mëdha me të cilat ballafaqohen personat kur identiteti i tyre gjinor nuk përputhet me dokumentet zyrtare.

Rasti në fjalë rrodhi nga një shtetase bullgare, e regjistruar si mashkull në lindje, e cila kishte filluar trajtimin hormonal dhe identifikohej si grua. Ajo ishte zhvendosur në Itali dhe u kishte kërkuar autoriteteve bullgare të ndryshonin gjininë ligjore, emrin dhe numrin personal në dokumente.

Gjykatat në Bullgari e kishin refuzuar kërkesën, duke u thirrur në rregullat kombëtare që e përkufizojnë seksin vetëm në aspektin biologjik dhe që ndalojnë ndryshimin e të dhënave gjinore.

Megjithatë, Gjykata Evropiane e Drejtësisë konstatoi se megjithëse shtetet anëtare janë përgjegjëse për lëshimin e dokumenteve, mosmarrëveshja mes identitetit gjinor dhe letërnjoftimit mund të shkaktojë dyshime gjatë kontrolleve rutinë, udhëtimeve apo ndërveprimeve profesionale. Sipas Gjykatës, këto “paparashikueshmëri të konsiderueshme” pengojnë të drejtën e personit për lëvizje të lirë brenda Bashkimit Evropian. /Reuters/

Continue Reading

Lajmet

KQZ pezullon AKR-në e Behgjet Pacollit

Published

on

By

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka marrë vendim për pezullimin e partisë Aleanca Kosova e Re (AKR), pasi subjekti dështoi të organizojë zgjedhjet e brendshme deri në afatin e paraparë (25 shkurt 2026). Edhe pse partia ishte njoftuar paraprakisht, ajo nuk e ka përmbushur këtë obligim ligjor.

KQZ i ka dhënë AKR-së një afat shtesë prej 45 ditësh për ta mbajtur Kuvendin Zgjedhor. Nëse ky kusht nuk plotësohet as brenda kësaj periudhe, partia do të çregjistrohet përfundimisht nga regjistri zyrtar.

AKR, e cila ishte pjesë e Kuvendit që nga viti 2007, aktualisht udhëhiqet nga ushtruesi i detyrës, Vesel Makolli, pas dorëheqjes së Behgjet Pacollit në tetor 2025. Në zgjedhjet e fundit, kjo parti mbeti jashtë Kuvendit pasi nuk arriti ta kalojë pragun zgjedhor.

Continue Reading

Lajmet

IKSHPK: Ndotja e ajrit shkakton mbi 1,150 vdekje në vit në Kosovë

Published

on

By

Raporti i fundit i Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike (IKSHPK) për vitin 2025 ka alarmuar se ndotja e ajrit mbetet një rrezik madhor, duke shkaktuar rreth 12.1% të vdekshmërisë totale në vend.

“Rezultatet tregojnë se 1 150 raste të vdekjeve në vit (121/100 000 banorë) i atribuohen nivelit aktual të PM2.5 në Kosovë i cili paraqet 12.1% të vdekshmërisë totale, nga të gjitha shkaqet (natyrore)”, thuhet në raport.

Sipas të dhënave, gjendja më kritike është regjistruar në Prishtinë (veçanërisht në Kodrën e Trimave), Obiliq, Gjilan, Fushë Kosovë (Palaj) dhe Mitrovicë, ku nivelet e grimcave helmuese PM2.5 gjatë dimrit kanë arritur deri në 272 µg/m3, shifër kjo shumë herë mbi limitet e lejuara.

Shkaktarët kryesorë mbeten djegia e thëngjillit për ngrohje, termocentralet dhe makinat e vjetra, të cilat po rëndojnë shëndetin e grupeve më të ndjeshme si të moshuarit, gratë shtatzëna dhe fëmijët.

IKSHPK thekson se kjo ndotje lidhet drejtpërdrejt me rritjen e rasteve të sulmeve në zemër, goditjeve në tru dhe problemeve të rënda respiratore, duke kërkuar masa urgjente për zgjerimin e ngrohjes qendrore dhe reduktimin e përdorimit të lëndëve djegëse fosile.

Continue Reading

Të kërkuara