Aktualitet

Monte Nuovo, vullkani i fjetur që mund të shkatërrojë Evropën

Pjesa më e madhe e Evropës do të shkatërrohet nga fuqia e shpërthimit.

Published

on

Në kohërat e lashta shpërthimet e vullkaneve ishin mjaft të shpeshta në të gjithë botën, dhe një katastrofë natyrore, të cilës njerëzit u detyruan t’i përshtateshin. Shumica e shpërthimeve të vullkaneve ishin të një shkallë të vogël, dhe të paafta për të shkaktuar shumë dëme.

Disa prej tyre shkatërruan qytete të tëra, ndërsa ca të tjera arritën të zhdukin deri edhe civilizime të tëra. Me kalimin e kohës, shpërthimet e vullkaneve u bënë më pak të shpeshta deri në shekullin XIX. Pjesa jugore e Italisë, ka qenë gjithmonë një ndër zonat vullkanike më aktive për shekuj me radhë.

Edhe në kohërat e lashta, vullkane si ai i Pompei dhe Herkulaneum, kanë shpërthyer më shumë se një duzinë rastesh, dhe ndonjëherë edhe vetëm disa dekada larg njëri-tjetrit. Vullkanet klasifikohen bazuar në potencialin e tyre shpërthyes, fuqinë shkatërruese e cila llogaritet bazuar tek madhësia, pozicioni dhe aktiviteti vullkanik.

Vullkani Monte Nuovo, ndodhet në pjesën jugore të Italisë. Ai ka sot një pamje shumë mbresëlënëse, pasi jeta e egër është harlisur mbi vullkanin e fjetur. Herën e fundit ky vullkan ishte aktiv në vitin 1538. Historia e tij është shumë interesante. Vendndodhja e vullkanit është afro 10 kilometra nga qyteti i Napolit, në një vend të quajtur Campi Flegrei, që në italisht përkthehet “tokë e djegur”.

Këtë emër ka marrë nga mitologjia e lashtë, pasi thuhet se atje Zeusi me vëllanë dhe motrën e tij mundën Titanët. Por mos u gënjeni nga pamja aktuale e malit vullkanik. Vetë vullkani ndodhet kryesisht nën ujë, duke u shtrirë në një sipërfaqe mbi 100 km2 katrorë, dhe duke pasur në total 24 kratere.

Monte Nuovo ka në vetvete një aftësi të madhe për ta shkatërruar gjithë Evropën dhe ndoshta edhe më gjerë. Një shembull që na tregon mbi fuqinë e këtij vullkani, është një ngjarje që ndodhi rreth 40.000 vjet më parë. Pas shpërthimit, një re e dendur tymi mbuloi një pjesë të madhe të Evropës, në një sipërfaqe prej rreth 1 milion kilometra katrorë.

Thuhet se ai shpërthim vullkanik luajti një rol të madh në zhdukjen e Neandertalëve, pasi shpërthimi shfarosi një pjesë të madhe të kafshëve në Evropën Jugore. 15.000 vjet më parë ndodhi një shpërthim tjetër, që ishte i një shkalle shumë më të vogël.

Dhe siç e përmendëm më lart, i fundit është ai i vitit 1538, që ka krijuar edhe formën konike që ka sot mali. Kjo do të thotë se ky vullkan nuk ka pasur asnjë aktivitet në gati 600 vitet e fundit. Nëse i referohemi historisë së vullkanit, kjo nuk përbën ndonjë shqetësim shumë të madh.

Shqetësim përbën në përgjithësi rritja e aktivitetit vullkanik në të gjithë botën duke nisur që nga shekulli XIX-të. Që nga fillimi i atij shekulli, kanë nisur të ndodhin gjithnjë e më shumë shpërthime vullkanike. Numri i tyre vazhdon të rritet me një ritëm që i ka shqetësuar shumë vullkanologët, pasi mund të provokojë super-vullkane të tilla si ai i Monte Nuovos në të shkuarën.

Bazuar në përshkrimin e vullkanit, është shumë e vështirë që vullkanologët të parashikojnë se kur mund të shpërthejë saktësisht ky vullkan. Çdo vullkan është krejt i ndryshëm nga tjetri, ndaj secili kërkon një metodë të ndryshme të analizimit të aktivitetit vullkanik dhe  të probabilitetit të një shpërthimi.

Disa ekspertë thonë se shpërthimi në vetvete nuk do të ishte dhe aq katastrofik. Por fuqia sizmike do të zhvendoste një vëllim të madh uji nga deti, që mund të provokonte cunami gjigant. Njëkohësisht, ata thonë se shpërthimi i ardhshëm do të jetë më i fuqishmi që ka parë bota jonë moderne, për shkak të ndryshimeve të klimës.

Dhe kjo të thotë se pjesa më e madhe e Evropës do të shkatërrohet nga fuqia e shpërthimit.

Ju mund të pyesni se si do të preket saktësisht pjesa tjetër e Evropës. Epo, ashtu si ndodhi 40.000 vjet më parë. Tymi i shkaktuar nga hiri i zi i prodhuar nga shpërthimi, do ta mbështjellë Evropën për vite me radhë.

Ai do të prekë të gjitha qeniet e gjalla, duke i vrarë ngadalë për shkak të toksicitetit të tij dhe për shkak të heqjes së aksesit ndaj vitaminës D natyrore (të marrë nga Dielli), që është jetike për mirëqenien e çdo njeriu. Burimet ushqimore do të shkatërroheshin, të korrat nuk do të rriteshin, dhe jeta bimore e shtazore do të zhdukej. / History of Yesterday – Bota.al

Continue Reading

Vendi

Katër të vdekur dhe dhjetë të lënduar në aksidentet e fundit në Kosovë

Published

on

By

Një bilanc prej katër personash të vdekur dhe dhjetë të lënduar është shënuar në rrugët e Kosovës brenda një dite. Raporti i fundit i Policisë së Kosovës njofton për një seri aksidentesh të rënda të ndodhura të hënën, ku përveç aksidenteve të reja me fatalitet, një person ka humbur jetën në spital si pasojë e plagëve të marra ditë më parë.

Në Vushtrri në një aksident të rëndë ku u përfshinë tri automjete në fshatin Dobërllukë një person ka humbur jetën, ndërsa pesë persona të tjerë pësuan lëndime të rënda dhe u dërguan me urgjencë për trajtim mjekësor në Qendrën Universitare Klinike të Kosovës (QKUK).

Një tjetër vetaksident fatal ndodhi në fshatin Dollc të Klinës. Një shofer humbi kontrollin mbi automjetin e tij dhe doli jashtë rruge, duke pësuar lëndime që rezultuan vdekjeprurëse. Nga kjo thyerje e rrugës mbetën të lënduar edhe katër pasagjerë që ndodheshin në të njëjtën makinë – një grua dhe tre burra.

Pothuajse në të njëjtën periudhë, një tjetër përplasje mes dy veturave mori jetën e një personi në fshatin Slivovë të Ferizajt. Policia ka nisur hetimet për të ndriçuar shkaqet e këtij aksidenti. Për të tria këto raste të reja, prokurorët kanë urdhëruar dërgimin e trupave të pajetë në Institutin e Mjekësisë Ligjore për obduksion.

Përveç tragjedive të ditës, bilanci i zi u rëndua edhe më shumë pasi një person ndërroi jetë në QKUK, ku po trajtohej që prej datës 7 maj. Ai kishte pësuar lëndime të rënda në një aksident në rrugën nacionale Mitrovicë–Prishtinë, saktësisht në fshatin Smrekonicë të Vushtrrisë. Pas konstatimit të vdekjes nga mjekët, trupi i tij u është liruar familjarëve për ceremoni mortore.

Përveç ngjarjeve me pasoja fatale, policia regjistroi edhe dy aksidente të tjera me pasoja më të lehta.

Në Prekallë të Istogut, dy vetura u përplasën mes vete, duke shkaktuar dëme materiale dhe lëndime trupore te njëra nga drejtueset e mjeteve.

Në Prizren, në rrugën “Hysen Rexhepi”, u shënua një përplasje tjetër mes dy automjeteve, e cila fatmirësisht përfundoi vetëm me dëme materiale dhe pa persona të lënduar.

 

Continue Reading

Live

Pesë të vdekur nga një sulm i armatosur në një Qendër Islamike në San Diego

Published

on

By

Pesë persona kanë humbur jetën, përfshirë edhe dy autorët e dyshuar, si pasojë e një sulmi të armatosur në Qendrën Islamike në San Diego të SHBA-së, raporton BBC.

Shefi i Policisë së San Diegos, Scott Wahl, bëri të ditur se tre burra mbetën të vrarë brenda qendrës, ndërsa dy të dyshuarit – të moshave 17 dhe 19 vjeç – u gjetën më pas pa jetë brenda një veture. Sipas të dhënave të para të policisë, dyshohet se të rinjtë kanë kryer vetëvrasje pas sulmit.

Për shkak të natyrës së sulmit dhe objektivit të përzgjedhur, Byroja Federale e Hetimit (FBI) ka marrë përsipër rastin dhe po e trajton atë zyrtarisht si një krim të mundshëm urrejtjeje.

Në mesin e viktimave të konfirmuara është edhe një roje sigurie e Qendrës Islamike, e cila njihet si xhamia më e madhe në të gjithë rrethin e San Diegos (San Diego County).

“Kurrë nuk kam përjetuar një tragjedi të tillë më parë,” u shpreh i tronditur imami i qendrës, Taha Hassane, duke dënuar ashpër këtë akt të rëndë dhune.

Hetimet nga autoritetet federale dhe lokale po vijojnë për të zbardhur dinamikën e plotë të ngjarjes dhe motivet që shtynë dy adoleshentët drejt këtë sulmi të përgjakshëm.

 

Continue Reading

Live

Trump pezullon sulmin ndaj Iranit pas kërkesës së shteteve të Gjirit, mes rënies së popullaritetit në SHBA

Published

on

By

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka deklaruar se po e pezullon një sulm ushtarak ndaj Iranit të planifikuar për të martën, me kërkesë të shteteve të Gjirit, pasi “tani po zhvillohen negociata serioze”.

Në një postim në Truth Social, ai tha se kjo i ishte kërkuar nga udhëheqësit e Katarit, Arabisë Saudite dhe Emirateve të Bashkuara Arabe. Ai shtoi se ishte informuar se do të arrihej një marrëveshje që është “shumë e pranueshme” për SHBA-në, duke nënvizuar se “nuk do të ketë armë bërthamore për iranin!”

Megjithatë, ai paralajmëroi se SHBA-ja do të ishte e gatshme të “shkonte përpara me një sulm të plotë dhe në shkallë të gjerë ndaj Iranit, në çdo çast” nëse nuk do të kishte një marrëveshje të pranueshme. Një komandant i lartë ushtarak iranian i bëri thirrje SHBA-së që të mos bëjë sërish “gabime strategjike dhe llogaritje të gabuara”.

Njoftimi i fundit i Trumpit për Iranin vjen mes një rënieje të normës së tij të popullaritetit dhe ndërsa sondazhet tregojnë se lufta po bëhet gjithnjë e më jopopullore në vend. Rreth 64% e votuesve besojnë se ishte vendim i gabuar të shkohej në luftë me Iranin, sipas një sondazhi të New York Times/Siena të publikuar të hënën.

Sondazhi zbuloi gjithashtu se vetëm 37% e votuesve e miratojnë performancën e Trumpit në detyrën e presidentit. Ky votim nënvizon sfidën me të cilën përballen republikanët në zgjedhjet afatmesme, në një moment të rritjes së zhgënjimit publik me luftën dhe me menaxhimin që Trumpi i bën ekonomisë dhe imigracionit, ndër çështje të tjera.

Forcat izraelite dhe ato të SHBA-së nisën sulme ajrore masive ndaj Iranit më 28 shkurt, ndërsa Teherani u hakmor duke lëshuar dronë dhe raketa drejt Izraelit dhe objektivave të SHBA-së në vende të ndryshme të Gjirit.

Një faktor kryesor në këtë mes është frika që shtetet arabe të Gjirit kanë se si mund të hakmerret Irani pas çdo sulmi të mëtejshëm nga SHBA-ja. Irani njihet se zotëron një numër të konsiderueshëm dronësh dhe raketash me të cilat mund të rifillojë sulmet e tij në shkallë të gjerë ndaj shteteve fqinje, aeroporteve të tyre, zërave petrokemikë dhe madje edhe ndaj impianteve kritike të shkripëzimit që sigurojnë ujin e pijshëm, teksa temperaturat e verës në Gji po rriten.

Duke folur më vonë me gazetarët, Trump e quajti këtë “një zhvillim shumë pozitiv, por do të shohim nëse do të sjellë ndonjë gjë apo jo”.

Ai tha: “Kemi pasur periudha kohore ku kemi menduar se ishim shumë afër arritjes së një marrëveshjeje dhe gjërat nuk funksionuan. Por kjo herë është pak më ndryshe.”

Trump tha se duket se ka “një shans shumë të mirë” për një marrëveshje me Iranin, duke shtuar: “Nëse mund ta bëjmë këtë pa i bombarduar fare, do të isha shumë i lumtur.”

Një armëpushim i rënë dakord në prill, i cili kishte për qëllim të lehtësonte bisedimet, është respektuar gjerësisht pavarësisht shkëmbimeve të herëpashershme të zjarrit. /BBC/

 

Continue Reading

Lajmet

Ka nisur protesta në Shkup, studentë nga Kosova në mbështetje të kolegëve

Published

on

Ka nisur grumbullimi i qytetarëve dhe studentëve në Shkup për protestën e paralajmëruar nga studentët e universiteteve në gjuhën shqipe, të cilët kërkojnë mbrojtjen e të drejtës për përdorimin e gjuhës shqipe në provimet profesionale.

Protesta, e organizuar me moton “Bashkohuni me studentët – të gjithë një zëri”, pjesëmarrësit kanë filluar të mblidhen në Urën e Gurit.

Në mbështetje të kolegëve të tyre kanë ardhur edhe studentë nga Kosova, të cilët thanë se përkrahja e tyre nuk do të mungojë dhe se protestat do të zhvillohen në mënyrë të qytetëruar.

“Studentët në Maqedoninë e Veriut nuk janë vetë, ne jemi këtu për t’i ndihmuar. Duam të tregojmë se mbështetja jonë është e vazhdueshme dhe nuk do të ndalemi këtu”, tha një student nga Kosova. Ai shtoi se në protestë po marrin pjesë të rinj nga të gjitha qytetet e Kosovës.

“Ne kemi ardhur si grup me autobus dhe këtë protestë po e bëjmë në mënyrë të qytetëruar. Jemi prej të gjitha qyteteve të Kosovës”, u shpreh ai.

Organizatorët u kanë bërë thirrje edhe sportistëve, artistëve dhe figurave publike që t’i bashkohen protestës dhe të mbështesin kërkesat e studentëve.

Kjo është protesta e dytë e organizuar nga studentët, pas asaj të mbajtur më 6 prill të këtij viti.

Continue Reading

Të kërkuara