Aktualitet
Monte Nuovo, vullkani i fjetur që mund të shkatërrojë Evropën
Pjesa më e madhe e Evropës do të shkatërrohet nga fuqia e shpërthimit.
Published
5 years agoon
By
Betim GashiNë kohërat e lashta shpërthimet e vullkaneve ishin mjaft të shpeshta në të gjithë botën, dhe një katastrofë natyrore, të cilës njerëzit u detyruan t’i përshtateshin. Shumica e shpërthimeve të vullkaneve ishin të një shkallë të vogël, dhe të paafta për të shkaktuar shumë dëme.
Disa prej tyre shkatërruan qytete të tëra, ndërsa ca të tjera arritën të zhdukin deri edhe civilizime të tëra. Me kalimin e kohës, shpërthimet e vullkaneve u bënë më pak të shpeshta deri në shekullin XIX. Pjesa jugore e Italisë, ka qenë gjithmonë një ndër zonat vullkanike më aktive për shekuj me radhë.
Edhe në kohërat e lashta, vullkane si ai i Pompei dhe Herkulaneum, kanë shpërthyer më shumë se një duzinë rastesh, dhe ndonjëherë edhe vetëm disa dekada larg njëri-tjetrit. Vullkanet klasifikohen bazuar në potencialin e tyre shpërthyes, fuqinë shkatërruese e cila llogaritet bazuar tek madhësia, pozicioni dhe aktiviteti vullkanik.
Vullkani Monte Nuovo, ndodhet në pjesën jugore të Italisë. Ai ka sot një pamje shumë mbresëlënëse, pasi jeta e egër është harlisur mbi vullkanin e fjetur. Herën e fundit ky vullkan ishte aktiv në vitin 1538. Historia e tij është shumë interesante. Vendndodhja e vullkanit është afro 10 kilometra nga qyteti i Napolit, në një vend të quajtur Campi Flegrei, që në italisht përkthehet “tokë e djegur”.
Këtë emër ka marrë nga mitologjia e lashtë, pasi thuhet se atje Zeusi me vëllanë dhe motrën e tij mundën Titanët. Por mos u gënjeni nga pamja aktuale e malit vullkanik. Vetë vullkani ndodhet kryesisht nën ujë, duke u shtrirë në një sipërfaqe mbi 100 km2 katrorë, dhe duke pasur në total 24 kratere.
Monte Nuovo ka në vetvete një aftësi të madhe për ta shkatërruar gjithë Evropën dhe ndoshta edhe më gjerë. Një shembull që na tregon mbi fuqinë e këtij vullkani, është një ngjarje që ndodhi rreth 40.000 vjet më parë. Pas shpërthimit, një re e dendur tymi mbuloi një pjesë të madhe të Evropës, në një sipërfaqe prej rreth 1 milion kilometra katrorë.
Thuhet se ai shpërthim vullkanik luajti një rol të madh në zhdukjen e Neandertalëve, pasi shpërthimi shfarosi një pjesë të madhe të kafshëve në Evropën Jugore. 15.000 vjet më parë ndodhi një shpërthim tjetër, që ishte i një shkalle shumë më të vogël.
Dhe siç e përmendëm më lart, i fundit është ai i vitit 1538, që ka krijuar edhe formën konike që ka sot mali. Kjo do të thotë se ky vullkan nuk ka pasur asnjë aktivitet në gati 600 vitet e fundit. Nëse i referohemi historisë së vullkanit, kjo nuk përbën ndonjë shqetësim shumë të madh.
Shqetësim përbën në përgjithësi rritja e aktivitetit vullkanik në të gjithë botën duke nisur që nga shekulli XIX-të. Që nga fillimi i atij shekulli, kanë nisur të ndodhin gjithnjë e më shumë shpërthime vullkanike. Numri i tyre vazhdon të rritet me një ritëm që i ka shqetësuar shumë vullkanologët, pasi mund të provokojë super-vullkane të tilla si ai i Monte Nuovos në të shkuarën.
Bazuar në përshkrimin e vullkanit, është shumë e vështirë që vullkanologët të parashikojnë se kur mund të shpërthejë saktësisht ky vullkan. Çdo vullkan është krejt i ndryshëm nga tjetri, ndaj secili kërkon një metodë të ndryshme të analizimit të aktivitetit vullkanik dhe të probabilitetit të një shpërthimi.
Disa ekspertë thonë se shpërthimi në vetvete nuk do të ishte dhe aq katastrofik. Por fuqia sizmike do të zhvendoste një vëllim të madh uji nga deti, që mund të provokonte cunami gjigant. Njëkohësisht, ata thonë se shpërthimi i ardhshëm do të jetë më i fuqishmi që ka parë bota jonë moderne, për shkak të ndryshimeve të klimës.
Dhe kjo të thotë se pjesa më e madhe e Evropës do të shkatërrohet nga fuqia e shpërthimit.
Ju mund të pyesni se si do të preket saktësisht pjesa tjetër e Evropës. Epo, ashtu si ndodhi 40.000 vjet më parë. Tymi i shkaktuar nga hiri i zi i prodhuar nga shpërthimi, do ta mbështjellë Evropën për vite me radhë.
Ai do të prekë të gjitha qeniet e gjalla, duke i vrarë ngadalë për shkak të toksicitetit të tij dhe për shkak të heqjes së aksesit ndaj vitaminës D natyrore (të marrë nga Dielli), që është jetike për mirëqenien e çdo njeriu. Burimet ushqimore do të shkatërroheshin, të korrat nuk do të rriteshin, dhe jeta bimore e shtazore do të zhdukej. / History of Yesterday – Bota.al
You may like
Vendi
PDK mbledh Kryesinë: Zgjedhja e njëanshme e presidentit po rrezikon rendin kushtetues
Published
43 minutes agoon
April 28, 2026By
UBTNews
Partia Demokratike e Kosovës (PDK) ka mbledhur urgjentisht Kryesinë e saj për të diskutuar zhvillimet e fundit politike, nga ku ka lëshuar një alarm për rrezikimin e rendit kushtetues në vend. Sipas PDK-së, përpjekjet e mazhorancës për të zgjedhur presidentin në mënyrë të njëanshme përbëjnë një shkelje flagrante të aktit më të lartë juridik të shtetit.
Në komunikatën e lëshuar pas mbledhjes, kjo parti ka bërë thirrje për respektimin e procedurave demokratike dhe ka paralajmëruar veprime për të parandaluar atë që e cilëson si cenim të demokracisë.
“Në përfundim, Partia Demokratike e Kosovës zotohet se do të ndërmarrë të gjitha veprimet e nevojshme politike dhe institucionale për mbrojtjen e Kushtetutës, rendit demokratik dhe të ardhmes së vendit, duke ftuar njëkohësisht qytetarët të jenë vigjilentë dhe aktivë në mbrojtje të shtetit të së drejtës”, thuhet në njoftimin zyrtar të PDK-së.
Ky reagim i PDK-së vjen në një kohë kur procesi i zgjedhjes së presidentit ka hyrë në një fazë bllokimi, duke rritur tensionet mes pozitës dhe opozitës në Kuvendin e Kosovës.
Vendi
Kurti i kërkon listën e nënshkrimeve LDK-së: “Silleni emrin e kandidatit dhe Kosova bëhet me president sonte”
Published
49 minutes agoon
April 28, 2026By
UBTNews
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, i ka bërë thirrje zyrtare Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) që t’i dorëzojë nënshkrimet e deputetëve në rrugë institucionale dhe të bëjë të qartë emrin e kandidatit të tyre për president. Kurti u shpreh i gatshëm për kompromis, duke propozuar tërheqjen e njërës prej kandidateve aktuale për t’i hapur rrugë garës me propozimin e opozitës.
Gjatë konferencës për media, Kurti potencoi se nëse LDK-ja e zyrtarizon emrin, ai do të kërkojë nga Hatixhe Hoxha që të tërhiqet nga gara, në mënyrë që kandidati i LDK-së të garojë përballë Feride Rushitit.
“Ne me mirësinë dhe kënaqësinë më të madhe do t’i pranonim. Po ta kishim të qartë emrin e LDK-së, ne do ta takonim kandidaten Hatixhe Hoxha dhe do t’i kërkonim të tërhiqet. Neve duhet të na i sjellin ato nënshkrime dhe duhet të jetë e qartë për kë e kanë fjalën. Ajo listë tregon që ata janë bashkë, por për kë dhe për çka, ne nuk e dimë. Le të na e sjellin kandidatin dhe sonte Kosova bëhet me president ose presidente të re”, deklaroi Kurti.
Kryeministri u shpreh kritik ndaj mënyrës se si u prezantua lista e nënshkrimeve në orët e vona të natës, duke e quajtur atë një veprim mediatik dhe jo institucional. Sipas tij, kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, nuk ka bërë asnjë propozim konkret gjatë takimeve paraprake.
“Ju jeni dëshmitarë që Abdixhikun e kam takuar disa herë dhe nuk ka pasur asnjëherë asnjë propozim. Unë bëja propozime, ai bënte refuzime. Sa i përket paraqitjes së djeshme në orët e vona, ata dolën pas seancës, ndërsa gjatë seancës nuk pati asgjë. Letra me 15 nënshkrime duhet t’i ofrohej LVV-së në mënyrë institucionale, ose te shefja e grupit parlamentar, ose te unë. Ata emra duhet të m’i japin mua, jo juve të nderuar gazetarë”, përfundoi Kurti.
Kjo thirrje e kryeministrit vjen në një moment kritik për sigurimin e kuorumit dhe përmbylljen e procesit të zgjedhjes së kreut të shtetit.
Lajmet
UBT shënon Ditën Botërore të Sigurisë dhe Shëndetit në Punë: Kërkohet vetëdijesim dhe zbatim i standardeve evropiane
Published
1 hour agoon
April 28, 2026By
UBTNews
Me qëllim të adresimit të sfidave kritike në mjediset e punës dhe rritjes së vetëdijesimit institucional, UBT ka organizuar një konferencë shkencore dhe panel diskutimi për nder të Ditës Botërore të Sigurisë dhe Shëndetit në Punë.
Në këtë ngjarje, përfaqësues të qeverisë, odave profesionale dhe akademisë, analizuan faktorët që po çojnë në pasiguri fizike dhe aksidente fatale, duke kërkuar zbatim strikt të standardeve ndërkombëtare.
Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, hapi diskutimin duke vënë në dukje hendekun mes legjislacionit evropian dhe kulturës së sigurisë në Kosovë. Ai sqaroi se ndonëse Bashkimi Evropian ka agjenci dhe standarde strikte për këtë fushë, në Kosovë kjo ende nuk është përpunuar si lloj kompetence profesionale.
Sipas Hajrizit, është e domosdoshme që siguria dhe shëndeti të trajtohen si kushte prioritare në çdo vend pune. Ai ngriti pyetjen nëse numri i lartë i aksidenteve vjen si pasojë e dështimit të proceseve, mungesës së kompetencave apo nivelit të ulët të vetëdijesimit, duke shtuar se “Definitivisht kemi një numër të rasteve që janë vështirë të pranueshme, qoftë me aksidente fatale, qoftë me aksidente të llojeve të tjera”.
Shqetësimin për përkeqësimin e situatës në terren e ndau edhe Binak Beqaj, Dekan i Fakultetit të Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor. Ai u shpreh i habitur se si krahas konsolidimit ligjor dhe institucional, shifrat e aksidenteve mbeten në rritje, gjë që sipas tij tregon se diçka nuk po funksionon siç duhet.
Beqaj veçoi mungesën e kujdesit në punishte dhe mospërdorimin e duhur të makinerive si shkaktarë kryesorë.
“Faktorët kryesorë lidhen me mosrespektimin e standardeve për sigurinë fizike, sidomos në fushën e ndërtimtarisë, siç është pasiguria në punishte dhe moskujdesi gjatë përdorimit të makinerive”, u shpreh ai.
Mbi rolin e institucioneve dhe ndryshimet legjislative foli Avni Zogiani, zëvendësministër në Ministrinë e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës. Ai bëri të ditur se monitorimet e shtuara gjatë fundit të vitit 2024 dhe fillimit të vitit 2025 kanë treguar një ndryshim pozitiv në uljen e rasteve fatale, por theksoi se sektori i ndërtimit mbetet më i ekspozuari.
Zogiani njoftoi se ministria është duke punuar në ligjet e reja për ndërtimin dhe planifikimin hapësinor, duke kërkuar angazhim më të madh nga odat e profesionistëve.
“Odat dhe forumet e profesionistëve do të duhej t’i kushtonin më shumë kohë këtij diskutimi rregullativ në fushën e sigurisë dhe të jenë bartëse të aktiviteteve për rregullimin e kësaj fushe”, deklaroi Zogiani.
Ndërkaq, Kryetari i Odës së Inxhinierëve të Kosovës, Arsim Rapuca, u fokusua te specifikat teknike të rrezikshmërisë, duke kujtuar se jeta e punëtorit duhet të jetë mbi çdo interes tjetër industrial.
Ai përmendi rreziqet e larta që vijnë nga punët në lartësi, gërmimet e thella dhe përdorimi i skelerive, të cilat ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin e njeriut. Rapuca potencoi se: “Parimi bazë, edhe në Ligjin e Ndërtimit edhe në ligjin e odave, është që prioriteti kryesor të jetë shëndeti dhe siguria e punëtorit”.
Në përmbyllje të diskutimeve, Dekani i Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT, Prof. Dr. Visar Krelani, theksoi rëndësinë e organizimeve të tilla që bashkojnë akademinë me industrinë.
Ai vuri në dukje se bashkëpunimi i ngushtë është kyç për të trajtuar tema thelbësore si siguria dhe zhvillimi i qëndrueshëm në sektorin e ndërtimit, duke u bërë thirrje të gjithë akterëve që ta trajtojnë këtë fushë jo vetëm si detyrim ligjor, por si një vlerë njerëzore dhe profesionale.
Vendi
Studentët e Energjisë në UBT vizitojnë parkun e erës në Kitka
Published
1 hour agoon
April 28, 2026By
ubtnews
Fakulteti i Inxhinierisë së Energjisë në UBT ka realizuar një vizitë studimore me studentët në parkun e turbinave me erë në Kitka, me qëllim thellimin e njohurive praktike dhe njohjen nga afër me funksionimin e sistemeve moderne të prodhimit të energjisë së rinovueshme.

Vizita u zhvillua nën udhëheqjen e profesorëve të fakultetit dhe u fokusua në ndërlidhjen e teorisë me aplikimin praktik në terren, duke u ofruar studentëve një përvojë të drejtpërdrejtë në industrinë energjetike.
Studentët u pritën nga drejtori menaxhues i parkut, z. Ibrahim Akyol, i cili prezantoi infrastrukturën e turbinave me erë dhe kapacitetin e instaluar prej 32.4 MW. Ai i njohu studentët me karakteristikat kryesore të parkut, performancën e tij dhe rolin që luan në sistemin energjetik të vendit.
Në vazhdim, zëvendësdrejtori Amir Zeneli shpjegoi aspektet teknike të operimit të parkut, duke ndërlidhur konceptet teorike me praktikat e teknologjisë moderne të aplikuara në këtë kompleks energjetik. Ai elaboroi organizimin e parkut në tre blloqe gjeneruese, si dhe funksionimin e sistemeve të kontrollit dhe monitorimit.
Gjatë vizitës, studentët patën mundësinë të shohin nga afër strukturën e turbinave, përfshirë gjeneratorët dhe transformatorët energjetikë për secilën njësi gjeneruese. Vëmendje e veçantë iu kushtua ndikimit të shpejtësisë së erës në prodhimin e energjisë, si dhe performancës së flatrave gjatë fazave të ndryshme të operimit.
Në momentin e vizitës, të gjitha turbinat ishin në funksion, duke u mundësuar studentëve të përjetojnë në kohë reale procesin e prodhimit të energjisë dhe rëndësinë që ka energjia e erës në zhvillimin e qëndrueshëm energjetik.

PDK mbledh Kryesinë: Zgjedhja e njëanshme e presidentit po rrezikon rendin kushtetues
Kurti i kërkon listën e nënshkrimeve LDK-së: “Silleni emrin e kandidatit dhe Kosova bëhet me president sonte”
UBT shënon Ditën Botërore të Sigurisë dhe Shëndetit në Punë: Kërkohet vetëdijesim dhe zbatim i standardeve evropiane
Studentët e Energjisë në UBT vizitojnë parkun e erës në Kitka
Arrestohen pesë persona për falsifikim të pronave në Ferizaj, Prishtinë e Gjilan
Shtyhet për në orën 19:00 seanca për zgjedhjen e presidentit
IKSHPK alarmon: Ndotja enorme nga Obiliqi rrezikon shëndetin publik
Sara Rexhaj dhe Besim Bytyqi shpallen “Shpresa Olimpike 2026”
Java e 31-të në Albi Mall Superligë sjell “Klasiken” dhe beteja vendimtare për titull e mbijetesë
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet2 months agoKoordinatorja e projektit AKIL-EU në UBT, prof. Manjola Zaçellari, referon në University of Oxford
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Live2 months agoKryegjykatësi Smith III shpall mbylljen e çështjes gjyqësore
