Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

(Foto: Zëdhënësi i Stejt Departamentit amerikan, Xhejms Rubin)

 27 maj 1993

Adem Demaçi po hyn në ditën e katërt të grevës së urisë

Në Pallatin e Shtypit në Prishtinë, Adem Demaçi, shkrimtar dhe ish i burgosur i ndërgjegjës, i cili në burgjet serbe qëndroi më shumë se 28 vjet, po vazhdon grevën e urisë në shenjë kundërshtimi të regjimit serb për të shkatërruar institucionin e vetëm informativo-botues në gjuhën shqipe në Kosovë “Rilindja”. Ai sot po hyn në ditën e katërt të grevës së urisë dhe sipas deklaratave të konziliumit të mjekëve, gjendja e tij shëndetësore tash për tash është relativisht e mirë.

Në konferencën e sotme për gazetarë të Këshillit Grevist, Adem Demaçi, iu lut gazetarëve që të ndërprejnë grevën e urisë. Njëkohësisht ai me këtë rast thirri të gjithë qytetarët që janë jashtë Pallatit të Shtypit, studentët, nxënësit dhe punëtorët, të vazhdojnë punën e tyre dhe mësimin, sepse kjo është mënyra më e mirë e përkrahjes, tha ai.

Bashkë me Adem Demaçin janë duke bërë grevë urie edhe shkrimtarë, gazetarë dhe punonjës të tjerë të “Rilindjes”.

Grevës së urisë së Adem Demaçit i janë bashkangjitur edhe Shaip Beqiri, Halil Matoshi, Milazim Krasniqi, Blerim Shala, Zenun Çelaj, Abdullah Konushevci, Ibrahim Kadriu, Arif Demolli, Vezir Ukaj, Ali Podrimja, Nehat Islami etj.

Gjestit të Adem Demaçit po i jipet një përkrahje e madhe nga shqiptarët brenda dhe jashtë Kosovës.

27 maj 1994

Në Podujevë u plagos rëndë fëmija Urim Xhevat Kopalla

Më 25 maj, rreth orës 19, në Podujevë, në rrugën e Obrançës, u plagos rëndë, me plumb në kokë, fëmija 8-vjeçar Urim Xhevat Kopalla. Ndihma e parë këtij fëmije iu dha në Podujevë dhe pastaj u dërgua në Beograd. Gjendja e tij shëndetësore vazhdon të jetë shumë e rëndë.

Ende nuk dihet se si u plagos Urim Kopalla.

Më 25 maj, rreth orës 19, nga blloku i ri i banesave i banuar kryesisht me serbë, në afërsi të shkollës fillore “Naim Frashëri” në Podujevë, u dëgjuan breshëri të shtënash nga automatikët, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Podujevë.

Represioni serb në Kosovë

Suharekë: – Më 25 maj rreth orës 17, katër policë serbë, nën pretekst të kërkimit të armëve, në fshatin Graiçec bastisën shtëpitë e Qerim, Sami, Gani dhe Ilmi Bokës, pastaj në lagjën Qarri po të këtij fshati bastisen shtëpitë e Mehmet e Jonuz Qarri. Policia Milazim Mehmet Qarrit ia morën veturën e markës “Askona” me regjistrim zvicran nga Greiçeci. Policia po ashtu keqtrajtoi Florim Bokën (20).

Pardje, rreth orës 17, katër policë bastisën shtëpitë e Jonuz dhe Mehmet Çarrit në fshatin Grejçec, me pretekst se kërkonin një automjet me regjistrim të huaj. Policët e morën veturën të cilën e kishte sjellë nga Zvicra Milazim Qarri. Dje Milazimi shkoi në polici për ta marrë veturën, por policët e arrestuan atë me qëllim të dërgimit të tij në ushtrinë serbe.

Skenderaj: Dje në orët e hershme të mëngjesit, policia serbe zuri dy udhëqkryqet kryesore që qonin në këtë qytet dhe bënë një kontrillim rigoroz të automjeteve të qytetarëve. Dje, po ashtu, policia mori Hajrullah Veliqin nga fshati Polac prej të cilit kërkoi për të dytën herë një pushkë të vjetër, të cilën ai nuk e ka.

Sot, rreth orës 8, tre policë serbë shkuan në shtëpinë e Mehmet Mehmetit në Klinë të Ultë. Policët kërkuan nga Mehmeti që është trajner i klubit të futbollit “Skënderaj”, që t’i dorëzojë disa rekuizita sportive. Policia ia mori Mehmetit të gjitha rekuizitat që ia gjeti në shtëpi.

Këtij ekipi të futbollit policia ia ka ndërprerë ushtrimet para disa muajsh.

Kaçanik: – Më 23 maj, në bazë të një thirrjeje që kishte marrë nga policia e Ferizajt, u rrahë Mustafë Elezi nga fshati Sllatinë. Nga ai në fillim policia kërkoi një revole, por kur u lajmërua në stacionin e policisë nga kërkohej një pushkë automatike dhe një snajper. Personi që e mori në pyetje dhe që e keqëtrajtoi quhej Sreçko Dogançiq. Gjatë mbajtjes në polici Mustafë Elezit iu shkaktuan lëndime të rëndë në bark, veshkë dhe në kokë. Sipas deklaratës së tij, shkak i gjithë kësaj, siç i kishin thënë në polici, ishte se ai ishte biri i Ukë-ballistit. Këtij iu kërcënuan se po provoi të ikë, policia do ta arrestoi djalin e tij. Para se ta lironte, policia ia dha thirrjen tjetër që ky të paraqitet në polici të nesërmën.

Mitrovicë: – Javën që shkoi një punëtor i Kosova-transit me mbiemrin Llaçkoviq, së bashku me tre policë serbë they dhe hyri me dhunë në banesën e Ismet Shefki Begut, ish-punëtor në kombinatin “Trepça”, i aktualisht gjendet në Norvegji. Në këtë banesë I. Begu jetoi 15 vjet. Fqinjët e tij thonë se që nga ajo mbrëmje në banesën e Ismetit tubohen serbë dhe bëjnë shamatë me këngë dhe të shtëna.

Më 25 maj 8 policë bastisen shtëpinë e Shefqet Bilallit, nëpunës në Bashkësinë Islame në Mitrovicë. Policët nuk treguan shkaqet e bastistjes, por u sollën me brutalitet, duke thyer dyerë dhe gjëra të tjera në shtëpinë e tij.

Po me 25 maj policia për herë të tretë kërkuan Feti Sejdullah Bekën nga fshati Kçiq i Madh. Atij para një viti iu bastis shtëpia dhe iu mor një revole me leje. Policia nga Fetiu kërkuan edhe një revole tjetër.

Viti: – Nënkëshilli i KMDLNJ në Viti informon se policët serbë, së bashku me inspektorë civil, bastisën lokalet e Këshillit komunal për finacim. Policia mori disa materiale dhe arrestoi akatarin Emrush Azizin, i cili ende po mbahet në arrest.

Obiliq: – Më 25 maj policia thirri Kadri Thaqin, anëtar i kryesisë së Degës së LDK-së në Obiliq, si dhe Esat Berishën, arsimtar i shkollës fillore “Liria” në Milloshevë. Me kërkesë që të dorëzojnë armë, ata u mbajtën në polici disa orë.

Vushtrri: – Më 22 maj, në hyrje të qytetit në Vushtrri, policia serbe arrestoi Fadil (Fetah) Gërgjaliun dhe e dërgoi në ushtrinë serbe në Nish.

 27 maj 1995

Dhuna në Kosovë

Istog: –Po me pretekst të armës, dje, në stacionin e policisë në Dubravë të Istogut, u rrah Mehmet Hysenaj.

Më 26 maj, me pretekst të kërkimit të armës, u mor në stacionin e policisë Zenel Tahiraj nga fshati Kërninë. Ai është keqtrajtuar rëndë dhe gjendja e tij shëndetësore edhe pas ndihmës së mjekut është e keqe. Nga ai është kërkuar që të paraqitet në polici edhe të hënën.

Lipjan: – Me pretekst të kërkimit të armëve, ditë më parë, policët rrahën Shyqyri Gashin nga Dobraja e Madhe e Lipjanit dhe e urdhëruan atë që të paraqitet në polici edhe të hënën.

Pejë: – Më 24 maj është marrë në pyetje Xhafer Krasniqi nga fshati Vranoc.

Me pretekst të dorëzimit të armëve, në stacionin e policisë në Kliçinë të Pejës u mor Ali Shabani nga Svërka.

Suharekë: – Dhuna kundër fshatarëve të Grejkocit, me pretekst të kërkimit të armëve, po vazhdon edhe më tutje. Kështu, dje, me këtë pretekst, në polici u morën Hysen (1946), Ismail (1950) e Florim (1970) Beqiraj dhe Maliqi Kicaj (1957).

Vushtrri: – Më 20 maj, një patrullë e policisë serbe, me pretekst të kërkimit të armëve, ishte në shtëpinë e Nezir Hasanit në fshatin Ceceli. Neziri dorëzoi një revole, ndërsa tash policët i kërkojnë armë të tjera.

Më 24 maj, me pretekst të kërkimit të armëve, në stacionin e policisë në Vushtrri, u mor Xhemajl Hajrizi nga fshati Strof.

Më 25 maj, një patrullë e policisë serbe kërkoi në shtëpinë e tij Xhevat Sylën nga Dumnica e Poshtme e Vushtrrisë dhe meqë ai nuk gjindej në shtëpi, policët morën peng djalin e tij.

Po në këtë fshat, policët morën një pushkë të vjetër në familjen e Hajriz Rexhës.

Më 26 maj, policët ishin në shtëpinë e Enver Parduzit, ku kërkuan një veturë të cilën gjoja Enverit ia paska lënë motra e tij, e cila punon në botën e jashtme.

 27 maj 1997

Zbulohen varre të reja të viktimave të gjenocidit serb në Opojë

Është i njohur gjenocidi serb mbi popullin shqiptar edhe në anën e Opojës, ku gjatë shtypjes së përgjakshme të kryengritjes antiserbe të vitit 1913, ushtria serbe masakroi disa banorë shqiptarë të kësaj ane, duke mos kursyer as gra e fëmijë.

Prof. Zekeria Cana, në bashkëpunim me arsimtarin Skënder Nebiu nga Brruti mblodhi të dhënat për viktimat e plojës së ushtrisë serbe te Livadhi i Kasës në Bresan-Blaç, ku gjendet varri i përbashkët i 18 viktimave. Ushtria serbe nuk u mjaftua vetëm me pushkatimin e burrave të zgjedhur nga çdo shtëpi, por kufomave të tyre ua vuri zjarrin.

Emrat e viktimave të skalitura në pllakën e parë janë: Abdi Xhelaludini, Haxhi Idriz Maliqi, Xhelaludin Maliqi, Maliq Xhelaludini, Rexhep Sinani, Shaban Sylejmani, Emin Halimi, Sali Musliu e Sahadat Rrustemi. Në pllakën e dytë figuron emri i Muhamet e Adem Brrutit. Të të njëjtin varr të përbashkët janë edhe eshtrat e Shaban Shabanit, Qerim Halimit, Nebih Idrizit dhe bashkëshortes së tij, pastaj të Destan Destanit, Veli Veselit dhe të Sinan Musliut.

Varri i dytë i përbashkët i viktimave të gjenocidit serb gjendet në fundin e Kodrës së Gjatë në vendin e quajtur Brijë, ku u masakruan 42 shqiptarë nga Brruti dhe 1 shqiptar i panjohur nga fshati Topojan. Deri tash janë identifikuar emrat e 28 viktimave, si të Bislim Dervishit, Bazë Rexhës, Metë Bajrës, Bisë Seronit, pastaj të Azizit, djalë i Tixhës, Behxhet Alisë, Kurt Alisë, Sahit Beqës, Kadri Bajrës, Demë Bajrës, Sylë Nurës, Hasani i biri i Zylfës, Meleq Alisë, Nurë Misinit, Fetah Azerit, Sylë Alisë, Ukë Shabanit, Islam Myrtës, Jakup Miftarit, Shaqir Isufit, Seron Halimit, Shitë Kamberit, Pajazit Xhelës, Sahit Beqës, Avdi Hasanit, Pajazit Beshirit, Mahmut Sylës dhe të Batë Makës.

Emrat e viktimave të tjera nga fshati Brrut, i cili u bë hi e pluhur nga ushtria serbe janë; Agush Mazllumi, Abaz Rexhepi, Nuhi Xhema, Mursel Kamberi, Kolë Jak Gjoni dhe Gjon Jak Gjoni (dyqanxhi në këtë fshat), Shasivari, Rizahu, Nuredini, Beqiri, Ukë Shabani, Qazim Jakupi, Ramadan Çaushi, Selman Rama, pastaj Tafil Sinani, Ismail Zeneli, së bashku me të shoqen, vajzën dhe dy djemtë, Hasan Zeneli, Zylfi Hasani, Shena, halla e Ymer Beshirit, pastaj e shoqja e Kadrisë së bashku me tre fëmijët e saj u mbyt në bunarin e Qamil Kadrisë. Bademe Agush Mazllumi gjeti vdekjen në zjarrin e shtëpisë bashkë me 4 vajzat e saja, pastaj e ëma e Tahir Sallës u dogj pranë pusit, ndërsa nëna e Ramiz Rrustemit u mbyt në pus.

Ushtria serbe i zuri në fshatin Pobreg, mbi 50 burra e djemë të Pllavës dhe i pushkatoi në Vraniq. Emrat e viktimave të identifikuara deri tash janë: Misin Lepri, Tosun Hasani, Dervish Tahiri, Ibrahim Lekaj, Mulla Shabani, Abdurrahman Shabani, Kasëm Nebihu, Mehmet Veliu, Kurtish Batia, Sherif Halimi, Kasëm, Merxhan dhe Behlul Tershnjaku.

Në Zym u vra Sadik Isufi dhe Hajrë Murati, ndërsa në Bellobrad u vra Sinan Miftari, Sejfullah Qafleshi dhe e ëma e Aziz Qafleshit, pastaj Xhemë Sadikaj, Memish Baxhaku dhe e shoqja Zylfihane me të birin Sallah Zeqirjahën, ndërsa disa gra dhe 5 fëmijë u mbytën në pus.

27 maj 1998

Përqëndrim i madh i forcave ushtarake e policore në Gllogoc

Në hapëirën e kombinatit të “Ferronikelit” në Gllogoc dje janë vendosur forca shumë të mëdha ushtarake e policore.

Ndër qytetarët e Gllogocit ëhstë përhapur frika se ky përqëndrim paralajëmron një sulm eventual kundër këtij regjioni, prandaj gjatë pasdiitës së djeshme, shumë qytetarë janë larguar nga Gllogoci.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Gllogoc njofton se de në orën 9:00, në këtë lokalitet të Kosovës janë stacionuar forca të mëdha serbe me armatim të të gjitha llojeve.

Gjatë ditës së djeshme janë vendosur mbi 1000 ushtarë e policë të maskuar serbë që kanë arritur me 5 autoblinda, 88 automjete, kamioneta, pizgauerë dhe me 14 autobusë.

Në postbllokun e policisë në Komoran, mbrëmë gjatë tërë natës janë dëgjuar të shtëna nga të gjitha anët.

27 maj 1998

Xh. Rubin: “Ne do të jemi në gjendje të mbrojmë interesat tona vitale, nëqoftëse konflikti zgjerohet”

Prishtinë, 27 maj (QIK)

“SHBA-të dëshirojnë të shohin se janë marrë masa adekuate stabilizuese për të penguar përhapjen e konfliktit në Kosovë dhe, nëse kjo gjë ndodh, ne do të jemi në gjendje t’i mbrojmë interesat tona vitale në rajon”, deklaroi dje në konferencën për gazetarë zëdhënësi i Stejt Departamentit amerikan, Xhejms Rubin.

I pyetur për shkallëzimin më të ri të dhunës në Kosovë dhe për mundësinë e dërgimit të trupave të NATO-s në kufirin me Kosovë, Rubin tha:

“Kemi marrë informacione për luftime gjatë uikendit në disa pjesë të Kosovës. Po ashtu, kemi informacione të besueshme se disa shtëpi janë djegur në një fshat. Ambasada jonë është duke hulumtuar këto të dhëna. Shkallëzimi i dhunës dëshmon se është i nevojshëm progresi në bisedimet mes Rugovës dhe Milosheviqit, të cilat janë duke vazhduar. Që nga takimi i tyre të premten e kaluar, palët janë në kontakt të përhershëm me ambasadorin Kristofer Hill, i cili është ofruar të ketë rol ndihmues në negociata. Me sa dimë palët do të takohen sërish gjatë kësaj jave, ndërsa ne do të vazhdojmë t’i trimërojmë ato që t’i qasen çështjeve kyçe. Dr. Rugova dhe këshilltarët e tij gjatë kësaj jave do të vizitojnë Uashingtonin dhe do të kenë takime me zyrtarët e lartë të administratës. Ndërsa sa i përket dërgimit të trupave të NATO-s në kufi me Kosovën dhe në rajon, dua të përsëris se ne gjithmonë kemi kërkuar që të sigurohen masa adekuate stabilizuese dhe ne do të jemi në gjendje të mbrojmë interesat tona vitale, nëqoftëse konflikti zgjerohet”.

I pyetur se a do të takohen së shpejti ministrat e Jashtëm të Grupit të Kontaktit, Rubin tha se nuk ka informacion të konfirmuar për këtë takim dhe shtoi se “dr. Rugova do të jetë këtu dhe sekretarja e Shtetit, Ollbrajt, do të bisedojë për Kosovën me homologët e saj në Luksemburg”.

Dy të vrarë të paidentifikuar qëndrojnë qe pesë ditë në Grabanicë

Nga data 22 maj, në rrugën para shtëpisë së Sali Shabanit në Grabanicë, qëndrojnë trupat e pajetë të dy të rinjëve, identiteti i të cilëve nuk dihet.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Klinë njofton se shtëpitë e këtij fshati janë djegë, kurse njerëzit janë larguar nga shtëpitë. Megjithë këtë, forcat serbe nuk lejojnë depërtimin e njerëzve në fshat as nuk lejojnë kthimin e njerëzve në tokën e vet.

Në Baballoq forcat serbe vranë pardje Ramiz Sadik Batushën

Ramiz Sadik Batusha (22) nga Baballoçi është vrarë pardje gjatë sulmit serb në këtë fshat, njoftoi sot radio “Dojçe vele”.

Fshati Baballoç, që mbahet i rrethuar e sulmohet tash më shumë se një muaj, u sulmua nga forcat e shumta serbe edhe gjatë tri ditëve të fundit, kur sulmet serbe ndaj fshatrave të Deçanit ishin të një intensiteti të lartë.

Nga sulmet pothuaj të përditshme serbe ndaj Baballoçit, në këtë fshat janë dëmtuar shumë shtëpi, por në pamundësi të depërtimit në këtë fshat, ende nuk dihen përmasat e sulmeve serbe.

Është hapur aplikimi për studentët për përfitimin e shtesave në vlerë prej 100 eurosh, në kuadër të Pakos për Përballje me Inflacionin 2.0.

Lajmin e ka bërë të ditur ministri në detyrë i Financave dhe Transfereve, Hekuran Murati, i cili ka njoftuar se aplikimi bëhet përmes platformës e-Kosova, në kategorinë “Familja”.

Sipas Muratit, janë dy formularë aplikimi, një për studentët shtetas të Kosovës dhe një tjetër për studentët që studiojnë në Kosovë, por nuk janë shtetas të saj.

Ai ka bërë të ditur se afati për aplikim do të jetë i hapur deri më 5 qershor.

Ndërkohë, gjatë ditës së sotme janë ekzekutuar edhe shtesat e njëhershme prej 100 eurosh për fëmijët dhe pensionistët.

Qeveria në detyrë e kishte miratuar më 22 maj Pakon për Përballje me Inflacionin 2.0, e cila përfshin mbështetje financiare për pensionistët, fëmijët, studentët dhe punëtorët e sektorit privat me të ardhura nën 1000 euro.

Stafi i UBT-së po merr pjesë në Javën Ndërkombëtare që po organizohet nga Technical University of Sofia, në Bullgari, ku po prezantohen zhvillimet më të fundit në teknologji, inteligjencë artificiale, inovacion dhe kërkim shkencor nga universitete dhe institucione të ndryshme ndërkombëtare.

Në kuadër të këtij aktiviteti, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, prezantoi temën “UBT AI Fully Empowered Smart Sustain Society System – Case Studies from Education, Research, Innovation, Developments and Businesses”, përmes së cilës shpalosi modelin inovativ të UBT-së në integrimin e inteligjencës artificiale në arsim, kërkim shkencor, zhvillim teknologjik dhe industri.

Gjatë prezantimit, Rektori Hajrizi prezantoi vizionin strategjik të UBT-së për ndërtimin e një ekosistemi të plotë të mbështetur nga inteligjenca artificiale, duke theksuar se UBT është institucioni që ka lansuar ekosistemin e parë plotësisht AI-powered në Evropë, një model që integron proceset akademike, kërkimore, administrative dhe shërbimet për studentët në një platformë të vetme inteligjente dhe të automatizuar.

Ai potencoi se ky ekosistem u mundëson studentëve, stafit dhe partnerëve institucionalë një përvojë të personalizuar, vendimmarrje të bazuar në të dhëna, automatizim të proceseve dhe qasje të avancuar në teknologji digjitale, duke e pozicionuar UBT-në dhe Kosovën në hartën globale të inovacionit dhe zhvillimit high-tech.

Një fokus i veçantë i konferencës po i kushtohet edhe prezantimeve të stafit akademik dhe hulumtues të UBT-së, të cilët po kontribuojnë me tema të avancuara shkencore në fushën e inteligjencës artificiale, automatizimit, rrjeteve inteligjente dhe teknologjive moderne.

Në mesin e prezantimeve të stafit të UBT-së janë:

“A Hybrid Graph-Coloring and Metaheuristic Framework for Resource Allocation in Dynamic E-Health Wireless Sensor Networks” nga Besnik Qehaja;

“AI-driven personalized timetabling at UBT, a hybrid ML + CP-SAT approach for working students” nga Naim Llumnica;

“AI in Automation Industry – Automating License Plate Recognition for Kosovar Vehicles: A Robust YOLOv8 and EasyOCR Pipeline” nga Rigon Pira.

Pjesëmarrja e gjerë e stafit të UBT-së në këtë aktivitet dëshmon angazhimin e institucionit në promovimin e kërkimit shkencor, inovacionit dhe bashkëpunimit ndërkombëtar, si dhe fuqizimin e rolit të profesorëve dhe hulumtuesve në zhvillimin e teknologjive të së ardhmes.

Java Ndërkombëtare në Technical University of Sofia ka bërë bashkë institucione të arsimit të lartë, profesorë, studiues dhe ekspertë nga vende të ndryshme të Evropës dhe më gjerë, duke krijuar një platformë për shkëmbim përvojash, bashkëpunime akademike dhe prezantim të praktikave më inovative në arsimin e lartë dhe teknologji.

Asistent Profesori dhe arkitekti Lendi Osmani, pjesë e UBT-së, është vlerësuar me çmimin ndërkombëtar BIG SEE Awards në fushën e Arkitekturës.

Ky çmim u ndahet arkitektëve që kontribuojnë në arkitekturën bashkëkohore përmes inovacionit, dizajnit dhe ndikimit shoqëror. Ceremonia e ndarjes së çmimeve u mbajt në Slovenia, duke mbledhur arkitektë dhe profesionistë të njohur nga vende të ndryshme të botës.

BIG SEE Awards është një nga platformat më të njohura rajonale dhe ndërkombëtare në fushën e arkitekturës dhe dizajnit, që promovon kreativitetin dhe projektet me ndikim në shoqëri. Ky vlerësim konsiderohet sukses i rëndësishëm edhe për komunitetin akademik të UBT-së.