Lufta elektronike dhe shkëmbimi i inteligjencës po gërryejnë dominimin dekadash të SHBA-së dhe Izraelit në Gjirin Persik.

Kur tre zyrtarë të lartë amerikanë i thanë The Washington Post se Rusia po i jepte Iranit inteligjencë të ndjeshme – përfshirë lokacionet e sakta të anijeve luftarake dhe avionëve amerikanë në Lindjen e Mesme – ata zbuluan diçka më shumë se një aleancë taktike. Ata ekspozuan arkitekturën e një lloji të ri lufte. Një luftë pa vija fronti. Një luftë që nuk luftohet me tanke apo raketa, por me rreze radari, transmetime satelitore dhe koordinata të koduara. Në Gjirin e sotëm, fushëbeteja është spektri elektromagnetik, dhe të dyja palët po luftojnë, mbi të gjitha, për të verbuar tjetrin.

Raportohet se Presidenti rus Vladimir Putin ka mohuar ndarjen e kësaj inteligjence me Iranin gjatë një telefonate me Presidentin amerikan Donald Trump. Megjithatë, ky mohim ndryshon pak gjëra. Rusia ka marrë dronë dhe municione iraniane për luftën e saj në Ukrainë. Ajo ka parë se si SHBA-ja e ka furnizuar Ukrainën me inteligjencë për shënjestrim që është përdorur për të goditur pozicionet ruse. Logjika e Moskës është e qartë: inteligjenca është një valutë, dhe Putini thjesht po e shpenzon atë.

Sinjalet si armë

Siç ka vëzhguar ish-oficeri i CIA-s, Bruce Riedel, në luftën moderne koordinatat shpesh janë më të vlefshme se plumbat. Kushdo që e di se ku ndodhet armiku, fiton. Kjo aksiomë po luhet në kohë reale në Gjir. Rrjeti i inteligjencës ruse i ka lejuar Iranit të lokalizojë asetet e SHBA-së dhe Izraelit me një saktësi që Teherani nuk mund ta arrinte i vetëm. Irani operon vetëm një numër të kufizuar satelitësh zbulimi – plotësisht të pamjaftueshëm për të gjurmuar anijet e shpejta në ujëra të hapura. Rusia nuk e ka këtë kufizim. Rrjeti i saj i avancuar i vëzhgimit, përfshirë satelitin Kanopus-V (i riemërtuar “Khayyam”), i ofron Teheranit imazhe optike dhe radari 24 orë në ditë. Për Iranin, ky është sistemi nervor i doktrinës së tij të goditjeve precize.

Droni që goditi një bazë ushtarake amerikane në Kuvajt, duke vrarë gjashtë ushtarë, nuk e gjeti objektivin rastësisht. Zyrtarët e Pentagonit vërejnë se sulmet e fundit iraniane kanë goditur objekte që nuk figurojnë në asnjë hartë publike. Burimi i informacionit nuk është i vështirë për t’u gjetur.

Dora e heshtur e Kinës

Roli i Pekinit është më i heshtur, por jo më pak i rëndësishëm. Kina ka shpenzuar vite duke riformuar peizazhin e luftës elektronike të Iranit: duke eksportuar sisteme radari të avancuara, duke kaluar navigimin ushtarak iranian nga GPS-i amerikan te rrjeti kinez “BeiDou-3”, dhe duke mbështetur hartëzimin e terrenit. Ish-gjenerali izraelit, Amos Yadlin, u shpreh thjesht: çdo sekondë vlen. Nëse Irani mund të kursejë minuta në diktimin dhe shënjestrimin e objektivit, kjo ndryshon balancën në qiell.

Radari kinez “YLC-8B” kundër avionëve “stealth” përdor frekuenca të ulëta që reduktojnë efektivitetin e mbulesave të padukshme të avionëve amerikanë. B-21 Raider dhe F-35C janë projektuar të jenë të padukshëm, por përballë këtij radari, ata janë shumë më pak të tillë. Ndërkohë, Reuters raporton se Irani është afër blerjes së 50 raketave supersonike CM-302 nga Kina, të njohura si “vrasëse të aeroplanmbajtëseve”, të cilat udhëtojnë me shpejtësi Mach 3 dhe fluturojnë shumë ulët mbi ujë, duke e reduktuar kohën e reagimit të anijes në pak sekonda.

Kundërpërgjigjet e SHBA-së dhe Izraelit

SHBA-ja dhe Izraeli nuk po qëndrojnë pasivë. Ata janë në gjueti. Ekipet e inteligjencës kanë gjurmuar lëvizjet e udhëheqjes iraniane dhe nyjat e Gardës Revolucionare (IRGC). Gjatë fazës fillestare të operacioneve “Roaring Lion” dhe “Epic Fury”, ata shkatërruan infrastrukturën e radarëve iranianë me një shpejtësi që ekspozoi brishtësinë e mbrojtjes së Teheranit. Siç vëren ish-komandanti izraelit, Eitan Ben-Eliyahu, shkatërrimi i një radari nuk është thjesht dëmtim i një makinerie; ai verbon armikun.

Megjithatë, zëdhënësi i IRGC-së, Ali Mohammad Naeini, pretendoi se Irani ka shkatërruar afro 10 sisteme të avancuara radari amerikanë – një deklaratë që, nëse është qoftë edhe pjesërisht e saktë, shpjegon se si raketat iraniane arritën objektivat në Izrael dhe në kryeqytetet e Gjirit.

Një ekuilibër i ri fuqie

Për dekada, Gjiri ishte një teatër i dominimit dërrmues teknologjik amerikano-izraelit. Ky dominim nuk është zhdukur, por po gërryhet qëllimisht nga hardueri kinez dhe inteligjenca ruse. Sinjalet janë “plumbat e rinj”. Irani ka studiuar mirë luftën e vitit 1991, ku Bagdadi luftoi i verbuar dhe humbi. Teherani është i vendosur të mos bëhet “Bagdadi i radhës”.

Kina nuk po e armatos Teheranin për solidaritet ideologjik, por po e trajton konfliktin si një “laborator të gjallë”. Çdo sulm me raketa CM-302 kundër një aeroplanmbajtëseje amerikane gjeneron të dhëna që Pekini do t’i studiojë për skenarin që i intereson vërtet: Tajvanin. Rusia, ndërkohë, po e ndihmon Iranin që të gjakosë forcat amerikane dhe të shpenzojë rezervat e tyre të raketave mbrojtëse.

Gjiri po bëhet teatri i parë ku lufta elektronike mund të jetë më vendimtare se fuqia konvencionale e zjarrit. Rusia dhe Kina nuk po dërgojnë ushtri për të ndihmuar Teheranin; ata po bëjnë diçka më afatgjatë: po e mësojnë Iranin se si të “shohë”. Sfida për SHBA-në dhe Izraelin nuk është më thjesht të kenë më shumë armë se Teherani, por të sigurojnë që kur të tërhiqet këmbëza, Irani të jetë ai që qëllon në qorr.

Opinion -AlJazeera

Institucionet e Kosovës janë aktualisht në pritje të aktgjykimit nga Gjykata Kushtetuese lidhur me dekretin e Presidentes për shpërndarjen e Kuvendit. Ndërsa vendi pret këtë vendim që do të përcaktojë fatin e legjislaturës, Kryeministri Albin Kurti ka bërë thirrje për stabilitet, duke kërkuar një marrëveshje politike me partitë opozitare për zgjedhjen e kreut të ri të shtetit.

Kurti theksoi para mediave se Kosova nuk mund t’i lejojë vetes një tjetër cikël zgjedhor të dendur, duke kujtuar se gjatë vitit të kaluar vendi kaloi nëpër katër palë zgjedhje.

“Kemi një çështje tani që ndodhet në Gjykatën Kushtetuese, ndërkaq theksi duhet të vije në faktin që në vitin e kaluar kemi pasur 4 palë zgjedhje dhe unë jam i bindur që nuk kemi nevojë që ta përsërisim vitin 2025. Është e domosdoshme që të kemi marrëveshje me partitë opozitare për zgjedhjen e presidentit”, deklaroi Kurti.

Për të shmangur zgjedhjet e sërishme dhe për të siguruar funksionimin e Kuvendit pas vendimit të Gjykatës, Kryeministri njoftoi se ftesat për liderët e opozitës do të dërgohen menjëherë.

“Me krerët e partive opozitare duhet të takohemi dhe unë qysh sot do t’ju dërgoj ftesa për t’u takuar në fillim të javës së ardhshme”, shtoi ai, duke insistuar se zgjidhja duhet të gjendet përmes dialogut brenda spektrit politik.

Këshilli Prokurorial i Kosovës (KPK) ka zgjedhur sot udhëheqjen e tij të re. Pas përfundimit të procesit të votimit, ushtruesi i detyrës së Kryeprokurorit, Agron Qalaj, njoftoi se Arian Gashi ka marrë besimin e 4 anëtarëve, ndërsa kundërkandidati i tij, Milot Krasniqi, siguroi 2 vota.

Me këtë rezultat, Gashi do të jetë në krye të këtij institucioni të rëndësishëm, duke pasuar udhëheqjen e deritanishme.

Mandati i tij si kryesues i KPK-së nis zyrtarisht këtë të premte, më 13 mars 2026, dhe do të zgjasë deri në përfundim të funksionit të tij si anëtar i Këshillit.

Në fjalimin e tij të parë pas marrjes së detyrës, kryesuesi i sapozgjedhur theksoi rëndësinë e kësaj pozite si një mision për forcimin e ligjit:

“Këtë besim nuk do ta marr si privilegj por si përgjegjësi, andaj me besim në Zot dhe dashuri ndaj atdheut, do të realizojmë çdo plan të përbashkët”, deklaroi Gashi.

Menjëherë pas emërimit, ai ka bërë të ditur dorëheqjen nga pozita e tij e mëparshme si kryetar i Komisionit për Çështje Normative, për t’u fokusuar plotësisht në drejtimin e KPK-së.

Krahas tij, Këshilli ka zgjedhur edhe Dardan Vunqin në pozitën e zëvendëskryesuesit, duke kompletuar kështu ekipin drejtues të këtij institucioni.

Blerja e fundit e raketave balistike supersonike CM-400 nga Kina ka nxitur reagimin e Ministrit të Mbrojtjes të Kosovës, Ejup Maqedonci.

Në një prononcim për Radio Evropa e Lirë, Maqedonci ka hedhur poshtë pretendimet e autoriteteve serbe se ky armatim shërben për mbrojtje, duke i cilësuar lëvizjet e Beogradit si një shpërfaqje të hapur të tendencave hegjemoniste ndaj vendeve fqinje.

Sipas ministrit, asnjë shtet fqinj i Serbisë nuk ka shfaqur qëllime agresive, ndërkohë që është vetë Serbia ajo që mban pretendime territoriale ndaj Kosovës. Ai vuri në dukje se furnizimi me sisteme raketore kundër-ajrore si FK3, HQ-17 dhe radarë të ndryshëm nga Kina është vazhdimësi e politikës së Aleksandar Vuçiqit për të sfiduar sigurinë në rajon përmes bashkëpunimit me vende joanëtare të NATO-s.

“Blerjet nga Rusia dhe Kina janë bërë që disa vite dhe vazhdojnë të bëhen, pra nuk lidhet me ndonjë kërcënim aktual për Serbinë…asnjë shtet fqinj i Serbisë në asnjë rast nuk ka shfaqur ndonjë qëllim agresiv apo sulmues në raport me Serbinë”, ka deklaruar Maqedonci.

Në anën tjetër, presidenti serb Aleksandar Vuçiq njoftoi se këto raketa “tmerrësisht të shtrenjta” janë integruar me sukses në avionët ushtarakë rusë MiG-29. Ai e arsyetoi këtë blerje si një përgatitje ndaj asaj që ai e quajti “aleanca e Prishtinës, Tiranës dhe Zagrebit”, duke iu referuar deklaratës për bashkëpunim në mbrojtje që këto tri vende nënshkruan në mars të vitit 2025.

Lajmi për armatimin e ri ka alarmuar edhe fqinjët e tjerë. Kryeministri i Kroacisë, Andrej Pllenkoviq, ka paralajmëruar se do ta adresojë këtë çështje direkt në strukturat e NATO-s. Ndërkohë, të dhënat e fundit nga instituti SIPRI konfirmojnë se Kina është bërë partneri kryesor ushtarak i Serbisë, duke mbuluar 57% të importeve të armëve, e ndjekur nga Rusia me 20%. /REL/