Kulturë

Mid’hat Frashëri: Flaka e Rilindjes Shqiptare në 75 vjetorin e përkujtimit

Published

on

Muzeu Historik Kombëtar organizoi një ceremoni përkujtimore në nder të 75-vjetorit të ndarjes nga jeta të njërit prej figurave më të shquara të elitës shqiptare, Mid’hat Frashëri (1880-1949). Ky publicist, shkrimtar, përkthyes, albanolog, diplomat dhe veprimtar i palodhur i çështjes kombëtare shqiptare la një trashëgimi të pasur në historinë e kombit tonë.

Lindur në Janinë më 1880, Mid’hat Frashëri ishte i biri i Abdyl Frashërit, patriotit të njohur shqiptar. Njohja e tij me letërsinë dhe kulturën nisi qysh në fëmijëri, nën mbikëqyrjen e xhaxhallarëve të tij, Naimit dhe Samiut, të cilët ishin personalitete të rëndësishme të Rilindjes Shqiptare. Këto ndikime formuan një bazë të fortë kulturore dhe intelektuale, duke i dhënë atij mundësinë për të zotëruar disa gjuhë të huaja.

Në vitin 1908, ai themeloi gazetën “Liria” në Selanik, një hap të rëndësishëm në përpjekjet për të promovuar ide të lira dhe progresive për popullin shqiptar. Mid’hat Frashëri gjithashtu botoi revistën “Kalendari Kombiar” nga viti 1897 deri në 1928 dhe, në vitin 1909, revistën “Diturija”, e cila trajtonte çështje historike, gjuhësore dhe folkloristike, duke kontribuar kështu në ndriçimin e vetëdijes kombëtare.

Angazhimi i tij politik u shfaq në Kongresin e Manastirit (1908), ku u zgjodh kryetar dhe u caktua në Komisionin e Alfabetit, një ngjarje historike që i dha një formë të re dhe standarde alfabetit shqip. Ai ishte gjithashtu pjesëmarrës në Kuvendin Kombëtar të Vlorës më 28 nëntor 1912, ku u emërua ministër i Punëve Botore në Qeverinë e Përkohshme të Vlorës. Gjatë periudhës së Princ Vidit, ai e vazhdoi angazhimin e tij si ministër i Postave dhe Punëve Botore.

Gjatë Luftës së Parë Botërore, Mid’hat Frashëri udhëtoi nëpër Evropë dhe në vitin 1918, ai u emërua ministër në qeverinë e Turhan pashë Përmetit dhe anëtar i delegacionit zyrtar shqiptar në Konferencën e Paqes në Paris. Si ministër fuqiplotë në Athinë nga vitet 1923 deri në 1925, ai protestoi me vendosmëri për shpërnguljen e dhunshme të shqiptarëve myslimanë të Çamërisë nga qeveria greke, duke mbrojtur me pasion të drejtat e popullit shqiptar.

Mid’hat Frashëri ishte gjithashtu një njeri me përkushtim të thellë ndaj kulturës. Në vitet 1926-1939, ai hapi librarinë “Lumo Skëndo” në Tiranë, e cila shërbeu si një qendër për shpërndarjen e letërsisë dhe kulturës shqiptare. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, ai drejtoi organizatën e Ballit Kombëtar, duke u angazhuar në mënyrë aktive për çlirimin e vendit.

Pas luftës, ai u detyrua të largohej dhe fillimisht u vendos në Itali, më pas në Londër, ku formoi Komitetin “Shqipëria e Lirë”, duke vazhduar përpjekjet për të ndihmuar Shqipërinë në rrugën e saj drejt lirisë dhe pavarësisë.

Mid’hat Frashëri vdiq në Nju-Jork më 3 tetor 1949, duke lënë pas një trashëgimi të vyer që vazhdon të inspirojë brezat e rinj. Në këtë përkujtim, ne nderojmë jetën dhe veprën e tij, duke theksuar kontributet e tij të çmuara në fushat e kulturës, politikës dhe historisë shqiptare. Ai mbetet një simbol i përkushtimit për kombin dhe një frymëzim për të gjithë ata që besojnë në vlerat e lirisë dhe dinjitetit njerëzor./UBTNews/

Lajmet

Ndahet nga jeta në moshën 86-vjeçare aktori i njohur britanik Sir Patrick Stewart

Published

on

By

Aktori i njohur britanik Sir Patrick Stewart, i shquar për rolet e tij ikonike si Kapiten Jean-Luc Picard në “Star Trek” dhe Profesor Charles Xavier në sagën “X-Men”, ka ndërruar jetë në moshën 86-vjeçare në shtëpinë e tij në Los Angeles. Njoftimi u bë i ditur përmes llogarisë së tij zyrtare në Instagram, ku u konfirmua se ai u ndaj nga jeta të mërkurën, më 28 tetor, pas një beteje të shkurtër me sëmundjen e Alzheimerit dhe demencën me trupat Lewy.

Në deklaratën zyrtare thuhet se Stewart u ndaj nga jeta i rrethuar nga bashkëshortja e tij, Sunny, si dhe familjarët e miqtë e ngushtë. Përveç karrierës së tij të bujshme në kinematografi dhe televizion, ai u vlerësua lart si një nga aktorët më të mëdhenj të skenës teatrale, fitues i dy çmimeve “Laurence Olivier” dhe një çmimi “Grammy”, ndërsa në vitin 2010 u dekorua me titullin “Kalorës” nga Mbretëresha Elizabeth II.

Karriera e tij e pasur përfshin dekada pune në teatër dhe film, ndërsa roli i tij i fundit i xhiruar do të shfaqet në filmin “Avengers: Doomsday”. Ndarja e tij nga jeta ka nxitur reagime të shumta dhe ngushëllime nga koleget, industria e artit dhe adhuruesit e tij në mbarë botën. /The Guardian/

 

Continue Reading

Lajmet

“SARA” e Burim Halitit garon në festivalin ndërkombëtar në Milano

Published

on

By

Filmi dokumentar “SARA”, me regji nga Burim Haliti, është përzgjedhur në konkurrencën zyrtare të edicionit të 44-t të Festivalit Ndërkombëtar “SPORT MOVIES & TV 2026”, i cili po mbahet nga 30 tetori deri më 2 nëntor në Milano të Italisë.

Ky festival, i organizuar nga Federata Ndërkombëtare e Kinemasë dhe Televizionit Sportiv (FICTS), është i vetmi në këtë kategori i njohur zyrtarisht nga Komiteti Olimpik Ndërkombëtar (KOK). Ngjarja shërben si grand-finalja e rrjetit global “World FICTS Challenge”, që përfshin 27 festivale në pesë kontinente.

Shfaqja e dokumentarit të Halitit do të bëhet më 30 tetor, në orën 12:30, në “Cinema Centrale – Sala 2” në Milano. Përzgjedhja e filmit u realizua me mbështetjen e Komitetit Olimpik të Kosovës, i cili mundësoi dërgimin e tij për shqyrtim para jurisë prestigjioze ndërkombëtare. /A.K/

Continue Reading

Lajmet

Bogujevci viziton përgatitjet për festivalin “Akordet e Kosovës”

Published

on

Ministrja e Kulturës, Saranda Bogujevci, ka vizituar sallën “1 Tetori” në Prishtinë, ku po zhvillohen përgatitjet për edicionin e katërt të Festivalit të Këngës “Akordet e Kosovës”, që organizohet nga Radio Televizioni i Kosovës (RTK).

Gjatë vizitës, ajo ka parë nga afër skenografinë e realizuar nga Vesë Kraja dhe punën e ekipit organizues, vetëm dy ditë para nisjes së festivalit.

“Me një pjesë të ekipit të festivalit ‘Akordet e Kosovës’, duke parë nga afër përgatitjet dhe punën e mrekullueshme që po bëhet për festivalin, i cili nis këtë të premte në sallën ‘1 Tetori’”, ka shkruar Bogujevci në Facebook.

Ajo është pritur nga drejtoresha e përgjithshme e RTK-së, Zana Spahiu, drejtoresha e festivalit, Arta Avdiu, u.d. kryeredaktorja e RTK-së, Venera Xhoxhaj, si dhe punonjës të tjerë të transmetuesit publik.

Festivali i këtij viti do të zgjasë tri net, duke sjellë interpretime muzikore dhe artistë mysafirë. Një hapësirë e veçantë do t’u kushtohet edhe talenteve të reja përmes Festivalit të Fëmijëve, që do të mbahet më 1 nëntor.

Rikthimi i emrit historik “Akordet e Kosovës” synon të nderojë artistët që ndër dekada kanë kontribuar në zhvillimin e muzikës shqipe.

Organizatorët kanë paralajmëruar tri mbrëmje muzikore në Prishtinë, me synimin që festivali të sjellë para publikut artistë të njohur dhe zëra të rinj.

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

IKTK raporton rritje të të ardhurave dhe investimeve në trashëgiminë kulturore

Published

on

Instituti Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore (IKTK) ka publikuar të dhënat për nëntëmujorët e parë të viteve 2024, 2025 dhe 2026, duke evidentuar rritje të të ardhurave, investimeve dhe projekteve të konservimit e kërkimit arkeologjik.

Sipas të dhënave të institutit, të ardhurat janë rritur me 93 për qind krahasuar me vitin 2025, ndërsa investimet në pasurinë kulturore kanë shënuar rritje prej 400 për qind.

Edhe projektet e konservimit, restaurimit dhe kërkimit arkeologjik kanë shënuar rritje të ndjeshme. Numri i tyre është rritur me 282 për qind krahasuar me vitin 2024 dhe me 133 për qind në raport me vitin 2025.

Gjatë nëntë muajve të parë të vitit 2026, janë identifikuar 21 site të reja arkeologjike në disa zona të Shqipërisë, përfshirë Shkodrën, Lezhën, Lushnjën, Fierin, Korçën, Ersekën, Pogradecin, Divjakën dhe Sarandën.

Të dhënat tregojnë gjithashtu rritje prej 279 për qind të monitorimeve arkeologjike krahasuar me vitin 2025.

Në kuadër të forcimit të kuadrit rregullator, numri i akteve nënligjore të miratuara ka arritur në tetë gjatë vitit 2026. Ndërkohë, aktmarrëveshjet për monitorimin arkeologjik janë rritur me 32 për qind krahasuar me vitin 2025 dhe me 164 për qind në raport me vitin 2024.

Sipas IKTK-së, këto të dhëna pasqyrojnë zgjerimin e veprimtarisë në fushën e mbrojtjes, konservimit dhe studimit të trashëgimisë kulturore./atsh/A.K/

Continue Reading

Të kërkuara