Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, i ka adresuar Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së një nga fjalimet e tij më të forta diplomacisë ndërkombëtare, ku deklaroi se përballet me një “vendim të madh” sa i përket konfliktit me Iranin: arritjen e një marrëveshjeje paqësore ose shkatërrimin e plotë ushtarak të tij.

Gjatë fjalimit para një salle të mbushur plot, Trump mbrojti ndërhyrjen ushtarake të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Teheranit, duke theksuar se kjo parandaloi pajisjen e Iranit me armë bërthamore. Ai bëri të ditur se pret një marrëveshje të mundshme menjëherë pas zgjedhjeve të nëntorit, ndërsa vuri në pah diplomacinë shtrënguese.

“A do të arrihet një marrëveshje me Iranin që i lejon ata të rindërtohen? Apo ta shkatërroj Republikën Islamike shpejt, duke mos u dhënë më kurrë mundësi të vrasin e të shkatërrojnë? A t’i çoj ata direkt në ferr?”, u shpreh Trump nga foltorja e OKB-së.

Pavarësisht retorikës së ashpër, prapaskenat e OKB-së shënuan lëvizje intensive diplomatike. Përfaqësuesit amerikanë dhe ata iranianë zhvilluan takime përmes ndërmjetësimit të Katarit. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit konfirmoi negociatat indirekte, duke theksuar se kushti i Teheranit mbetet ndalimi i agresionit amerikan.

Përveç krizës me Iranin, Trump preku edhe çështje të tjera kyçe globale:

Lufta në Ukrainë: Trump parashikoi përfundimin e shpejtë të konfliktit Rusi-Ukrainë, duke njoftuar se po punon ngushtë me udhëheqësit e të dyja vendeve. Në këtë kuadër, Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, do të takojë Ministrin e Jashtëm rus, Sergei Lavrov.

Marrëveshja për Grenlandën: Në margjinat e asamblesë, Trump nënshkroi një marrëveshje ushtarake tripartitake me Danimarkën dhe Grenlandën, e cila ruan sovranitetin e ishullit arktik por i jep SHBA-së qasje të gjerë në hapësirën ajrore dhe detare.

Inteligjenca Artificiale: Trump hodhi poshtë frikën ndaj teknologjisë së re, duke propozuar që Inteligjenca Artificiale të riemërohet në “Super Inteligjencë” dhe zotoi se SHBA-ja do të ruajë udhëheqjen ndaj Kinës.

Kritika ndaj OKB-së: Presidenti amerikan hodhi poshtë konceptin e një “qeverie globale”, duke kritikuar burokracinë e OKB-së dhe duke theksuar sovranitetin kombëtar dhe fuqinë ushtarake amerikane.

Fjalimi i Trumpit erdhi menjëherë pas mesazhit lamtumirës të Sekratarit të Përgjithshëm të OKB-së, António Guterres, i cili paralajmëroi për thellimin e ndarjeve globale dhe kërkoi nga fuqitë e mëdha të njohin kufijtë e ndikimit të tyre. /BBC/

Dhjetëra liderë botërorë do të mblidhen këtë javë në selinë e Kombeve të Bashkuara në New York për të marrë pjesë në sesionin e 81-të të Asamblesë së Përgjithshme. Vëmendja kryesore e diskutimeve pritet të përqendrohet në tensionet në Lindjen e Mesme mes SHBA-së dhe Iranit, luftën në Ukrainë, si dhe sfidat e inteligjencës artificiale.

Punimet do të hapen nga Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, dhe presidenti brazilian Luiz Inacio Lula da Silva, ndërsa ndër folësit e parë do të jetë edhe presidenti amerikan Donald Trump. Gjatë kësaj seance, fjalën do ta marrin 13 udhëheqës shtetërorë, përfshirë presidentin turk Recep Tayyip Erdogan dhe atë francez Emmanuel Macron.

Në Nivelin e Lartë të këtij sesioni po marrin pjesë edhe kryeministri Albin Kurti dhe ministri i Punëve të Jashtme, Glauk Konjufca. Meqenëse Kosova nuk është anëtare e OKB-së, delegacioni nga Prishtina nuk do t’i adresohet Asamblesë, por do të zhvillojë takime dypalëshe në margjinat e kësaj ngjarjeje ndërkombëtare. /BBC/

Të paktën tetë persona kanë mbetur të plagosur, prej të cilëve njëri në gjendje të rëndë, pasi një person i armatosur hapi zjarr të martën në afërsi të një shkolle të mesme në Turgutlu të provincës Manisa, në perëndim të Turqisë.

Sipas zyrës së guvernatorit lokal, sulmi ndodhi rreth orës 07:59. I dyshuari shtëni pranë hapësirës së shkollës dhe u largua nga vendngjarja, por u kap dhe u arrestua me shpejtësi nga forcat e sigurisë. Në vendin e ngjarjes kanë dalë menjëherë ekipet mjekësore dhe ato policore, ndërsa autoritetet kanë rritur masat e sigurisë përreth zonës.

Motivet e këtij sulmi mbeten ende të panjohura.

Ky incident pason një seri ngjarjeve të ngjashme tragjike në shkollat e Turqisë. Në prill, një 14-vjeçar vrau 9 nxënës dhe një arsimtar në provincën Kahramanmaraş, ndërsa në një tjetër rast në Şanlıurfa, një ish-nxënës plagosi 16 persona para se të kryente vetëvrasje. Ngjarjet kanë nxitur reagime të forta publike, duke shtyrë presidentit Recep Tayyip Erdoğan të paralajmërojë masa të reja ligjore për kufizimin e posedimit të armëve.

Kryeministri i Lituanisë i ka deklaruar BBC-së se vendi i tij ka hartuar plane evakuimi përballë kërcënimeve nga Rusia, por shtoi se “nuk do të dorëzohen” nëse sulmohen.

Kryeministri Mindaugas Sinkevičius tha për emisionin Newsnight se lituanezët ndihen “vazhdimisht të kërcënuar” nga Rusia, pjesërisht për shkak të hyrjes së dronëve në hapësirën e tyre ajrore.

Ai deklaroi se nëse vendi i tij sulmohet, “ne do të kundërpërgjigjemi… do të hyjmë në luftë”. Megjithatë, ai tha se ekzistojnë plane për “skenarë nga më të ndryshmit” dhe mori si shembull largimin e qytetarëve të moshuar nga qytetet “në mënyrë të qetë” dhe pa shkaktuar bllokime në trafik.

Lituania, anëtare e NATO-s, ndan kufi tokësor me enklavën ruse të Kaliningradit.

“Po mendojmë për skenarë të ndryshëm, jo të gjithë po diskutohen publikisht,” tha Sinkevičius për BBC-në. “Përballemi me kërcënime konkrete, ndoshta jo çdo ditë, por po i përjetojmë ato dhe kjo është një realitet i vërtetë për ne.”

Sinkevičius shtoi gjithashtu se Mbretërisë së Bashkuar i nevojitet një “ndryshim mendësie” sa i përket qasjes ndaj mbrojtjes, duke vënë në me dukje se Lituania është “më afër kufirit dhe më afër kërcënimit”.

Incidentet e shpeshta me dronë

Deklarata vjen vetëm një javë pasi pilotët e avionëve luftarakë të NATO-s rrëzuan një dron që hyri në hapësirën ajrore të Lituanisë. Megjithëse origjina e dronit nuk është konfirmuar zyrtarisht, Ministri i Mbrojtjes i Lituanisë, Robertas Kaunas, tha për emisionin Newshour se ai erdhi nga drejtimi i Bjellorusisë, fqinjit të Lituanisë dhe aleatit kyç të Rusisë.

Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, Wes Streeting, u shpreh: “Falë veprimeve të shpejta dhe profesionale të forcave lituaneze dhe italiane, NATO edhe një herë dëshmoi gatishmërinë tonë për të mbrojtur hapësirën tonë ajrore. Ne qëndrojmë të bashkuar, 24 orë në ditë, në mbrojtje të çdo pëllëmbe të territorit të NATO-s.”

Moska nuk e ka komentuar këtë incident.

Shkeljet e hapësirës ajrore nga dronët ushtarakë janë bërë gjithnjë e më të shpeshta në mbarë Evropën që nga fillimi i pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia. Në maj, banorët e kryeqytetit të Lituanisë, Vilnius, u detyruan të strehoheshin pasi u aktivizua një alarm për dronë, gjë që pezulloi përkohësisht fluturimet dhe qarkullimin hekurudhor.

Po ashtu, gjatë këtij viti, avionët luftarakë të NATO-s janë ngritur me urgjencë disa herë për të rrëzuar dronë ukrainas të devijuar që kanë kaluar në vendet e tjera baltike, Estoni dhe Letoni.