Magazinë

Mbretëria nëntokësore e kripës që mahnit vizitorët

Published

on

Vetëm pak kilometra nga Krakow, miniera e kripës në Wieliczka është një nga atraksionet më të çuditshme dhe magjepsëse të Evropës. Me tunele që shtrihen për mbi 240 kilometra dhe nëntë nivele nëntokësore deri në 330 metra thellësi, ajo ofron një udhëtim unik në historinë, kulturën dhe artin e kripës.

Një botë nën tokë

Hapësira është e pazakontë: muret gri të kripës mund t’i lëpish për të ndier shijen e saj autentike, ndërsa statuja, skulptura dhe llambadarët e mëdhenj tregojnë historinë e minatorëve dhe përparimet teknologjike gjatë shekujve. Vizitorët mund të zgjedhin rrugën turistike klasike – një shëtitje prej dy kilometrash që zgjat rreth dy orë – ose aventurën e minatorëve, ku pajisen me helmetë, llambë koke dhe pajisje emergjente për siguri.

“Ajri këtu është i pastër, pothuajse pa baktere,” shpjegon guida Patrycja Antoniak. “Është e mirë për ata me alergji, dhe nuk është si në një minierë qymyrguri ku pluhuri e bën frymëmarrjen të vështirë.”

Historia e jashtëzakonshme e Wieliczkës

Miniera ka një histori 700-vjeçare. Që nga përdorimi i kripës si monedhë nga komunitetet parahistorike, gërmimet filluan në shekullin XIII. Në shekullin XIV, miniera u bë pasuri mbretërore nën sundimin e Casimir III the Great. Të ardhurat nga kripa përbënin deri në një të tretën e thesarit mbretëror dhe ndihmuan në financimin e universitetit të parë të Polonisë.

Në shekullin XV, miniera prodhonte 7–8 mijë ton kripë në vit. Puna ishte e vështirë, shpesh dekada punë për një dhomë të vetme, dhe minatorët kishin detyra të rrezikshme, si djegia e metanit për të shmangur shpërthimet. Kuajt, të futur në minierë për të tërhequr kripën, nuk e shihnin më dritën e diellit gjatë gjithë jetës së tyre.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, nën pushtimin nazist, miniera u shndërrua në fabrikë nëntokësore për prodhimin e pjesëve të avionëve, ku punonin të detyruar të burgosur nga kampet e afërta.

Kapela e Shën Kingës – një mrekulli nën tokë

Një nga atraksionet më të famshme është Kapela e Shën Kingës, një kishë madhështore e gdhendur plotësisht në kripë, e përfunduar në vitin 1964 pas 67 viteve pune nga tre minatorë të përkushtuar. Aty gjenden skena biblike, altare dhe llambadarë nga kristalet e kripës. Legjenda thotë se Princesha Kinga, mbrojtësja e minatorëve të kripës, hodhi unazën e saj të fejesës në një minierë në Hungari; ajo më vonë u gjet e ngulitur në një bllok kripë në Poloni.

Sot, aty mbahen mesha, organizohen dasma dhe ngjarje të veçanta – një shembull i mahnitshëm se si historia dhe arti mund të bashkëjetojnë nën tokë.

Aventura dhe mirëqenia nën tokë

Wieliczka nuk është thjesht një muze: dhomat më të mëdha kanë shërbyer për gala dhe evente private, bungee jumping, madje edhe fluturime me balonë të lidhur. Një spa 135 metra nën tokë ofron trajtime për frymëmarrjen, falë ajrit të pastër dhe të pasur me minerale.

“Është një vend unik ku historia, arti, dhe mirëqenia bashkohen,” thotë Antoniak. “Minatorët që punojnë këtu ruajnë kompleksin nga uji dhe dëmimet strukturore, duke e mbajtur të sigurt për vizitorët.”

Një mbretëri e gjallë nën tokë

Edhe pse miniera nuk prodhon më kripë industriale, mbi 380 punonjës punojnë për të ruajtur strukturën dhe sigurinë e saj. Wieliczka mbetet një destinacion unik ku vizitorët mund të ndjejnë magjinë e një mbretërie të gdhendur në kripë – një kombinim i jashtëzakonshëm historie, arti dhe aventurës nën tokë.

Continue Reading

Magazinë

Anulohen zyrtarisht koncertet e Ye në Shën Petersburg

Published

on

By

Dy koncertet e shitura plotësisht të reperit amerikan Kanye West, i cili tashmë performon me emrin Ye, në Shën Petersburg janë anuluar zyrtarisht pas disa javësh pasigurie dhe reagimesh publike.

Ye ishte planifikuar të performonte më 10 dhe 11 tetor në “Gazprom Arena”. Megjithatë, agjencia moskovite “Say Agency” njoftoi përmes Telegramit se koncertet nuk do të zhvillohen në datat e parashikuara.

“Me keqardhje të sinqertë ju njoftojmë se koncertet nuk mund të zhvillohen. Në të ardhmen e afërt do t’ju kontaktojmë me një deklaratë zyrtare lidhur me statusin e projektit dhe planet e ardhshme”, thuhej në njoftimin e organizatorëve.

Sipas tyre, procesi i rimbursimit të biletave të blera do të nisë më 12 tetor.

Fati i koncerteve kishte mbetur në pikëpyetje prej disa javësh. Ndonëse biletat ishin shitur me ritëm rekord, drejtuesit e “Gazprom Arena” njoftuan në gusht se kontrata e qirasë së stadiumit me promovuesit nuk ishte nënshkruar.

Në të njëjtën kohë, drejtuesit e arenës thanë se kishin pranuar një numër të madh ankesash nga qytetarët lidhur me koncertet e planifikuara.

Përveç çështjeve organizative, projekti u përball edhe me kundërshtime nga zyrtarë rusë. Zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme të Rusisë, Maria Zakharova, i cilësoi koncertet e planifikuara si të papranueshme, duke iu referuar deklaratave dhe veprimeve të mëparshme të reperit në lidhje me Adolf Hitlerin.

Ndërkohë, politikani rus Nikolai Novichkov kërkoi nisjen e një hetimi ndaj muzikantit dhe deklaroi se koncertet duhej të ndaloheshin, përveç rastit kur Ye do të shprehte publikisht “mbështetje morale për Rusinë dhe operacionin special ushtarak”.

Kanye West ka shkaktuar vazhdimisht reagime ndërkombëtare për deklaratat dhe veprimet e tij. Në një prej episodeve më të fundit, ai shiti bluza me simbolin e svastikës dhe publikoi këngën “Heil Hitler”, duke nxitur kritika të forta.

Më vonë, West kërkoi falje publikisht përmes një reklame të publikuar në “The Wall Street Journal”, duke thënë se sjellja e tij ishte ndikuar nga një episod i rëndë maniak, të cilin e lidhi me çrregullimin bipolar.

Planifikimi i vizitës së reperit amerikan në Rusi tërhoqi vëmendje të veçantë edhe për shkak të zhvillimit të saj në një periudhë kur shumë artistë dhe institucione kulturore kanë shmangur Rusinë pas pushtimit të Ukrainës në vitin 2022.

Rusia nuk është i vetmi vend ku Ye është përballur me pengesa për zhvillimin e koncerteve. Anulimi i dy performancave në Shën Petersburg vjen pas anulimit të disa koncerteve të tij në Mbretërinë e Bashkuar dhe Francë, të lidhura me çështje vizash dhe reagime publike.

Në korrik, edhe prefekti i qytetit italian Reggio Emilia ndërhyri për të ndaluar një koncert të reperit, pas një kërkese të komunitetit lokal hebre.

Pavarësisht polemikave, West ka vijuar aktivitetin e tij koncertor në kuadër të promovimit të albumit të tij të 12-të solo, “Bully”, të publikuar në mars. Para anulimit të koncerteve në Rusi, reperi kishte performuar në SHBA, Turqi, Holandë, Gjeorgji, Shqipëri, Portugali dhe Kazakistan.

D.L

Continue Reading

Aktualitet

Margot Robbie “rikthehet” në serialin “Neighbours” përmes inteligjencës artificiale

Published

on

By

Aktorja e njohur australiane Margot Robbie do të rikthehet në ekran në rolin e saj të hershëm si Donna Freedman në serialin “Neighbours”, por këtë herë e gjitha do të realizohet përmes inteligjencës artificiale.

Kompania “RoseBerry Media” ka bërë të ditura planet për të ripërpunuar skenat e vjetra të aktores dhe për t’i shndërruar ato në mini-episode për platformën e saj “Epis”. Përmes teknologjisë AI, kompania planifikon të përgatisë rreth 150 minuta përmbajtje të re, duke nisur me dy histori kryesore që osillojnë rreth personazhit të Donnas.

Robbie, e cila sot është një nga yjet më të mëdhenj të Hollywood-it me filma si “Barbie” dhe “Suicide Squad”, u bë e njohur për herë të parë práveç këtij seriali australian, ku luajti nga viti 2008 deri në vitin 2011. /E.A/

 

Continue Reading

Aktualitet

Komediani turk Deniz Goktas dënohet me mbi 19 muaj burg për fyerje ndaj Erdoganit dhe fesë

Published

on

By

Komediani turk Deniz Goktas, 32 vjeç, është dënuar me mbi 19 muaj burg nga një gjykatë në Stamboll, pasi u shpall fajtor për fyerje ndaj presidentit Recep Tayyip Erdogan dhe vlerave fetare. Pavarësisht dënimit, gjykata ka urdhëruar lirimin e tij të përkohshëm deri në vendimin e shkallës së dytë në Gjykatën e Apelit.

Ndërkohë, Goktas u shpall i pafajshëm për akuzën e tretë, atë të glorifikimit të krimeve, e cila lidhej me një shaka rreth grupit të organizuar kriminal të njohur si “Daltons”.

Çështja gjyqësore rjedh nga shfaqja e tij stand-up “Dead Sea”, e cila u bë virale në internet. Videoja e publikuar në YouTube arriti afro 9 milionë shikime, ndërsa fragmente të saj u shpërndanë gjerësisht në rrjetin social X. Sipas aktakuzës, Goktas e kishte cilësuar presidentin Erdogan si “diktator” në njërën nga batutat e tij, si dhe kishte bërë shaka me Islamin dhe fundamentalizmin fetar.

Sipas organizatës turke Media and Law Studies Association, ndaj komedianit me bazë në Stamboll janë paraqitur më shumë se 500 ankesa zyrtare për këtë performancë.

32-vjeçari u arrestua më 3 korrik, vetëm një javë pas publikimit të shfaqjes në YouTube, dhe ka qëndruar në paraburgim deri me sot.

Seanca gjyqësore u përcoll me mbështetje të madhe nga publiku. Rreth 50 persona u mblodhën përpara gjykatës në Stamboll në shenjë solidariteti, teksa në sallë morën pjesë gazetarë, kolegë humoristë nga klubi “TuzBiber”, si dhe vëzhgues nga Ambasada e Holandës dhe Konsullata e SHBA-së.

 

Continue Reading

Lajmet

Dua Lipa ndan momentet e veçanta nga dasma e familjarit të saj në Kosovë: “Po na rritet rrethi”

Published

on

By

Këngëtarja me famë botërore, Dua Lipa, ka kaluar disa ditë në Kosovë për të marrë pjesë në një aheng familjar. Artistja me origjinë nga Peja ishte e pranishme në dasmën e djalit të hallës, ku iu bashkua të afërmve në një festë me rite e tradita shqiptare.

Pas pamjeve të para të publikuara në rrjetet sociale ku shihej duke vallëzuar mes të ftuarve, vetë këngëtarja ka ndarë në profilin e saj në Instagram momente të veçanta nga dita e festës që nga marrja e nuses e deri te mbrëmja përmbyllëse.

“Kushëriri im u martua me gruan e ëndrrave të tij dhe patëm një dasmë të madhe shqiptare”, ka shkruar ajo krahas fotove e videove, duke e përmbyllur përshkrimin me fjalinë në shqip: “Po na rritet rrethi”.

Pavarësisht karrierës ndërkombëtare dhe jetës jashtë vendit, prania e saj në festa familjare dhe ruajtja e gjuhës e traditave vazhdojnë të dëshmojnë lidhjen e fortë të Dua Lipës me prejardhjen e saj. /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara