Kulturë

Mbi 100 botues pjesë e panairit të librit në Prishtinë

Pritshmëritë janë që panairin ta vizitojnë rreth 40 mijë persona.

Published

on

Me moton “Libri mbron mendjen” ka nisur edicioni i 22-të i panairit të librit në Kosovë. I rikthyer pas dy vitesh mungesë për shkak të pandemisë, panairi që po mbahet në Pallatin e Rinisë në kryeqytet do të qëndrojë i hapur deri më 12 qershor. Në panair po marrin pjesë rreth 100 botues nga Kosova, Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe diaspora, me rreth 2 mijë tituj të rinj.

Edon Zeneli, kryetar i Shoqatës së Botuesve të Kosovës, në fjalën e tij, tha se gjatë periudhës së vështirë me COVID dhe izolimit të plotë libri shërbeu si dritare për të shijuar lirinë.

“Në mënyrë të çuditshme dhe figurative na përcjellë numri dy, dy vite mungesë, edicioni i munguar dhe i rikthyer i dy dyshave, këtij 2022-ti. Viti 2020 si vit i tronditjes së madhe dhe viti 2022 si vit i rikthimit. Kjo si për të treguar se një nuk është i mjaftueshëm… Libri gjatë pandemisë shoqëroi njerëzit, shpeshherë të ngujuar fizikisht, libri shërbente si një portë, si një dritare për të shijuar lirinë. Përderisa maska mbronte trupin, libri mbronte mendjen, kjo është edhe motoja e panairit tonë”, u shpreh Zeneli.

Zeneli njoftoi se mbi 100 votues do të prezantojnë mbi 2 mijë tituj të ri të cilët janë publikuar nga viti 2019, kur është mbajtur edicioni i fundit i panairit e deri në këtë që është hapur sot.

“Mbi 100 botues prezantojnë mijëra tituj të ri, të botuar në çarkun kohor mes panairit që tashmë duket i largët i vitit 2019 dhe panairit të këtij viti. Libra për çdo moshë, për çdo lexues, temë e çdo interes. Prej librit të parë të njohur e të botuar Epit te Gilgameshit e deri të librat e shumtë që botohen ekskluzivisht në panairin e librit, lexuesit gjejnë një det mundësish për të zgjeruar njohjet e kënaqësinë, shijet estetike. Libri është mjet përmes së cilës ne futemi në mendjen e gjenive”, tha ai.

Hajrulla Çeku, ministër i Kulturës, u shpreh i gëzuar që panairi u rikthye por shtoi se gjatë mbylljes njerëzit i janë rikthyer librit. Ai u shpreh se po punojnë për një politikë të re të kulturës ku bënë pjesë edhe libri.

“Komuniteti i botuesve është mjaft mirë i organizuar dhe kjo ngjarje tashmë e ka marrë edhe një lloj epiteti të caktuar të ngjarjes së rëndësishme kulturore, ku ne të gjithë së bashku tubohemi për ta kremtuar librin dhe për ta takuar njëri-tjetrin në një moment të rëndësishëm të rikthimit. Ka qenë një periudhë e mbylljes, e distancës me njëri-tjetrin, megjithatë ka qenë kohë ndoshta ku i jemi kthyer edhe më shumë librit gjatë periudhës së mbylljes… Ne tashmë jemi të pajtimit që mbështetja për librin duhet të kalojë në nivel tjetër dhe në këtë kuadër ne po punojmë për një politikë të re të kulturës, për një reformë të thellë ligjore dhe institucionale ku bënë pjesë edhe veprimtaria botuese, ku bënë pjesë edhe libri”, tha ai.

Shkrimtari francez, Claude Arnaud është shprehur i lumtur që ndodhet në panairin e librit në Prishtinë. Ai tha se në Francë shteti e ndihmon botimin, mirëpo ka më shume botues se lexues.

“Jam shumë i lumtur dhe i nderuar që ndodhem sot këtu mes botuesve, autoreve, përkthyesve dhe gazetareve në hapjen e panairit të 22-të të librit në Prishtinë…. Aktualisht në Francë shteti e ndihmon shumë botimin, tek ne ka më shumë shkrimtarë sesa lexues. Zhvillohen kushte të perfeksionimit të shkrimit, por unë besoj se do të ishte mirë të ofrohen kurse leximi, sepse leximi është gjithashtu një art i llojit të vet”, tha ai.

Drejtoresha e qendrës kombëtare të librit dhe leximit të Shqipërisë, Alda Bardhyli ka thënë se kjo është një ngjarje që na lidh me prekjen më të bukur të universit njerëzor

“Është një ngjarje e rëndësishme që na lidh me prekjen më të bukur të universit njerëzor. Identitetin e një kombi dhe një pushtet të vlerave të përbotshme që shtrihet përtej doktrinave politike dhe fetare që na lidh me humanizmin dhe vazhdimësinë që është pikërisht libri… E shkuara jonë si në Shqipëri dhe në Kosovë është një pengesë e vazhdueshme me historinë. Sot tre dekada nga rënia e komunizmit dhe gati 22 vite nga përfundimi i luftës së Kosovës mund të shohim dritën që shoqëroi dy vendet tona drejt një çlirimi shpirtëror. Poetët dhe shkrimtarët ishin ata që na orientuan drejt këtij çlirimi”, tha ajo.

Pritshmëritë janë që panairin ta vizitojnë rreth 40 mijë persona, ndërsa aty do të jenë të pranishëm shkrimtarë ndërkombëtarë e kombëtarë, profesionistë të librit, botues, përkthyes e librarë. Panairi i librit i Prishtinës, krahas atij të Tiranës është panairi më i madh i librit shqip.

Kulturë

“Të zhbësh, të shpërbëhesh, të zhdukesh”, ekspozita e re e Laureta Hajrullahut në Galerinë Kombëtare të Kosovës

Published

on

By

Artistja Laureta Hajrullahu ka prezantuar instalacionin e saj të ri të zhbësh, të shpërbëhesh, të zhdukesh në Galeria Kombëtare e Kosovës, në hapësirën QAFA, duke eksploruar identitetin, kulturën digjitale dhe kufijtë në epokën e internetit.

Praktika artistike e Hajrullahut, e bazuar kryesisht në video dhe instalacione imersive, ndërthur spekulimin, folklorin digjital dhe përvojat emocionale të jetës online. Në punën e saj, identiteti paraqitet si një proces i vazhdueshëm redaktimi dhe transformimi, i ndikuar nga arkitekturat algoritmike dhe dinamika e hapësirave digjitale.

Në qendër të instalacionit janë dy objekte monumentale që ngjasojnë me gurë të pikseluar, mbi të cilët projektohen imazhe holografike. Gurët, që historikisht kanë shërbyer për të shënuar kufijtë e tokës dhe territoreve, në këtë vepër vendosen në një kontekst të ri, ku kufijtë interpretohen si koncepte të lëvizshme dhe të negociueshme.

Një pjesë qendrore e ekspozitës është edhe videoja “That Which Gave Chase” (2026), e projektuar mbi ventilatorë dhe e ndarë në tri pjesë. Vepra paraqet një protagonist të bllokuar në një lojë virtuale, duke përjetuar një cikël të pafund kërkimi dhe identiteti, në një hapësirë që nga arratisje shndërrohet në kurth.

Përmes estetikës që kombinon elemente të kulturës së internetit, plastikës dhe stilit Y2K me reflektim serioz politik, artistja trajton tema si identiteti online, privatësia dhe ndikimi i kapitalizmit digjital në mënyrën se si njerëzit paraqiten dhe perceptohen në hapësirat virtuale.

Në këtë instalacion, objektet e zakonshme të botës së videolojërave, si teksturat apo elementet e peizazhit  transformohen në forma fizike monumentale, duke sfiduar kufirin mes realitetit dhe hapësirave digjitale.

Ekspozita gjithashtu rikthen estetikën e hershme të internetit të viteve 2000, duke reflektuar mbi transformimin e rrjetit nga një hapësirë lirie dhe krijimi identitetesh alternative, në një ambient të mbingarkuar me përmbajtje dhe mbikëqyrje të vazhdueshme.

Përmes konceptit të “zhbërjes” si akt rezistence, Hajrullahu propozon mënyra të reja për të menduar identitetin dhe bashkëjetesën në një botë gjithnjë e më të ndërthurur mes njerëzve, makinave dhe objekteve.

 

Continue Reading

Kulturë

61 vjet nga vdekja e Fan Nolit

Published

on

Fan Stilian Noli, një nga figurat më të rëndësishme të historisë, kulturës dhe politikës shqiptare, u nda nga jeta në vitin 1965 në Florida të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Noli lindi në një fshat shqiptar në Trakë, pranë Edrenesë në Turqi. Gjatë jetës së tij ai zhvilloi një veprimtari të gjerë në fushën e kulturës dhe politikës shqiptare, duke studiuar në Universitetin e Harvardit për arte dhe duke punuar si mësues në Egjipt. Ai ishte gjithashtu aktiv në koloninë shqiptare në Shtetet e Bashkuara dhe u zgjodh deputet në legjislaturën e dytë të Shqipërisë në vitet 1921–1923.

Noli njihet edhe si ish-kryeministër i Shqipërisë pas ngjarjeve të vitit 1924, kur mori pushtetin pas kryengritjes kundër Ahmet Zogut. Marrëdhënia mes dy figurave u karakterizua nga përplasje të forta politike gjatë asaj periudhe.

Përveç politikës, Noli dha një kontribut të madh në letërsi dhe përkthim. Ai është autor i veprave të njohura si “Albumi” dhe “Historia e Skënderbeut”, ndërsa vepra e tij e parë ishte drama me tre akte “Israilitë dhe Filistinë”, botuar në Boston në vitin 1907.

Kontributi i tij në përkthim konsiderohet ndër më të rëndësishmit në letërsinë shqipe. Noli përktheu shumë autorë evropianë dhe amerikanë të shekullit XIX, duke sjellë në shqip një gjuhë të pasur dhe elegante. Së bashku me Faik Konicën, ai vlerësohet si një nga stilistët më të mëdhenj të dialektit toskë.

Ai mbetet një personalitet i shumëanshëm që la gjurmë të thella si poet, përkthyes, prift, historian dhe politikan.

Continue Reading

Kulturë

Shfaqje mysafire – “Sytë e Ujkut”

Published

on

Sonte, më 13 mars 2026, duke filluar nga ora 20:00, në Teatrin e Qytetit do të mbahet shfaqja mysafire “Sytë e Ujkut” nga Doruntina Basha, me regji të Kushtrim Koliqit.

Në këtë shfaqje luajnë aktorët: Irena Aliu, Edona Reshitaj, Albina Krasniqi dhe Armend Smajli. Përmbajtja:
Në një shtëpizë të largët malore, tre breza grash jetojnë në vetmi. Gjyshja dhe Nana thurin përralla për ta mbajtur Dilën larg syve të botës, derisa zhdukja e saj e papritur e detyron Nanën të përballet me traumën që i kishte shtyrë në izolim.

Hyrja është gratis për të gjithë.

Continue Reading

Kulturë

Heronj të Heshtur: Kur Jeta u Rrezikua për Çdo Fletë Librash

Published

on

5 Historitë e Mëdha të Heronjve të Heshtur që Ruajtën Dijën

  1. Rënia e Bagdadit, 1258 – Kur mongolët shkatërruan Shtëpinë e Urtësisë, shumë libra u hodhën në lumin Tigër. Disa dijetarë i shpëtuan dorëshkrimet duke i fshehur dhe transportuar në Persi dhe Damask.
  2. Murgjit irlandezë pas rënies së Romës – Ata kopjuan me dorë tekstet klasike të Aristotelit, Virgjilit dhe Ciceronit, duke ruajtur lidhjen mes antikitetit dhe Rilindjes Europiane.
  3. Murgu Wang Yuanlu, Kina –  Fshehu mbi 40,000 dorëshkrime budiste pranë Dunhuang, duke i ruajtur nga lufta dhe shkatërrimi për rreth 1,000 vjet.
  4. Arkiva sekrete e getos së Varshavës, Lufta e Dytë Botërore – Historiani Emanuel Ringelblum dokumentoi jetën e hebrenjve, duke fshehur dokumentet në kanaçe qumështi; një veprim i fundit i rezistencës për të mbajtur të gjallë të vërtetën.
  5. Bibliotekat e Timbuktut, 2012 – Abdel Kader Haidara shpëtoi mbi 300,000 dorëshkrime antike nga grupet xhihadiste duke përdorur familje dhe karroca për t’i çuar në siguri.

Continue Reading

Të kërkuara