Një hetim i gazetës britanike The Guardian ka ngritur pikëpyetje serioze rreth mënyrës se si kontrata energjetike me vlerë mbi 1 miliard dollarë në Ballkan po i jepen një kompanie pak të njohur amerikane me lidhje me presidentin amerikan Donald Trump.

Sipas raportimit, kompania AAFS Infrastructure and Energy është pranë sigurimit të një koncesioni për ndërtimin dhe operimin e një gazsjellësi në Bosnje dhe Hercegovinë, projekt që synon të zëvendësojë furnizimin me gaz rus me gaz të importuar nga Shtetet e Bashkuara. Vlera totale e investimeve të lidhura me projektin, përfshirë termocentrale të reja, mund të kalojë 1 miliard dollarë

The Guardian thekson se kompania nuk ka histori të mëparshme në realizimin e projekteve të kësaj madhësie, por ka lidhje të afërta me figura të rrethit politik të Trumpit. Në mesin e përfaqësuesve të saj përmenden avokati Jesse Binnall, i njohur për mbrojtjen ligjore të Trumpit, si dhe Joe Flynn, vëllai i ish-këshilltarit për siguri kombëtare Michael Flynn. Të dy kanë qenë të përfshirë në përpjekjet për të kundërshtuar rezultatin e zgjedhjeve presidenciale amerikane të vitit 2020.

Raporti ngre shqetësime edhe për mungesën e një procesi konkurrues të tenderimit. Sipas dokumenteve të siguruara nga gazeta, autoritetet në Bosnje kanë ndryshuar legjislacionin për t’i hapur rrugë përfshirjes së AAFS në projekt, pa një garë të hapur ndërkombëtare. Kjo ka nxitur kritika nga organizata kundër korrupsionit dhe zyrtarë evropianë.

Sipas The Guardian, Bashkimi Evropian e sheh projektin si pjesë të përpjekjeve për të ulur varësinë e rajonit nga energjia ruse, por zyrtarë evropianë kanë paralajmëruar se shmangia e procedurave standarde mund të dëmtojë procesin e integrimit evropian të Bosnjës dhe Hercegovinës.

Artikulli vë në dukje gjithashtu se projekti ka dimension të fortë gjeopolitik, pasi përfshin figura të afërta me liderin serb të Bosnjës, Milorad Dodik, i cili më parë është përballur me sanksione amerikane dhe është konsideruar aleat i Rusisë. Analistët e cituar nga gazeta paralajmërojnë se ndërthurja e interesave private me politikën e jashtme amerikane mund të krijojë tensione të reja në një rajon që vazhdon të mbetet politikisht i brishtë. /The Guardian/

Profesori i Fakultetit të Shkencave Politike në UBT, Prof. Dr. Alfred Marleku dhe studenti Valon Ismaili kanë publikuar artikullin më të ri shkencor në revistën ndërkombëtare New Perspectives, e cila botohet nga SAGE Journals nën mbikëqyrjen e Institute of International Relations në Pragë.

Duke u mbështetur në literaturën politikës së kujtesës dhe të rivalitetit mimetik, artikulli me titull “Contesting legitimacy through memory: Mimetic rivalry and Serbian elite discourse in the Kosovo–Serbia dispute” shqyrton dy zhvillime të rëndësishme në marrëdhëniet Kosovë–Serbi: tërheqjen e koordinuar të serbëve të Kosovës nga institucionet e Kosovës në vitin 2022 dhe sulmin në Banjskë në vitin 2023. Përmes një qasje metodologjike cilësore dhe analize të diskursit, artikulli shqyrton se në çfarë mënyre elitat politike serbe janë përfshirë në rivalitet mimetik që nga viti 2022 duke përvetësuar repertorin simbolik dhe narrativ të lidhura historikisht me rezistencën e shqiptarëve të Kosovës.

Artikulli argumenton se këto dy kriza nuk duhet të kuptohen si episode të izoluara, por si momente të ndërlidhura brenda një strategjie më të gjerë të elitave politike serbe për përvetësimin e narrativave historikisht të lidhura me rezistencën shqiptare të Kosovës. Në këtë kuptim, artikulli tregon se elitat serbe kanë riprodhuar në mënyrë selektive elemente të narrativës së luftës çlirimtare të shqiptarëve të Kosovës, me qëllim që serbët e Kosovës të paraqiten si komunitet i kërcënuar, rezistenca e të cilit konsiderohet moralisht e justifikuar.

Ky artikull përbën një kontribut të rëndësishëm në literaturën mbi politikën e kujtesës, rivalitetin mimetik, ndërtimin e legjitimitetit politik dhe proceset e paqes në kontekstin e raporteve Kosovë–Serbi. Studimi thekson se konkurrenca simbolike dhe përvetësimi i narrativave historike mund të thellojnë antagonizmat, të dobësojnë procesin e normalizimit dhe të pengojnë përpjekjet për ndërtimin e paqes.

Artikulli mund të lexohet në: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2336825X261456645

Një person është arrestuar në Mitrovicën e Veriut pasi dyshohet se kishte veshur pjesë të uniformës së Policisë së Kosovës pa qenë pjesëtar i këtij institucioni.

Sipas raportit 24-orësh të Policisë së Kosovës, i dyshuari është ndaluar dhe është shoqëruar në stacionin policor për intervistim. Gjatë kontrollit, policia ka sekuestruar tri veshje që i përkisnin Policisë së Kosovës.

Pas përfundimit të procedurave dhe me vendim të prokurorit kompetent, i dyshuari është liruar në procedurë të rregullt, ndërsa rasti po trajtohet nga organet e drejtësisë.

Qindra qytetarë, aktivistë mjedisorë dhe përfaqësues të shoqërisë civile protestuan më 31 maj në Tirana kundër ndërtimeve që po planifikohen ose po zhvillohen në zona të mbrojtura natyrore të Shqipërisë. Protesta erdhi pas tensioneve të regjistruara në zonën e Zvërnec, ku pati përplasje mes protestuesve dhe personave të angazhuar në sigurinë e një projekti turistik.

Marshimi nisi pranë institucioneve të Policisë së Shtetit dhe vijoi drejt Ministrisë së Brendshme e më pas para Kryeministrisë. Protestuesit kërkuan ndalimin e ndërtimeve në zonat e mbrojtura dhe hetim të veprimeve të forcave private të sigurisë gjatë incidenteve në Zvërnec.

Në qendër të debatit është një projekt turistik që lidhet me zonën e mbrojtur të Narta dhe Pishë Poro, afër Zvërnecit. Aktivistët dhe organizatat mjedisore pretendojnë se zhvillimi i projekteve turistike në këtë territor rrezikon ekosistemet lokale, habitatet e shpendëve dhe karakterin e zonës së mbrojtur.

Tensionet u përshkallëzuan pas raportimeve për përplasje fizike mes protestuesve dhe rojeve private në zonën e kantierit. Pas incidentit, autoritetet njoftuan masa hetimore, ndërsa çështja mori jehonë të gjerë në media dhe rrjete sociale.

Debati lidhet me ndryshimet e viteve të fundit në legjislacionin për zonat e mbrojtura në Shqipëri. Kritikët argumentojnë se këto ndryshime kanë krijuar mundësi më të mëdha për investime dhe ndërtime në territore që më parë kishin kufizime më të forta mjedisore. Nga ana tjetër, qeveria ka mbrojtur projektet turistike duke argumentuar se ato sjellin zhvillim ekonomik, punësim dhe investime strategjike.

Organizata mjedisore vendase dhe ndërkombëtare kanë ngritur vazhdimisht shqetësime për menaxhimin e zonave të mbrojtura në Shqipëri, duke kërkuar që zhvillimi ekonomik të mos cënojë biodiversitetin dhe pasuritë natyrore.

Sipas organizatorëve, protestat pritet të vazhdojnë edhe në ditët në vijim nëse nuk ka reagim institucional për anulimin ose rishikimin e projekteve të kontestuara. Ndërkohë, kryeministri Edi Rama ka paralajmëruar një deklaratë publike lidhur me situatën në Zvërnec dhe projektin që ka shkaktuar kundërshtimet./Top Channel/