Lajmet

Manipulimi: Arti i shfrytëzimit të dobësive të të tjerëve

Psikologu Robert Baron studioi këtë fenomen së bashku me ekipin e tij.

Published

on

Shpesh jemi viktimë e manipulimit. Le të imagjinojmë skenën e mëposhtme: Hyjmë në stacionin e metrosë pas një dite rraskapitëse në punë. Duam vetëm të hidhemi në divan dhe të zbrasim frigoriferin. Papritur, fillojmë të nuhasim krepat. Kujtesa jonë na risjell shijen e tyre të shijshme, na pëlqejnë shumë. Më tej, një muzikant luan një nga këngët tona të preferuara në kitarë. A do t’i jepnim atij një monedhë?

Psikologu Robert Baron, i Institutit Politeknik Renssealer në Troy New York, studioi këtë fenomen së bashku me ekipin e tij. Sipas rezultateve të marra, duket se jemi tre herë më të prirur për të dhënë një monedhë nëse na rrethojnë erëra të këndshme dhe jo neutrale.

Qeniet njerëzore ndikohen nga natyra. Ne nuk kemi nevojë për një mjeshtër manipulues që truri ynë t’i dorëzohet emocioneve shumë më shpejt sesa logjikës dhe reflektimit. Si ta njohim manipulimin? Si të kuptojmë nëse dikush po na përdor?

Format e vogla të manipulimit të përditshëm

Është normale të mos i kundërvihemi çdo diskutimi që kënaq egon tonë dhe na premton lumturi. Shumë teknika në lidhje me marrëdhëniet shoqërore dhe të qenit të suksesshëm përdorin bindjen në mënyrë implicite dhe eksplicite.

Nga natyra, ne jemi qenie komunikuese dhe emocionale. Është e qartë se manipulimi ka një efekt të fuqishëm tek ne. Ndonjëherë ne e lëmë veten të bindemi nga qëndrimet dhe veprimet më të parëndësishme.

Ndoshta dorëzohemi ndaj lutjeve të fëmijëve tanë për të kaluar më shumë kohë duke luajtur videolojëra, edhe pse mendojmë se nuk duhet. Ata janë specialistë për të luajtur me ndjenjat tona. Ata na sfidojnë vazhdimisht. Fëmijët janë dëshmi se manipulimi dhe taktikat e tij zhvillohen shumë herët.

Manipulimi pervers

Ne jemi të vetëdijshëm se kjo prirje natyrore është e pranishme tek secili prej nesh. Ne nuk ndihemi fajtorë kur përdorim të gjitha mjetet që kemi në dispozicion për të marrë atë që duam. Në një masë më të madhe ose më të vogël, ne të gjithë e përdorim manipulimin. Megjithatë, manipuluesit e vërtetë i njohin kufizimet e të tjerëve dhe i shfrytëzojnë ato.

Specialistët e mashtrimit dhe simulimit përdorin informacionin që ne vetë u japim pak nga pak. Ajo që për ne është një veprim bujar, i sinqertë dhe intim, për ta është një as nën mëngë.

Një nivel i lartë i manipulimit të të tjerëve mund të bëhet edhe një formë psikopatie. E thënë thjesht, manipuluesi përdor dobësitë tona në avantazhin e tij. Duke i përdorur kundër nesh, ai na bind të bëjmë si të dëshirojë.

Manipuluesit duan të kontrollojnë të tjerët. Megjithatë, ata që manipulohen nuk janë të vetëdijshëm se kanë rënë në grackën e manipuluesit. Duhet të pranojmë se njerëzit që mashtrohen më shpesh kanë disa karakteristika të përbashkëta. Gjithashtu, ata që janë manipuluar një herë më parë kanë më shumë gjasa të bëjnë të njëjtin gabim. Kjo ndodh sepse krijohet cenueshmëria.

Nëse zbulojmë atë që na mungon, do të jemi në mëshirën e të tjerëve

Manipuluesit përpiqen të na premtojnë atë që duam më shumë. Prandaj, sa më shumë të dinë për nevojat tona, aq më shumë mund ta përdorin këtë informacion kundër nesh.

Manipuluesit janë gjithashtu eksplorues të pasigurive tona. Për shembull, nëse ndihemi në siklet për të bërë diçka ose kemi dyshime për aftësitë tona, ata do të na mësojnë dhe na ngacmojnë për sjelljet tona më qesharake, në këmbim të parave. Në shumicën e rasteve, këto janë zgjidhje krejtësisht të padobishme.

Në mesin e manipuluesve të ndryshëm është edhe “viktima e përjetshme”. Kjo formë manipulimi është më komplekse sepse fillimisht nuk kërkon përfitim ekonomik. Është një person që ekspozon të gjitha ankesat e veta, duke shfryrë gjithçka që do të donte t’u thoshte njerëzve të tjerë. Më vonë, kjo na bën të ndihemi fajtorë nëse flasim për problemin tonë.

Viktima e përjetshme përjeton gjithmonë më të keqen e çdo situate. Ajo është gjithmonë personi më i dëmtuar, i pikëlluar dhe njëkohësisht më i fortë. Nëse ankohemi, në vend të kësaj ne tregojmë mungesë ndjeshmërie ose pjekurie. Nuk kemi arsye të ankohemi apo të dëgjohemi edhe kur është radha jonë. Manipulimi në këto raste ka të bëjë me marrjen e vëmendjes së pakufizuar nga ne.

Edhe pse ka forma të ndryshme manipulimi, të gjitha ato bazohen në të njëjtën ide. Në fillim, manipuluesit përdorin ndjenjat tona për të marrë diçka që nuk duam ta ndajmë. Për të mos rënë në grackën e tyre, duhet të jemi shumë të kujdesshëm.

Si të mbrohemi nga përpjekjet për manipulim

Ilaçi më i mirë për të mbrojtur veten nga manipulimi është të kemi vetëvlerësim. Nëse jemi të sigurt për veten, do të jetë më e vështirë për ne që të prekemi nga arsyetimi i bazuar në emocione. Në këtë mënyrë ne do të jemi në gjendje të vendosim nëse një kërkesë ka kuptim apo jo.

Përveç kësaj, është e rëndësishme të reflektojmë dhe analizojmë marrëdhëniet tona. A na pasurojnë në ndonjë mënyrë? Nëse marrëdhënia që kemi me dikë na bën më shumë dëm sesa mirë, pse vazhdojmë të flasim me këtë person? Gjëja më e mirë për të bërë është të heqim qafe të gjithë ata që na përdorin pavarësisht nga ndjenjat tona.

Nëse një nga gjërat që duam për veten tonë është të jemi të lumtur pa i shkaktuar dëm askujt, le të mos ndihemi keq nëse i përplasim derën dikujt që po na dëmton. Nëse vërejmë se dikush po përpiqet të na manipulojë, le të largohemi pa hezitim. / bota.al

Lajmet

IKShPK: Vaksinat kundër gripit sezonal arrijnë më 21 tetor, vonesa shkaktohet nga ndryshimet globale

Published

on

By

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) ka njoftuar qytetarët se kontingjenti i vaksinave kundër gripit sezonal për sezonin 2026/2027 pritet të mbërrijë në Kosovë më 21 tetor 2026.

Sipas IKShPK-së, procesi ndërkombëtar i prodhimit të vaksinave për hemisferën veriore ka pësuar vonesa globale për shkak të ndryshimeve në përbërjen e shtameve të rekomanduara. Këto ndryshime ushtruan ndikim të drejtpërdrejtë në afatet e furnizimit si në nivel global ashtu edhe në vendet e rajonit, duke bërë që mbërritja e tyre në Kosovë të shtyhet për 21 ditë nga afati i parashikuar.

Instituti bëri me dije se po përcjell nga afër këtë proces dhe se me të pranuar kontingjentin do të njoftojë publikun për nisjen zyrtare të procesit të imunizimit.

“IKShPK po përcjell nga afër procesin e furnizimit dhe, pas pranimit të vaksinave, do të njoftojë qytetarët dhe institucionet shëndetësore për fillimin e vaksinimit kundër gripit sezonal. Qytetarët do të informohen në kohë për vendet dhe oraret e vaksinimit, pas përfundimit të procedurave të pranimit dhe shpërndarjes së vaksinave në institucionet shëndetësore”.

Me këtë rast, IKShPK u ka shprehur falënderim qytetarëve për mirëkuptimin dhe bashkëpunimin e treguar gjatë kësaj periudhe.

 

Continue Reading

Lajmet

Rusia kërcënon NATO-n me armë bërthamore për rajonin e Kaliningradit

Published

on

By

Rusia i ka dërguar një paralajmërim të ashpër NATO-s, duke bërë të ditur se është e gatshme të përdorë të gjithë arsenalin e saj ushtarak, përfshirë armët bërthamore, nëse aleanca perëndimore ndërmerr hapa për të izoluar apo shkëputur enklavën ruse të Kaliningradit.

Në një dokument konfidencial (“non-paper”) të dërguar NATO-s, të siguruar nga agjencia e lajmeve Reuters, Moska akuzon aleancën për një “kurs të rrezikshëm dhe të pamatur” që rrit rrezikun e një konflikti të drejtpërdrejtë ushtarak.

Në dokumentin diplomatik joformal, Moska bën të qartë se përgjigja ushtarake mund të përfshijë goditje të drejtpërdrejta brenda territorit të vendeve anëtare të NATO-s që nga fillimi i çdo përshkallëzimi:

“Rusia do të jetë gati të përdorë të gjithë arsenalin e forcave dhe kapaciteteve në dispozicion të saj, duke përfshirë armët bërthamore, për të mbrojtur territorin e saj nëse vendet e NATO-s ndërmarrin ndonjë përpjekje që synon izolimin e Rajonit të Kaliningradit nga pjesa tjetër e vendit.”

Dokumenti nëvizon gjithashtu mundësinë e “sulmeve ruse kundër qendrave të vendimmarrjes në shtetet anëtare të aleancës që nga fillimi i konfliktit.”

Përveç paralajmërimit konfidencial, ambasadat ruse në të paktën tre shtete evropiane kanë lëshuar deklarata publike gjatë tre ditëve të fundit. Ato akuzojnë NATO-n për nxitje të tensioneve përmes stërvitjeve ushtarake dhe skenarëve operativë që përfshijnë Kaliningradin — territorin e militarizuar rus që ndodhet gjeografikisht midis Polonisë dhe Lituanisë.

Nga ana tjetër, diplomatët rusë hodhën poshtë pretendimet e vendeve perëndimore se Moska përbën kërcënim apo se po përgatit sulm ndaj ndonjë anëtari të NATO-s, si dhe mohuan akuzat për udhëheqjen e një “lufte hibride” përmes sabotimeve në Evropë. Sidoqoftë, pala ruse nënjëzogoi se çdo cenim ndaj Kaliningradit do të përballet me “përgjigjen më të fortë të mundshme”.

 

Continue Reading

Lajmet

15 profesorë të UBT-së renditen të parët në Kosovë në Scholarly Index 2026

Published

on

By

UBT ka shënuar rezultate të rëndësishme në Scholarly Index Top1000 Scholar 2026, ku 15 profesorë të universitetit janë renditur në vendin e parë në Kosovë në të paktën një temë kërkimore.

Në mesin e tyre janë:

Alban Kuriqi, Hyrije Koraqi, Ridvan Peshkopia, Visar Krelani, Gazmend Temaj, Pajtim Bytyçi, Burhan Reshat Rexhepi, Milaim Berisha, Kujtim Lepaja, Demokrat Nuha, Xhevahire Millaku, Liridon Kryeziu, Alfred Marleku, Nuredin Lutfiu dhe Kristina Perkola.

Këto renditje mbulojnë fusha të ndryshme të kërkimit, përfshirë inxhinierinë, ujërat dhe mjedisin, biznesin, shkencat sociale, shkencat ushqimore, arsimin, gjuhësinë dhe fusha të tjera.

Në nivel ndërkombëtar, profesorët e UBT-së kanë arritur gjithashtu pozita të larta. Prof. Dr. Alban Kuriqi ka shënuar pozitën më të lartë globale në mesin e profesorëve të UBT-së të paraqitur në këto renditje, duke u renditur i 8-ti në botë në temën “Hydrology and Sediment Transport Processes” për periudhën 2021–2025.

Po ashtu, Kristina Perkola është renditur #71 në botë, ndërsa Burhan Reshat Rexhepi #81, në temat e tyre përkatëse.

Këto rezultate tregojnë një prani të fortë të profesorëve të UBT-së si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar, dhe përforcojnë dukshmërinë e universitetit në kërkimin shkencor.

 

Continue Reading

Lajmet

UBT zhvillon sesion informues për Kualifikimin Profesional Zhvillues i Aplikacioneve me Integrimin e AI-së

Published

on

By

Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së është mbajtur dje një sesion informues për Kualifikimin Profesional Zhvillues i Aplikacioneve me Integrimin e Inteligjencës Artificiale, ku studentë dhe të interesuar të tjerë u njohën nga afër me programin, mundësitë profesionale dhe infrastrukturën moderne që ofron UBT.

Studentët u mirëpritën nga Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, si dhe Drejtori i Departamentit për Edukim dhe Zhvillim Profesional në UBT, Prof. Dr. Besnik Skenderi, dhe Drejtori i Infrastrukturës, Murat Retkoceri, ku prezantuan programin dhe mundësitë që ai ofron, ndërsa pjesëmarrësit vizituan ambientet e laboratorëve dhe u njohën nga afër me pajisjet dhe teknologjitë moderne që do të përdoren gjatë ligjëratave, ushtrimeve dhe punës praktike.

Programi i mbështetur nga Regional Challenge Fund, synon zhvillimin e aftësive profesionale në fushën e zhvillimit të aplikacioneve, duke e integruar Inteligjencën Artificiale në procesin e të nxënit dhe praktikës profesionale. Kualifikimi Profesional Zhvillues i Aplikacioneve është e orientuar drejt përgatitjes së profesionistëve për role në industrinë e teknologjisë së informacionit dhe zhvillohet në katër semestra.

Përmes këtij programi, studentët do të kenë mundësi të zhvillojnë aftësi praktike në teknologji, programim dhe Inteligjencë Artificiale, krahas studimeve të tyre, në një mjedis të pajisur me infrastrukturë moderne dhe teknologji bashkëkohore.

Continue Reading

Të kërkuara