Lajmet

Luftërat marrin fund, kostot jo

Kostoja e luftës në Afganistan, në jetë dhe dollarë.

Published

on

Pak para se të mbushte 20 vjet, misioni amerikan në Afganistan ka shënuar luftën më të gjatë të Shteteve të Bashkuara.

Qytetarët e zakonshëm amerikanë kanë tentuar ta harrojnë atë dhe lufta është mbikëqyrur më pak nga Kongresi, në krahasim me luftën në Vietnam.

Mirëpo numri i të vdekurve shkon në qindra mijëra. Dhe për shkak se SHBA-ja ka huazuar shumicën e parave për të paguar për këtë luftë, disa gjenerata të amerikanëve do ta kenë mbi supe barrën e shlyerjes së borxhit.

Më 15 gusht, talibanët kanë pretenduar fitore dhe kontroll të gjithë Afganistanit, para 31 gushtit, njëherësh afatit të fundit për tërheqje të trupave amerikane nga Afganistani.

Aktualisht trupat ndërkombëtare kanë shtuar përpjekjet për evakuim të stafit civil dhe ndërkombëtar nga ky shtet.

Shumicën e të dhënave më poshtë, agjencia e lajmeve Associated Press i ka siguruar nga Linda Bilmes, ligjëruese në Shkollën Kenedy në Universitetin e Harvardit si dhe nga projekti për kosto të luftës në Universitetin Brown.

Për shkak se në periudhën 2003-2011 Shtetet e Bashkuara kanë qenë të përfshira në luftërat në Afganistan dhe Irak, shumë trupa amerikane kanë shërbyer në të dyja luftërat dhe disa të dhëna përfshijnë të dyja vendet.

Lufta më e gjatë

Një në katër amerikanë kanë lindur në SHBA, prej sulmeve të Al-Kaidës më 11 shtator në tokën amerikane.

Kostoja në njerëz

Numri i amerikanëve të vrarë në Afganistan deri në prill të vitit 2021: 2,448.

Kontraktorët amerikanë: 3,846.

Ushtria dhe policia afgane: 66,000.

Anëtarët e forcave të tjera, përfshirë nga vendet anëtare të NATO-s: 1,144.

Civilët afganë: 47,245.

Talibanët dhe luftëtarët tjerë opozitarë: 51,191.

Punëtorët për ndihma: 444.

Gazetarët: 72.

Afganistani pas gati 20 vjetëve të pushtimit amerikan

Raportohet se shkalla e mortalitetit të foshnjave ka rënë për 50 për qind prej kur forcat amerikane, afgane dhe të vendeve tjera kanë rrëzuar Qeverinë e talibanëve.

Përqindja e vajzave adoleshente që dinë të lexojnë në këtë kohë, besohet se shkon në 37.

Mbikëqyrja nga Kongresi

Kongresi ka miratuar ndërhyrjen e forcave amerikane në Afganistan, pas sulmeve të 11 shtatorit 2001, më 18 shtator të po atij viti.

Megjithatë, ligjvënësit amerikanë nuk kanë votuar asnjëherë për t’i shpallur luftë Afganistanit.

Ligjvënësit amerikanë kanë diskutuar 42 herë për koston e luftës në Vietnam, derisa kostoja e luftërave në Afganistan dhe Irak deri në mesin e verës së këtij viti, është diskutuar pesë herë.

Në Komitetin për Financa të Senatit amerikan, ligjvënësit amerikanë kanë diskutuar për koston e luftërave në Afganistan dhe Irak vetëm një herë nga viti 2001 deri më 2021.

Pagesa për luftën? Me kredi, jo para të gatshme

Ish-presidenti amerikan, Harry Truman ka rritur përkohësisht taksat për të paguar Luftën Koreane për gati 92 për qind.

Më pas ish-presidenti Lyndon Johnson ka rritur taksat po ashtu përkohësisht për të paguar Luftën në Vietnam për 77 për qind.

Ish-presidenti tjetër amerikan, George W. Bush ka ulur taksat për të pasurit për 8 për qind – në vend që t’i rriste ato – për të paguar për luftërat në Afganistan dhe Irak.

Llogaritet se luftërat në Afganistan dhe Irak, janë mbuluar me borxh shtetëror në SHBA në vlerë të 2 trilionë dollarëve deri më 2020.

Kostoja e interesit besohet se do të shkojë deri në 6.5 trilionë dollarë deri më 2050.

Luftërat marrin fund, kostot jo

Bilmes vlerëson se Shtetet e Bashkuara janë zotuar se do të shpenzojnë 2 trilionë dollarë në kujdes shëndetësor, varrime dhe shpenzime tjera për 4 milionë veteranë amerikanë që kanë luftuar në Afganistan dhe Irak.

Periudha kur këto shpenzime do të arrijnë pikun, pritet të jetë pas vitit 2048.

Forcat e udhëhequra nga Shtetet e Bashkuara kanë rrëzuar talibanët nga pushteti në tetor të vitit 2001.

Talibanët kanë qenë duke strehuar atëbotë Osama Bin Laden dhe figura tjera të Al-Kaidës, të lidhura me sulmet e 11 shtatorit të po atij viti në Shtetet e Bashkaura.

Presidenti amerikan Joe Biden ka thënë se tërheqja amerikane tani është e arsyeshme, pasi forcat amerikane janë siguruar që Afganistani nuk do të bëhet më bazë për xhihadistë të huaj që të kryejnë komplote kundër Perëndimit.

Continue Reading

Vendi

PDK mbledh Kryesinë: Zgjedhja e njëanshme e presidentit po rrezikon rendin kushtetues

Published

on

By

Partia Demokratike e Kosovës (PDK) ka mbledhur urgjentisht Kryesinë e saj për të diskutuar zhvillimet e fundit politike, nga ku ka lëshuar një alarm për rrezikimin e rendit kushtetues në vend. Sipas PDK-së, përpjekjet e mazhorancës për të zgjedhur presidentin në mënyrë të njëanshme përbëjnë një shkelje flagrante të aktit më të lartë juridik të shtetit.

Në komunikatën e lëshuar pas mbledhjes, kjo parti ka bërë thirrje për respektimin e procedurave demokratike dhe ka paralajmëruar veprime për të parandaluar atë që e cilëson si cenim të demokracisë.

“Në përfundim, Partia Demokratike e Kosovës zotohet se do të ndërmarrë të gjitha veprimet e nevojshme politike dhe institucionale për mbrojtjen e Kushtetutës, rendit demokratik dhe të ardhmes së vendit, duke ftuar njëkohësisht qytetarët të jenë vigjilentë dhe aktivë në mbrojtje të shtetit të së drejtës”, thuhet në njoftimin zyrtar të PDK-së.

Ky reagim i PDK-së vjen në një kohë kur procesi i zgjedhjes së presidentit ka hyrë në një fazë bllokimi, duke rritur tensionet mes pozitës dhe opozitës në Kuvendin e Kosovës.

Continue Reading

Vendi

Kurti i kërkon listën e nënshkrimeve LDK-së: “Silleni emrin e kandidatit dhe Kosova bëhet me president sonte”

Published

on

By

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, i ka bërë thirrje zyrtare Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) që t’i dorëzojë nënshkrimet e deputetëve në rrugë institucionale dhe të bëjë të qartë emrin e kandidatit të tyre për president. Kurti u shpreh i gatshëm për kompromis, duke propozuar tërheqjen e njërës prej kandidateve aktuale për t’i hapur rrugë garës me propozimin e opozitës.

Gjatë konferencës për media, Kurti potencoi se nëse LDK-ja e zyrtarizon emrin, ai do të kërkojë nga Hatixhe Hoxha që të tërhiqet nga gara, në mënyrë që kandidati i LDK-së të garojë përballë Feride Rushitit.

“Ne me mirësinë dhe kënaqësinë më të madhe do t’i pranonim. Po ta kishim të qartë emrin e LDK-së, ne do ta takonim kandidaten Hatixhe Hoxha dhe do t’i kërkonim të tërhiqet. Neve duhet të na i sjellin ato nënshkrime dhe duhet të jetë e qartë për kë e kanë fjalën. Ajo listë tregon që ata janë bashkë, por për kë dhe për çka, ne nuk e dimë. Le të na e sjellin kandidatin dhe sonte Kosova bëhet me president ose presidente të re”, deklaroi Kurti.

Kryeministri u shpreh kritik ndaj mënyrës se si u prezantua lista e nënshkrimeve në orët e vona të natës, duke e quajtur atë një veprim mediatik dhe jo institucional. Sipas tij, kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, nuk ka bërë asnjë propozim konkret gjatë takimeve paraprake.

“Ju jeni dëshmitarë që Abdixhikun e kam takuar disa herë dhe nuk ka pasur asnjëherë asnjë propozim. Unë bëja propozime, ai bënte refuzime. Sa i përket paraqitjes së djeshme në orët e vona, ata dolën pas seancës, ndërsa gjatë seancës nuk pati asgjë. Letra me 15 nënshkrime duhet t’i ofrohej LVV-së në mënyrë institucionale, ose te shefja e grupit parlamentar, ose te unë. Ata emra duhet të m’i japin mua, jo juve të nderuar gazetarë”, përfundoi Kurti.

Kjo thirrje e kryeministrit vjen në një moment kritik për sigurimin e kuorumit dhe përmbylljen e procesit të zgjedhjes së kreut të shtetit.

 

Continue Reading

Lajmet

UBT shënon Ditën Botërore të Sigurisë dhe Shëndetit në Punë: Kërkohet vetëdijesim dhe zbatim i standardeve evropiane

Published

on

By

Me qëllim të adresimit të sfidave kritike në mjediset e punës dhe rritjes së vetëdijesimit institucional, UBT ka organizuar një konferencë shkencore dhe panel diskutimi për nder të Ditës Botërore të Sigurisë dhe Shëndetit në Punë.

Në këtë ngjarje, përfaqësues të qeverisë, odave profesionale dhe akademisë, analizuan faktorët që po çojnë në pasiguri fizike dhe aksidente fatale, duke kërkuar zbatim strikt të standardeve ndërkombëtare.

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, hapi diskutimin duke vënë në dukje hendekun mes legjislacionit evropian dhe kulturës së sigurisë në Kosovë. Ai sqaroi se ndonëse Bashkimi Evropian ka agjenci dhe standarde strikte për këtë fushë, në Kosovë kjo ende nuk është përpunuar si lloj kompetence profesionale.

Sipas Hajrizit, është e domosdoshme që siguria dhe shëndeti të trajtohen si kushte prioritare në çdo vend pune. Ai ngriti pyetjen nëse numri i lartë i aksidenteve vjen si pasojë e dështimit të proceseve, mungesës së kompetencave apo nivelit të ulët të vetëdijesimit, duke shtuar se “Definitivisht kemi një numër të rasteve që janë vështirë të pranueshme, qoftë me aksidente fatale, qoftë me aksidente të llojeve të tjera”.

Shqetësimin për përkeqësimin e situatës në terren e ndau edhe Binak Beqaj, Dekan i Fakultetit të Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor. Ai u shpreh i habitur se si krahas konsolidimit ligjor dhe institucional, shifrat e aksidenteve mbeten në rritje, gjë që sipas tij tregon se diçka nuk po funksionon siç duhet.

Beqaj veçoi mungesën e kujdesit në punishte dhe mospërdorimin e duhur të makinerive si shkaktarë kryesorë.

“Faktorët kryesorë lidhen me mosrespektimin e standardeve për sigurinë fizike, sidomos në fushën e ndërtimtarisë, siç është pasiguria në punishte dhe moskujdesi gjatë përdorimit të makinerive”, u shpreh ai.

Mbi rolin e institucioneve dhe ndryshimet legjislative foli Avni Zogiani, zëvendësministër në Ministrinë e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës. Ai bëri të ditur se monitorimet e shtuara gjatë fundit të vitit 2024 dhe fillimit të vitit 2025 kanë treguar një ndryshim pozitiv në uljen e rasteve fatale, por theksoi se sektori i ndërtimit mbetet më i ekspozuari.

Zogiani njoftoi se ministria është duke punuar në ligjet e reja për ndërtimin dhe planifikimin hapësinor, duke kërkuar angazhim më të madh nga odat e profesionistëve.

“Odat dhe forumet e profesionistëve do të duhej t’i kushtonin më shumë kohë këtij diskutimi rregullativ në fushën e sigurisë dhe të jenë bartëse të aktiviteteve për rregullimin e kësaj fushe”, deklaroi Zogiani.

Ndërkaq, Kryetari i Odës së Inxhinierëve të Kosovës, Arsim Rapuca, u fokusua te specifikat teknike të rrezikshmërisë, duke kujtuar se jeta e punëtorit duhet të jetë mbi çdo interes tjetër industrial.

Ai përmendi rreziqet e larta që vijnë nga punët në lartësi, gërmimet e thella dhe përdorimi i skelerive, të cilat ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin e njeriut. Rapuca potencoi se: “Parimi bazë, edhe në Ligjin e Ndërtimit edhe në ligjin e odave, është që prioriteti kryesor të jetë shëndeti dhe siguria e punëtorit”.

Në përmbyllje të diskutimeve, Dekani i Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT, Prof. Dr. Visar Krelani, theksoi rëndësinë e organizimeve të tilla që bashkojnë akademinë me industrinë.

Ai vuri në dukje se bashkëpunimi i ngushtë është kyç për të trajtuar tema thelbësore si siguria dhe zhvillimi i qëndrueshëm në sektorin e ndërtimit, duke u bërë thirrje të gjithë akterëve që ta trajtojnë këtë fushë jo vetëm si detyrim ligjor, por si një vlerë njerëzore dhe profesionale.

 

Continue Reading

Vendi

Studentët e Energjisë në UBT vizitojnë parkun e erës në Kitka

Published

on

By

Fakulteti i Inxhinierisë së Energjisë në UBT ka realizuar një vizitë studimore me studentët në parkun e turbinave me erë në Kitka, me qëllim thellimin e njohurive praktike dhe njohjen nga afër me funksionimin e sistemeve moderne të prodhimit të energjisë së rinovueshme.

Vizita u zhvillua nën udhëheqjen e profesorëve të fakultetit dhe u fokusua në ndërlidhjen e teorisë me aplikimin praktik në terren, duke u ofruar studentëve një përvojë të drejtpërdrejtë në industrinë energjetike.

Studentët u pritën nga drejtori menaxhues i parkut, z. Ibrahim Akyol, i cili prezantoi infrastrukturën e turbinave me erë dhe kapacitetin e instaluar prej 32.4 MW. Ai i njohu studentët me karakteristikat kryesore të parkut, performancën e tij dhe rolin që luan në sistemin energjetik të vendit.

Në vazhdim, zëvendësdrejtori Amir Zeneli shpjegoi aspektet teknike të operimit të parkut, duke ndërlidhur konceptet teorike me praktikat e teknologjisë moderne të aplikuara në këtë kompleks energjetik. Ai elaboroi organizimin e parkut në tre blloqe gjeneruese, si dhe funksionimin e sistemeve të kontrollit dhe monitorimit.

Gjatë vizitës, studentët patën mundësinë të shohin nga afër strukturën e turbinave, përfshirë gjeneratorët dhe transformatorët energjetikë për secilën njësi gjeneruese. Vëmendje e veçantë iu kushtua ndikimit të shpejtësisë së erës në prodhimin e energjisë, si dhe performancës së flatrave gjatë fazave të ndryshme të operimit.

Në momentin e vizitës, të gjitha turbinat ishin në funksion, duke u mundësuar studentëve të përjetojnë në kohë reale procesin e prodhimit të energjisë dhe rëndësinë që ka energjia e erës në zhvillimin e qëndrueshëm energjetik.

Continue Reading

Të kërkuara