Kërkesat e Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, për një koalicion që do të ndihmonte në rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, duket se ranë në vesh të shurdhër të hënën, pasi aleatët si Japonia dhe Australia deklaruan se nuk planifikojnë të dërgojnë anije ushtarake në Lindjen e Mesme për të shoqëruar anijet në këtë rrugë ujore jetike.

Ndërsa lufta SHBA-Izrael kundër Iranit po shkakton trazira në të gjithë Lindjen e Mesme dhe po trondit tregjet globale të energjisë në javën e saj të tretë, Trump këmbënguli të dielën se kombet që mbështeten shumë te nafta e Gjirit kanë përgjegjësinë të mbrojnë ngushticën, përmes së cilës kalon 20% e energjisë botërore.

Tregjet në Azi reaguan me kujdes, me naftën bruto “Brent” që u rrit me mbi 1%, duke kaluar vlerën prej $104.50, ndërkohë që tregjet rajonale të aksioneve ishin kryesisht më të dobëta mes shqetësimeve për rrezikun ndaj objekteve të naftës në Lindjen e Mesme dhe pas kërkesës së Trump që aleatët të përfshihen më shumë.

“Po kërkoj që këto vende të vijnë dhe të mbrojnë territorin e tyre, sepse është territori i tyre,” u tha Trump gazetarëve në bordin e avionit Air Force One gjatë rrugës nga Florida për në Uashington. “Është vendi nga i cili ata marrin energjinë e tyre.”

Trump tha se administrata e tij ka kontaktuar tashmë shtatë vende, por nuk i identifikoi ato. Në një postim në rrjetet sociale gjatë fundjavës, ai shprehu shpresën se Kina, Franca, Japonia, Koreja e Jugut, Britania e Madhe dhe të tjerë do të merrnin pjesë.

Kryeministrja japoneze Sanae Takaichi, një mbështetëse e vendosur e Trump, tha të hënën se vendi i saj, i kufizuar nga kushtetuta që heq dorë nga lufta, nuk ka asnjë plan për të dërguar mjete lundruese ushtarake për të shoqëruar anijet në Lindjen e Mesme, prej nga merr 95% të naftës së saj.

“Ne nuk kemi marrë asnjë vendim lidhur me dërgimin e anijeve shoqëruese. Po vazhdojmë të shqyrtojmë se çfarë mund të bëjë Japonia në mënyrë të pavarur dhe çfarë mund të bëhet brenda kornizës ligjore,” i tha Takaichi parlamentit.

Australia, një tjetër aleat kyç i sigurisë i SHBA-së në rajonin Indo-Paqësor, e cila gjithashtu mbështetet shumë te karburantet e prodhuara me naftë bruto të Lindjes së Mesme, tha se as ajo nuk do të dërgojë anije ushtarake për të ndihmuar në rihapjen e ngushticës.

“Ne e dimë se sa e rëndësishme është kjo, por kjo nuk është diçka që na është kërkuar ose në të cilën po kontribuojmë,” tha Catherine King, anëtare e kabinetit të Kryeministrit Anthony Albanese, në një intervistë për transmetuesin shtetëror ABC.

Trump mund të shtyjë vizitën në Pekin pa mbështetjen e Kinës

Trump i tha Financial Times të dielën se priste që Kina të ndihmonte në zhbllokimin e ngushticës përpara takimit të tij të planifikuar me Presidentin kinez Xi Jinping në Pekin në fund të këtij muaji, dhe mund ta shtynte udhëtimin nëse ajo nuk ofronte ndihmë.

“Mendoj se edhe Kina duhet të ndihmojë, sepse Kina merr 90% të naftës së saj nga ngushticat,” tha Trump. “Ne mund të kemi vonesa,” tha ai duke referuar vizitën e tij nëse Kina nuk ofron mbështetje në Gjirf. Ministria e Jashtme kineze nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese të Reuters për koment.

Trump gjithashtu rriti presionin ndaj aleatëve evropianë, duke paralajmëruar se NATO përballet me një të ardhme “shumë të keqe” nëse anëtarët e saj dështojnë të vijnë në ndihmë të Uashingtonit. Ministrat e jashtëm të BE-së do të diskutojnë të hënën për forcimin e një misioni të vogël detar në Lindjen e Mesme, por nuk pritet të vendosin për zgjerimin e rolit të tij në Ngushticën e bllokuar të Hormuzit.

Kryeministri britanik Keir Starmer diskutoi nevojën për rihapjen e ngushticës me Trump dhe me Kryeministrin kanadez Mark Carney, tha një zëdhënëse e Downing Street të dielën, ndërsa Koreja e Jugut ka thënë se do ta shqyrtojë me kujdes kërkesën e Trump.

Pasojat globale dhe sulmet me dronë

Udhëtimi ajror global mbetet i ndërprerë rëndë për shkak të luftës në Iran, e cila ka mbyllur ose kufizuar nyjet kyçe të Lindjes së Mesme si Dubai, Doha dhe Abu Dhabi. Furnizimi me karburant për avionë është gjithashtu një shqetësim, ku autoritetet në Vietnam paralajmëruan reduktime të fluturimeve pasi Kina dhe Tajlanda ndaluan eksportet e karburantit.

Sekretari i OKB-së për Klimën, Simon Stiell, deklaroi se kjo krizë është një “mësim i hidhur” mbi rreziqet e varësisë nga lëndët djegëse fosile, duke thënë se kjo varësi po shkatërron sigurinë kombëtare dhe sovranitetin.

Edhe pse disa anije iraniane dhe pak anije të vendeve të tjera kanë kaluar, kalimi është efektivisht i mbyllur për shumicën e trafikut të cisternave që kur SHBA dhe Izraeli sulmuan Iranin më 28 shkurt. Izraeli ka vazhduar sulmet në Iran, Liban dhe Gazë, duke shënjestruar militantët e Hezbollahut dhe Hamasit. Ushtria izraelite tha të hënën se trupat e saj kishin filluar “operacione tokësore të kufizuara” kundër pozicioneve të Hezbollahut në jug të Libanit.

Pavarësisht pretendimeve të SHBA-së për shkatërrimin e kapaciteteve ushtarake të Iranit, sulmet me dronë vazhduan të hënën. Autoritetet e Dubait pezulluan fluturimet pasi një dron goditi një rezervuar karburanti, ndërsa Arabia Saudite njoftoi se ka ndaluar 34 dronë brenda një ore.

Zyrtarët amerikanë parashikojnë se lufta në Iran do të përfundojë brenda javësh dhe çmimet e energjisë do të bien, por Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, e kundërshtoi këtë pretendim. “Ne nuk kemi kërkuar kurrë armëpushim dhe nuk kemi kërkuar as negociata,” tha Araqchi. “Jemi gati të mbrohemi për aq kohë sa të jetë e nevojshme.”

/Reuters/

Presidenti i ShBA-së, Donald Trump, tha se homologu i tij rus, Vladimir Putin, mund të jetë duke e ndihmuar Iranin të mbrohet nga sulmet e vazhdueshme të SHBA-së dhe Izraelit.

Komentet e tij vijnë pasi informacionet e reja të inteligjencës treguan se Rusia i ka dhënë Iranit informacione që mund ta ndihmojnë Teheranin të godasë anijet luftarake, avionët dhe asete të tjera amerikane në rajon, transmeton Klankosova.

“Mendoj se ai mund t’i ndihmojë pak, po, mendoj”, tha Trump në një intervistë me transmetuesin amerikan Fox News, e cila ende nuk është transmetuar.

“Dhe ai ndoshta mendon se ne po e ndihmojmë Ukrainën, apo jo?”.

“Po, ne po i ndihmojmë edhe ata”, vazhdoi Trump.

“Dhe kështu ai e thotë këtë, dhe Kina do të thoshte të njëjtën gjë, e dini. Është si, hej, ata e bëjnë dhe ne e bëjmë me gjithë drejtësi”. /Fox News/

Uashingtoni ka marrë këtë vendim emergjent për të stabilizuar tregjet globale të energjisë, të cilat janë tronditur rëndë nga lufta me Iranin.

Shtetet e Bashkuara kanë lëshuar një leje të posaçme 30-ditore, e cila u mundëson vendeve të blejnë naftë dhe produkte të naftës ruse që aktualisht kanë mbetur të bllokuara në det për shkak të sanksioneve. Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, deklaroi se ky hap është i domosdoshëm për të stabilizuar tregun energjetik, i cili po përballet me pasiguri të mëdha pas shpërthimit të konfliktit në Lindjen e Mesme, siç raporton Reuters.

Pas këtij njoftimi, çmimet e naftës pësuan një rënie të lehtë mëngjesin e së premtes në tregjet aziatike. Sipas përfaqësuesit rus, Kirill Dmitriev, ky vendim do të lirojë rreth 100 milionë fuçi naftë bruto ruse, sasi kjo që barazohet pothuajse me prodhimin ditor global.

Kjo është hera e dytë brenda pak më shumë se një jave që administrata e Presidentit Donald Trump tërhiqet nga sanksionet e lidhura me luftën në Ukrainë. Ky veprim shihet si një përpjekje për të zbutur çmimet e energjisë, pasi sulmet amerikano-izraelite ndaj Iranit kanë paralizuar transportin përmes Ngushticës së Hormuzit. Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) deklaroi të enjten se kjo është ndërprerja më e madhe e furnizimit me naftë në histori.

Leja vlen deri më 11 prill

Dokumenti i lëshuar nga Uashingtoni autorizon shitjen dhe dërgesat e naftës ruse që është ngarkuar në anije para datës 12 mars dhe vlen deri në mesnatën e 11 prillit 2026. Ky vendim pasqyron shqetësimet e Shtëpisë së Bardhë se rritja e çmimeve (mbi 100 dollarë për fuçi) do të dëmtojë bizneset dhe konsumatorët amerikanë përpara zgjedhjeve të nëntorit.

Sekretari Bessent u shpreh se masa është “afatshkurtër” dhe nuk do t’i sjellë përfitime të mëdha financiare qeverisë ruse. “Rritja e çmimeve është një ndërprerje e përkohshme, por veprimet tona do të sjellin përfitime masive për ekonominë tonë në afatgjatë,” tha ai, duke përsëritur qëndrimin e Presidentit Trump.

Përplasje me aleatët evropianë

Ndryshe nga Uashingtoni, aleatët evropianë janë shprehur kundër zbutjes së sanksioneve. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, deklaroi se “tani nuk është koha për të liruar presionin ndaj Rusisë”. Po ashtu, qeveria britanike konfirmoi se nuk do të ndryshojë qëndrimin e saj, duke e quajtur këtë një “moment kritik në agresionin rus kundër Ukrainës”.

Pezullimi i sanksioneve vjen pas një bisede telefonike mes Trumpit dhe Putinit më 9 mars, dhe një vizite të mëvonshme të delegacionit rus në SHBA, ku morën pjesë edhe emisarët e afërt të Trumpit, Steve Witkoff dhe Jared Kushner. /Reuters/

Një përplasje e fortë brenda Shtëpisë së Bardhë ka bërë që Presidenti Donald Trump të ndryshojë shpesh deklaratat e tij publike mbi luftën në Iran. Ndërsa konflikti po përhapet në të gjithë Lindjen e Mesme, këshilltarët e tij po debatojnë ashpër se kur dhe si duhet të shpallet fitorja.

Disa zyrtarë po e paralajmërojnë Trumpin se shtrenjtimi i naftës mund t’i kushtojë rëndë politikisht, sidomos pas sulmeve amerikano-izraelite. Në anën tjetër, “skifterët” e administratës po i bëjnë presion që të mos e ndalë ofensivën ushtarake. Këto prapaskena, të siguruara nga Reuters, tregojnë vështirësitë e Shtëpisë së Bardhë për të menaxhuar operacionin më të madh ushtarak që nga lufta e Irakut në vitin 2003.

Situata është mjaft e ndërlikuar për Trumpin, i cili u rikthye në detyrë me premtimin për të shmangur ndërhyrjet ushtarake “të marra”. Megjithatë, dy javë pas nisjes së luftës që tronditi tregjet financiare dhe tregtinë e naftës, ai ndodhet mes disa zjarreve. Ndonëse fillimisht synimet ishin gjithëpërfshirëse, ditët e fundit Trump ka deklaruar se objektivat kryesisht janë arritur, por mesazhet e tij mbeten kontradiktore. Në një tubim në Kentucky, ai deklaroi: “Ne fituam”, por menjëherë shtoi se “nuk duam të largohemi herët pa e përfunduar punën”.

Këshilltarët ekonomikë kanë paralajmëruar se një goditje në çmimin e karburantit mund të zbehë mbështetjen e brendshme për luftën. Për këtë arsye, drejtuesit e stafit si Susie Wiles dhe James Blair po e nxisin Trumpin ta kufizojë operacionin dhe të sinjalizojë fundin e tij. Nga ana tjetër, senatorë si Lindsey Graham dhe Tom Cotton insistojnë që presioni ushtarak të vazhdojë për të parandaluar pajisjen e Iranit me armë bërthamore. Një forcë e tretë, baza populiste e Trumpit, po kërkon me ngulm shmangien e një konflikti të zgjatur.

Sekretarja e Shtypit, Karoline Leavitt, i hodhi poshtë këto raportime duke i quajtur “thashetheme”, duke theksuar se Presidenti është vendimmarrësi i vetëm dhe se ekipi është i fokusuar në përmbushjen e objektivave të operacionit “Epic Fury”.

Përtej retorikës, realiteti në terren mbetet i vështirë. Ndonëse sulmet ajrore kanë vrarë liderë të rëndësishëm iranianë dhe kanë dëmtuar arsenalin e tyre, Irani është kundërpërgjigjur duke sulmuar cisternat e naftës në Gjirin Persik. Mbyllja e mundshme e Ngushticës së Hormuzit mbetet kërcënimi më i madh për ekonominë botërore.

Duket se një pjesë e konfuzionit vjen nga llogaritë e gabuara, ku disa këshilltarë besonin se fitorja në Iran do të ishte po aq e shpejtë sa operacioni në Venezuelë në janar të këtij viti. Mirëpo, Irani është treguar një kundërshtar shumë më i fortë dhe më i armatosur. Ndërsa zgjedhjet e nëntorit për Kongresin po afrojnë, presioni mbi Trumpin për të gjetur një rrugëdalje “triumfuese” vetëm sa vjen e rritet. /Reuters/