Botë

Kush ishte shqiptari i parë që emigroi në Australi dhe si u kultivua gjuha amtare atje?

Published

on

Nga kujtimet e shqiptarëve të larguar prej më shumë se një shekulli thuhet se Naum Konzha nga Gjirokastra ka qenë i pari i cili arriti në Brisbane në 1885 me gruan e tij angleze dhe vendosi të qëndronte atje përgjithmonë.

Më pas mbërritën edhe emigrantë të tjera, sepse siç zakonisht ndodhte emigrantët ndihmonin njëri-tjetrin dhe tërhiqnin edhe familjet e tyre. Komuniteti u shtua dhe u shumua. Sot shqiptarët janë të integruar në jetën e vendit dhe gëzojnë të njëjtin status juridik si të gjitha pakicat e tjera etnike që jetojnë dhe punojnë atje.

Në Viktoria janë hapur katër shkolla të gjuhës shqipe në disa zona. Shteti australian financon mësimin e gjuhës plotësuese me kurse të zhvilluara një herë në javë, por kjo mundësi nuk është shfrytëzuar sa duhet nga shtetasit shqiptarë. Kjo ka ndodhur, sepse nuk është arritur numri i mjaftueshëm i nxënësve, pavarësisht se mundësitë dhe kushtet për zhvillimin e mësimit janë krijuar.

Para pak vitesh tri shkolla të gjuhës shqipe janë mbyllur. Prindërit shqiptarë nuk tregojnë një interes të lartë për ti mësuar fëmijëve gjuhën amtare. Për shembull në Greqi jetojnë shumë shqiptarë dhe gjuha shqipe sipas shifrave duhet të ishte gjuhë e dytë, por pavarësisht se ekzistojnë shumë shkolla mungon interesi. Gjithashtu edhe në Turqi, ku pjesa më e madhe e shqiptarëve të emigruar shekuj më parë pothuajse janë asimiluar.

Vala tjetër e emigrimit në Australi ishte në vitin 1960 kryesisht shqiptarë nga Maqedonia, Kosova dhe Mali i Zi. Vala tjetër e emigrimit ishte sërish nga Kosova në vitin 1990. Më pas edhe shqiptarë të tjerë emigruan në vitin 1990.

Sipas regjistrimit të popullsisë të bërë nga shteti Australian rezultojnë se në këtë vend jetojnë 13.141 shqiptarë. 2396 prej tyre janë shqiptarë të lindur në Shqipëri. Sipas rezultateve zyrtare janë afërsisht 8000 shqiptarë që flasin shqip, por këto të dhëna nuk janë shumë të sakta.

Sipas të dhënave të mbledhura nga komunitetet shqiptare llogaritet se në Australi janë rreth 20 mijë shqiptarë.

Babai i profesorit të njohur në Australi në shkencat e mjekësisë, Avni Sali emigroi nga Voskopoja e Korçës. Profesor Avni Sali ka lindur në Sheparton, por ndihet shqiptar. Karriera e tij është shumë e larmishme dhe ai është një ndër shqiptarët më të suksesshëm në Australi.

Avni Sali u emërua si profesor dhe u bë Dekan Themelues i Shkollës së Lartë të Mjekësisë Integruese në Universitetin e Teknologjisë Swinburne (Melburn) nga viti 1996 deri në mbylljen e tij në 2005.

Në 2005, Sali themeloi Institutin Kombëtar të Mjekësisë Integruese (NIIM), një “organizatë jo fitimprurëse që kryen kërkime dhe mësimdhënie në Mjekësinë Integruese”.

Gjithashtu më parë nga viti 1983, Sali ka qenë në bordin e drejtorëve të “Gawler Cancer Foundation”, themeluar nga Ian Gawler.  Ai shërbeu si president midis 1999 dhe 2002. Ai është gjithashtu president i Këshillit Ndërkombëtar të Mjekësisë Integruese.

Në 1992, Sali bashkë-themeloi Shoqatën Australasian Integrative Medicine (AIMA), ku shërbeu dy vjet si president dhe kaloi vitet e mbetura si anëtar bordi.

Në vitin 2009, Sali u emërua profesor nderi në Universitetin e Queensland. Që nga viti 2013 ai është profesor në Institutin Cairnmillar në Melburn./ Marrë nga “Thesari”.

Aktualitet

Sulmet izraelite godasin lindjen e Libanit, pavarësisht armëpushimit

Published

on

By

Ushtria izraelite ka nisur të hënën një valë sulmesh ajrore në lindje të Libanit, duke zgjeruar zonën e bombardimeve gjatë periudhës së armëpushimit, i cili nuk ka arritur t’u japë fund plotësisht luftimeve me grupin Hezbollah.

Goditjet në Luginën Bekaa shënojnë herën e parë që ky rajon sulmohet që nga 16 prilli, kur hyri në fuqi armëpushimi i ndërmjetësuar nga SHBA-ja.

Ndonëse marrëveshja uli ndjeshëm intensitetin e dhunës, shkëmbimet e zjarrit kanë vazhduar, duke vënë në pikëpyetje qëndrueshmërinë e këtij procesi. /Reuters/

Continue Reading

Aktualitet

Irani propozon rihapjen e Ngushticës së Hormuzit: Teherani kërkon heqjen e bllokadës amerikane

Published

on

By

Irani ka paraqitur një propozim të ri për t’i dhënë fund bllokadës në Ngushticën strategjike të Hormuzit, por pa përfshirë në marrëveshje programin e tij bërthamor. Sipas zyrtarëve rajonalë, kushti kryesor i Teheranit është që Shtetet e Bashkuara të përfundojnë bllokadën ndaj porteve iraniane.

Ky propozim, i përcjellë përmes Pakistanit, vjen në një kohë kur Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, po viziton Rusinë për t’u konsultuar me Vladimir Putinin lidhur me konfliktin ndaj Izraelit dhe SHBA-së. Megjithatë, gjasat për një marrëveshje mbeten të vogla, pasi Presidenti Donald Trump insiston që çdo pakt duhet të përfshijë dhënien fund të programit atomik të Iranit.

Presidenti amerikan ka lënë të kuptohet se nuk ka nevojë për ndërmjetësues të tjerë, duke sugjeruar komunikim të drejtpërdrejtë:

“Ne i kemi të gjitha letrat në dorë. Nëse ata duan të flasin, mund të vijnë tek ne, ose mund të na telefonojnë”, ka thënë Trump për Fox News.

Nga ana tjetër, Araghchi ka fajësuar Uashingtonin për dështimin e deritanishëm të bisedimeve, duke i cilësuar kërkesat e SHBA-së si “të tepruara”.

Bllokimi i kësaj pike kyçe, ku kalon një e pesta e tregtisë globale të naftës dhe gazit, ka mbajtur çmimet e karburanteve në nivele alarmante. Ndërsa Irani ka kufizuar lëvizjen në ngushticë, SHBA po zbaton bllokadë në portet iraniane, duke lënë dhjetëra tankerë të bllokuar në Gjirin Persik.

Shtëpia e Bardhë ka anuluar dërgimin e emisarëve Steve Witkoff dhe Jared Kushner në Pakistan, për shkak të asaj që Trump e quajti “mungesë e përparimit” nga ana e Iranit. Për momentin, ngërçi diplomatik dhe ushtarak vazhdon të mbajë tregjet globale të energjisë nën tension.

 

Continue Reading

Lajmet

Ish-agjenti i FBI-së: Reagimi ndaj të shtënave ishte një sukses i sigurisë

Published

on

By

Daniel Brunner, ish-agjent special i FBI-së në pension, tha për BBC News se veprimet e Shërbimit Sekret pas të shtënave duhet të konsiderohen si një “sukses i sigurisë” dhe se agjentët menaxhuan një “ngjarje shumë të sigurt”.

“[I dyshuari] u mor në mbajtje pa u qëlluar me armë; ai u rrëzua në tokë nga agjentët e tjerë. Atij i duheshin edhe dy kate për të mbërritur në sallën kryesore dhe kishte ende dyer të vulosura… ai nuk ishte askund afër sallës kur u dëgjuan të shtënat,” shpjegoi ai.

I dyshuari, Cole Tomas Allen, raportohet se kishte një dhomë në hotelin “Washington Hilton”. Brunner thotë se hetimi i FBI-së do të zbulojë se si ai arriti të lëvizte “nga dhoma e tij e hotelit në atë zonë pa u diktuar, nëse mbante me vete një pushkë apo lloje të tjera armësh”.

Sipas tij, në atë hotel hyjnë dhe dalin gjatë gjithë kohës një “numër i madh njerëzish” dhe shton: “Nuk mund të kontrollosh valixhen e çdo personi”.

“Nëse ky individ i ka çmontuar armët e tij dhe i ka paketuar në një valixhe, ai do të dukej si çdo person tjetër që regjistrohet në hotel,” përfundoi ish-agjenti. /BBC/

Continue Reading

Aktualitet

“Jetojmë në një botë të çmendur” – Trump pas kërcënimit të tretë të dukshëm për atentat

Published

on

By

Të shtënat në Darkën e Korrespondentëve të Shtëpisë së Bardhë duken të jenë tentativa e tretë për atentat me të cilën është përballur Donald Trump, pas incidenteve në Butler, Pensilvani në korrik 2024, dhe në klubin e tij të golfit në Florida në shtator të po atij viti.

Por në një intervistë për “60 Minutes” dje, Trump tha: “Nuk isha i shqetësuar. Unë e kuptoj jetën. Jetojmë në një botë të çmendur.”

I pyetur rreth rrjedhës së ngjarjeve – ku JD Vance u nxor i pari me nxitim nga dhoma – Trump tha se ai “nuk po ua bënte të lehtë” agjentëve të Shërbimit Sekret që ta evakuonin nga salla.

“Doja të shihja se çfarë po ndodhte… Doja të shihja se çfarë po bëhej. Dhe në atë kohë filluam ta kuptonim se ndoshta ishte një problem i rëndë.”

I pyetur për momentin kur u ul përtokë ndërsa po nxirrej nga dhoma, Trump u përgjigj: “Fillova të ecja me ta [ekipin e sigurisë]. U ktheva, fillova të ecja dhe ata thanë: ‘Ju lutem uluni. Ju lutem uluni në dysheme.’ Kështu që unë u ula, dhe Zonja e Parë u ul gjithashtu.”

Partneri i BBC-së, CBS News, ka parë një dokument të shkruar që besohet se lidhet me të dyshuarin, Cole Allen, ku thuhej se ai donte të shënjestronte anëtarët e administratës Trump “nga rangu më i lartë tek ai më i ulët”.

Gjatë intervistës në “60 Minutes”, Trump u irritua me gazetaren Norah O’Donnell pasi ajo e pyeti rreth përmbajtjes së raportuar të shkrimeve, të cilat përfshinin referenca si “pedofil, përdhunues dhe tradhtar”.

Ai e quajti O’Donnell “turp” që e pyeti për ato fragmente, duke shtuar se “duhet të kesh turp nga vetja që i lexon ato, sepse unë nuk jam asnjë nga ato gjëra”. /BBC/

Continue Reading

Të kërkuara