Botë

Kush ishte shqiptari i parë që emigroi në Australi dhe si u kultivua gjuha amtare atje?

Published

on

Nga kujtimet e shqiptarëve të larguar prej më shumë se një shekulli thuhet se Naum Konzha nga Gjirokastra ka qenë i pari i cili arriti në Brisbane në 1885 me gruan e tij angleze dhe vendosi të qëndronte atje përgjithmonë.

Më pas mbërritën edhe emigrantë të tjera, sepse siç zakonisht ndodhte emigrantët ndihmonin njëri-tjetrin dhe tërhiqnin edhe familjet e tyre. Komuniteti u shtua dhe u shumua. Sot shqiptarët janë të integruar në jetën e vendit dhe gëzojnë të njëjtin status juridik si të gjitha pakicat e tjera etnike që jetojnë dhe punojnë atje.

Në Viktoria janë hapur katër shkolla të gjuhës shqipe në disa zona. Shteti australian financon mësimin e gjuhës plotësuese me kurse të zhvilluara një herë në javë, por kjo mundësi nuk është shfrytëzuar sa duhet nga shtetasit shqiptarë. Kjo ka ndodhur, sepse nuk është arritur numri i mjaftueshëm i nxënësve, pavarësisht se mundësitë dhe kushtet për zhvillimin e mësimit janë krijuar.

Para pak vitesh tri shkolla të gjuhës shqipe janë mbyllur. Prindërit shqiptarë nuk tregojnë një interes të lartë për ti mësuar fëmijëve gjuhën amtare. Për shembull në Greqi jetojnë shumë shqiptarë dhe gjuha shqipe sipas shifrave duhet të ishte gjuhë e dytë, por pavarësisht se ekzistojnë shumë shkolla mungon interesi. Gjithashtu edhe në Turqi, ku pjesa më e madhe e shqiptarëve të emigruar shekuj më parë pothuajse janë asimiluar.

Vala tjetër e emigrimit në Australi ishte në vitin 1960 kryesisht shqiptarë nga Maqedonia, Kosova dhe Mali i Zi. Vala tjetër e emigrimit ishte sërish nga Kosova në vitin 1990. Më pas edhe shqiptarë të tjerë emigruan në vitin 1990.

Sipas regjistrimit të popullsisë të bërë nga shteti Australian rezultojnë se në këtë vend jetojnë 13.141 shqiptarë. 2396 prej tyre janë shqiptarë të lindur në Shqipëri. Sipas rezultateve zyrtare janë afërsisht 8000 shqiptarë që flasin shqip, por këto të dhëna nuk janë shumë të sakta.

Sipas të dhënave të mbledhura nga komunitetet shqiptare llogaritet se në Australi janë rreth 20 mijë shqiptarë.

Babai i profesorit të njohur në Australi në shkencat e mjekësisë, Avni Sali emigroi nga Voskopoja e Korçës. Profesor Avni Sali ka lindur në Sheparton, por ndihet shqiptar. Karriera e tij është shumë e larmishme dhe ai është një ndër shqiptarët më të suksesshëm në Australi.

Avni Sali u emërua si profesor dhe u bë Dekan Themelues i Shkollës së Lartë të Mjekësisë Integruese në Universitetin e Teknologjisë Swinburne (Melburn) nga viti 1996 deri në mbylljen e tij në 2005.

Në 2005, Sali themeloi Institutin Kombëtar të Mjekësisë Integruese (NIIM), një “organizatë jo fitimprurëse që kryen kërkime dhe mësimdhënie në Mjekësinë Integruese”.

Gjithashtu më parë nga viti 1983, Sali ka qenë në bordin e drejtorëve të “Gawler Cancer Foundation”, themeluar nga Ian Gawler.  Ai shërbeu si president midis 1999 dhe 2002. Ai është gjithashtu president i Këshillit Ndërkombëtar të Mjekësisë Integruese.

Në 1992, Sali bashkë-themeloi Shoqatën Australasian Integrative Medicine (AIMA), ku shërbeu dy vjet si president dhe kaloi vitet e mbetura si anëtar bordi.

Në vitin 2009, Sali u emërua profesor nderi në Universitetin e Queensland. Që nga viti 2013 ai është profesor në Institutin Cairnmillar në Melburn./ Marrë nga “Thesari”.

Lajmet

Të hënën, UBT do të organizojë forum akademik të veçantë në Kosovë në nder të 250-vjetorit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës

Published

on

By

Projekti “America Inspires Freedom – The Kosovo Story”, njofton se UBT, Partneri Kryesor Akademik i projektit, do të organizojë një forum akademik të veçantë më 29 qershor 2026 në Prishtinë, si pjesë e programimit zyrtar ndërkombëtar që shënon 250-vjetorin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Forumi, me titull “Nga Çlirimi te Lidershipi: Edukimi i Gjeneratës së Ardhshme përmes Partneritetit Kosovë–SHBA”, do të mbledhë studiues të njohur amerikanë, ekspertë të politikave publike, përfaqësues të komunitetit të veteranëve, studentë, profesorë universitarë dhe zyrtarë publikë për të diskutuar marrëdhënien e qëndrueshme ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara, si dhe rolin e arsimit në formësimin e lidershipit demokratik për gjeneratat e ardhshme.

Ky aktivitet është pjesë e projektit më të gjerë “America Inspires Freedom: The Kosovo Story”, i cili u njoh zyrtarisht më herët gjatë këtij viti përmes Memorandumit të Mirëkuptimit të nënshkruar ndërmjet Fondacionit Shqiptaro-Amerikan dhe America250, Komisionit Amerikan për Shënimin e Çerek-shekullit të Pavarësisë së Amerikës. Përmes kësaj marrëveshjeje, Kosova u bë vendi i parë dhe i vetëm jashtë Shteteve të Bashkuara i përfshirë zyrtarisht në programimin ndërkombëtar të America250.

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, mirëpriti partneritetin dhe mundësinë për të organizuar këtë forum në UBT.

“UBT-ja është e nderuar të shërbejë si Partneri Kryesor Akademik i Projektit për Shënimin e 250-vjetorit të Amerikës në Kosovë dhe të organizojë këtë forum akademik të veçantë. Marrëdhënia ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara është ndër partneritetet më të rëndësishme në historinë moderne të vendit tonë, ndërsa institucionet e arsimit të lartë kanë përgjegjësi të veçantë për të ruajtur dhe avancuar vlerat mbi të cilat është ndërtuar ky partneritet. Ne jemi krenarë që UBT do të kontribuojë në këtë iniciativë historike dhe do të ndihmojë në forcimin e themeleve intelektuale të partneritetit Kosovë–SHBA për vitet që vijnë”.

Faton Bislimi, Themelues dhe Drejtor i Projektit “America Inspires Freedom: The Kosovo Story”, theksoi rëndësinë e aktivitetit dhe rolin udhëheqës të UBT-së.

“250-vjetori i Amerikës ofron një mundësi të jashtëzakonshme jo vetëm për të festuar historinë amerikane, por edhe për të reflektuar mbi ndikimin e thellë që lidershipi, vlerat dhe miqësia amerikane kanë pasur për popullin e Kosovës. Pak kombe në botë mund të flasin për rolin e Amerikës në historinë e tyre me aq shumë mirënjohje dhe respekt sa Kosova. Jemi thellësisht të nderuar që kemi UBT-në si Partnerin tonë Kryesor Akademik në këtë iniciativë historike. Duke sjellë së bashku folës të shquar amerikanë dhe pjesëmarrës të tjerë të rëndësishëm, ky forum do të ndihmojë që gjeneratat e reja të kuptojnë si sakrificat që siguruan lirinë e Kosovës, ashtu edhe vlerat demokratike që duhet të udhëheqin të ardhmen e saj”.

Si partner i projektit, UBT do të organizojë një nga aktivitetet më të rëndësishme intelektuale dhe edukative të kësaj nisme, duke riafirmuar përkushtimin e kahershëm të universitetit ndaj inovacionit, vlerave demokratike, bashkëpunimit ndërkombëtar dhe ekselencës akademike.

Forumi do të trajtojë tema që lidhen me lirinë, demokracinë, lidershipin, përgjegjësinë qytetare, partneritetin transatlantik dhe mësimet që përvoja e Kosovës mund t’u ofrojë gjeneratave të ardhshme.

Continue Reading

Live

Shkon në 589 numri i viktimave në Venezuelë nga tërmetet e fuqishme, mijëra persona rezultojnë të zhdukur

Published

on

By

Numri i të vdekurve nga tërmetet shkatërruese në Venezuelë ka shkuar në 589, ndërsa 2.980 persona të tjerë kanë mbetur të lënduar. Sipas raportimeve nga BBC, situata mbetet kritike pasi besohet se qindra qytetarë janë ende të bllokuar nën rrënojat e ndërtesave të shembura.

Ekipet e shpëtimit dhe ndihmat e para nga jashtë kanë filluar të mbërrijnë të premten, gati dy ditë pasi tërmetet e dyfishta rrafshuan zona të tëra brenda dhe përreth kryeqytetit Karakas. Presidentja në detyrë, Delcy Rodríguez, e rrethuar nga zyrtarë qeveritarë dhe ushtarakë, njoftoi bilancin e fundit të viktimave herët të premten dhe përshëndeti ndihmën e menjëhershme të ekipeve të shpëtimit nga e gjithë bota.

Autoritetet druhen se numri i të vdekurve pritet të rritet ndjeshëm, pasi mijëra persona janë raportuar zyrtarisht si të zhdukur. Në një faqe interneti të hapur posaçërisht për të mbledhur informacione mbi njerëzit e pagjetur, deri të premten në mëngjes ishte regjistruar një listë me rreth 50.000 persona.

Kjo katastrofë natyrore erdhi pas dy tërmeteve të njëpasnjëshme me magnitudë 7.2 dhe 7.5 që goditën vendin mbrëmjen e së mërkurës. Këto lëkundje, të cilat u ndjenë në të gjithë rajonin, vlerësohen si ndër më të fuqishmet dhe më shkatërrueset që kanë goditur Venezuelën në më shumë se një shekull. /BBC/ /E.A/

Continue Reading

Live

SHBA mbledh mbi 60 shtete në një samit kundër dhunës politike

Published

on

By

Sekretari Amerikan i Shtetit, Marco Rubio, do të organizojë një samit të madh më 15 korrik për të diskutuar mënyrat se si të luftohet rritja e dhunës politike në botë.

Një zyrtar nga Departamenti i Shtetit njoftoi se samiti do të mbahet në Uashington. Në këtë takim, Rubio ka planifikuar të ftojë përfaqësues nga më shumë se 60 shtete të ndryshme nga Evropa, Azia dhe Amerika.

Ky samit po organizohet pas strategjisë së re kundër terrorizmit që Presidenti Donald Trump nënshkroi në muajin maj. Kjo strategji fokusohet në zbulimin dhe ndalimin e grupeve të dhunshme politike, të cilat Shtëpia e Bardhë i cilëson si antiamerikane dhe anarkiste.

Zyrtarët amerikanë thanë se ky sistem ka nevojë për një përditësim të ri, me qëllim që të mbrohen më mirë qytetarët dhe siguria kombëtare. SHBA do të godasë të gjitha aktivitetet që konsiderohen terrorizëm, siç janë vrasjet, rrëmbimet, kërcënimet ndaj qeverisë, si dhe sulmet ndaj policisë dhe ushtrisë./Reuters/ /E.A/

Continue Reading

Aktualitet

TikTok dhe YouTube mbyllin 4.7 milionë llogari të fëmijëve në Indonezi

Published

on

By

Platformat e njohura TikTok dhe YouTube kanë mbyllur rreth 4.7 milionë llogari të fëmijëve nën moshën 16 vjeç në Indonezi. Ky vendim erdhi pas rregullave të reja dhe rrepta që ka vendosur qeveria atje.

Ministrja e Komunikimit e Indonezisë njoftoi se rrjeti TikTok ka çaktivizuar 4.1 milionë llogari, ndërsa YouTube ka mbyllur 600 mijë të tilla. Përveç tyre, kufizimet kanë prekur edhe platformat e tjera si Instagram, X dhe Roblox.

Qeveria indoneziane mori këtë vendim për të mbrojtur fëmijët nga varësia ndaj rrjeteve sociale dhe nga dhuna në internet. Autoritetet thanë se duan që këto kompani të ndryshojnë sjelljen e tyre ndaj të miturve.

Indonezia ka ndjekur shembullin e Australisë, e cila vitin e kaluar ndaloi plotësisht përdorimin e rrjeteve sociale për fëmijët. Edhe Britania e Madhe ka njoftuar se po planifikon të vendosë kufizime të ngjashme së shpejti. /Euronews/ /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara